દરરોજ બપોરે ચોરીછૂપીથી તાજું ભોજન ફેંકતી વહુનો સાસુએ પીછો કર્યો, ઝૂંપડપટ્ટીમાં પહોંચતાં જ સાસુ સ્તબ્ધ થઈને...

બપોરના બે વાગ્યા હતા અને ઘરના રસોડામાં વાસણોનો ખખડાટ શમી ચૂક્યો હતો.

સાસુ યશોદાબેન પોતાના ઓરડામાં પલંગ પર આડા પડ્યા હતા, પણ તેમની તીક્ષ્ણ નજર રસોડાના દરવાજા તરફ ટકેલી હતી.

છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેઓ પોતાની નવી વહુ મીરાની એક અત્યંત વિચિત્ર અને શંકાસ્પદ હરકત નોંધી રહ્યા હતા.

મીરાના લગ્ન યશોદાબેનના દીકરા નિરવ સાથે બે વર્ષ પહેલાં થયા હતા.

મીરા સ્વભાવે અત્યંત શાંત, નમ્ર અને ઓછું બોલનારી સંસ્કારી વહુ હતી.

પરંતુ છેલ્લા દસ દિવસથી મીરા દરરોજ બપોરે ઘરના બધા સભ્યો જમી લે તે પછી રસોડામાં જતી હતી.

તે કોઈ એંઠું કે વધેલું ભોજન નહીં, પણ સવારે બનાવેલા તાજા ગરમ ફુલ્કા રોટલી, ઘીથી લચપચતી દાળ અને શાક એક મોટા સ્ટીલના ટિફિનમાં કાળજીપૂર્વક ભરતી હતી.

સાથે જ તે સ્ટીલના ડબ્બામાંથી તાજા લાડુ કે મોહનથાળ પણ બે વાટકી ભરીને મૂકી દેતી હતી.

ત્યારબાદ તે ટિફિનને એક કાળા કલરના પ્લાસ્ટિકના મોટા ઝબલામાં સંતાડીને પાછલા દરવાજેથી ચૂપચાપ બહાર નીકળી જતી હતી.

યશોદાબેને રસોડાના તપેલાં તપાસ્યા તો દરરોજ અડધોઅડધ તાજું ભોજન ગાયબ થઈ જતું હતું.

યશોદાબેન અત્યંત સંસ્કારી અને જૂના જમાનાના કડક સ્ત્રી હતા, જેમના માટે અન્ન એ સાક્ષાત અન્નપૂર્ણા માતાનું પવિત્ર સ્વરૂપ હતું.

તેમના પરિવારમાં અન્નનો એક દાણો પણ ફેંકવો એ ઘોર પાપ માનવામાં આવતું હતું.

તેમના મનમાં ભારે ક્રોધ, વહેમ અને અણગમો ભરાઈ ગયો.

'મારી વહુ ઘરમાં ચોરી કરે છે? અન્નપૂર્ણાનું અપમાન કરીને તાજું ભોજન કચરામાં ફેંકી દે છે કે પોતાના પીયરમાં મોકલે છે?' યશોદાબેન મનોમન બળી રહ્યા હતા.

તેમણે પોતાના દીકરા નિરવને પણ રાત્રે આ બાબતે વાત કરી હતી.

પરંતુ નિરવે કહ્યું હતું કે મીરા એવી સ્વાર્થી કે ઉડાઉ છોકરી નથી, તમે ખોટો વહેમ કરો છો.

દીકરાની આ વાતથી યશોદાબેનનો ગુસ્સો વધુ ભડક્યો હતો.

આજે યશોદાબેને મનોમન નક્કી કર્યું હતું કે તેઓ રંગેહાથ વહુનો પર્દાફાશ કરશે અને તેના આ ઢોંગનો અંત લાવશે.

બરાબર સવા બે વાગ્યે મીરાએ કાળી થેલી હાથમાં લીધી અને દબાતા પગલે ઘરનો પાછલો દરવાજો ખોલીને બહાર નીકળી.

યશોદાબેન પણ માથા પર સાડીનો પાલવ સરખો કરીને ગુપચુપ તેની પાછળ પાછળ નીકળી પડ્યા.

બપોરનો આકરો તડકો માથા પર તપી રહ્યો હતો અને ડામરના રસ્તાઓ પરથી ગરમ લૂ વાઈ રહી હતી.

