કંપની સામે છ મહિનાથી ખોટી ફરિયાદો કરનાર જૂના કર્મચારીને પકડીને માલિકે કારણ પૂછ્યું તો...

બપોરના સમયે ફેક્ટરીના મુખ્ય હોલમાં મસાલા પીસવાના મોટા મશીનોનો એકધારો ગડગડાટ સંભળાઈ રહ્યો હતો. પચીસ વર્ષ પહેલાં જગદીશે એક નાનકડી ઘંટીથી આ વેપાર શરૂ કર્યો હતો. આજે તેમનું નામ આખા પ્રદેશમાં શુદ્ધ અને અસલ સ્વાદ માટે અત્યંત જાણીતું બની ચૂક્યું હતું.

જગદીશ સ્વભાવે અત્યંત પ્રામાણિક, નમ્ર અને ધાર્મિક માણસ હતા. તેમણે ક્યારેય ભેળસેળ કે અનીતિનો સહારો લીધો નહોતો. તેમના કારખાનામાં કામ કરતા દોઢસોથી વધુ શ્રમિકો તેમને માત્ર માલિક નહીં પણ પોતાના ઘરના મોભી માનતા હતા.

પરંતુ છેલ્લા છ મહિનાથી તેમના આ હસતા-રમતા વેપાર પર કાળી નજર લાગી ગઈ હોય તેવું વાતાવરણ બની ગયું હતું. કંપની સામે અચાનક વિવિધ સરકારી કચેરીઓમાં વિચિત્ર પ્રકારની ફરિયાદોનો ઢગલો થવા લાગ્યો હતો. ક્યારેક ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગના અધિકારીઓ દરોડા પાડતા, તો ક્યારેક પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ તરફથી કડક નોટિસો આવતી હતી.

આ તમામ ફરિયાદો તદ્દન ખોટી અને ઉપજાવી કાઢેલી સાબિત થતી હતી કારણ કે તપાસમાં કંઈ વાંધાજનક મળતું નહોતું. પરંતુ વારંવારની સરકારી તપાસ, પોલીસ પૂછપરછ અને બજારમાં ફેલાતી અફવાઓએ જગદીશની વર્ષોની શાખને મોટો ફટકો માર્યો હતો. મોટા વેપારીઓએ ધીમે ધીમે ઓર્ડર આપવાનું બંધ કરી દીધું હતું.

કંપનીનું વેચાણ લગભગ અડધું થઈ ગયું હતું અને બેંકની મોટી લોનના હપ્તા ભરવાના ફાંફા પડી રહ્યા હતા. દર અઠવાડિયે કોઈ ને કોઈ નવી ફેક ફરિયાદ ઈમેઈલ કે અનામી પત્રો મારફતે સરકારી તંત્રને મોકલવામાં આવતી હતી. જગદીશ આ માનસિક ત્રાસથી સાવ ભાંગી પડ્યા હતા.

ઓફિસની કેબિનમાં જગદીશ માથું પકડીને બેઠા હતા અને સામે તેમનો યુવાન દીકરો પાર્થ ચિંતાતુર નજરે જોઈ રહ્યો હતો. પાર્થે કહ્યું કે પિતાજી, કોઈ આપણો કટ્ટર દુશ્મન આપણને બરબાદ કરવા માટે આ આયોજનપૂર્વકનું ષડયંત્ર રચી રહ્યો છે. આપણે સાયબર ક્રાઈમ શાખા અને ખાનગી જાસૂસની મદદ લેવી જ પડશે.

જગદીશે નિસાસો નાખીને કહ્યું કે બેટા, મેં મારી જિંદગીમાં કોઈનું ખરાબ કર્યું નથી. જે માણસોને મેં રોટલો આપ્યો છે તેમાંથી કોઈ આવું હલકું કામ કરે તે હું માની જ નથી શકતો. ઈશ્વર જાણે આપણી કઈ ભૂલની સજા આપણને મળી રહી છે.

