પારિવારિક પૂજા છોડીને ભાગી ગયાનો આરોપ મૂકી વહુનું અપમાન કરનાર સાસુના હોશ ઊડી ગયા, થેલીમાંથી રસીદ નીકળતાં જ...

રવિવારની બપોરે ઘરના મોટા હોલમાં હવનની પવિત્ર રાખ અને અબીલ-ગુલાલ હજી પણ લાદી પર વેરાયેલાં પડ્યાં હતાં.

પરિવારના મોભી રમણિકભાઈના પંચોતેરમા જન્મદિન નિમિત્તે રાખેલા શાંતિ હવનની પૂર્ણાહુતિ હમણાં જ પૂર્ણ થઈ હતી.

દૂર-સુદૂરના ગામડાઓમાંથી આવેલા તમામ સગા-સંબંધીઓ ભોજન લઈને ધીમે ધીમે વિદાય લઈ રહ્યા હતા.

પરંતુ ઘરના મુખ્ય બેઠક રૂમમાં એક ભયાનક તોફાનના એંધાણ સ્પષ્ટપણે વર્તાઈ રહ્યા હતા.

આજે વહેલી સવારે ચાર વાગ્યાથી નાની વહુ ભાવના રસોડામાં ઊભી રહીને પ્રસાદ અને પકવાનો તૈયાર કરી રહી હતી.

તેણે પોતાના હાથે મોદક, શીરો અને દાળ-ભાત બનાવીને તમામ મહેમાનો માટે ભોજનની સુંદર વ્યવસ્થા કરી હતી.

પરંતુ મોટી વહુ ગીતા માત્ર મોંઘી પટોળા સાડી પહેરીને મહેમાનો વચ્ચે પોતાના પિયરના વૈભવનું પ્રદર્શન કરવામાં વ્યસ્ત હતી.

સાસુ કાંતાબા પણ મોટી વહુના પિયરિયાઓની આગતાસ્વાગતામાં મશગૂલ હતાં અને ભાવનાની મહેનતની કોઈ કદર નહોતી.

સવારે જ્યારે મહેમાનો આવવા લાગ્યા, ત્યારે કાંતાબા મહેમાનો સામે બડાઈ હાંકતાં હતાં કે મારા મોટા દીકરાની વહુ લાખોના દાગીના લાવી છે.

અને નાની વહુ ભાવનાના પિયરિયાઓ સાવ ગરીબ છે એટલે તેમણે હવનમાં કંઈ મોકલ્યું નથી.

ભાવનાએ આ અપમાન ચૂપચાપ સહન કરી લીધું હતું અને દેવમંદિરમાં ઘીનો અખંડ દીવો પ્રગટાવીને સસરાના લાંબા આયુષ્યની પ્રાર્થના કરી હતી.

તેણે પોતાના પતિ રાજેશના કપાળ પર કુમકુમનું તિલક કરીને પૂજામાં બેસાડ્યો હતો.

બરાબર બપોરે બે વાગ્યે ઘરનો નાનો લાકડાનો દરવાજો ધીમેથી ખૂલ્યો અને ભાવના લથડતા પગલે અંદર દાખલ થઈ.

ભાવનાનો ચહેરો સાવ ફીક્કો અને પીળો પડી ગયો હતો, તેના માથાના વાળ વિખરાયેલા હતા અને તેની સાડી પર ધૂળના ડાઘ લાગેલા હતા.

તેના હાથમાં એક જૂની કાપડની થેલી હતી, જેને તે પોતાના કાળજા સરસી જોરથી દબાવીને થાકેલી હાલતમાં ઊભી હતી.

ભાવનાને જોતાં જ કાંતાબા સોફા પરથી ઊભાં થઈ ગયાં અને તેમની આંખોમાંથી ક્રોધની જવાળાઓ ભડકી ઊઠી.

'આવી ગઈ તું મહારાણી?' કાંતાબાએ આખા ઘરમાં ગુંજે તેવા કડવા અવાજે તાડૂકીને પૂછ્યું.

'આખા ખાનદાન અને સંબંધીઓની સામે તેં આજે અમારી આબરૂનો જાહેરમાં કચરો કરી નાખ્યો!'

ભાવનાના પતિ રાજેશ પણ રૂમમાંથી ધસી આવ્યો અને તેણે ભાવનાનો હાથ જોરથી પકડીને આંચકો માર્યો.

'તારામાં જરાય શરમ કે સંસ્કાર જેવું કંઈ બાકી રહ્યું છે કે નહીં?' રાજેશે દાંત પીસીને ગર્જના કરી.

