દાદાજીના પગમાં પડીને કલેક્ટર સાહેબે રડવાનું શરૂ કર્યું, કારણ પૂછ્યું તો આખા ગામની આંખમાંથી...

નિવૃત્ત પોસ્ટમેન જગદીશભાઈ પોતાના સાદા મકાનમાં રહેતા હતા. પત્નીના અવસાન પછી ઘરમાં તેઓ એકલા જ હતા. આખી જિંદગી એમણે ઘરે ઘરે જઈને પત્રો અને ખુશીઓ વહેંચી હતી. નિવૃત્તિ પછી પણ તેમની સવાર વહેલી પડી જતી અને તેઓ ગામની શેરીઓમાં આંટા મારવા નીકળી જતા.

ગામમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી એક વાત જગદીશભાઈને બહુ ખૂંચતી હતી. સાંજના સમયે ગામના બાળકો અને યુવાનો ચોરા પાસે કે ચાર રસ્તા પર બેસીને આખો દિવસ મોબાઈલમાં ગેમ રમતા અથવા નકામા વિડીયો જોતા રહેતા. રમતગમતના મેદાનો ખાલી પડ્યા હતા અને બાળકોના હાથમાં પુસ્તકોને બદલે સ્ક્રીન આવી ગઈ હતી.

એક દિવસ સાંજે જગદીશભાઈ ગામના બસ સ્ટેન્ડ પાસેથી પસાર થઈ રહ્યા હતા. આ બસ સ્ટેન્ડ વર્ષોથી બંધ હાલતમાં પડ્યું હતું. ત્યાં માત્ર ધૂળ અને કચરો જમા થતો હતો. તેમણે જોયું તો ત્યાં પણ ચાર-પાંચ નાના બાળકો હાથમાં ફોન લઈને બેઠા હતા. જગદીશભાઈ તેમની પાસે ગયા અને ધીમેથી પૂછ્યું, "બેટા, આખો દિવસ ફોનમાં શું જોયા કરો છો? થોડું ભણો કે વાર્તાની ચોપડીઓ વાંચો."

એક બાળકે સામે જોયા વગર જ જવાબ આપ્યો, "દાદા, ચોપડીઓ ક્યાંથી લાવવી? અને હવે કોણ ચોપડીઓ વાંચે છે? ફોનમાં તો બધું મળી જાય છે."

આ નાનકડી વાતે જગદીશભાઈના મનમાં ઊંડી છાપ છોડી દીધી. તેમણે વિચાર્યું કે જો બાળકોને સાચું જ્ઞાન નહીં મળે તો એમનું ભવિષ્ય ક્યાં જશે. તેમણે એ જ રાત્રે એક મોટો નિર્ણય લીધો. પોતાની દર મહિને આવતી પેન્શનની રકમમાંથી તેમણે થોડા પૈસા બાજુ પર રાખવાનું શરૂ કર્યું.

બીજા જ અઠવાડિયે જગદીશભાઈએ બસ સ્ટેન્ડની સાફ-સફાઈ શરૂ કરી દીધી. તેમણે જાતે જ કચરો ઉપાડ્યો અને ભીંત પર નવો રંગ લગાવ્યો. જૂના લાકડામાંથી બે-ત્રણ નાના કબાટ બનાવડાવ્યા અને તેમાં પોતાના ઘરમાં પડેલી તથા બજારમાંથી ખરીદેલી વાર્તાઓની, બાલસાહિત્યની અને સામાન્ય જ્ઞાનની ચોપડીઓ ગોઠવી દીધી.

ગામના લોકો જ્યારે આ બસ સ્ટેન્ડ પાસેથી પસાર થતા ત્યારે જગદીશભાઈ પર હસતા. કેટલાક લોકો કહેતા, "જગદીશબાપાની ઉંમર થઈ ગઈ છે એટલે મગજ ચસકી ગયું છે. આજના જમાનામાં મોબાઈલ છોડીને કોણ ચોપડીઓ વાંચવાનું હતું?"