સાંજે જગદીશ ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે તેમની પત્ની ગીતાએ તેમના ચહેરા પરથી જ પરિસ્થિતિ પારખી લીધી. ગીતાએ ચાનો કપ ટેબલ પર મૂકતાં કહ્યું કે તમે હિંમત ન હારો. સત્ય હંમેશાં પરેશાન થઈ શકે છે પણ ક્યારેય પરાજિત નથી થતું.

ગીતાના આ આશ્વાસન છતાં તે રાત્રે જગદીશની આંખમાં ઊંઘનું એક ટીપું પણ ન આવ્યું. કંપનીની આર્થિક કટોકટી એટલી વધી ગઈ હતી કે આવતા મહિને કારીગરોનો પગાર ચૂકવવાના પૈસા પણ બચ્યા નહોતા. જો આ સિલસિલો ન અટકે તો કારખાનાને તાળાં મારવાની નોબત આવી જાય તેમ હતી.

આ ગંભીર સંકટ વચ્ચે પાર્થે તેના એક આઈટી નિષ્ણાત મિત્ર નિતિનની મદદ લીધી. નિતિને છેલ્લા છ મહિનામાં કંપની વિરુદ્ધ મોકલવામાં આવેલા તમામ ડિજિટલ પત્રો, ઈમેઈલ અને કમ્પ્યુટર આઈપી એડ્રેસનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ શરૂ કર્યું. ત્રણ દિવસની રાત-દિવસ મહેનત પછી એક ચોંકાવનારો પર્દાફાશ થયો.

નિતિને ફેક્ટરીએ આવીને જગદીશ અને પાર્થની સામે એક ગુપ્ત લેપટોપ મૂક્યું. નિતિને જણાવ્યું કે તમામ ફરિયાદો શહેરના અલગ અલગ સાયબર કાફેમાંથી નહીં પણ એક જ ચોક્કસ મોબાઈલ હોટસ્પોટ પરથી મોકલવામાં આવી રહી છે. એટલું જ નહીં, એ તમામ ઈમેઈલનું લોકેશન જગદીશના પોતાના જ કારખાના પરિસરની અંદર ટ્રેસ થઈ રહ્યું હતું.

આ સાંભળતાં જ જગદીશના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. તેનો અર્થ એવો થયો કે કંપનીનો જ કોઈ અત્યંત અંગત માણસ પીઠમાં છરો ભોંકી રહ્યો હતો. પાર્થે ક્રોધમાં આવીને કહ્યું કે આજે જ એ ગદ્દારનો પર્દાફાશ કરવો પડશે.

નિતિને એ ડિજિટલ નંબરની આખરી ઓળખ કાઢી અને સ્ક્રીન પર એક નામ ચમક્યું. એ નામ વાંચતાં જ જગદીશના હાથમાંથી ચશ્મા નીચે પડી ગયા અને તેઓ સ્તબ્ધ થઈને ખુરશી પર ઢળી પડ્યા. એ નંબર જગદીશના છેલ્લા વીસ વર્ષ જૂના વફાદાર સુપરવાઈઝર કાંતિનો હતો.

કાંતિ માત્ર એક કર્મચારી નહોતો પણ જગદીશના સુખ-દુઃખનો સાથી હતો. કારખાનાની શરૂઆતથી લઈને આજ સુધી કાંતિએ રાત-દિવસ એક કરીને કંપનીને સાચવી હતી. જગદીશ તેને પોતાના સગા નાના ભાઈ કરતાં પણ વધુ પ્રેમ અને આદર આપતા હતા.

જગદીશનું હૃદય દર્દ અને આક્રોશથી ચિરાઈ ગયું. પાર્થે ગુસ્સામાં ત્રાડ પાડીને કહ્યું કે આ વિશ્વાસઘાતી માણસને તરત જ પોલીસને હવાલે કરી દેવો જોઈએ. પણ જગદીશે ધ્રૂજતા હાથે દીકરાને અટકાવ્યો અને કહ્યું કે મારે પોતે તેની સામે બેસીને કારણ જાણવું છે.

