રિક્ષાચાલકના ઘરમાં પગ મૂકતાં જ કરોડપતિ વેવાઈએ પગ પકડી લીધા કારણ કે...

રાજકોટ શહેરના એક સાંકડા અને જૂના મહોલ્લામાં આવેલા બે ઓરડાના નળિયાવાળા મકાનની બહાર એક જૂની પીળી-કાળી ઓટોરિક્ષા પાર્ક કરેલી હતી.

તે રિક્ષાના આગળના કાચ પર મોટા, સુંદર અક્ષરે લાલ રંગથી લખ્યું હતું: 'માતૃકૃપા'.

બપોરના સમયે ઓસરીમાં ઢાળેલા લાકડાના સાદા ખાટલા પર બેસીને પચાસ વર્ષના હરીશભાઈ પોતાના તેલ વગરના થાકેલા પગ દબાવી રહ્યા હતા.

હરીશભાઈ છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી રાજકોટના ધૂળિયા, ટ્રાફિકવાળા રસ્તાઓ પર સવારના છ વાગ્યાથી રાતના દસ વાગ્યા સુધી એકધારી રિક્ષા ચલાવતા હતા.

તેમણે પોતાના જીવનમાં ક્યારેય કોઈ મુસાફર પાસેથી મીટર કરતાં એક રૂપિયો પણ વધારે નહોતો લીધો.

જો કોઈ ગરીબ, લાચાર કે બીમાર દર્દી રિક્ષામાં બેસતો તો હરીશભાઈ તેની પાસેથી ભાડું લેવાની પણ ચોખ્ખી ના પાડી દેતા હતા.

તેમની ખુદ્દારી, અખંડ પ્રામાણિકતા અને સેવાભાવી સ્વભાવ આખા રિક્ષા સ્ટેન્ડમાં ખૂબ આદરપૂર્વક વખણાતા હતા.

હરીશભાઈની એકમાત્ર દીકરી પૂજા બાળપણથી જ ભણવામાં અત્યંત તેજસ્વી અને સંસ્કારી હતી.

હરીશભાઈએ આખી જિંદગી કાળઝાળ ગરમી અને વરસાદમાં પેડલ મારીને, પોતાના શરીરનું લોહીનું પાણી કરીને પૂજાને એમ.કોમ. સુધીનું ઉચ્ચ શિક્ષણ અપાવ્યું હતું.

પૂજા હંમેશાં પોતાના પિતાની મહેનતની કદર કરતી હતી અને તેણે ક્યારેય કોઈ મોંઘા કપડાં કે ફેશનના શોખ નહોતા રાખ્યા.

ગઈકાલે રાત્રે હરીશભાઈ અને તેમની પત્ની સરલાબેન વચ્ચે લાંબી ચિંતાભરી ચર્ચા ચાલી હતી.

સરલાબેન રસોડામાં બેસીને રડતાં રડતાં કહેતાં હતાં, "આપણા ઘરમાં તો સ્ટીલની જૂની થાળીઓ અને ઘસાયેલી ચાદરો છે."

"શહેરના આટલા મોટા કરોડપતિ વેવાઈ આપણા આ નળિયાવાળા ઘરમાં આવશે તો તેમને કેટલી સૂગ ચડશે?"

તે સમયે હરીશભાઈએ પત્નીને આશ્વાસન આપતાં કહ્યું હતું, "સરલા, આપણે ક્યારેય કોઈનું હરામનું ખાધું નથી."

"આપણે આપણી દીકરીને પ્રામાણિકતાના રોટલા ખવડાવીને મોટી કરી છે, આપણે કોઈની સામે નજર નીચી કરવાની જરૂર નથી."

આજે સવારે જ્યારે હરીશભાઈ રિક્ષા સ્ટેન્ડ પર ગયા ત્યારે સાથી રિક્ષાચાલકોએ તેમને પ્રેમથી ભેટીને શુભેચ્છા પાઠવી હતી.

તેમના એક જૂના સાથી રિક્ષાવાળાએ પોતાના ગજવામાંથી બેસો રૂપિયા કાઢીને આપતાં કહ્યું હતું, "હરીશભાઈ, વેવાઈ માટે સારા પેંડા લાવજો, આપણી રિક્ષાવાળાઓની આબરૂનો સવાલ છે."