મીરા સોસાયટીના મોટા કચરાના ડબ્બા પાસેથી પસાર થઈ ગઈ, પણ તેણે થેલી ત્યાં ન ફેંકી.

તે ઝડપી પગલે ચાલતી ચાલતી સોસાયટીના પાછળના છેડે આવેલી સાંકડી, ધૂળિયા અને ગંદી ગલીઓમાં વળી ગઈ.

યશોદાબેનને આશ્ચર્ય થયું કે આ સુખી અને પ્રતિષ્ઠિત ઘરની વહુ આવા ગરીબ અને અજાણ્યા વિસ્તારમાં કેમ જઈ રહી છે?

આગળ જતાં એક જૂનો, કાટ ખાઈ ગયેલો રેલવે બ્રિજ આવ્યો, જેની નીચે પ્લાસ્ટિકના તાડપત્રીવાળા તૂટેલા ઝૂંપડા બાંધેલા હતા.

ત્યાં ગટરના ગંદા પાણી વહી રહ્યા હતા અને ગરીબીની કાળી રેખાઓ ચારે તરફ દેખાતી હતી.

મીરા એક સાવ જર્જરિત ઝૂંપડી સામે જઈને ઊભી રહી.

યશોદાબેન એક મોટા સિમેન્ટના થાંભલા પાછળ સંતાઈ ગયા અને ત્યાંથી અંદર જોવા લાગ્યા.

ઝૂંપડીની અંદર એક તૂટેલી દોરીવાળી ખાટલી પર એક અતિશય અશક્ત, ધોળા વાળવાળી વૃદ્ધ માજી ખાંસતા ખાંસતા સૂતા હતા.

તેમનું શરીર સાવ હાડપિંજર જેવું થઈકો થઈ ગયું હતું અને તેમના કપાળ પર બીમારીના પરસેવાની બૂંદો હતી.

તેમની આંખો પર મોતિયાના કારણે સફેદ પડળ જામી ગયા હતા અને તેઓ લગભગ અંધ જેવા હતા.

ખાટલીની બાજુમાં બે નાના ભૂખ્યા ભૂલકાં આંખોમાં આંસુ ભરીને બેઠા હતા.

તે બાળકોના કપડાં ફાટેલા હતા અને તેમના ચહેરા પર ભૂખની લાચારી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

તે બાળકોની માતા મજૂરી કરતી હતી અને ગયા મહિને અકસ્માતમાં ગુજરી ગઈ હતી.

મીરાએ ઝૂંપડીમાં પગ મૂકતાં જ પોતાના હાથમાંથી ટિફિન ખોલ્યું.

'માસી, ઊઠો... હું તમારા માટે ગરમ રોટલી અને દાળ લાવી છું,' મીરાએ અત્યંત વહાલ અને સ્નેહથી કહ્યું.

મીરાએ પેલા બંને અનાથ બાળકોને પોતાના ખોળામાં બેસાડીને પ્રેમથી કોળિયા ભરાવીને ખવડાવવાનું શરૂ કર્યું.

બાળકો તૂટી પડ્યા અને એક જ ક્ષણમાં મીરાના હાથમાંથી રોટલી ખાઈ ગયા.

બંને બાળકોના ચહેરા પર કેટલાય દિવસો પછી પહેલી વાર તૃપ્તિનું નિર્દોષ સ્મિત રેલાયું.

મીરાએ પોતાના દુપટ્ટાથી બંને બાળકોના હાથ અને મોં લૂછ્યા અને તેમને પ્રેમથી માથે હાથ ફેરવ્યો.

'કાલે હું તમારા માટે નવી રંગીન ચોપડીઓ અને પેન્સિલ લાવીશ,' મીરાએ તેમને વહાલથી વચન આપ્યું.

ત્યારબાદ મીરાએ પેલા વૃદ્ધ માજીને ધીમેથી બેઠા કર્યા અને પ્રેમથી વાટકીમાંથી દાળ અને ભાત જમાડ્યા.

તેણે પોતાના પર્સમાંથી આંખના ટીપાં અને દવાની બાટલી કાઢીને માજીને દવા પીવડાવી.

તેણે માજીના માથા પર હાથ ફેરવીને તેમના દુખાવાવાળા પગ દબાવવાનું શરૂ કર્યું.

યશોદાબેન થાંભલા પાછળ ઊભા રહીને આ બધું જોઈ રહ્યા હતા.

