દરરોજ આવતા મોટા શેઠને દસ ગણા પૈસા આપવા છતાં ચા આપવાની ના પાડનાર લારીવાળાએ કારણ પૂછ્યું તો...

સવારના સાત વાગ્યાનો સમય હતો અને બજારના મુખ્ય ચોકમાં લોકોની ચહલપહલ શરૂ થઈ ચૂકી હતી. રસ્તાના એક ખૂણે ઘટાદાર વડના જૂના ઝાડ નીચે મંગળની નાનકડી ચાની લારી ધમધમી રહી હતી. પિત્તળની મોટી તપેલીમાંથી આદુ, એલચી અને તજની સુગંધવાળી ચાની વરાળ આખા વાતાવરણમાં ફેલાયેલી હતી.

મંગળ છેલ્લા પાંત્રીસ વર્ષથી આ જ જગ્યાએ ચાનો ગલ્લો ચલાવતો હતો. તેના માથાના તમામ વાળ સફેદ થઈ ગયા હતા પણ ચહેરા પર એક અનોખો સંતોષ અને ખુમારી ચમકતાં હતાં. તે ક્યારેય ચા બનાવવામાં ગુણવત્તા સાથે બાંધછોડ નહોતો કરતો.

મંગળ માટે આ ચાની લારી માત્ર રોજીરોટીનું સાધન નહોતી પણ તેની આખી જિંદગીની તપસ્યા હતી. તે પોતાના દરેક નિયમિત ગ્રાહકને પોતાના પરિવારના સભ્ય સમાન ગણતો હતો. કોને કેટલી મીઠી ચા જોઈએ અને કોને કડક આદુવાળી પસંદ છે તે તેને મોંઢે યાદ રહેતું હતું.

તેના આવા જ એક કાયમી ગ્રાહકનું નામ અશોક હતું. અશોક બજારની સામે આવેલી એક મોટી કોર્પોરેટ કંપનીમાં ઉચ્ચ પદ પર નોકરી કરતો મોટો અધિકારી હતો. તેની પાસે મોંઘી ગાડીઓ, મોટો બંગલો અને અઢળક સંપત્તિ હતાં.

પરંતુ અશોકનું જીવન અસહ્ય માનસિક તણાવ, કાર્યભાર અને દોડધામથી ભરેલું હતું. તે છેલ્લા પાંચ વર્ષથી દરરોજ સવારે અને સાંજે મંગળની લારીએ ચા પીવા આવતો હતો. તે હંમેશાં કાનમાં ફોન ભરાવીને જોરજોરથી બૂમો પાડતો રહેતો અને દિવસમાં આઠ-દસ કપ ઉકળતી કડક ચા પી જતો હતો.

મંગળ ઘણીવાર અશોકને પ્રેમથી સમજાવતો હતો કે સાહેબ, આટલો બધો તણાવ અને આટલી બધી કડક ચા શરીર માટે ઝેર સમાન છે. તમે થોડો આરામ કરો અને પોતાના સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખો. પરંતુ અશોક હંમેશાં હસીને વાત ઉડાવી દેતો અને કહેતો કે પૈસા કમાવવા માટે દોડવું જ પડે.

આજે સવારે જ્યારે અશોક આવ્યો ત્યારે તેનો ચહેરો સાવ ફિક્કો અને પીળો પડી ગયેલો દેખાતો હતો. તેના કપાળ પરથી પરસેવો વળી રહ્યો હતો અને તેની આંખો લાલચોળ હતી. તે હાંફતો હાંફતો લારી પાસે આવ્યો અને પોતાના ખિસ્સામાંથી સો રૂપિયાની નોટ કાઢીને ટેબલ પર પછાડી.

અશોકે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે મંગળ, મને તાત્કાલિક બે કપ એકદમ કડક, વધારે ખાંડવાળી ઉકળતી ચા આપ. મારું માથું ફાટી રહ્યું છે અને મારી છાતીમાં ભયાનક બળતરા થઈ રહી છે. મારે હમણાં જ એક મહત્વની મિટિંગમાં જવાનું છે એટલે જલ્દી કર.

મંગળે અશોકના ચહેરા સામે ધ્યાનથી જોયું. અશોકના હોઠ વાદળી પડી ગયા હતા અને તેનો ડાબો હાથ વારંવાર પોતાની છાતી અને પેટને દબાવી રહ્યો હતો. મંગળે ચૂલા પરથી ઉકળતી ચાની તપેલી એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના નીચે ઉતારી લીધી.