'આજે બાપુજીના દીર્ઘાયુષ્ય માટે આટલો મોટો પવિત્ર હવન હતો અને તું સવારે નવ વાગ્યાની કોઈને કહ્યા વગર ગાયબ થઈ ગઈ!'

'બધા સંબંધીઓ વારંવાર પૂછતા હતા કે નાની વહુ ક્યાં છે, અને અમારે શરમથી મોં નીચું રાખીને જૂઠું બોલવું પડ્યું!'

મોટી વહુ ગીતાએ પણ બળતામાં ઘી હોમતાં તીખા અવાજે કહ્યું, 'ચોક્કસ પોતાના પિયરિયાઓને મળવા અથવા બજારમાં મોજશોખ કરવા ઉપડી ગઈ હશે!'

'આવી સ્વાર્થી સ્ત્રીને આ ઘરના કોઈ વડીલની કે ધર્મ-કર્મના કાર્યની કોઈ કદર જ નથી હોતી!'

ગીતાએ ઉમેર્યું કે આવા શુભ પ્રસંગે ઘર છોડીને ભાગી જવું એ આખા પરિવાર માટે મોટો અપશુકન કહેવાય.

ભાવના કશું જ બોલી શકી નહીં, માત્ર તેની બંને આંખોમાંથી ચોધાર અશ્રુધારા વહી નીકળી.

તેનું આખું ક્ષીણ શરીર અસહ્ય નબળાઈ, ભૂખ અને થાકથી ધ્રૂજી રહ્યું હતું.

રાજેશે ક્રોધાવેશમાં આવીને ભાવનાના હાથમાંથી પેલી કાપડની થેલી જોરથી ઝૂંટવી લીધી.

'જોઉં તો ખરો કે તું બજારમાંથી શું મોજશોખની ખરીદી કરીને લાવી છે!' કહીને રાજેશે થેલી ઊંધી વાળીને તમામ સામાન ડાઇનિંગ ટેબલ પર ફેંકી દીધો.

પરંતુ ટેબલ પર જે વસ્તુઓ ખખડીને પટકાઈ, તે જોઈને રાજેશના હાથ ત્યાં જ થીજી ગયા!

ત્યાં કોઈ નવા કપડાં કે ઘરેણાં નહોતા, પણ શહેરની સરકારી બ્લડ બેંકનું ઇમરજન્સી રક્તદાન સર્ટિફિકેટ અને હોસ્પિટલની ફાઈલ હતી!

સાથે જ સ્થાનિક સોનીની દુકાનની અસલ કાચી પાવતી પડી હતી, જેમાં ભાવનાના મંગળસૂત્ર અને સોનાની બંગડીઓ ગિરવે મૂક્યાની વિગત હતી.

અને ફાઈલની ઉપર જ અતિ ગંભીર હાલતમાં દાખલ બાળકની તાત્કાલિક સર્જરી માટેની આઠ લાખ રૂપિયાની પહોંચ ચોંટાડેલી હતી.

રાજેશે ધ્રૂજતા હાથે તે હોસ્પિટલની ફાઈલ ખોલી અને દર્દીનું નામ વાંચતાં જ તેના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ!

દર્દીના ખાનામાં રાજેશની સગી નાની બહેન પુષ્પાના સાત વર્ષના એકમાત્ર લાડકવાયા દીકરા આરવનું નામ લખેલું હતું!

એ જ પળે ઘરના મુખ્ય દરવાજેથી શહેરની સિવિલ હોસ્પિટલના મુખ્ય સર્જન અને પુષ્પા રડતાં રડતાં ઘરમાં દોડી આવ્યા.

પુષ્પાએ ઘરમાં દાખલ થતાં જ એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વિના સીધા ભાવનાના ચરણ પકડી લીધા.

'ભાભી... તમે મારા વંશને બચાવી લીધો!' પુષ્પા ચોધાર આંસુએ રડતી રડતી ભાવનાના પગમાં આળોટી પડી.

આ દ્રશ્ય જોઈને કાંતાબા, ગીતા અને રાજેશના હોશ ઊડી ગયા અને તેમના ગળામાંથી અવાજ સાવ સુકાઈ ગયો.

હોસ્પિટલના સર્જને બંને હાથ જોડીને અત્યંત ગંભીર અવાજે સત્ય સંભળાવવાનું શરૂ કર્યું.

'રાજેશભાઈ, જો આજે તમારી આ દેવ જેવી પત્ની સમયસર ન પહોંચી હોત, તો તમારો ભાણેજ અત્યારે આ દુનિયામાં જીવતો ન હોત!'

