માતાની દવાનો મોટો ખર્ચ પાંચ વર્ષથી ગુપ્ત રીતે ચૂકવતી બહેન પકડાઈ ગઈ, કબાટમાંથી ગીરવે મૂકેલા દાગીના જોઈ ભાઈ ચોધાર આંસુએ...

રવિવારની શાંત સવારે દિવાનખંડના મોટા ટીપોઈ પર ઘરખર્ચની જૂની ડાયરી અને બેંકની પાસબુકો ખુલ્લી પડી હતી.

વિનોદ પોતાના હાથમાં કેલ્ક્યુલેટર લઈને છેલ્લા મહિનાના કરિયાણા, લાઈટ બિલ અને દવાઓના ખર્ચનો સરવાળો માંડી રહ્યો હતો.

તેની પત્ની ગીતા રસોડામાંથી ગરમ પૌંઆ અને આદુંવાળી ચાની પ્લેટ લઈને ડાઈનિંગ ટેબલ પર આવી.

ઓસરીના પાછલા ઓરડામાં તેમની વૃદ્ધ માતા કાંતાબેન પલંગ પર સૂતાં સૂતાં ધીમે ધીમે ભજન ગણગણી રહ્યાં હતાં.

કાંતાબેન છેલ્લા પાંચ વર્ષથી કિડની અને હૃદયની ગંભીર બીમારીથી પીડાતાં હતાં અને તેમને દર મહિને મોંઘી દવાઓ તથા ઈન્જેક્શનની જરૂર રહેતી હતી.

વિનોદની નાની અપરિણીત બહેન રેખા દર મહિનાની પહેલી તારીખે મેડિકલ સ્ટોરે જઈને માતાની આખી કીટ ખરીદી લાવતી હતી.

રેખા હંમેશા વિનોદના હાથમાં મેડિકલ સ્ટોરનું એક નાનકડું બિલ મૂકતી હતી, જેના પર માત્ર ત્રણ હજાર રૂપિયા લખેલા રહેતા હતા.

વિનોદ હંમેશા માનતો હતો કે સરકારી સહાય અને ટ્રસ્ટની કોઈ સ્કીમને કારણે માતાની આટલી મોટી બીમારીની દવાઓ સાવ સસ્તી મળી રહી છે.

તે પોતાના મનમાં સંતોષ માનતો હતો કે તે ઘરનો સારો મોભી છે અને પરિવારની તમામ જવાબદારીઓ બરાબર નિભાવી રહ્યો છે.

ચા પીધા પછી વિનોદને યાદ આવ્યું કે માતાનું સુગર માપવાનું મશીન ખરાબ થઈ ગયું હતું, એટલે તે નવું મશીન ખરીદવા માટે નજીકની એ જ જાણીતી દવાની દુકાને ગયો.

બજારની એ મોટી મેડિકલ સ્ટોર પર રવિવાર હોવાથી ઘણી ભીડ હતી.

વિનોદે કાઉન્ટર પર જઈને દુકાનદાર મહેશભાઈને કહ્યું, 'મહેશભાઈ, કાંતાબેન માટે એક નવું સુગર ટેસ્ટિંગ મશીન આપો અને જૂનો જે હિસાબ હોય એ પણ કહી દો.'

દુકાનદાર મહેશભાઈએ કોમ્પ્યુટરમાં કાંતાબેનનું નામ સર્ચ કર્યું અને હસીને વિનોદ સામે જોયું.

'અરે વિનોદભાઈ, તમારે કોઈ હિસાબ ચૂકવવાનો બાકી નથી રહેતો,' મહેશભાઈએ નમ્રતાથી કહ્યું.

'તમારી નાની બહેન રેખાબેને દર મહિનાની જેમ આ પહેલી તારીખે પણ પૂરા બાવીસ હજાર રૂપિયા રોકડા એડવાન્સમાં જમા કરાવી દીધા છે.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ વિનોદના કાનમાં જાણે કોઈએ ગરમ તેલ રેડ્યું હોય તેવો ભયાનક આંચકો લાગ્યો.

'શું કહ્યું તમે? બાવીસ હજાર રૂપિયા?' વિનોદના હાથમાંથી પાકીટ નીચે પડી ગયું.

'મહેશભાઈ, તમે કોઈ બીજા ખાતાની વાત તો નથી કરી રહ્યા ને? મારી બાની દવાઓ તો દર મહિને માંડ ત્રણ હજાર રૂપિયાની આવે છે!' વિનોદે અવિશ્વાસથી પૂછ્યું.

