પાંત્રીસમા જન્મદિવસે બેંક લોકરમાંથી મળેલી વોઈસ કેસેટે ખોલ્યું માતાનું પંદર વર્ષ જૂનું સત્ય...

પોતાના પાંત્રીસમા જન્મદિવસની સવારે મિહિર જ્યારે ઓફિસ જવાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો, ત્યારે ઘરની ડોરબેલ વાગી. દરવાજો ખોલતાં જ સામે ગામની જૂની સહકારી બેંકના નિવૃત્ત મેનેજર છગન કાકા ઊભેલા દેખાયા. છગન કાકાના હાથમાં લાલ કપડામાં લપેટેલી એક સીલબંધ સ્ટીલની કેપ્સ્યુલ અને કેટલાક જૂના કાનૂની દસ્તાવેજો હતા.

છગન કાકાએ સોફા પર બેસીને ગંભીર અવાજે કહ્યું કે મિહિર બેટા, આજે તારા પાંત્રીસ વર્ષ પૂરા થયા છે. તારી સ્વર્ગસ્થ માતા નિર્મલાએ પંદર વર્ષ પહેલાં પોતાના મૃત્યુના થોડા દિવસો પહેલાં બેંકના લોકરમાં આ અમાનત મૂકી હતી. તેમણે કડક વસીયત કરી હતી કે આ કેપ્સ્યુલ તારા પાંત્રીસમા જન્મદિવસે જ તારા પોતાના હાથમાં સોંપવી.

આ સાંભળતાં જ મિહિરના ચહેરા પર અણગમો અને કડવાશ છવાઈ ગયા. મિહિરે અત્યંત ઠંડા અવાજે કહ્યું કે છગન કાકા, જે સ્ત્રીને જીવતેજીવ મારા માટે કોઈ પ્રેમ નહોતો, તેના મર્યા પછી મારે તેનું કશું નથી જોઈતું. તમે આ પેકેટ પાછું લઈ જાઓ, મને એમાં લેશમાત્ર રસ નથી.

મિહિરના હૃદયમાં બાળપણનો એક ઊંડો અને દર્દનાક જખમ હજુ પણ તાજો હતો. તેના બાળપણની યાદોમાં તેની માતા નિર્મલા એક અત્યંત કઠોર, નિર્દયી અને પથ્થર દિલની સ્ત્રી હતી. જ્યારે મિહિર માત્ર આઠ વર્ષનો નાનો બાળક હતો, ત્યારે નિર્મલાએ તેને જબરદસ્તી ઘરથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર એક કડક બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં ધકેલી દીધો હતો.

મિહિર પોતાની કારકિર્દીમાં અત્યંત સફળ હતો પણ તેના અંગત જીવનમાં એક અજાણો ખાલીપો હંમેશાં રહેતો હતો. તે પોતાના મિત્રોને તેમની માતાઓ સાથે હસતા-રમતા જોતો ત્યારે તેનું હૃદય ઈર્ષ્યા અને દર્દથી ભરાઈ જતું હતું. તે હંમેશાં વિચારતો હતો કે ભગવાને તેને આવી કઠોર મા કેમ આપી.

બોર્ડિંગ સ્કૂલમાં મિહિર રોજ રાત્રે ઓશિકામાં મોં છુપાવીને રડતો હતો પણ તેની માતા તેને મળવા ક્યારેય નહોતી આવતી. શાળાના વાર્ષિક ઉત્સવમાં જ્યારે બીજા તમામ બાળકોના માતા-પિતા આવતા, ત્યારે મિહિર એકલો દરવાજા સામે તાકી રહેતો હતો. મિહિર માનતો હતો કે તેની માતા માત્ર પોતાના મોજશોખ અને પૈસાની ભૂખી હતી અને તેને સંતાનની કોઈ પરવા નહોતી.

છગન કાકાએ કહ્યું કે મિહિર, તારી માતા કોઈ સાધારણ સ્ત્રી નહોતી પણ એક સાચી સતી અને દેવી હતી. તેમણે પોતાના જીવતેજીવ જે વેદના સહન કરી છે તે આખી દુનિયામાં કોઈ સ્ત્રી સહન ન કરી શકે. તું આ રેકોર્ડિંગ સાંભળીશ ત્યારે તારી આંખોમાંથી લોહીના આંસુ નીકળી જશે.