મંગળે સાવ શાંતિથી કહ્યું કે સાહેબ, હું આજે તમને ચાનું એક ટીપું પણ નહીં આપું. તમે અહીં બાંકડા પર બેસી જાઓ અને શાંતિથી શ્વાસ લો. આ સાંભળતાં જ અશોકના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

અશોકને લાગ્યું કે મંગળ કદાચ પૈસા બાબતે નારાજ છે. અશોકે ખિસ્સામાંથી પાંચસો રૂપિયાની બે નવી કડકડતી નોટો કાઢીને કાઉન્ટર પર ફેંકી. અશોકે ત્રાડ પાડીને કહ્યું કે આ લે એક હજાર રૂપિયા, તારી ચા કરતાં પચાસ ગણા પૈસા આપું છું, મને અત્યારે જ ચા આપ.

લારી પર ઊભેલા અન્ય ગ્રાહકો આ દ્રશ્ય જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા. કોઈ સામાન્ય ગરીબ લારીવાળો હજાર રૂપિયા મળવા છતાં ચા આપવાની ના પાડે તે વાત કોઈના ગળે ઉતરતી નહોતી. પણ મંગળ જરાય ન ડગ્યો.

મંગળે બંને હાથ જોડીને કહ્યું કે સાહેબ, તમે મને દસ હજાર રૂપિયા આપશો તો પણ હું તમને ચા નહીં આપું. મારા માટે તમારા રૂપિયા કરતાં તમારો જીવ વધારે કિંમતી છે. કૃપા કરીને તમે કોઈ જીદ ન કરો.

અશોકનો અહંકાર સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. અશોકે ક્રોધમાં આવીને કહ્યું કે તારી ઔકાત શું છે કે તું મને ચા આપવાની ના પાડે છે કારણ કે તું એક સામાન્ય લારીવાળો છે. જો તું મને ચા નહીં આપે તો હું તારી આ દુકાન કાયમ માટે બંધ કરાવી દઈશ.

મંગળે અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું કે સાહેબ, તમે મારી લારી તોડાવી દેશો તો પણ મને વાંધો નથી. પણ આ હાલતમાં હું તમારા મોંમાં આ ગરમ ચાનું ઝેર રેડવા તૈયાર નથી. તમે તાત્કાલિક સામેની હોસ્પિટલમાં જાઓ.

અશોકે ગુસ્સામાં ટેબલ પર પડેલી કાચની રકાબી જમીન પર પછાડી દીધી. અશોકે કહ્યું કે મારે તારી કોઈ સલાહ નથી જોઈતી, હું બીજી દુકાને જઈને ચા પી લઈશ. અશોક લથડિયાં ખાતો ખાતો પોતાની ઓફિસની મોટી ઇમારત તરફ આગળ વધ્યો.

લારી પર ઊભેલા એક ગ્રાહકે મંગળને પૂછ્યું કે કાકા, આટલા બધા પૈસા મળતા હતા તો તમે તેને ચા કેમ ન આપી. મંગળની આંખોમાં ભયંકર ચિંતા અને દર્દ છવાયેલાં હતાં. મંગળે કહ્યું કે એ માણસ પૈસાના નશામાં આંધળો છે પણ તેને ખબર નથી કે મોત તેની સામે ઊભું છે.

મંગળે જણાવ્યું કે ચાર વર્ષ પહેલાં તેના પોતાના સગા નાના ભાઈનું અવસાન બરાબર આવી જ રીતે થયું હતું. તેના ભાઈને પણ ગેસ અને એસિડિટીના નામે છાતીમાં દબાણ થતું હતું અને તેણે ઉકળતી ચાપીધી હતી. ચા પીધાની પાંચ જ મિનિટમાં તેના હૃદયની નસ ફાટી ગઈ હતી અને તે ઢળી પડ્યો હતો.

મંગળે બે દિવસ પહેલાં અશોકના ખિસ્સામાંથી હાઈ બ્લડપ્રેશરની દવાઓનું રેપર નીચે પડેલું જોયું હતું. આજે અશોકના લક્ષણો સ્પષ્ટપણે હાર્ટ એટેકના હતા. જો એ ગરમ કેફીન તેના પેટમાં ગયું હોત તો તેનું હૃદય તે જ ક્ષણે થંભી જાત.

મંગળે એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર પોતાની લારી પત્ની રતનને સોંપી. મંગળ ઉઘાડા પગે ધોતી સંભાળતો સંભાળતો અશોકની પાછળ દોડ્યો. બજારના લોકો આશ્ચર્યથી મંગળને દોડતો જોઈ રહ્યા હતા.

