ભરેલા ડાઈનિંગ ટેબલ પર વહુની રસોઈનું અપમાન કરનારી સાસુ મધરાતે રસોડામાં ચોરીછૂપીથી પહોંચી અને...

રવિવારની બપોરે ડાઈનિંગ ટેબલ પર પિત્તળની મોટી થાળીઓ અને વાટકીઓ ખખડવાનો અવાજ આવી રહ્યો હતો.

આજે ઘરમાં મોટા પારિવારિક જમણવારનું આયોજન હતું અને દૂર-સુદૂરથી તમામ સગાં-વહાલાં પધાર્યા હતાં.

રસોડામાંથી વઘારેલી દાળ, ખમણ ઢોકળાં અને દેશી ઘીમાં શેકેલા મોહનથાળની મીઠી સુગંધ આખા ઘરમાં પ્રસરી રહી હતી.

નેહા સવારના ચાર વાગ્યાની ઊઠીને રસોડામાં એકલે હાથે પસીનો વહાવીને આ તમામ વાનગીઓ બનાવી રહી હતી.

તેના લગ્ન સંજય સાથે થયાને હજુ માંડ આઠ મહિનાનો ટૂંકો સમય થયો હતો.

તે સ્વભાવે અત્યંત ભોળી, સંસ્કારી અને સાસરિયાંને રાજી રાખવા માટે સદા તત્પર રહેતી દીકરી હતી.

તેણે કલાઈ કરેલી ભારે કડાઈમાં ધીમા તાપે બેસન શેકતાં શેકતાં પોતાના હાથ લાલચોળ કરી નાખ્યા હતા.

તેના મનમાં એક જ લગન હતી કે સાસુ અને પરિવારના તમામ મોભીઓને આ વાનગી ખૂબ પસંદ આવે.

આજે પરિવારના તમામ વડીલો, માસીઓ અને ગીતાફોઈ ખાસ જમવા માટે આવ્યા હતા.

ડાઈનિંગ ટેબલ પર બધા ભોજન કરવા બેઠા અને નેહાએ અત્યંત પ્રેમથી મોહનથાળની ગરમાગરમ વાટકીઓ બધાની થાળીમાં પીરસી.

બધા સગાં-વહાલાં મોહનથાળનો પહેલો ટુકડો મોંમાં મૂકીને સ્વાદના વખાણ કરવા જ જતાં હતાં.

બરાબર તે જ પળે સાસુ સુમિત્રાબેને પોતાની સ્ટીલની ચમચી જોરથી થાળીમાં પછાડી અને મોઢું મચકોડ્યું.

આખા દિવાનખંડમાં એક તીણો અવાજ ગૂંજી ઊઠ્યો અને બધા મહેમાનો સ્તબ્ધ થઈને સાસુ તરફ જોવા લાગ્યા.

'આ તે કેવો મોહનથાળ બનાવ્યો છે નેહા? આમાં ન તો કોઈ સ્વાદ છે કે ન કોઈ સુગંધ!' સુમિત્રાબેને આખા પરિવાર સામે મોટેથી બરાડો પાડ્યો.

'ચણાનો લોટ સાવ કાચો રહી ગયો છે, ખાંડની ચાસણી કડક થઈ ગઈ છે અને એલચીનો તો પત્તો જ નથી!'

'અમારા ખાનદાનમાં દાયકાઓથી રસોઈની એક ઊંચી પરંપરા રહી છે, પણ આજકાલની ભણેલી-ગણેલી છોકરીઓને સાદી મીઠાઈ બનાવતાં પણ નથી આવડતું!'

ગીતાફોઈએ પણ સાસુના સુરમાં સુર પુરાવીને કટાક્ષ કર્યો, 'હા સુમિત્રા, તારી વાત સાચી છે, આજના જમાનાની વહુઓ યુટ્યુબ જોઈને રસોઈ બનાવે એટલે આવું જ બને!'

આ આકરા અને અપમાનજનક શબ્દો સાંભળતાં જ નેહાના હાથમાં રહેલી પીરસવાની થાળી સહેજ ધ્રૂજી ગઈ.

ભરેલી સભામાં વીસ મહેમાનોની સામે થયેલા આ ઘોર અપમાનથી નેહાની આંખોમાં આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

તેણે પોતાની જાતને માંડ સંભાળી અને ચૂપચાપ રસોડા તરફ દોડી ગઈ.

રસોડાના એક અંધારા ખૂણામાં ઊભા રહીને તે પોતાના સાડીના પાલવમાં મોં છુપાવીને ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી પડી.