મહેશભાઈ આશ્ચર્યથી વિનોદ સામે તાકી રહ્યા, 'વિનોદભાઈ, તમે શું વાત કરો છો? કાંતાબેનના ખાસ ઈમ્પોર્ટેડ ઈન્જેક્શન અને કિડનીના સ્પેશિયલ પ્રોટીનનું એક બોક્સ જ બાર હજારનું આવે છે.'

'તેમની દવાઓનો સાચો ખર્ચ દર મહિને પૂરા પચીસ હજાર રૂપિયા થાય છે!' મહેશભાઈએ કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન વિનોદ તરફ ફેરવી.

'રેખાબેન છેલ્લા પાંચ વર્ષથી દર મહિને પચીસ હજારમાંથી બાવીસ હજાર રૂપિયા પોતાના ખિસ્સામાંથી રોકડા ભરી જાય છે.'

'અને તેઓ મને હાથ જોડીને વિનંતી કરતા હતા કે હું તમારા નામે માત્ર ત્રણ હજાર રૂપિયાનું જ નાનું બિલ બનાવું જેથી ઘરમાં કોઈને ચિંતા ન થાય.'

'મને તો એમ હતું કે તમારા આખા પરિવારની જાણમાં જ આ બધું ચાલે છે!' મહેશભાઈએ આખી વિગત ખોલી દીધી.

વિનોદના પગ નીચેથી જાણે આખી પૃથ્વી ધસી ગઈ અને તેનું માથું ચકરાવે ચડી ગયું.

દર મહિને બાવીસ હજાર રૂપિયા એટલે પાંચ વર્ષમાં પૂરા પંદર લાખ રૂપિયા કરતાં પણ વધુ રકમ થતી હતી!

રેખા તો એક સામાન્ય ખાનગી શાળામાં નાની ક્લાર્ક તરીકે નોકરી કરતી હતી, જ્યાં તેનો માસિક પગાર માંડ દસ-બાર હજાર રૂપિયા હતો.

તો પછી રેખા દર મહિને આટલા બધા રૂપિયા ક્યાંથી લાવતી હતી? તે કોની પાસેથી ઉછીના પૈસા લાવી રહી હતી?

વિનોદના મનમાં અપમાન, આઘાત અને ક્રોધનો મોટો વંટોળ ઊભો થઈ ગયો.

'મારી સગી બહેને મારાથી આટલી મોટી વાત છુપાવી રાખી? શું તે મને સાવ નકામો અને લાચાર ભાઈ સમજે છે?' વિનોદ મનોમન બબડતો રહ્યો.

તે સુગર મશીન લીધા વગર જ પગ પછાડતો સીધો ઘેર પહોંચ્યો.

ઘરમાં પ્રવેશતાં જ તેણે જોયું કે રેખા રસોડામાં ઊભી રહીને માતા માટે સાદો સૂપ બનાવી રહી હતી.

વિનોદે જોરથી બૂમ પાડી, 'રેખા! બહાર આવ અત્યારે ને અત્યારે!'

વિનોદનો રૌદ્ર અને ક્રોધિત અવાજ સાંભળીને ગીતા રસોડામાંથી દોડતી બહાર આવી અને રેખા પણ હાથમાં ચમચો લઈને થથરતી બહાર આવી.

'શું થયું ભાઈ? તમે આટલા ગુસ્સામાં કેમ છો?' રેખાએ ગભરાઈને પૂછ્યું.

વિનોદે મેડિકલ સ્ટોરનું જૂનું બિલ રેખાના મોં સામે ફેંક્યું, 'આ નાટક ક્યારથી ચાલે છે રેખા?'

'દર મહિને પચીસ હજાર રૂપિયાની દવામાંથી તું બાવીસ હજાર રૂપિયા છૂપી રીતે કેમ ભરતી હતી?' વિનોદ તાડૂકી ઊઠ્યો.

'તું આખા ઘર સામે જૂઠું કેમ બોલતી રહી? તું મને શું સમજે છે? હું મારી માતાની દવાઓનો ખર્ચ નથી ઉપાડી શકતો?' વિનોદના શબ્દોમાં તીખો આક્રોશ હતો.

'અને સૌથી મોટી વાત એ કે તારી પાસે આટલા બધા પૈસા ક્યાંથી આવ્યા? તું કોની પાસે હાથ ફેલાવી રહી છે?' વિનોદે આક્ષેપોનો વરસાદ વરસાવ્યો.