જગદીશભાઈ કોઈની વાત પર ધ્યાન આપતા નહોતા. તેઓ દરરોજ સવારે અને સાંજે એ બસ સ્ટેન્ડ વાળા નાનકડા પુસ્તકાલય પર બેસતા. શરૂઆતમાં મહિનાઓ સુધી કોઈ બાળક ત્યાં આવતું નહોતું. પણ જગદીશભાઈએ હિંમત ન હારી. તેઓ આવતા-જતા બાળકોને પ્રેમથી બોલાવતા, તેમને ચોકલેટ આપતા અને નાની વાર્તાઓ વાંચી સંભળાવતા.

ધીમે ધીમે એક-બે બાળકો ત્યાં બેસવા લાગ્યા. ચિત્રોવાળી ચોપડીઓ જોઈને બાળકોને રસ પડવા લાગ્યો. થોડા વર્ષો વીત્યા અને એ નાનકડું બસ સ્ટેન્ડ ગામના બાળકો માટે જ્ઞાનનો સુંદર બગીચો બની ગયું. બપોરે શાળા છૂટ્યા પછી અને સાંજે બાળકો ત્યાં આવીને શાંતિથી પુસ્તકો વાંચતા થઈ ગયા.

એ બાળકોમાં પરેશ નામનો એક સાવ ગરીબ ખેત મજૂરનો દીકરો પણ હતો. પરેશ પાસે શાળાના પુસ્તકો ખરીદવાના પણ પૈસા નહોતા. જગદીશભાઈએ પરેશની ભણવાની લગન જોઈને તેને આગળના અભ્યાસ માટેના પુસ્તકો લાવી આપ્યા. પરેશ કલાકો સુધી એ બસ સ્ટેન્ડમાં બેસીને જગદીશભાઈના માર્ગદર્શન હેઠળ ભણતો હતો.

સમય વીતતો ગયો અને આ વાતને બાર વર્ષ થઈ ગયા. જગદીશભાઈ હવે ખૂબ વૃદ્ધ થઈ ગયા હતા. તેમના શરીર શિથિલ થઈ ગયા હતા પણ તેઓ આજે પણ દરરોજ નિયમિત રીતે એ બસ સ્ટેન્ડ પર જઈને બેસતા હતા. ગામના લોકો હવે તેમની મશ્કરી નહોતા કરતા પણ કોઈને એ વાતનો અંદાજ નહોતો કે આ નાના પુસ્તકાલયે શું ચમત્કાર કર્યો છે.

એક દિવસ સવારે ગામમાં અચાનક મોટી સરકારી ગાડીઓ આવી પહોંચી. આખા ગામમાં ઉત્સાહનો માહોલ હતો કારણ કે જિલ્લાના નવા નિમાયેલા કલેક્ટર એટલે કે આઈએએસ ઓફિસર ગામની મુલાકાતે આવ્યા હતા. ગામના સરપંચ અને વડીલો હાર-તોરા લઈને કલેક્ટર સાહેબના સ્વાગત માટે પંચાયત ઘર પાસે ઉભા હતા.

ગાડી પંચાયત ઘર પાસે ઊભી રહી. તેમાંથી એક તેજસ્વી ચહેરાવાળો યુવાન અધિકારી બહાર આવ્યો. સરપંચે આગળ વધીને હાર પહેરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. પણ એ કલેક્ટર સાહેબે નમ્રતાથી ના પાડી દીધી. તેમણે આજુબાજુ જોયું અને પૂછ્યું, "જગદીશદાદા ક્યાં છે?"

બધા ગામજનો એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા. સરપંચે કહ્યું, "સાહેબ, એ તો જૂના બસ સ્ટેન્ડ પાસે બેઠા હશે. પણ તમે એમનું કેમ પૂછો છો?"