હરીશભાઈની આંખો પોતાના ગરીબ ભાઈઓનો આવો નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ જોઈને ભીની થઈ ગઈ હતી.

આજે પૂજાના સગપણની વાત શહેરના એક અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ અને મોટી ટ્રસ્ટની સ્કૂલોના પ્રમુખ ધીરુભાઈના પુત્ર પાર્થ સાથે ચાલી રહી હતી.

પાર્થ એક જાણીતી સોફ્ટવેર કંપનીમાં સિનિયર સોફ્ટવેર એન્જિનિયર હતો અને તેનો માસિક પગાર લાખોમાં હતો.

પાર્થ અને પૂજા કોલેજના એક સેવાકીય કેમ્પમાં મળ્યા હતા અને બંને એકબીજાના સંસ્કારોથી પ્રભાવિત થયા હતા.

પરંતુ છેલ્લા ત્રણ દિવસથી હરીશભાઈના મનમાં એક અજ્ઞાત ભય, સંકોચ અને હીનભાવનાનો દાવાનળ સળગી રહ્યો હતો.

ધીરુભાઈ શહેરના ટોચના અબજોપતિઓમાં ગણાતા હતા, જેમનો બંગલો કોઈ રાજમહેલ જેવો હતો અને દરવાજે મોંઘી આયાતી ગાડીઓ ઊભી રહેતી હતી.

જ્યારે હરીશભાઈ એક સાદા, ભાડાના બે ઓરડાના નળિયાવાળા મકાનમાં રહેતા હતા જ્યાં ચોમાસામાં છતમાંથી પાણી ટપકતું હતું.

મહેમાનો આવે તે પહેલાં પૂજા પોતાના પિતા પાસે ઓસરીમાં આવીને બેસી ગઈ હતી.

પૂજાએ પિતાના હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને ગળગળા અવાજે કહ્યું હતું:

"બાપુજી, તમે જરાય ચિંતા ન કરશો."

"મને તમારા પર અને તમારી આ રિક્ષા પર ગર્વ છે."

"જો સામેવાળા તમારી આ પ્રામાણિક ગરીબીનું સન્માન નહીં કરે, તો હું તે ઘરમાં ક્યારેય પગ નહીં મૂકું."

દીકરીના આ સંસ્કાર જોઈને હરીશભાઈનું કાળજું ગદગદ થઈ ગયું હતું.

સાંજે પાંચ વાગ્યે ધીરુભાઈ પોતાના પરિવાર સાથે પૂજાનું માગું પાકું કરવા તેમના ઘરે આવવાના હતા.

હરીશભાઈએ પાડોશીઓ પાસેથી બે સારી, નવી પ્લાસ્ટિકની ખુરશીઓ માંગીને ઓસરીમાં મૂકી હતી જેથી મહેમાનોને બેસાડી શકાય.

તેમણે પોતાના વર્ષો જૂના સફેદ ખાદીના કુરતા પર સાબુ ઘસીને તેને ધોયો હતો અને તેના પર કોલસાની જૂની ઈસ્ત્રી ફેરવી હતી.

સાંજે બરાબર પાંચ વાગ્યે શેરીના નાકે એક કાળા રંગની મોંઘી ચમકતી મર્સિડીઝ કાર આવીને ઊભી રહી.

આખી શેરીના લોકો પોતાના ઘરની બહાર નીકળીને તે ગાડી જોવા લાગ્યા.

કારમાંથી ધીરુભાઈ, તેમની પત્ની અને પુત્ર પાર્થ નીચે ઉતર્યા.

ધીરુભાઈના શરીરે સાદો પણ અત્યંત મોંઘો સૂટ હતો અને તેમના ચહેરા પર એક ગંભીર પ્રભાવ હતો.

તેઓ સાંકડી શેરીમાંથી પગપાળા ચાલીને હરીશભાઈના દરવાજે આવ્યા.

હરીશભાઈ ધ્રૂજતા પગલે ઓસરીમાંથી બહાર દોડ્યા અને બંને હાથ જોડીને ઊભા રહી ગયા.