તેમના મનમાં ભારે અચરજ અને સવાલ થયો કે આ માજી કોણ છે જેમને મીરા આટલી આત્મીયતાથી 'માસી' કહી રહી છે?

અચાનક પેલા અંધ માજીએ ધ્રૂજતા હાથે મીરાના માથા પર હાથ મૂક્યો અને તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા.

તેઓ રડતાં રડતાં ગળગળા અવાજે બોલ્યા:

'બેટા મીરા, તું તો સાક્ષાત ભગવાને મોકલેલી લક્ષ્મી બનીને આવી છે.'

'જો તું દરરોજ આ રીતે અમને જમાડવા ન આવતી હોત, તો અમે ત્રણેય ભૂખથી ક્યારનાય મરી ગયા હોત.'

'પણ બેટા, મારી બહેન યશોદાને આ વાતની ખબર તો નથી પડી ને?'

'જો યશોદાને ખબર પડશે કે તું એના ઘરનું અન્ન મને ખવડાવે છે, તો એ તારા પર બહુ ગુસ્સે થશે!'

'તેણે ત્રીસ વર્ષ પહેલાં મારી સાથેના તમામ સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા, પણ મારો આત્મા આજે પણ એના સુખ માટે પ્રાર્થના કરે છે.'

આ શબ્દો યશોદાબેનના કાનમાં પડતાં જ તેમના પગ નીચેથી આખી પૃથ્વી ધસી ગઈ!

તેમનું આખું શરીર વીજળીનો કરંટ લાગ્યો હોય તેમ કાંપવા લાગ્યું અને તેમની આંખો ફાટી ગઈ.

તેમણે ધ્રૂજતા પગલે આગળ વધીને ઝૂંપડીના દરવાજેથી પેલા વૃદ્ધ માજીના ચહેરા સામે ધ્યાનથી જોયું.

તે સ્ત્રી બીજી કોઈ નહીં, પણ યશોદાબેનની પોતાની સગી મોટી બહેન કાંતાબેન હતા!

ત્રીસ વર્ષ પહેલાં, જ્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું હતું, ત્યારે પૈતૃક મિલકતના ભાગલા વખતે સગા-સંબંધીઓએ ખોટી અફવાઓ ફેલાવીને બંને બહેનો વચ્ચે કડવો ઝઘડો કરાવ્યો હતો.

યશોદાબેને પોતાના ક્રોધ અને અહંકારમાં આવીને સગી મોટી બહેનનું મોઢું જોવાનું કાયમ માટે બંધ કરી દીધું હતું.

તેમણે સંકલ્પ કર્યો હતો કે તેઓ ક્યારેય કાંતાનું મોઢું નહીં જુએ.

ત્યારબાદ કાંતાબેનના પતિનું નિધન થયું અને તેમના સ્વાર્થી દીકરાએ તમામ મિલકત પડાવી લઈને માને ઘરબહાર કાઢી મૂકી હતી.

કાંતાબેન પોતાની અનાથ પૌત્રીઓને લઈને આ રેલવે બ્રિજ નીચે લાચારી અને ભૂખમરામાં દિવસો કાપી રહ્યા હતા.

મીરાને બે અઠવાડિયા પહેલાં શહેરના મોટા મંદિર પાસે આ માજી ભીખ માંગતા મળ્યા હતા.

મીરાએ તેમના ગળામાં રહેલું એક જૂનું ચાંદીનું ઓમવાળું માદળિયું જોયું હતું, જે યશોદાબેનના ગળામાં રહેલા માદળિયા જેવું જ હતું.

મીરાએ જ્યારે પ્રેમથી પૂછપરછ કરી ત્યારે તેને આખી કાળી હકીકતની ખબર પડી હતી.

મીરા જાણતી હતી કે સાસુમાનો અહંકાર અને જૂની કડવાશ એટલી ઊંડી છે કે તેઓ ક્યારેય સામે ચાલીને બહેનને મદદ નહીં કરે.

પરંતુ મીરા એ પણ જાણતી હતી કે રક્ષાબંધન અને ભાઈબીજ જેવા પવિત્ર તહેવારોમાં યશોદાબેન એકાંતમાં બેસીને પોતાની મોટી બહેનને યાદ કરીને ચોધાર આંસુ સારતા હતા.

એટલા માટે મીરાએ પોતાના માથે 'અન્નનો બગાડ કરનારી' અને 'ચોર' હોવાનો કલંક વહોરી લીધો, પણ સાસુની સગી બહેનને ભૂખી ન મરવા દીધી!