તેના પિતા પ્રભુદાસ એક અત્યંત શાંત અને ભલા માણસ હતા. મિહિર આખી જિંદગી પોતાના પિતાને જ સાચો પ્રેમ કરતો રહ્યો કારણ કે તેને લાગતું હતું કે પિતા પણ નિર્મલાના અત્યાચારનો ભોગ બન્યા હતા. નિર્મલાના ગયા પછી પણ મિહિરે ક્યારેય તેની તસવીર સામે દીવો પણ નહોતો પ્રગટાવ્યો.

મિહિરની પત્ની રીટાએ આગળ આવીને મિહિરનો હાથ પકડ્યો અને પ્રેમથી સમજાવ્યો. રીટાએ કહ્યું કે જે વ્યક્તિ આ દુનિયામાં નથી રહી તેના પ્રત્યે આટલી કડવાશ રાખવી યોગ્ય નથી. તમારા પાંત્રીસમા જન્મદિવસ માટે તમારી માતાએ પંદર વર્ષ રાહ જોઈ છે તો એકવાર સાંભળી લેવામાં શું ખોટું છે.

છગન કાકાએ પેલી સ્ટીલની કેપ્સ્યુલનું સીલ તોડ્યું અને અંદરથી એક નાનું ડિજિટલ વોઈસ રેકોર્ડર અને જૂની ડાયરી બહાર કાઢી. રીટાએ રેકોર્ડરનું પ્લે બટન દબાવ્યું. ક્ષણવારમાં ઓરડામાં એક પરિચિત, અત્યંત ધ્રૂજતો અને દર્દથી ભરેલો અવાજ ગૂંજી ઊઠ્યો.

એ અવાજ તેની સ્વર્ગસ્થ માતા નિર્મલાનો હતો. શરૂઆતમાં કેસેટમાં ઊંડા ખાંસીના અવાજો અને તૂટતા શ્વાસ સંભળાયા. ત્યારબાદ નિર્મલાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મારા કાળજાના ટુકડા જેવા દીકરા મિહિર, આજે તારો પાંત્રીસમો જન્મદિવસ છે અને મારો દીકરો મોટો સંસારી બની ગયો હશે.

નિર્મલાએ આગળ કહ્યું કે બેટા, હું જાણું છું કે તું તારી આખી જિંદગી મને એક રાક્ષસી, સ્વાર્થી અને પથ્થર દિલની મા સમજીને ધિક્કારતો રહ્યો છે. તેં માની લીધું હતું કે મેં તને આઠ વર્ષની ઉંમરે બોર્ડિંગમાં મૂકીને તારાથી છૂટકારો મેળવી લીધો હતો. પણ આજે તું એટલો સમજણો થઈ ગયો છે કે તારી માના હૃદયનું એ કાળું સત્ય સહન કરી શકીશ.

રેકોર્ડિંગમાં નિર્મલાનો અવાજ વધુ ગળગળો બનતો ગયો અને તેણે જૂની વાતો યાદ કરાવી. તેણે કહ્યું કે જ્યારે તું નાનો હતો ત્યારે હું તને રોજ રાત્રે શ્રવણ અને રામની પવિત્ર વાર્તાઓ સંભળાવતી હતી. મારા ગયા પછી તારા સંસ્કારો ન ડગે એ જ મારી સૌથી મોટી આશા અને પ્રાર્થના હતી.

નિર્મલાએ પંદર વર્ષ જૂનું એ હૃદયદ્રાવક સત્ય ખોલવાનું શરૂ કર્યું જે સાંભળીને મિહિરના પગ નીચેથી જમીન સરકવા લાગી. વાસ્તવમાં જ્યારે મિહિર સાત વર્ષનો હતો, ત્યારે નિર્મલાને મગજ અને ચેતાતંત્રની એક ભયાનક અને અસાધ્ય બીમારી લાગુ પડી હતી. ડોક્ટરોએ સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે તેની પાસે માંડ થોડા વર્ષો બાકી છે.

ડોક્ટરોએ ચેતવણી આપી હતી કે સમય જતાં નિર્મલાના આખા શરીરમાં ભયાનક આંચકીઓ આવશે, તે પોતાની યાદશક્તિ ગુમાવી બેસશે અને પાગલ થઈને ચીસો પાડતી તરફડીને મરી જશે. નિર્મલા માટે આ શારીરિક પીડા કરતાં પણ મોટી ચિંતા પોતાના આઠ વર્ષના માસૂમ દીકરા મિહિરની હતી.

નિર્મલા રેકોર્ડિંગમાં રડતાં રડતાં બોલી રહી હતી કે બેટા, જો તેં તારી સગી માને દરરોજ જમીન પર તરફડતી, મોંમાંથી ફીણ કાઢતી અને પાગલોની જેમ બૂમો પાડતી જોઈ હોત, તો તારા કુમળા બાળમન પર આખી જિંદગી માટે ભયંકર આઘાત લાગી જાત. તારું બાળપણ ભય અને નફરતની ગર્તામાં ધકેલાઈ જાત.