હરીશભાઈનું માથું સંકોચ અને શરમથી સાવ નીચું ઢળી ગયું હતું.

"આવો ધીરુભાઈ... પધારો." હરીશભાઈનો અવાજ કાંપતો હતો અને તેમના હોઠ પર પરસેવો વળી ગયો હતો.

"મારું ઘર સાવ નાનું અને ગરીબ છે, અહીં તમારા જેવા મોટા માણસો માટે બેસવાની પણ સારી વ્યવસ્થા નથી, મને માફ કરજો."

ધીરુભાઈએ હરીશભાઈના ધ્રૂજતા ચહેરા સામે જોયું.

ધીરુભાઈના ચહેરા પર એક અત્યંત અદભુત, સ્નેહભર્યું અને આત્મીય હાસ્ય આવી ગયું.

તેમણે પ્લાસ્ટિકની નવી ખુરશીઓ તરફ જોવાને બદલે, સીધા ઓસરીમાં ઢાળેલા સાદા ખાટલા પર જઈને બેઠક લીધી.

"હરીશભાઈ, જે ઘરના આંગણામાં સાચા પસીનાની અને પ્રામાણિકતાની સુગંધ મહેકતી હોય, ત્યાં પ્લાસ્ટિકની કૃત્રિમ ખુરશીઓની જરૂર નથી હોતી." ધીરુભાઈએ સહજતાથી કહ્યું.

પૂજા નમ્રતાપૂર્વક માથે ઓઢીને સ્ટીલની ટ્રેમાં ચા અને નાસ્તો લઈને આવી.

પૂજાના સંસ્કાર, વિવેક અને નમ્ર વર્તન જોઈને ધીરુભાઈ અને તેમની પત્નીના ચહેરા પર અસીમ પ્રસન્નતા છવાઈ ગઈ.

ચા-નાસ્તો પત્યા પછી હરીશભાઈએ અત્યંત સંકોચ સાથે હાથ જોડીને ધીમેથી કહ્યું:

"ધીરુભાઈ, હું તો એક સાદો, આખો દિવસ રિક્ષા હંકારીને પેટ ભરનારો ગરીબ માણસ છું."

"હું મારી દીકરીને કરિયાવરમાં કોઈ મોંઘી ગાડી, સોના-ચાંદીના દાગીના કે લાખો રૂપિયાનું દહેજ નથી આપી શકવાનો."

"મારી પાસે માત્ર મારા હાથની આ મહેનત અને મારી ખાનદાની આબરૂ સિવાય કશું જ નથી."

"જો તમને અમારી આ ગરીબી મંજૂર ન હોય તો..."

હરીશભાઈ હજુ પોતાનું વાક્ય પૂરું કરે તે પહેલાં જ ધીરુભાઈ ખાટલા પરથી એકદમ ઊભા થઈ ગયા.

તેમનો ચહેરો ગંભીર થઈ ગયો અને તેમની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં.

તેમણે ઝડપથી આગળ વધીને હરીશભાઈના બંને હાથ પોતાના હાથમાં મજબૂતાઈથી પકડી લીધા.

અને જે શબ્દો ધીરુભાઈના મોંમાંથી નીકળ્યા તે સાંભળીને આખી ઓસરી અને બહાર ઊભેલા પાડોશીઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા!

"હરીશભાઈ, તમે પોતાને સાદો રિક્ષાવાળો કહીને ક્યારેય નાનો ન ગણશો!" ધીરુભાઈનો અવાજ ભરાઈ આવ્યો હતો.

"આજે હું તમને એક એવું સત્ય કહેવા માંગુ છું જે મેં મારા સગા દીકરા પાર્થ કે મારી પત્નીને પણ ક્યારેય નથી કહ્યું."

"આજથી બરાબર ત્રીસ વર્ષ પહેલાં, જ્યારે હું સૌરાષ્ટ્રના એક નાના ગામડેથી સાવ કંગાળ હાલતમાં ભાગીને રાજકોટ આવ્યો હતો..."

"મારી પાસે પહેરેલા કપડાં સિવાય કશું નહોતું અને હું બે દિવસથી ભૂખ્યો-તરસ્યો હતો."