અશોક પોતાની ઓફિસના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારના પગથિયાં ચડી રહ્યો હતો. અચાનક અશોકનો શ્વાસ સાવ રૂંધાઈ ગયો અને તેની આંખો સામે અંધારા છવાઈ ગયા. તેના હાથમાંથી ઓફિસની બેગ છૂટી ગઈ અને તે પાછળની તરફ ઢળી પડ્યો.

તેનું માથું પથ્થરના પગથિયાં પર પછડાય તે પહેલાં જ પાછળથી દોડી આવેલા મંગળે તેને પોતાની બંને બાહોંમાં ઝીલી લીધો. અશોકનું આખું શરીર બરફ જેવું ઠંડું પડી ગયું હતું અને તેના મોંમાંથી ફીણ નીકળવા લાગ્યા હતા. ઓફિસના સિક્યુરિટી ગાર્ડ ગભરાઈને દોડી આવ્યા.

મંગળે સમય ગુમાવ્યા વગર અશોકની છાતી પર બંને હાથ મૂકીને જોરજોરથી સીપીઆર આપવાનું શરૂ કર્યું. મંગળે બૂમ પાડીને કહ્યું કે કોઈ તાત્કાલિક એમ્બ્યુલન્સ બોલાવો. પરંતુ એમ્બ્યુલન્સ આવવામાં વાર લાગે તેમ હતી એટલે મંગળે એક રિક્ષાવાળાને બોલાવો.

મંગળે પોતાના ખભા પર અશોકને ઊંચકીને રિક્ષામાં બેસાડ્યો અને પોતે પણ સાથે બેસી ગયો. રસ્તામાં મંગળ સતત અશોકની છાતી દબાવતો રહ્યો અને ઈશ્વરનું નામ જપતો રહ્યો. તે માત્ર પાંચ જ મિનિટમાં શહેરની સૌથી મોટી કાર્ડિયાક હોસ્પિટલમાં પહોંચી ગયો.

હોસ્પિટલના ઈમરજન્સી વોર્ડમાં ડોક્ટરોની ટીમે તાત્કાલિક અશોકને સ્ટ્રેચર પર લીધો. મંગળના પહેરેલા કપડાં અશોકના પરસેવા અને ધૂળથી ખરડાઈ ગયા હતા. મંગળ વોર્ડની બહાર હાથ જોડીને દીવાલને ટેકો દઈને ઊભો રહ્યો.

મંગળે અશોકના મોબાઈલમાંથી છેલ્લો ડાયલ થયેલો નંબર શોધીને તેની પત્ની મીનાને ફોન કર્યો. મંગળે અત્યંત ધીરજપૂર્વક આખી ઘટના જણાવી અને હોસ્પિટલ પહોંચવા વિનંતી કરી. થોડી જ વારમાં અશોકની પત્ની મીના અને તેની વીસ વર્ષની દીકરી પૂજા રડતી રડતી હોસ્પિટલ દોડી આવી.

લગભગ બે કલાક સુધી ઓપરેશન થિયેટરમાં જીવન-મરણનો ખેલ ચાલ્યો. ડોક્ટરોએ અશોકની મુખ્ય ધમનીમાં તાત્કાલિક સ્ટેન્ટ મૂકીને તેનો જીવ બચાવી લીધો. બપોરે મુખ્ય હૃદયરોગ નિષ્ણાત ડોક્ટર બહાર આવ્યા.

ડોક્ટરે મીના અને પૂજાને કહ્યું કે તમારા દર્દીનો જીવ ચમત્કારિક રીતે બચી ગયો છે. પરંતુ આ ચમત્કાર અમારી દવાઓથી નહીં પણ આ વૃદ્ધ ચાવાળા બાપાના કારણે થયો છે. આ સાંભળીને મીના અને પૂજા સ્તબ્ધ થઈ ગયાં.

ડોક્ટરે ગંભીર અવાજે સમજાવ્યું કે અશોકભાઈને મેસિવ હાર્ટ એટેક આવ્યો હતો જેને લોકો ઘણીવાર સાદી ગેસની તકલીફ સમજી બેસે છે. જો તેમણે તે સમયે ગરમ, ખાંડવાળી અને કડક ચા પીધી હોત તો તેમના હૃદયના ધબકારા અનિયંત્રિત થઈને રક્તવાહિની ફાટી ગઈ હોત અને તેઓ હોસ્પિટલ પહોંચી જ ન શકત.