મિહિરે યાદ કર્યું કે જ્યારે તે બોર્ડિંગમાં બીમાર પડ્યો હતો, ત્યારે કોઈ અજાણી સ્ત્રી આવીને તેના માથે આખી રાત બરફના પોતા મૂકી ગઈ હતી. સવારે તેને માત્ર એક ગુલાબનું ફૂલ મળ્યું હતું. આજે તેને સમજાયું કે એ અજાણી દેવી બીજું કોઈ નહીં પણ તેની પોતાની સગી મા નિર્મલા જ હતી.

નિર્મલાએ જણાવ્યું કે હોસ્પિટલના બિછાને પડેલી તે દરરોજ ડાયરીમાં તારા માટે પત્રો લખતી હતી. તે પત્રોમાં તેણે તારા પહેલા પગલાં, તારા પહેલા શબ્દો અને તારી નાની-નાની બાળસહજ હરકતો નોંધી રાખી હતી. એ ડાયરી પણ આ કેપ્સ્યુલમાં સાચવીને મૂકેલી હતી.

પોતાના બાળકની નિર્દોષતા અને માનસિક શાંતિ બચાવવા માટે નિર્મલાએ પોતાના કાળજા પર પહાડ જેવો પથ્થર મૂકી દીધો હતો. તેણે જાણીજોઈને મિહિર સામે કઠોર અને નિર્દયી બનવાનો ઢોંગ કર્યો હતો જેથી મિહિર તેનાથી દૂર જાય ત્યારે રડે નહીં. તેણે પોતાના માતૃત્વનું બલિદાન આપીને મિહિરને સુરક્ષિત બોર્ડિંગમાં મોકલી દીધો હતો.

રીટાએ એ જૂની ડાયરીનાં પાનાં પલટાવ્યાં તો અંદર સુકાઈ ગયેલા મોગરાના ફૂલો અને બાળપણના મિહિરના માથાના વાળની એક નાની લટ સાચવીને રાખેલી મળી. એ જોઈને રીટાની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. એક માતા પોતાના સંતાનને કેટલો અસીમ પ્રેમ કરી શકે તેનો આ સાક્ષાત્કાર હતો.

નિર્મલાએ આગળ ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે તેં માન્યું કે હું તારા એન્યુઅલ ફંક્શનમાં નહોતી આવતી. પણ બેટા, હું દર વર્ષે પાછલી સીટ પર બુરખો ઓઢીને બેસતી હતી અને તને સ્ટેજ પર મેડલ લેતો જોઈને છાતી ફાટી જાય તેટલું રડતી હતી. હું તારી સામે એટલા માટે નહોતી આવતી કારણ કે મારા હાથ એટલા ધ્રૂજતા હતા કે હું તને સ્પર્શ પણ નહોતી કરી શકતી.

નિર્મલાએ જણાવ્યું કે તેણે પોતાના પિતા પાસેથી મળેલા તમામ સોનાના દાગીના વેચીને મિહિરની મોંઘી બોર્ડિંગ સ્કૂલ અને કોલેજ ફંડની વ્યવસ્થા કરી હતી. તેણે પોતાના પતિ પ્રભુદાસને પોતાના માથા પર હાથ મૂકીને સોગંદ આપ્યા હતા કે જ્યાં સુધી મિહિર પાંત્રીસ વર્ષનો ન થાય ત્યાં સુધી આ સત્ય ક્યારેય બહાર ન આવવું જોઈએ.

નિર્મલાએ રેકોર્ડિંગના અંતમાં એક જૂની બાળપણની હાલરડાની કડી ગાઈ જે મિહિરને હંમેશાં સપનામાં સંભળાતી હતી પણ તે ક્યારેય યાદ નહોતો કરી શકતો કે તે કોણ ગાતું હતું. નિર્મલાએ ગાયું કે મારો વહાલો દીકરો કાનુડો, તારી મા તારા પર કુરબાન જાય. રેકોર્ડરમાંથી અવાજ બંધ થઈ ગયો અને આખા ઘરમાં પિનડ્રોપ શાંતિ છવાઈ ગઈ.

આ સત્ય સાંભળતાં જ મિહિરના કાનમાં જાણે હજારો વિસ્ફોટ થયા હોય તેવો સન્નાટો છવાઈ ગયો. તેની આંખોમાંથી અવિરત આંસુઓની ધાર વહેવા લાગી. જે માતાને તે આખી જિંદગી પથ્થર દિલની માનતો રહ્યો, તે માતાએ તેને બચાવવા માટે પોતાના જીવતેજીવ નરક ભોગવી લીધું હતું.