જગદીશ ધીમા પગલે ફેક્ટરીના પાછળના વેરહાઉસ તરફ ગયા જ્યાં કાંતિ અનાજની બોરીઓની ગણતરી કરી રહ્યો હતો. જગદીશને સામે ઊભેલા જોઈને કાંતિએ હંમેશની જેમ નમ્રતાથી હાથ જોડ્યા. પરંતુ જગદીશની આંખોમાં વહેતા આંસુ જોઈને કાંતિનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો.

જગદીશે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે કાંતિ, તેં આવું કેમ કર્યું. જે થાળીમાં તેં વીસ વર્ષ ખાધું, તે જ થાળીમાં તેં છેદ કેમ કર્યો. મારા પરિવાર અને આ સેંકડો મજૂરોના ભવિષ્યને તેં ખોટી ફરિયાદો કરીને કેમ બરબાદ કરી નાખ્યું.

જગદીશે આગળ કહ્યું કે જો તારે વધારે પૈસા જોઈતા હતા તો તું મારી પાસે માંગી લેતો, હું મારી આખી મિલકત તારા નામે કરી દેતો. પણ તેં મારી પ્રામાણિકતા અને આબરૂ પર કાદવ ઉછાળ્યો. તારા આવા વિશ્વાસઘાતનું કારણ શું છે.

કાંતિના હાથમાંથી હિસાબની ડાયરી છટકીને નીચે પડી ગઈ અને આંખોમાંથી આંસુઓની ધાર વહી નીકળી. તેણે કોઈ બચાવ ન કર્યો કે કોઈ ખોટું બહાનું ન કાઢ્યું. કાંતિ સીધો આગળ વધ્યો અને જગદીશના બંને પગ પકડીને જમીન પર બેસી પડ્યો.

કાંતિએ પોક મૂકીને રડતાં કહ્યું કે મોટાભાઈ, મને માફ કરી દો. આ તમામ ખોટી ફરિયાદો મેં જ મોકલી હતી અને હું તમારો ગુનેગાર છું. પણ મેં આ પાપ તમારી સામે નહીં પણ તમને બચાવવા માટે કર્યું હતું.

આ સાંભળીને પાર્થે તીખા અવાજે કહ્યું કે જૂઠું બોલવાનું બંધ કર. તેં અમારી કંપનીની બાવન ટકા કમાણી તોડી નાખી અને હવે તું બચાવવાની વાત કરે છે. કાંતિએ પોતાના ખિસ્સામાંથી એક કાગળ કાઢ્યો અને જગદીશના હાથમાં મૂક્યો.

કાંતિએ હાથ જોડીને સત્ય હકીકત જણાવવાનું શરૂ કર્યું જે સાંભળીને જગદીશ અને પાર્થના હોશ ઊડી ગયા. છ મહિના પહેલાં એક વિદેશી અને ધનાઢ્ય રોકાણકાર જૂથે જગદીશની કંપનીને ખરીદવા માટે પચાસ કરોડ રૂપિયાની મોટી ઓફર કરી હતી. જગદીશ પોતાના ધંધાને મોટો બનાવવા માટે એ કરાર પર સહી કરવાના હતા.

જગદીશ એ ચમકતી ઓફરના મોહમાં આવી ગયા હતા અને તેમણે કાગળોની બારીકાઈ તપાસી નહોતી. પરંતુ કાંતિએ એક રાત્રે એ કરારની નકલો વાંચી હતી. એ કરારમાં એક અત્યંત ઝેરી અને કાનૂની ષડયંત્ર છુપાયેલું હતું.