ડૉક્ટરે કહ્યું કે સવારે સાડા આઠ વાગ્યે હવનમાં આવતી વખતે પુષ્પાની ગાડીનો હાઈવે પર ભયાનક અકસ્માત થયો હતો.

બાળકના માથામાં ગંભીર ઈજા થઈ હતી અને તેને તાત્કાલિક દુર્લભ ઓ-નેગેટિવ રક્ત અને કટોકટીના ઓપરેશનની જરૂર હતી.

હોસ્પિટલમાંથી તમારા ઘરના લેન્ડલાઈન ફોન પર વારંવાર સતત દસ વાર કોલ કરવામાં આવ્યા હતા.

પરંતુ હવનના લાઉડસ્પીકર, શંખનાદ અને ઘંટારવના ઘોંઘાટમાં કોઈએ ફોન ન ઉપાડ્યો, પણ રસોડામાં કામ કરતી ભાવનાએ ફોનની ઘંટડી સાંભળી લીધી.

ભાવના સારી રીતે જાણતી હતી કે જો તે હવનમાં આ ભયાનક સમાચાર આપશે, તો હૃદયના જૂના દર્દી એવા સસરા રમણિકભાઈ આ આઘાત સહન નહીં કરી શકે.

તેથી પરિવારની પવિત્ર પૂજામાં વિઘ્ન ન પડે અને સસરાનું નાજુક સ્વાસ્થ્ય ન જોખમાય, એટલે તે ચૂપચાપ એકલી રિક્ષા પકડીને હોસ્પિટલ દોડી ગઈ હતી!

ડૉક્ટરે આગળ કહ્યું, 'હોસ્પિટલના બ્લડ બેંકમાં ઓ-નેગેટિવ બ્લડ બિલકુલ નહોતું, એટલે આ બહેને પોતાના શરીરનું બે યુનિટ લોહી આપ્યું!'

'પોતાનું હિમોગ્લોબિન ઓછું હોવા છતાં તેમણે પોતાના જીવની પરવા કર્યા વગર લોહી આપીને બાળકનું ઓપરેશન શરૂ કરાવ્યું.'

'અને ઓપરેશનના તાત્કાલિક ખર્ચ માટે પોતાના ગળાનું મંગળસૂત્ર અને સોનાની બંગડીઓ ગિરવે મૂકીને રોકડા પૈસા કાઉન્ટર પર જમા કરાવ્યા!'

'હવે તમારો ભાણેજ સાવ જોખમ બહાર છે અને આ બહેન રક્તદાનના કારણે ચક્કર આવતાં હોવા છતાં તમારા હવનની પૂર્ણાહુતિ સાચવવા ભૂખી-તરસી પાછી દોડી આવી છે!'

ડૉક્ટરે આગળ જણાવ્યું કે જ્યારે પુષ્પા બેભાન થઈ ગઈ હતી, ત્યારે ભાવનાએ જ બાળકની વાલી તરીકે સર્જરીના જોખમી કાગળો પર સહી કરી હતી.

નર્સે ભાવનાને લોહી આપ્યા પછી થોડો આરામ કરવા અને ગ્લુકોઝ પીવા માટે ઘણી આજીજી કરી હતી.

પરંતુ ભાવનાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું હતું કે મારા ઘરમાં હવન ચાલે છે અને મારે મારા સસરાના ચરણ સ્પર્શ કરવા સમયસર પહોંચવું પડશે.

આવા અસીમ સમર્પણ અને ત્યાગની ભાવના મેં મારી તબીબી કારકિર્દીમાં ક્યારેય નથી જોઈ.

આ શબ્દો સાંભળતાં જ રાજેશના કાનમાં જાણે હજારો આકાશી વીજળીઓ એકસાથે ત્રાટકી હોય તેવો કારમો ભૂકંપ આવી ગયો!

તેણે ભાવનાના ડાબા હાથ તરફ જોયું, જ્યાં રક્તદાન કર્યા પછીનો મોટો સફેદ રૂનો પાટો પ્લાસ્ટર સાથે બાંધેલો હતો!

જે પત્નીને તેણે હમણાં જ સ્વાર્થી, રખડેલ અને સંસ્કારહીન કહીને ધિક્કારી હતી, તેણે પોતાના શરીરનું લોહી અને સૌભાગ્યનું ઘરેણું આપીને તેના ભાણેજને નવજીવન આપ્યું હતું!

રાજેશનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, પશ્ચાતાપ અને અસીમ અપરાધભાવથી ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

તેની આંખો સામે ઘોર અંધકાર છવાઈ ગયો અને તે ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો.

તે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના સીધો ભાવનાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરીને ઢળી પડ્યો.

