દરરોજ વહેલી સવારે ચાર વાગ્યે ચોરીછૂપીથી ઘરબહાર નીકળતી વહુનો સાસુએ પીછો કર્યો, ઓરડીમાં જોતાં જ...

શિયાળાની કડકડતી ઠંડી સવારે આખું ઘર હજુ ગાઢ નિંદ્રામાં પોઢેલું હતું.

ઘડિયાળમાં હજુ માંડ સવારના ચાર વાગ્યાનો ટકોરો પડ્યો હતો અને બહાર બારીમાંથી ગાઢ ધુમ્મસ દેખાઈ રહ્યું હતું.

સવિતાબેન પોતાના ઓરડામાં પથારીમાં પડખાં ફેરવી રહ્યાં હતાં, પણ તેમની ઊંઘ સાવ ઊડી ચૂકી હતી.

બહાર બરફ જેવી ઠંડી હવા બારીના લાકડાના પાટિયા સાથે અથડાઈને વિચિત્ર અવાજ કરી રહી હતી.

સવિતાબેનને યાદ આવ્યું કે કાવ્યા જ્યારે લગ્ન કરીને આવી ત્યારે તેનો ચહેરો ગુલાબના ફૂલ જેવો ખીલેલો હતો.

પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી તેના ચહેરા પરથી તમામ હાસ્ય અદ્રશ્ય થઈ ગયું હતું અને તે સાવ સુકાઈને લાકડી જેવી થઈ ગઈ હતી.

છેલ્લા પૂરા એક મહિનાથી તેઓ ઘરના પાછલા દરવાજાનો ધીમો ખખડાટ નિયમિત સાંભળી રહ્યાં હતાં.

તેમની નવી વહુ કાવ્યા દરરોજ બરાબર ચાર વાગ્યે પથારીમાંથી ઊભી થઈ જતી હતી.

તે કોઈ અવાજ કર્યા વિના, અંધારામાં જ સાડીનો છેડો કમરે મજબૂત બાંધીને ઘરનો પાછલો દરવાજો ખોલીને બહાર નીકળી જતી હતી.

અને બરાબર સવા પાંચ વાગ્યે તે પાછી આવીને ચૂપચાપ રસોડામાં કામે લાગી જતી હતી.

સવારે જ્યારે સવિતાબેન સાડા પાંચ વાગ્યે ઊઠતાં, ત્યારે ઘરનું આંગણું વળાઈ ગયું હોય, પૂજાની તૈયારી થઈ ગઈ હોય અને ચૂલા પર આદુવાળી ચા ઉકળતી હોય.

પરંતુ કાવ્યાના ચહેરા પર ગજબનો થાક, આંખો નીચે કાળા કૂંડાળા અને હોઠ પર ફિક્કાશ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

તેના શરીરમાં કોઈ સ્ફૂર્તિ નહોતી રહેતી અને તેના હાથ ઘણી વાર ધ્રૂજતા હતા.

બપોરે વાસણ ઘસતાં કે શાક સમારતાં કાવ્યા અસહ્ય થાકના કારણે લાદી પર બેઠા બેઠા જ ઝોકાં ખાવા લાગતી હતી.

સવિતાબેનના મનમાં શંકાનો ભયાનક કીડો સળવળવા લાગ્યો હતો.

તેમના દીકરા રોહનના લગ્ન કાવ્યા સાથે હજુ ગયા વર્ષે જ ધામધૂમથી થયા હતા.

સવિતાબેનને લાગતું હતું કે કાવ્યા આટલી વહેલી સવારે ચોરીછૂપીથી કોને મળવા જતી હશે?

શું તે ઘરની કોઈ કિંમતી ચીજવસ્તુઓ કે દાગીના બહાર લઈ જાય છે?

કે પછી તે પોતાના પીયરમાં છૂપી રીતે ઘરના પૈસા પહોંચાડી રહી છે?

તેમણે પોતાના દીકરા રોહનને પણ રાત્રે આ બાબતે વાત કરી હતી.

પરંતુ રોહને કહ્યું હતું કે કદાચ તે સવારે વહેલા ઊઠીને તાજી હવામાં ચાલવા જતી હશે, તમે ખોટો વહેમ ન કરો.

પરંતુ સવિતાબેનને આ વાત જરાય ગળે ઊતરતી નહોતી.

આજે સવારે પોણા ચાર વાગ્યે સવિતાબેન પથારીમાંથી બેઠાં થઈ ગયાં.