એ વિદેશી કંપની વાસ્તવમાં એક છેતરપિંડી કરનાર ટોળકી હતી જે સ્થાનિક કંપનીઓને ખરીદીને તેમની બ્રાન્ડ પોતાના નામે કરી લેતી હતી. ત્યારબાદ તેઓ તમામ મિલકતો ગિરવે મૂકીને કરોડોની લોન ઉપાડીને ભાગી જતા હતા. ભૂતકાળમાં તેમણે આ જ રીતે આઠ મોટી દેશી કંપનીઓને દેવાળિયા બનાવી દીધી હતી.

સૌથી ભયાનક વાત એ હતી કે એ કરાર મુજબ કંપની ખરીદાયાના ત્રણ મહિનામાં તમામ જૂના દોઢસો કારીગરોને એક પણ રૂપિયો ચૂકવ્યા વગર નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવાના હતા. આ કારીગરોમાં મોટાભાગના લોકો વૃદ્ધ અને ગરીબ હતા જેમની આજીવિકા આ કારખાના પર નિર્ભર હતી.

કાંતિએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મોટાભાઈ, મેં તમને ઘણીવાર ચેતવવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. પણ તમે એ વિદેશી કંપનીની મોટી મોટી વાતો અને મોટા નફાના આકર્ષણમાં સાવ અંજાઈ ગયા હતા. તમે મારી સામાન્ય મજૂરની ચેતવણી સાંભળવા તૈયાર નહોતા.

કાંતિએ આગળ કહ્યું કે એ કરાર પર સહી થવામાં માત્ર પંદર દિવસ બાકી હતા. જો એ સહી થઈ ગઈ હોત તો તમારું સર્વસ્વ લૂંટાઈ ગયું હોત અને તમે જેલના સળિયા પાછળ પહોંચી ગયા હોત. મારી પાસે તમને એ વિનાશમાંથી બચાવવાનો કોઈ બીજો રસ્તો નહોતો રહ્યો.

કાંતિએ ખુલાસો કર્યો કે તે જાણતો હતો કે વિદેશી કંપનીઓ નિયમો અને કાનૂની વિવાદોથી ખૂબ ડરે છે. જો કોઈ કંપની સામે સરકારી તપાસ અને તપાસ એજન્સીઓ સક્રિય હોય તો તેઓ ક્યારેય રોકાણ નથી કરતી. તેથી કાંતિએ જાણીજોઈને અનામી અને ખોટી ફરિયાદો મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું.

કાંતિએ કહ્યું કે મને ખબર હતી કે આપણો માલ સાવ શુદ્ધ છે એટલે સરકારી તપાસમાં આપણને ક્યારેય કોઈ સજા નહીં થાય. પરંતુ આ સરકારી નોટિસો જોઈને પેલી વિદેશી કંપની ગભરાઈને ભાગી જશે. મારું એકમાત્ર લક્ષ્ય એ છેતરપિંડીના સોદાને રદ કરાવવાનું હતું.

કાંતિએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે ગઈકાલે જ એ વિદેશી જૂથે પોતાનો સોદો કાયમ માટે રદ કરી દીધો છે. હવે તમારી ફેક્ટરી અને તમારી જમીન કાયમ માટે સુરક્ષિત છે. પણ મારા આ કૃત્યથી કંપનીને જે આર્થિક નુકસાન થયું છે તેના પ્રાયશ્ચિત્ત માટે હું જેલમાં જવા તૈયાર છું.

કાંતિના આ ખુલાસાથી આખા ઓરડામાં સોપો પડી ગયો. પાર્થે તાત્કાલિક એ જૂના કરારના કાગળો અને વિદેશી કંપનીની પૃષ્ઠભૂમિ પોતાના મોબાઈલ પર તપાસી. કાંતિની એક-એક વાત સાચી નીકળી કારણ કે એ વિદેશી કંપની ખરેખર કૌભાંડી હતી અને અનેક વેપારીઓને બરબાદ કરી ચૂકી હતી.