આ સાંભળતાં જ રેખાના ચહેરા પરનો તમામ રંગ ઊડી ગયો અને તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા.

તેણે નીચી નજર કરી લીધી અને તેના હોઠ સીવાયેલા રહ્યા, તે કશું જ ન બોલી.

વિનોદનો ગુસ્સો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો, તે સીધો રેખાના ઓરડામાં ગયો.

તેણે રેખાના કપડાંનો જૂનો કબાટ ખોલ્યો અને અંદર રહેલો સામાન અસ્તવ્યસ્ત ફેંકવા લાગ્યો.

રેખા દોડતી આવી અને વિનોદના હાથ પકડી લીધા, 'ભાઈ, પ્લીઝ! કબાટમાં કંઈ નથી, તમે રહેવા દો!'

પરંતુ વિનોદે રેખાનો હાથ ઝટકી નાખ્યો અને કબાટના સૌથી ઉપરના ખૂણામાંથી લાકડાનો એક જૂનો, ભારે સંદૂક બહાર ખેંચી કાઢ્યો.

તેણે એ સંદૂકનું તાળું તોડી નાખ્યું અને અંદર રહેલી ફાઈલો અને દસ્તાવેજો બહાર કાઢ્યા.

જેવા કાગળો વિનોદની આંખ સામે આવ્યા, તેવો જ વિનોદ પથ્થરની જેમ થીજી ગયો.

સંદૂકમાં સૌથી ઉપર એક સહકારી બેંક અને સોનીની દસ જૂની રસીદો પડેલી હતી.

તેમાં રેખાના લગ્ન માટે સ્વર્ગસ્થ પિતાએ બનાવેલા તમામ સોનાના દાગીના, જેમાં સોનાનો કંઠી હાર, બંગડીઓ અને કાનની ઝૂમખીઓ સામેલ હતી, એ બધું એક પછી એક ગીરવે મૂકીને લોન લીધાની વિગતો હતી.

તેની નીચે બીજી ત્રણ મોટી ફાઈલો હતી, જે સારા ઘરના માંગા અને લગ્નના કાગળો હતા.

તે તમામ સંબંધો રેખાએ પોતે સામે ચાલીને નકારી દીધા હતા કારણ કે સાસરે જવાથી તે પોતાની બીમાર માતાની સેવા નહોતી કરી શકવાની અને માતાની દવાનો ખર્ચ બંધ થઈ જાત.

અને સૌથી નીચે એક નાની હિસાબી ડાયરી હતી, જેમાં રેખાના રાતના પરિશ્રમનો હિસાબ લખેલો હતો.

રેખા દિવસે શાળામાં નોકરી કરતી હતી અને રાત્રે આખું ઘર ઊંઘી ગયા પછી મોડી રાત સુધી જાગીને ઓનલાઈન એકાઉન્ટિંગ અને ભરતકામના જોબવર્ક કરતી હતી.

તે રાત-દિવસ એક કરીને, પોતાના શરીરને નીચોવીને દર મહિને એ બાવીસ હજાર રૂપિયા એકઠા કરતી હતી જેથી માતાની સારવાર ચાલુ રહે.

ડાયરીના પહેલા પાને રેખાએ પાંચ વર્ષ પહેલાં લખેલી એક કરુણ નોંધ હતી.

'પાંચ વર્ષ પહેલાં જ્યારે બા ગંભીર બીમાર પડી, ત્યારે મારા ભાઈ વિનોદની ફેક્ટરી સાવ બંધ થઈ ગઈ હતી અને તે દેવામાં ડૂબેલો હતો.'

'ભાભી ગીતા તે સમયે ગર્ભવતી હતી અને ઘરમાં દવા લાવવાના પણ રૂપિયા નહોતા.'

'જો મારા ભાઈને ખબર પડી હોત કે બાની સારવાર પાછળ દર મહિને પચીસ હજાર રૂપિયા થશે, તો મારો ભાઈ આ પૈતૃક ઘર વેચી દેત.'

'મારી ગર્ભવતી ભાભી અને ભાઈ રસ્તા પર આવી જાત અને તેમનો સંસાર ભાંગીને ભૂકો થઈ જાત.'

'હું જીવતી હોઉં ત્યાં સુધી મારા ભાઈનું ઘર ક્યારેય ન વેચાવું જોઈએ.'

'હું લગ્ન નહીં કરું તો ચાલશે, હું આખી જિંદગી કુંવારી રહીને મજૂરી કરીશ, પણ મારા ભાઈના માથે આ બોજ ક્યારેય નહીં આવવા દઉં.'