સંજયે ડાઈનિંગ ટેબલ પરથી ઊભા થઈને માતાને ધીમેથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

'મમ્મી, મોહનથાળ તો ખરેખર બહુ સરસ બન્યો છે, બધા મહેમાનોને ભાવ્યો છે, તારે બધા સામે નેહાનું આટલું અપમાન નહોતું કરવું જોઈતું.'

પરંતુ સુમિત્રાબેને ક્રોધથી આંખો કાઢીને દીકરાને ચૂપ કરી દીધો, 'તું મને રસોઈ શીખવીશ? હું ચાલીસ વર્ષથી આ રસોડું સંભાળું છું!'

બપોરનું ભોજન પૂરું થયું અને સાંજ સુધીમાં તમામ મહેમાનો અને સગાં-વહાલાં ધીમે ધીમે વિદાય થયાં.

નેહાએ સાંજે પણ ચૂપચાપ વાસણો સાફ કર્યા અને ઘરના તમામ કામ પતાવ્યા.

પરંતુ તેનું હૃદય આજે સાવ ભાંગીને ભૂકો થઈ ગયું હતું.

તેણે વિચાર્યું કે સાસુ ગમે તેટલી મહેનત કરો તો પણ ક્યારેય વહુને પોતાની દીકરી સમાન નહીં ગણે.

રાત્રે અગિયાર વાગ્યે આખું ઘર ગાઢ નિંદ્રામાં પોઢી ગયું હતું અને ચારેય તરફ ઘોર અંધકાર છવાયેલો હતો.

નેહાને તરસ લાગતાં તે પાણીનો ગ્લાસ લેવા માટે પોતાના ઓરડામાંથી બહાર નીકળી અને દાદર ઊતરીને નીચે આવી.

તેણે જોયું કે નીચે રસોડાનો દરવાજો સહેજ ખુલ્લો હતો અને અંદરથી પીળો ઝાંખો પ્રકાશ બહાર આવી રહ્યો હતો.

આટલી મધરાતે રસોડામાં કોણ હશે એ વિચારીને નેહાના પગલાં થંભી ગયા.

તેણે ધીમે રહીને રસોડાના દરવાજાના કાણામાંથી અંદર જોયું.

સામેનું દ્રશ્ય જોઈને નેહાના હોશ ઊડી ગયા અને તેના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

રસોડાના પ્લેટફોર્મ પાસે સાસુ સુમિત્રાબેન એકલાં ઊભાં હતાં.

તેમના હાથમાં પેલી જ મોહનથાળની નાની વાટકી હતી જેને તેમણે બપોરે બધા સામે કચરો કહીને ફેંકી દીધી હતી!

સુમિત્રાબેન એ મોહનથાળનો એક નાનો ટુકડો મોંમાં મૂકી રહ્યાં હતાં અને તેમની બંને આંખોમાંથી આંસુની અવિરત ધારા વહી રહી હતી.

તેઓ ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી રહ્યાં હતાં અને વારંવાર ભગવાનની નાની તસવીર સામે જોઈને હાથ જોડી રહ્યાં હતાં.

નેહા આશ્ચર્ય અને મૂંઝવણમાં પડી ગઈ.

જે વાનગીને બપોરે સાસુએ આખા ખાનદાન સામે થૂંકી કાઢી હતી, એ જ વાનગી તેઓ મધરાતે ચોરીછૂપીથી કેમ ખાઈ રહ્યાં હતાં?

નેહાના પગનો સહેજ પગરવ થયો અને રસોડાનો દરવાજો સહેજ ખખડ્યો.

સુમિત્રાબેને ચમકીને પાછળ જોયું અને દરવાજે નેહાને ઊભેલી જોઈને તેમના હાથમાંથી વાટકી નીચે લાદી પર પડી ગઈ.

સુમિત્રાબેનના ચહેરા પરનો રંગ સાવ ઊડી ગયો અને તેઓ ચોરની જેમ પકડાઈ ગયા હોય તેમ ક્ષોભ અનુભવવા લાગ્યાં.

તેમણે ઉતાવળે પોતાના પાલવથી આંસુ લૂછવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને કડકાઈનો ઢોંગ કરવા લાગ્યાં.

'નેહા... તું આટલી રાત્રે અહીં શું કરે છે?' સુમિત્રાબેને અવાજ સામાન્ય રાખવા મથતાં પૂછ્યું.

નેહા આગળ વધી અને તેણે જમીન પર પડેલી મોહનથાળની વાટકી ઉપાડીને પ્લેટફોર્મ પર મૂકી.

તેણે સાસુની આંખોમાં સીધું જોયું, જ્યાં ગુસ્સો નહીં પણ માત્ર ઊંડી વેદના અને લાચારી છલકાતી હતી.