ડોક્ટરે ઉમેર્યું કે આ વડીલે ચા આપવાની ના પાડીને અને સમયસર હોસ્પિટલ લાવીને તમારા પરિવારનો માળો વિખાતાં બચાવી લીધો છે. આ માણસ તમારા માટે સાક્ષાત ભગવાન બનીને આવ્યો હતો. આ સાંભળીને મીનાના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

મીના અને પૂજા ધીમા પગલે મંગળ પાસે ગયાં. મીનાએ ધ્રૂજતા હાથે મંગળના બંને પગ પકડી લીધા અને પોક મૂકીને રડી પડી. મીનાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે કાકા, આજે તમે મારા પતિનો જીવ બચાવી લીધો છે અને અમે આ ઉપકારનો બદલો ક્યારેય નહીં ચૂકવી શકીએ.

મંગળે મીનાના માથા પર હાથ મૂકીને કહ્યું કે દીકરી, રડવાનું બંધ કર. મેં તો માત્ર એક માણસ તરીકેની ફરજ બજાવી છે. જે થાળીમાંથી આપણે રોટલો કમાતા હોઈએ તેના અન્નમાં ઈમાનદારી હોવી જોઈએ, લાલચ નહીં.

સાંજે અશોકને ભાન આવ્યું અને તેને સ્પેશિયલ રૂમમાં શિફ્ટ કરવામાં આવ્યો. અશોકની આંખો ખૂલી ત્યારે તેની સામે તેની પત્ની, દીકરી અને ઓરડાના ખૂણામાં શાંતિથી ઊભેલો મંગળ દેખાયા. અશોકના ચહેરા પર શરમ અને પસ્તાવાના ભાવો ફરી વળ્યા.

અશોકને સવારે બોલેલા પોતાના એક-એક કઠોર શબ્દો યાદ આવ્યા કે તારી ઔકાત શું છે. જે માણસને તેણે તુચ્છ ગણીને અપમાનિત કર્યો હતો, એ જ માણસે પોતાના ખભા પર ઊંચકીને તેને નવું જીવન આપ્યું હતું. અશોકની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહી નીકળી.

અશોકે ધ્રૂજતા હાથે ઓક્સિજનનો માસ્ક હટાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને મંગળ તરફ હાથ લંબાવ્યો. મંગળ ઝડપથી પલંગ પાસે ગયો અને અશોકનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં પકડી લીધો. અશોકે મંગળનો હાથ પોતાની છાતીએ દબાવી રાખ્યો.

અશોકે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મંગળકાકા, મને માફ કરી દો. હું પૈસાના અહંકારમાં એટલો આંધળો થઈ ગયો હતો કે મને સાચા હિતેચ્છુની કદર ન રહી. મેં તમને કડવા વેણ કહ્યા પણ તમે મારા જીવનના રક્ષક બન્યા.

અશોકે રડતાં રડતાં કહ્યું કે જો આજે તમે મને ચા આપી દીધી હોત તો મારી આ સંપત્તિ અને આ હોદ્દો મારી લાશ પર ધૂળ ખાતા હોત. તમે મને માત્ર ચા આપવાની ના નહોતી પાડી પણ મને મોતથી પાછો ખેંચી લાવ્યા હતા.

મંગળે સ્મિત સાથે અશોકના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને કહ્યું કે સાહેબ, જિંદગી બહુ કિંમતી છે. આ દોડધામ અને પૈસાનો મોહ માણસને અંદરથી ખોખલો કરી નાખે છે. હવે સાજા થઈને શાંતિથી જીવજો અને પરિવારને સમય આપજો.

અશોકે તે જ ક્ષણે એક મોટો સંકલ્પ કર્યો. અશોકે પોતાની કંપનીના ટ્રસ્ટ તરફથી તે જ વિસ્તારમાં એક આધુનિક અને નિઃશુલ્ક પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર શરૂ કરાવ્યું. એટલું જ નહીં, મંગળની લારીને એક સુંદર અને પાકી કાયમી દુકાનમાં ફેરવી આપી જેથી મંગળને હવે તડકામાં ઊભા ન રહેવું પડે.

તે દિવસ પછી અશોક દરરોજ સવારે મંગળની દુકાને આવતો પણ હવે તે ક્યારેય ઉતાવળ નહોતો કરતો. તે શાંતિથી બેસીને મંગળ સાથે સુખ-દુઃખની વાતો કરતો અને બંને વચ્ચે પિતા-પુત્ર જેવો અતૂટ સંબંધ બંધાઈ ગયો હતો. અશોકે પોતાના અહંકારને કાયમ માટે તિલાંજલિ આપી દીધી હતી.

મંગળની આ સાચી ઘટના સાબિત કરે છે કે દુનિયામાં સાચી સેવા અને માણસાઈ ક્યારેય પૈસાની મોહતાજ હોતી નથી. ક્યારેક પ્રેમથી પાડેલી 'ના' પણ કોઈના જીવન માટે અમૃત સમાન વરદાન સાબિત થાય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.