આ શબ્દો વાંચતાં જ વિનોદના હાથમાંથી ડાયરી છૂટી ગઈ અને જમીન પર પડી ગઈ.

તેના કાનમાં જાણે વિસ્ફોટ થયો હોય એવો સન્નાટો છવાઈ ગયો અને તેનું આખું શરીર શરમ અને પશ્ચાતાપથી કાંપી ઊઠ્યું.

તેણે ધીમેથી નજર ઊંચી કરીને સામે ઊભેલી પોતાની નાની બહેન રેખા તરફ જોયું.

રેખાના બંને હાથ સાવ ખાલી હતા, તેના ગળામાં કોઈ ઘરેણું નહોતું, તેની આંખો નીચે રાતોના ઉજાગરાના ઘેરા કાળા કૂંડાળાં હતાં.

જે બહેનને વિનોદ હમણાં સુધી અભિમાની અને છૂપી ગણતો હતો, એ બહેને તો પોતાના ભાઈના સંસાર અને ઘરને બચાવવા માટે પોતાની આખી જવાની અને સપનાઓ હોમી દીધાં હતાં.

ગીતાએ પણ એ કાગળો વાંચ્યા અને તે મોં પર હાથ મૂકીને ચોધાર આંસુએ રડી પડી.

વિનોદના ગળામાંથી એક કારમી ચીસ નીકળી ગઈ અને તે સીધો રેખાના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો.

તેણે પોતાની બહેનના બંને પગ પોતાના હાથમાં પકડી લીધા અને માથું તેના પગ પર મૂકીને નાના બાળકોની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

'રેખા... મારી બહેન! મને માફ કરી દે!' વિનોદનો અવાજ ડૂસકાંમાં રૂંધાઈ ગયો હતો.

'હું કેટલો મોટો નાલાયક, અંધ અને સ્વાર્થી ભાઈ હતો કે જેણે તારા પવિત્ર ત્યાગને ક્યારેય ઓળખ્યો જ નહીં!'

'તેં તારી આખી જિંદગી, તારા લગ્ન અને તારા દાગીના મારા સંસારને બચાવવા માટે વેચી નાખ્યા, અને હું તારા પર શંકા કરતો રહ્યો!' વિનોદ પોતાના માથા પર હાથ પછાડવા લાગી.

રેખાના હોઠ ધ્રૂજી ઊઠ્યા અને તેની આંખોમાંથી આંસુનો ધોધ વહી નીકળ્યો.

તેણે તરત જ નીચે નમીને પોતાના મોટા ભાઈને બંને હાથે ઊભો કર્યો.

તેણે વિનોદના ચહેરા પરથી આંસુ લૂછતાં અત્યંત વહાલથી કહ્યું, 'ભાઈ... તમે કેમ માફી માંગો છો? તમે તો મારા પિતા સમાન છો.'

'જો એક બહેન પોતાના પરિવાર અને ભાઈના ઘર માટે આટલું પણ ન કરી શકે, તો એ બહેન શા કામની?'

'બા સાજી રહે અને તમારો સંસાર હસતો રહે એ જ તો મારું સૌથી મોટું સુખ હતું ભાઈ.' રેખાએ ભાઈને ગળે લગાવી લીધો.

ગીતા આગળ આવી અને તેણે રેખાને બંને હાથે વળગીને કહ્યું, 'રેખા, તું નણંદ નથી, તું આ ઘરની સાક્ષાત લક્ષ્મી છે!'

'આજ પછી તારે રાત્રે ઉજાગરા કરવાની કોઈ જરૂર નથી, અમે બંને મળીને તારા તમામ દાગીના બેંકમાંથી છોડાવીશું અને તારા ધામધૂમથી લગ્ન કરાવીશું!'

ઓસરીમાંથી લાકડીના ટેકે ચાલીને માતા કાંતાબેન પણ દરવાજે આવીને ઊભાં રહ્યાં.

માતાએ પોતાના બંને સંતાનોને છાતી સરસાં ચાંપી લીધાં અને તેમની આંખોમાંથી પણ હર્ષના આંસુ વહી નીકળ્યાં.

ઘરમાંથી તમામ ગેરસમજ અને અવિશ્વાસનો પડદો કાયમ માટે હટી ગયો હતો.

અને એ ઘરમાં એક બહેનના અપ્રતિમ બલિદાન અને ભાઈ-બહેનના અમર સ્નેહનો અખંડ દીવો પ્રગટી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.