તેણે પોતાના બંને હાથથી ભાવનાના ધૂળવાળા પગ પકડી લીધા અને માથું તેના ચરણોમાં મૂકી દીધું.

'ભાવના, મને માફ કરી દે, હું કેટલો નીચ અને સ્વાર્થી પતિ નીકળ્યો!' રાજેશનો અવાજ રડીને રૂંધાઈ ગયો હતો.

'જે દેવીએ મારા પરિવારનો દીવો બુઝાતો બચાવી લીધો, એ પવિત્ર પત્ની પર મેં આટલો ગંદો આરોપ લગાવ્યો!'

'મને મારી નાખ ભાવના, હું તારો પતિ કહેવાને પણ લાયક નથી રહ્યો!'

કાંતાબા પણ પોતાની જાત પર ભારે ધિક્કાર અનુભવતી ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યાં.

તેમણે આગળ આવીને ભાવનાના બંને હાથ પકડી લીધા અને પોતાના માથા પર મૂકીને માફી માંગી.

'બેટા ભાવના, મને માફ કરી દે, હું સાસુ બનીને તારી સાચી મમતા અને ત્યાગને ઓળખી ન શકી!' કાંતાબા રડી પડ્યાં.

ગીતા પણ શરમથી મોં નીચું કરીને આંસુ લૂછતી ખૂણામાં ઊભી રહી ગઈ અને તેણે પણ હાથ જોડીને માફી માંગી.

સસરા રમણિકભાઈએ આગળ આવીને પોતાના ધ્રૂજતા બંને હાથ ભાવનાના માથા પર મૂક્યા.

'બેટા, આજે તેં સાબિત કરી દીધું કે તું આ ઘરની વહુ નહીં, પણ સાક્ષાત જગદંબા અન્નપૂર્ણા છે!' રમણિકભાઈનો અવાજ લાગણીથી ગળગળો થઈ ગયો.

'મારા પંચોતેર વર્ષના જીવનનું સૌથી મોટું પુણ્ય એ છે કે મને તારા જેવી પવિત્ર દીકરી મળી!'

ભાવનાએ નમીને સસરાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને રાજેશને જમીન પરથી બેઠો કરીને પોતાના પાલવથી તેના આંસુ લૂછ્યા.

'ના, તમે કોઈ માફી ન માંગો, આ તો મારો પોતાનો પરિવાર છે અને આરવ મારો પોતાનો દીકરો છે.' ભાવનાએ અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું.

રાજેશે તે જ ક્ષણે પ્રતિજ્ઞા લીધી કે તે સોનીની દુકાને જઈને ભાવનાનું મંગળસૂત્ર અને બંગડીઓ હમણાં જ છોડાવી લાવશે.

કાંતાબાએ પોતાના ગળામાંથી સોનાની પેઢી દર પેઢીની પારિવારિક કંઠી કાઢીને ભાવનાના ગળામાં પહેરાવી દીધી.

તેમણે કહ્યું કે આ ઘરની સાચી લક્ષ્મી અને આબરૂ તું જ છે બેટા, તારા જેવી વહુ મેળવીને અમારો આખો વંશ ધન્ય થઈ ગયો.

પુષ્પાએ પણ પોતાના સાજા થયેલા બાળકને ભાવનાના ખોળામાં મૂકીને કહ્યું કે આ બાળકનો સાચો જીવ અને માતા તમે જ છો ભાભી.

રાજેશ પોતાના બંને હાથ જોડીને ભાવના સામે નમી પડ્યો અને કહ્યું કે હું આખી જિંદગી તારી સેવા કરીને મારા આ પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરીશ.

ગીતાએ પણ રસોડામાંથી ગરમ દૂધ અને પૌષ્ટિક નાસ્તો લાવીને ભાવનાને પોતાના હાથે ખવડાવ્યો.

આખા મહોલ્લાના લોકોએ જ્યારે આ મહાન બલિદાનની વાત સાંભળી, ત્યારે સૌ કોઈએ ભાવનાના ચરણોમાં નમન કર્યા હતા.

આખા ઘરમાં એક અનોખી શાંતિ, આદર અને પવિત્ર સ્નેહનું મોજું ફરી વળ્યું હતું.

એ ઘરના આંગણામાંથી શંકા, કડવાશ અને અહંકારનો કાળો પડછાયો સદાય માટે ઓગળી ગયો હતો.

અને એક પુત્રવધૂના અખંડ ત્યાગ, સમર્પણ અને અમર વાત્સલ્યનો દિવ્ય સૂર્ય ચારેય દિશામાં ઝળહળી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.