જગદીશના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેમની આંખોમાંથી પસ્તાવાના આંસુઓની અવિરત ધારા વહી નીકળી. જગદીશે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર કાંતિને પોતાના બંને હાથે ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

જગદીશ કાંતિના ખભા પર માથું મૂકીને નાના બાળકની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યા. જગદીશે કહ્યું કે કાંતિ, મને માફ કરી દે કારણ કે હું લોભમાં એટલો આંધળો થઈ ગયો હતો કે મને મારા હિતશત્રુ અને સાચા હિતેચ્છુ વચ્ચેનો ભેદ ન દેખાયો. તેં મારી આખી જિંદગીની મહેનત અને આ સેંકડો પરિવારોની રોજીરોટી બચાવી લીધી.

પાર્થ પણ આગળ વધ્યો અને તેણે કાંતિના બંને હાથ પકડીને માફી માંગી. પાર્થે કહ્યું કે કાકા, અમે તમને ગદ્દાર માનવાની ભૂલ કરી બેઠા હતા. પણ તમે તો આ કંપનીના સાચા રક્ષક અને દેવદૂત સાબિત થયા.

સાંજે જ્યારે ગીતાને આખી વાતની જાણ થઈ ત્યારે ગીતાએ કાંતિને પોતાના ઘરે બોલાવીને આદરપૂર્વક મીઠાઈ ખવડાવી. ગીતાએ કહ્યું કે જે પરિવારમાં કાંતિ જેવો વફાદાર ભાઈ હોય, તે પરિવારને દુનિયાની કોઈ તાકાત ક્યારેય ઝુકાવી શકતી નથી.

જગદીશે તે જ ક્ષણે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો. તેમણે કંપનીના બંધારણમાં સુધારો કરીને કાંતિને કંપનીમાં દસ ટકાની કાયમી ભાગીદારી સોંપી દીધી. જગદીશે કહ્યું કે આ કંપની હવે માત્ર મારી નથી પણ તારી પણ છે.

બીજા દિવસથી જગદીશે પોતાના તમામ જૂના ગ્રાહકોને રૂબરૂ મળીને સત્ય હકીકત જણાવી. સરકારી તપાસના ક્લીનચીટ રિપોર્ટ સામે આવતાં જ બજારમાં કંપનીનો વિશ્વાસ બમણો થઈ ગયો. જૂના વેપારીઓએ ફરીથી મોટા ઓર્ડર આપવાનું શરૂ કરી દીધું.

થોડા જ મહિનાઓમાં કંપનીનું ઉત્પાદન પહેલાં કરતાં પણ વધુ વધી ગયું. ફેક્ટરીમાં કામ કરતા તમામ શ્રમિકોના ચહેરા પર ફરી આનંદ અને સુરક્ષાનું સ્મિત છવાઈ ગયું. જગદીશ અને કાંતિ દરરોજ સવારે સાથે બેસીને કારખાનાનું કામ સંભાળવા લાગ્યા.

જીવનમાં ક્યારેક બહારથી કડવું લાગતું ઔષધ અંદરથી પ્રાણ બચાવનારું સાબિત થાય છે. કાંતિની આ અનોખી વફાદારીએ સાબિત કરી દીધું કે સાચો પ્રેમ ક્યારેય પોતાના માન-અપમાનની ચિંતા કર્યા વિના બીજાના કલ્યાણ માટે પોતાનું સર્વસ્વ દાવ પર લગાવી દે છે.

પ્રામાણિકતા અને નિઃસ્વાર્થ ભાવનાની શક્તિ અજોડ હોય છે. જગદીશની આ પ્રેરણાદાયી ઘટના દર્શાવે છે કે જે પરિવારમાં આંધળા લોભ કરતાં સાચા સંબંધોને મોટું સ્થાન આપવામાં આવે છે, તે પરિવાર ગમે તેવા ભયાનક વાવાઝોડા સામે પણ અડગ ઊભો રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.