તેણે પોતાના અંગત પોકેટ મનીમાંથી માજીની દવાઓ અને બાળકોના દૂધની વ્યવસ્થા કરી હતી!

યશોદાબેનનું કાળજું ચિરાઈ ગયું.

તેમના કાનમાં પોતાના એ ઝેરીલા શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'મારી વહુ ચોર છે... અન્નપૂર્ણાનું અપમાન કરે છે...'

જે વહુ પોતાના સાસરીના કુળની આબરૂ સાચવી રહી હતી, જે વહુ સાસુના તૂટેલા સંબંધોને સાંધવા માટે પોતાના સુખો ભૂલી ગઈ હતી, એ વહુ પર તેઓ શંકા કરી રહ્યા હતા!

યશોદાબેનની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુની ધારા વહી નીકળી અને તેમનું ગળું રુંધાઈ ગયું.

તેઓ દોડીને ઝૂંપડીની અંદર દાખલ થયા.

'કાંતા જીજી!' યશોદાબેનની કારમી ચીસ આખી ઝૂંપડીમાં ગૂંજી ઊઠી.

કાંતાબેને પોતાની નાની બહેનનો અવાજ ઓળખી લીધો અને તેમની અંધ આંખોમાંથી પણ અવિરત અશ્રુધારા વહી નીકળી.

બંને વૃદ્ધ બહેનો એકબીજાને વળગી પડી અને ત્રીસ વર્ષ જૂનો અહંકાર, કડવાશ અને વેરભાવ આંસુઓના પૂર વચ્ચે ધોવાઈ ગયા.

'યશોદા... મારી નાની બહેન!' કાંતાબેન ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી પડ્યા.

'મને માફ કરી દે જીજી! હું કેટલી અંધ અને પાપી નીકળી!' યશોદાબેને બહેનના પગ પકડી લીધા.

ત્યારબાદ યશોદાબેન ધીમેથી ફરીને ખૂણામાં ઊભેલી મીરા સામે જોવા લાગ્યા.

મીરા હાથ જોડીને ખૂણામાં થરથર કાંપતી ઊભી હતી, તેને ડર હતો કે સાસુમા હમણાં ગુસ્સે થશે.

પરંતુ યશોદાબેને આગળ વધીને મીરાના બંને હાથ પકડી લીધા અને વહુના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કર્યા!

મીરા ગભરાઈને પાછળ હટી ગઈ, 'અરે બા, આ શું કરો છો? તમે મારા વડીલ છો, મને પાપમાં ન નાખો!'

'ના મીરા, આજે તેં મારી આંખો ખોલી નાખી બેટા,' યશોદાબેને રડતાં રડતાં ગળામાં ડૂમો ભરીને કહ્યું.

'હું તને સામાન્ય વહુ સમજીને શંકા કરતી હતી, પણ તું તો આ ઘરની સાક્ષાત અન્નપૂર્ણા અને સાચી લક્ષ્મી નીકળી!'

'તેં મારા પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરાવીને મારા વિખેરાઈ ગયેલા કુટુંબને નવજીવન આપ્યું છે.'

'હું સાસુ બનવાને લાયક નથી, પણ તું આ ઘરની સાક્ષાત દેવી છે!'

યશોદાબેને તે જ ક્ષણે કાંતાબેન અને બંને બાળકોને હાથ પકડીને ઊભા કર્યા.

તેઓ પોતાની સગી બહેન અને બાળકોને પૂરા આદર અને સન્માન સાથે પોતાના મોટા ઘરમાં લઈ આવ્યા.

તે સાંજે ઘરમાં જ્યારે બધા ભેગા થયા, ત્યારે યશોદાબેને પહેલો કોળિયો મીરાના હાથે જમ્યો અને વહુના માથા પર આશીર્વાદનો હાથ મૂક્યો.

જ્યારે નિરવ ઓફિસેથી ઘરે આવ્યો અને તેણે આખી સત્ય હકીકત જાણી, ત્યારે તેની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.

યશોદાબેને પોતાના કબાટની તિજોરીની ચાવીઓ મીરાના હાથમાં મૂકીને આખા પરિવારની જવાબદારી તેને સોંપી દીધી.

તે દિવસે ઘરમાં વર્ષોથી છવાયેલો કડવાશનો અંધકાર કાયમ માટે પ્રેમ અને સંસ્કારના અજવાળામાં ફેરવાઈ ગયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.