તેમણે ગરમ સ્વેટર પહેર્યું અને ઓસરીના અંધારા ખૂણામાં થાંભલા પાછળ સંતાઈ ગયાં.

બરાબર ચાર વાગ્યે કાવ્યા પોતાના ઓરડામાંથી દબાતા પગલે બહાર આવી.

તેણે પોતાના હાથમાં એક જૂની જાડી કાપડની થેલી લીધી હતી અને પગમાં અવાજ ન થાય તેવી સાદી રબરની ચંપલ પહેરી હતી.

કાવ્યાએ ધીમેથી પાછલા દરવાજાનો લોખંડનો નકુચો ખોલ્યો અને બહાર નીકળી ગઈ.

સવિતાબેન પણ માથા પર કાળી શાલ ઓઢીને બિલકુલ અવાજ કર્યા વગર તેની પાછળ પાછળ નીકળી પડ્યાં.

બહાર હાડકાં ગાળી નાખે તેવી બર્ફીલી ઠંડી હવા ફૂંકાઈ રહી હતી અને રસ્તા પર કાળું ડિબાંગ અંધારું પથરાયેલું હતું.

કાવ્યા ઘરની બહાર લીમડાના ઝાડ નીચે મૂકેલી જૂની સાયકલ પર સવાર થઈ અને ઝડપથી પેડલ મારવા લાગી.

સવિતાબેન પણ ઝડપી પગલે ચાલતાં ચાલતાં તેનો પીછો કરવા લાગ્યાં.

કાવ્યા કોઈ બગીચા, મંદિર કે સહેલગાહે ન ગઈ.

તે શહેરના છેવાડે આવેલા એક જૂના અનાજના જથ્થાબંધ ગોડાઉન અને લોટની મોટી ઘંટી પાસે જઈને ઊભી રહી.

ત્યાં મોટા ટ્રકોમાંથી ઘઉં, બાજરી અને અનાજના પચાસ-પચાસ કિલોના ભારે કોથળાઓ ઉતરી રહ્યા હતા અને હવામાં ધૂળની ડમરીઓ ઉડતી હતી.

કાવ્યાએ સાયકલ સ્ટેન્ડ પર મૂકી અને સીધી એ ધૂળિયા મોટા ગોડાઉનની અંદર ચાલી ગઈ.

સવિતાબેન એક મોટા સિમેન્ટના થાંભલા પાછળ સંતાઈ ગયાં અને તૂટેલી બારીમાંથી અંદર નજર કરી.

અંદરનું દ્રશ્ય જોતાં જ સવિતાબેનના હોશ ઊડી ગયા અને તેમના મોંમાંથી ચીસ નીકળતાં નીકળતાં રહી ગઈ!

કાવ્યા પોતાના નાજુક હાથથી ઘઉંના પચાસ-પચાસ કિલોના ભારે કોથળાઓ ઉપાડીને સાફ કરવાની ધ્રૂજતી જાળી પર ઠાલવી રહી હતી!

તે લોટની મોટી ઘંટીના ગરમ પટ્ટા પાસે ઊભી રહીને ધગધગતા લોટના મોટા ડબ્બાઓ હાથથી પેક કરી રહી હતી.

ડીઝલ એન્જિનનો ભયાનક કર્કશ અવાજ આખા ગોડાઉનમાં કાનના પડદા ફાડી નાખે તેમ ગૂંજતો હતો.

કાવ્યાનો શ્વાસ ધૂળ અને લોટની રજકણોથી રૂંધાઈ રહ્યો હતો અને તે વારંવાર ખાંસી રહી હતી.

તેના નાજુક પગ પચાસ કિલોના વજન નીચે થરથર કાંપી રહ્યા હતા, છતાં તે દાંત ભીંસીને દરેક કોથળો ઉપાડી રહી હતી.

તેના આખા માથા પર, વાળમાં, ચહેરા પર અને નવી સાડી પર લોટ અને અનાજનો ભૂકો ચોંટેલો હતો.

તેના બંને હાથ લોટ અને લોખંડના ડબ્બાઓ ઉપાડવાના કારણે છોલાઈ ગયા હતા અને આંગળીઓમાંથી લોહીના ટશિયા ફૂટી નીકળ્યા હતા.

તે ભારે વજન ઉપાડવાના કારણે હાંફી રહી હતી અને પરસેવો ઠંડીમાં પણ તેના ગાલ પરથી નીતરી રહ્યો હતો.