મિહિર જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો અને પોતાના બંને હાથથી માથું કૂટવા લાગ્યો. તે જોરજોરથી ચીસો પાડીને રડવા લાગ્યો કે હે ઈશ્વર, હું કેટલો મોટો પાપી અને અંધ દીકરો નીકળ્યો. મારી દેવ જેવી માએ મારા માટે આખી જિંદગી દુનિયાની નફરત વહોરી લીધી અને હું તેને ધિક્કારતો રહ્યો.

પ્રભુદાસે મિહિરને કહ્યું કે બેટા, તારી માતાએ મરતી વખતે પોતાના હાથથી આ ઘરની દરેક દીવાલને સ્પર્શ કર્યો હતો. તે કહેતી હતી કે આ ઘરમાં મારા મિહિરના બાળપણની ખુશ્બૂ સચવાયેલી છે. તેણે મને વચન આપ્યું હતું કે હું તને ક્યારેય એકલો ન પડવા દઉં.

રીટા પણ રડી પડી અને તેણે મિહિરને સંભાળ્યો. મિહિર એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર ઊભો થયો અને પોતાની ગાડીની ચાવી હાથમાં લીધી. તે સીધો પોતાના ગામડે પહોંચ્યો જ્યાં તેના વૃદ્ધ પિતા પ્રભુદાસ ઓસરીમાં એકલા બેઠા હતા.

મિહિર દોડતો આવીને પોતાના પિતાના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો. મિહિરે પિતાના બંને પગ પકડીને પોક મૂકીને રડતાં કહ્યું કે પિતાજી, મને માફ કરી દો. તમે બંનેએ મારા માટે આટલો મોટો ત્યાગ કર્યો અને મેં મારી માને ક્યારેય પ્રેમ ન આપ્યો.

પ્રભુદાસની આંખોમાંથી પણ પંદર વર્ષથી થીજી ગયેલા આંસુ વહી નીકળ્યા. પ્રભુદાસે મિહિરને ઊભો કરીને છાતીએ લગાવી લીધો. પ્રભુદાસે કહ્યું કે બેટા, તારી માતાએ મરતી વખતે પણ તારો ફોટો પોતાની છાતી પર રાખ્યો હતો અને કહેતી હતી કે મારો મિહિર મને માફ કરી દેશે ને.

મિહિરે ઘરના મુખ્ય ઓરડામાં માતા નિર્મલાની મોટી તસવીર પધરાવી અને પોતાના હાથે તાજા મોગરાના ફૂલોનો હાર ચડાવ્યો. તેણે તસવીર સામે ઘીનો દીવો પ્રગટાવ્યો અને માથું ટેકવીને કલાકો સુધી ક્ષમા માંગી. વર્ષોથી તેના હૃદયમાં ભરાયેલી કડવાશ હંમેશાં માટે ધોવાઈ ગઈ હતી.

તેણે વિચાર્યું કે દુનિયામાં કેટલી મા પોતાના સંતાનના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ખુદ વિલન બનવાની હિંમત કરી શકે. નિર્મલાએ સમાજના તમામ મહેણાં અને સંતાનનો ધિક્કાર હસતા મુખે સ્વીકારી લીધા હતા. આ ત્યાગ કોઈ સામાન્ય માનવીનો નહીં પણ સાક્ષાત ભગવતીનો હતો.

મિહિરે તે રાત્રે આખી કેસેટ ફરીથી ત્રણ વાર સાંભળી. દરેક વખતે તેની આંખોમાંથી આંસુ વહેતા હતા પણ હવે એ આંસુ નફરતના નહીં પણ અસીમ પશ્ચાતાપ અને ભક્તિના હતા. તેની માતા હવે તેના માટે કોઈ કઠોર પડછાયો નહોતી પણ સાક્ષાત જગદંબા બની ગઈ હતી.

માતૃત્વની ઊંડાઈને કોઈ સામાન્ય ત્રાજવે તોળી શકાતી નથી. મિહિરને સમજાયું કે કેટલીકવાર પ્રેમ એટલો મહાન હોય છે કે તે સંતાનના ભલા માટે ખુદ નફરતનું ઝેર પી લે છે. નિર્મલાનો આ પવિત્ર ત્યાગ એ પરિવારની આવનારી પેઢીઓ માટે અમર દીવાદાંડી બની ગયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.