કલેક્ટર સાહેબ કોઈ જ વાહનોનો કાફલો લીધા વગર સીધા પગપાળા જૂના બસ સ્ટેન્ડ તરફ ચાલવા લાગ્યા. આખું ગામ તેમની પાછળ ચાલવા લાગ્યું. બસ સ્ટેન્ડ પાસે પહોંચીને તેમણે જોયું તો ધ્રૂજતા હાથે એક વૃદ્ધ માણસ કબાટમાંથી ચોપડીઓ સાફ કરી રહ્યો હતો.

એ યુવાન કલેક્ટર દોડીને જગદીશભાઈના પગમાં પડી ગયો. તેની આંખોમાંથી દડ-દડ આંસુ વહેવા લાગ્યા. તેણે જગદીશભાઈના હાથ પોતાના માથા પર મૂક્યા.

જગદીશભાઈએ આશ્ચર્યથી ઊંચું જોયું. તેમની નબળી પડેલી આંખો એ યુવાનના ચહેરાને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કરી રહી હતી. "બેટા, તું કોણ છે? અને આમ કેમ રડે છે?"

એ કલેક્ટરે રડતાં રડતાં કહ્યું, "દાદા, હું તમારો પરેશ છું. એ જ પરેશ જેની પાસે બાર વર્ષ પહેલાં પુસ્તકો ખરીદવાના પૈસા નહોતા. જો તમે તમારા પેન્શનના પૈસામાંથી આ બસ સ્ટેન્ડને પુસ્તકાલય ન બનાવ્યું હોત, તો આજે હું કદાચ ક્યાંક મજૂરી કરતો હોત."

આ સાંભળીને આખા ગામના લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. જે બસ સ્ટેન્ડની અને જે નિવૃત્ત પોસ્ટમેનની લોકો મશ્કરી કરતા હતા, તે જ જગ્યાએથી ગામને એક મોટો અધિકારી મળ્યો હતો.

પરેશે ગામના લોકો સામે ફરીને કહ્યું, "જ્યારે આખી દુનિયા મને કહેતી હતી કે તારું કશું નહીં થાય, ત્યારે આ દાદાજીએ મને કહ્યું હતું કે પુસ્તકો માણસનું ભાગ્ય બદલી શકે છે. મને આઈએએસ બનવાની શિસ્ત અને સ્વપ્ન આ નાનકડા બસ સ્ટેન્ડમાંથી જ મળ્યા છે."

જગદીશભાઈની આંખોમાંથી પણ આનંદના આંસુ વહી નીકળ્યા. તેમણે પોતાના કાંપતા હાથે પરેશને ઊભો કર્યો અને તેને છાતીએ લગાડી દીધો. પંદર વર્ષ પહેલાં તેમણે વાવેલું નાનકડું બીજ આજે એક ઘટાદાર વટવૃક્ષ બની ગયું હતું.

ગામના જે લોકો એક સમયે જગદીશભાઈ પર હસતા હતા, તે આજે શરમથી નીચું જોઈ રહ્યા હતા. તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે સમાજ સેવા કરવા માટે મોટી સંપત્તિ કે સત્તાની જરૂર નથી હોતી, બસ એક સાચી દાનત અને ઉમદા વિચારની જરૂર હોય છે.

જિંદગીમાં આપણે ઘણીવાર નાની નાની બાબતોને નકામી સમજીને છોડી દઈએ છીએ. પણ કોઈના માટે કરેલું નાનું સરખું સારૂં કામ પણ કોઈનું આખું ભવિષ્ય બદલી શકે છે. પૈસા કે બંગલા તો આ દુનિયામાં રહી જશે, પણ આપણે આપેલા સાચા સંસ્કાર અને શિક્ષણ પેઢીઓ સુધી જીવંત રહે છે.

વડીલોનો અનુભવ અને તેમની ભાવના ક્યારેય વ્યર્થ નથી જતી. જ્યારે કોઈ માણસ સ્વાર્થ વગર બીજાના ભલા માટે પગલું ભરે છે, ત્યારે ઈશ્વર જાતે તેના એ પ્રયાસને સફળ બનાવે છે. આપણી એક નાની મદદ કોઈના અંધકારમય જીવનમાં પ્રકાશનો દીવો પ્રગટાવી શકે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.