'બા, બપોરે તમે આખી દુનિયા સામે કહ્યું કે મારો મોહનથાળ સાવ બકવાસ છે અને ખાવા લાયક નથી.' નેહાએ ધીમા પણ ભીના અવાજે પૂછ્યું.

'તો પછી અત્યારે મધરાતે એકાંતમાં આંસુ લૂછતાં લૂછતાં તમે એ જ મોહનથાળ કેમ ખાઈ રહ્યાં હતાં?'

આ સવાલ સાંભળતાં જ સુમિત્રાબેનનો તમામ ખોટો ઘમંડ અને કડકાઈનો મહોરો એક જ પળમાં તૂટી પડ્યો.

તેમણે બંને હાથે પોતાનો ચહેરો ઢાંકી દીધો અને પ્લેટફોર્મના ટેકે ફસડાઈ પડ્યાં.

તેમનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો અને તેમના ગળામાંથી ડૂસકાં બહાર નીકળવા લાગ્યાં.

'નેહા... બેટા, મને માફ કરી દે!' સુમિત્રાબેને રડતાં રડતાં હાથ જોડી દીધા.

'હું તારી ગુનેગાર છું, મેં તારું આખા પરિવાર સામે ખોટું અપમાન કર્યું.'

નેહા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ, તેણે ક્યારેય પોતાની કડક સાસુને આવી રીતે લાચાર અને રડતાં જોયાં નહોતાં.

તેણે દોડીને સાસુના બંને હાથ પકડી લીધા, 'બા, તમે આ શું બોલો છો? મને સાચું કારણ કહો.'

સુમિત્રાબેને જે સત્ય ખોલ્યું તે સાંભળીને નેહાના રૂંવાડાં ઊભાં થઈ ગયાં.

સુમિત્રાબેનની પોતાની વૃદ્ધ માતા છેલ્લા પાંચ વર્ષથી લકવાના કારણે પથારીવશ હતાં અને વૃદ્ધાશ્રમ જેવા એક વિશેષ સેવા કેન્દ્રમાં સારવાર લઈ રહ્યાં હતાં.

સુમિત્રાબેનના પિયરમાં તેમની માતા આખી જિંદગી એક વિશિષ્ટ પદ્ધતિથી મોહનથાળ બનાવતાં હતાં.

તેમની માતા લોટ શેકતી વખતે તેમાં જાયફળ, જાવંત્રી અને કેસરનું એક ગુપ્ત પ્રમાણ વાપરતાં, જેનાથી મોહનથાળમાં એક અનોખો અને પવિત્ર સ્વાદ આવતો હતો.

સુમિત્રાબેન જ્યારે યુવાન હતાં ત્યારે પોતાના અભિમાનમાં તેમણે ક્યારેય માતા પાસેથી એ વાનગી શીખવાની દરકાર નહોતી કરી.

તેઓ હંમેશાં માતા સાથે ઝઘડતાં રહેતાં અને કહેતાં કે મને તમારી જૂનવાણી રસોઈમાં કોઈ રસ નથી.

પરંતુ વર્ષો પછી જ્યારે માતા બીમાર પડ્યાં અને તેમની યાદશક્તિ સાવ જતી રહી, ત્યારે સુમિત્રાબેનને પોતાના પાપ અને ભૂલનો અહેસાસ થયો.

છેલ્લા વીસ વર્ષથી સુમિત્રાબેને સેંકડો વાર ઘરમાં મોહનથાળ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પણ ક્યારેય પોતાની માતાના હાથ જેવો સ્વાદ નહોતો લાવી શક્યાં.

તેમની બીમાર માતા ઘણીવાર હોસ્પિટલના બિછાને પડીને અસ્પષ્ટ અવાજે પોતાના બાળપણના એ મોહનથાળને યાદ કરીને રડતી હતી.

સુમિત્રાબેન પોતાના મનમાં સતત ગિલ્ટ અને પશ્ચાત્તાપની આગમાં બળતાં હતાં કે તેઓ પોતાની મરતી માતાની આ એક છેલ્લી ઈચ્છા પણ પૂરી નહોતાં કરી શકતાં.

અને આજે બપોરે જ્યારે નેહાએ મોહનથાળ પીરસ્યો અને સુમિત્રાબેને પહેલો કોળિયો મોંમાં મૂક્યો...

ત્યારે બરાબર એ જ ચાલીસ વર્ષ જૂની સુગંધ, એ જ જાયફળની મીઠાશ અને એ જ તેમની સ્વર્ગસ્થ માતાના હાથનો પવિત્ર સ્વાદ તેમના ગળામાં ઊતરી આવ્યો!