સવિતાબેનનું હૃદય આ જોઈને ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

આ તેમના સુખી અને પ્રતિષ્ઠિત ઘરની વહુ હતી જે આ કડકડતી ઠંડીમાં મજૂરોની જેમ કોથળા ઉપાડી રહી હતી!

બરાબર સવા પાંચ વાગ્યે ગોડાઉનનું કામ પૂરું થયું.

ગોડાઉનના મેનેજરે કાવ્યાના હાથમાં ત્રણસો પચાસ રૂપિયાની રોકડ નોટો મૂકી.

કાવ્યાએ એ રૂપિયા માથે અડાડીને આંખો મીંચી અને એક નાની ડાયરીમાં મૂકીને થાકેલા પગલે બહાર આવી.

જેવી તે સાયકલ પાસે પહોંચી, કે તરત જ સવિતાબેન રડતી આંખે તેની સામે આવીને ઊભાં રહી ગયાં.

સાસુને પોતાની સામે અચાનક ઊભેલાં જોઈને કાવ્યાના હાથમાંથી સાયકલનું હેન્ડલ છૂટી ગયું.

તેનો ચહેરો ભયથી સાવ ફિક્કો પડી ગયો અને તેનું આખું શરીર થરથર કાંપવા લાગ્યું.

'મમ્મીજી... તમે અહીં?' કાવ્યાના હોઠ ધ્રૂજી રહ્યા હતા.

'કાવ્યા! આ શું પાગલપન છે?' સવિતાબેને રડમસ અને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.

'તું આટલી કડકડતી ઠંડીમાં આ ગોડાઉનમાં મજૂરી કેમ કરે છે?'

'શું અમે તને ઘરમાં ખાવા નથી આપતા? શું રોહન તને પૈસા નથી આપતો?'

'તારે આવી રીતે કાળી મજૂરી કરીને અમારા ખાનદાનની આબરૂ કેમ લીલામ કરવી પડે છે?'

કાવ્યા ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી પડી અને તેણે સવિતાબેનના બંને પગ પકડી લીધા.

'મમ્મીજી, મને માફ કરી દો! મેં તમારી આબરૂ નથી ઘટાડી, પણ હું લાચાર હતી!' કાવ્યાની ચીસ સવારના સુમસામ રસ્તા પર ગૂંજી ઊઠી.

તેણે પોતાના થેલામાંથી પેલી નાની ડાયરી અને સિવિલ હોસ્પિટલની ફાઈલ બહાર કાઢીને સાસુના હાથમાં મૂકી.

જેમ જેમ સવિતાબેને એ ફાઈલના કાગળો જોયા, તેમ તેમ તેમના પગ નીચેથી પૃથ્વી ધસી ગઈ.

દરેક રસીદ પર હોસ્પિટલના કેશિયરનો સિક્કો અને કાવ્યાની પોતાના હાથે કરેલી સહી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

તેમાં દર અઠવાડિયાના ડાયાલિસિસ અને મોંઘા ઈન્જેક્શનની તારીખો બરાબર નોંધેલી હતી.

તેના પર સ્પષ્ટ લખેલું હતું કે દર્દી હસમુખભાઈના ખાતામાં નિયમિત રોકડ જમા થઈ રહી છે.

સવિતાબેનના પતિ હસમુખભાઈ છેલ્લા છ મહિનાથી કિડનીની ગંભીર બીમારીથી પીડાતા હતા.

ડોક્ટરે કહ્યું હતું કે જો દર અઠવાડિયે બે વાર ડાયાલિસિસ અને મોંઘા વિદેશી ઈન્જેક્શન નહીં અપાય, તો તેમનો જીવ બચી નહીં શકે.

તે ડાયાલિસિસ અને દવાઓનો માસિક ખર્ચ પૂરા પંદર હજાર રૂપિયા થતો હતો.

રોહનની ખાનગી કંપનીમાં મંદીના કારણે પગાર અડધો થઈ ગયો હતો.

રોહન પોતાના પિતાનો જીવ બચાવવા માટે પોતાનું પૈતૃક મકાન ગીરવે મૂકવા જઈ રહ્યો હતો અને બજારમાંથી ઊંચા વ્યાજે રૂપિયા લેવાની તૈયારીમાં હતો.

એક મહિના પહેલાં કાવ્યાએ રોહનને બાથરૂમમાં બેસીને પિતાના ઈલાજ માટે પૈસા ન હોવાથી ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતો જોયો હતો.