તે ક્ષણે સુમિત્રાબેનના હૃદયમાં એક સાથે વર્ષો જૂનો શોક, પશ્ચાત્તાપ અને યાદોનું ભયાનક વાવાઝોડું ઊમટી પડ્યું.

તેમની આંખોમાંથી આંસુ છલકાઈ આવ્યા હતા અને તેમનું ગળું ભરાઈ ગયું હતું.

પરંતુ ભરેલા ડાઈનિંગ ટેબલ પર પચ્ચીસ મહેમાનોની સામે જો તેઓ રડી પડત, તો બધા તેમની જૂની પારિવારિક નબળાઈ જાણી જાત.

તેમની માતા સાથેના જૂના વણઉકેલાયેલા ઝઘડા અને તેમની આંતરિક લાચારી બધા સામે ઉઘાડી પડી જાત.

પોતાની એ વર્ષો જૂની પીડા, આંસુ અને નબળાઈને મહેમાનોથી છુપાવવા માટે તેમણે આવેશમાં આવીને નેહાની વાનગી પર ક્રોધ ઠાલવી દીધો હતો!

સુમિત્રાબેને નેહાના બંને હાથ પોતાના માથા પર મૂકીને પોક મૂકી:

'બેટા નેહા... તારા હાથમાં મારી માના હાથનો જાદુ અને આશીર્વાદ છે!'

'તું મને આ મોહનથાળ બનાવતાં શીખવી દેશે દીકરી?'

'મારી મા કદાચ હવે થોડા દિવસોની મહેમાન છે, હું મરતાં પહેલાં એને એના જ હાથનો સ્વાદ ચખાડીને એના ચરણોમાં માફી માંગવા માંગુ છું!'

'તું મને તારી આ કળા શીખવીશ ને બેટા?'

સાસુના આ કરુણ શબ્દો સાંભળીને નેહાનું આખું અસ્તિત્વ પીગળી ગયું.

તેના મનમાં રહેલો તમામ ક્રોધ, દુઃખ અને અપમાનનો ભાર એક ક્ષણમાં ધોવાઈ ગયો.

નેહાની આંખોમાંથી પણ વાત્સલ્ય અને કરુણાના આંસુ વહી નીકળ્યા.

તેણે સાસુને પોતાના ગળે લગાવી દીધાં અને સાસુના આંસુ પોતાના હાથે લૂછ્યાં.

'બા, આ મોહનથાળ બનાવતાં મને મારી નાનીમાએ શીખવ્યું હતું,' નેહાએ સ્નેહથી કહ્યું.

'તમારે મારી સામે હાથ જોડવાની કોઈ જરૂર નથી, તમે તો મારી મા સમાન છો.'

'આપણે કાલે સવારે પાંચ વાગ્યે સાથે મળીને તાજો મોહનથાળ બનાવીશું.'

'અને આપણે બંને સાથે જઈને મોટા બાને પોતાના હાથે જમાડીશું!'

આ સાંભળીને સુમિત્રાબેને નેહાના માથા પર હાથ મૂકીને હજારો આશીર્વાદ આપ્યા.

બીજે દિવસે વહેલી સવારે પાંચ વાગ્યે સાસુ અને વહુ બંને રસોડામાં સાથે ઊભાં રહીને પ્રેમથી મોહનથાળ બનાવતાં હતાં.

રસોડામાં બંનેના હાથ એકબીજાને અડતાં જ વર્ષો જૂની કડવાશ અને પારકાપણાની દીવાલ ક્ષણવારમાં ઓગળી ગઈ.

સાસુએ પોતાના હાથે વહુના કપાળ પરથી પરસેવો લૂછ્યો અને કહ્યું કે તું મારા ઘરની ખરી શોભા છે.

સુમિત્રાબેન અત્યંત નમ્રતાથી વહુની દરેક સૂચના સાંભળીને લોટ શેકી રહ્યાં હતાં.

બપોરે જ્યારે સંજય અને રસિકભાઈ જાગ્યા, ત્યારે સુમિત્રાબેને આખા પરિવાર સામે ગઈકાલની પોતાની ભૂલની માફી માંગી.

તેમણે ગર્વભેર કહ્યું કે નેહા માત્ર આ ઘરની વહુ નથી, પણ અમારા કુળની સાચી અન્નપૂર્ણા અને તારણહાર છે.

તે દિવસે સાસુ અને વહુ વચ્ચેનો અહંકારનો પડદો કાયમ માટે તૂટી ગયો અને ઘરમાં સાચા પ્રેમ અને આદરની ગંગા વહી નીકળી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.