કાવ્યાએ તે જ રાત્રે મનોમન સંકલ્પ કર્યો હતો કે તે પોતાના સસરાનો જીવ પણ બચાવશે અને પોતાના પતિને દેવાદાર નહીં થવા દે!

તેણે કોઈને કહ્યા વિના આ સવારના ચારથી પાંચ વાગ્યાની લોટની ઘંટીની મજૂરીનું કામ પકડી લીધું હતું.

તે દરરોજ આ કાળી મજૂરી કરીને મહિને દસ હજાર રૂપિયા કમાતી હતી.

અને તે રૂપિયા સીધા હોસ્પિટલના કેશ કાઉન્ટર પર જમા કરાવી દેતી હતી જેથી સસરાનું ડાયાલિસિસ અટકે નહીં!

'મમ્મીજી, પપ્પાજી મારા પણ પિતા છે,' કાવ્યાએ રડતાં રડતાં ગળગળા અવાજે કહ્યું.

'જો હું થોડી મહેનત કરું અને મારા સસરાનો જીવ બચી જાય, તો મારા હાથમાં છાલાં પડે એની મને કોઈ પરવા નથી!'

'મેં રોહનને એટલા માટે નહોતું કહ્યું કે એમનો આત્મા ગ્લાનિથી મરી જાત કે એમની પત્ની મજૂરી કરે છે.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ સવિતાબેનના કાળજાના ટુકડે-ટુકડા થઈ ગયા.

જે વહુ પર તેઓ આખો મહિનો ચરિત્રની શંકા કરતાં રહ્યાં, એ વહુ પોતાના સસરાના પ્રાણ બચાવવા માટે પોતાના શરીરનું લોહી બાળી રહી હતી!

સવિતાબેનનું આખું અસ્તિત્વ શરમ અને પશ્ચાત્તાપના આંસુમાં ડૂબી ગયું.

તેમણે કાવ્યાના લોટવાળા, છોલાયેલા અને લોહી નીતરતા બંને હાથ પકડી લીધા.

સવિતાબેને એ છાલાં પડેલા હાથ પોતાના આંખો અને માથા પર મૂકી દીધા અને પોક મૂકીને રડવા લાગ્યાં.

'મારી દીકરી... મારી સાક્ષાત લક્ષ્મી!' સવિતાબેનની ચીસ વાતાવરણમાં ગૂંજી ઊઠી.

'હું કેટલી મોટી પાપી અને અંધ સાસુ નીકળી કે મેં તારા પવિત્ર ત્યાગ પર શંકા કરી!'

'જે ઘરમાં તારા જેવી સાક્ષાત દેવી હોય, એ ઘર પર કોઈ આંચ આવી જ ન શકે!'

સવિતાબેને કાવ્યાને સાયકલ પરથી ઉતારીને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

તેમણે કાવ્યાના આંસુ લૂછતાં કહ્યું, 'બેટા, તું આટલો મોટો બોજ પોતાના નાજુક ખભા પર લઈને ફરતી હતી અને મને ક્યારેય કહ્યું પણ નહીં?'

કાવ્યાએ સાસુના ખોળામાં માથું મૂકીને કહ્યું કે એક દીકરી પોતાના પિતાના જીવન માટે જે કરે એ જ મેં કર્યું છે.

તેમણે પોતાના પાલવથી કાવ્યાના ચહેરા પર ચોંટેલો લોટ સાફ કર્યો.

તેઓ કાવ્યાનો હાથ પકડીને ઘેર લઈ આવ્યાં અને પોતાના હાથે ગરમ ચા બનાવીને વહુને પીવડાવી.

જ્યારે રોહન અને હસમુખભાઈ જાગ્યા, ત્યારે સવિતાબેને આખી સત્ય હકીકત બધા સામે રજૂ કરી.

હસમુખભાઈની આંખોમાંથી આશીર્વાદના આંસુ વહી નીકળ્યા અને રોહન પોતાની પત્નીના પગમાં ઢળી પડ્યો.

હસમુખભાઈએ પોતાના હાથમાંથી સોનાની જૂની વીંટી કાઢીને કાવ્યાની આંગળીમાં પહેરાવી દીધી.

સવિતાબેને રોહનનો હાથ પકડીને કહ્યું કે હવેથી આપણે સાથે મળીને મહેનત કરીશું, પણ મારી દીકરીને ક્યારેય તકલીફ નહીં પડવા દઈએ.

તે સવારે ઘરમાં વહુ નહીં, પણ સાક્ષાત અન્નપૂર્ણા અને તારણહાર દેવીની પૂજા થઈ.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.