"તે કાળી રાત્રે રાજકોટ રેલવે સ્ટેશનની બહાર કડકડતી ઠંડીમાં હું બેભાન થઈને રોડ પર ઢળી પડ્યો હતો."

"લોકો મારા શરીર પાસે થઈને નીકળી જતા હતા પણ કોઈએ મને સ્પર્શ પણ નહોતો કર્યો."

"તે સમયે એક યુવાન રિક્ષાચાલકે પોતાની રિક્ષા ઊભી રાખી અને મને ઊંચકીને પોતાની રિક્ષામાં સુવડાવ્યો."

"તે રિક્ષાવાળો મને સરકારી હોસ્પિટલના ઈમરજન્સી વોર્ડમાં લઈ ગયો."

"જ્યારે ડોક્ટરે કહ્યું કે તાત્કાલિક ત્રણસો રૂપિયાની દવાઓ લાવવી પડશે નહીં તો આ માણસ નહીં બચે..."

"ત્યારે તે રિક્ષાવાળાએ પોતાના ખિસ્સામાંથી તે આખા દિવસની રિક્ષાની કમાણીના પૂરેપૂરા ત્રણસો રૂપિયા કાઢીને ડોક્ટરના હાથમાં મૂકી દીધા હતા!"

"એટલું જ નહીં, મને હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા પછી તે રિક્ષાવાળો મને પોતાના આ જ બે ઓરડાના મકાનમાં લાવ્યો હતો અને તેની માતાએ મને બે દિવસ ગરમાગરમ રોટલા ખવડાવ્યા હતા!"

"તે દેવ જેવો રિક્ષાવાળો અન્ય કોઈ નહીં, પણ સામે ઊભેલા તમે પોતે હતા હરીશભાઈ!"

હરીશભાઈ આશ્ચર્યથી સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ અને તેમનો શ્વાસ થંભી ગયો.

ધીરુભાઈએ પોતાના મોંઘા ચામડાના પાકીટમાંથી એક જૂની, પીળી પડી ગયેલી, ગડી વળેલી કાગળની ચબરખી કાઢી.

તે ત્રીસ વર્ષ જૂની સરકારી હોસ્પિટલની ત્રણસો રૂપિયાની દવાની રસીદ હતી જે ધીરુભાઈએ આખી જિંદગી પોતાના કાળજા સરસી સાચવી રાખી હતી!

પાર્થ પણ આગળ આવ્યો અને તેણે હરીશભાઈના પગ પકડીને કહ્યું:

"કાકા, મારી મોટી મોટી કોલેજોમાં પ્રામાણિકતાના લેક્ચર અપાતા હતા, પણ તમે તે પ્રામાણિકતા પોતાની જિંદગીમાં જીવી બતાવી છે."

"તમારી દીકરીનો હાથ પકડવો એ મારા માટે સૌભાગ્યની વાત છે."

ધીરુભાઈએ ગળગળા અવાજે ઉમેર્યું:

"હરીશભાઈ, સંપત્તિ અને રૂપિયા તો આ સંસારમાં કોઈ પણ લુચ્ચો કે સ્વાર્થી માણસ કમાઈ શકે છે."

"પણ તમારા જેવું ઉદાર, પવિત્ર અને ખુદ્દાર કાળજું ભગવાન કોઈક વિરલ દેવપુરુષને જ આપે છે."

"મેં તે દિવસે હોસ્પિટલના ખાટલા પર સૂતાં સૂતાં ઈશ્વરની સાક્ષીએ સંકલ્પ કર્યો હતો..."

"કે જો મારા દીકરા માટે હું કોઈ ઘરની લક્ષ્મી લાવીશ, તો તે માત્ર અને માત્ર તમારા જેવા ખુદ્દાર અને સંસ્કારી બાપની દીકરી જ હશે!"

"તમે અમને પૂજા જેવી સાક્ષાત સરસ્વતી અને સંસ્કારોની ખાણ સમાન દીકરી આપી રહ્યા છો..."

"એનાથી મોટો કોઈ કરિયાવર કે દહેજ આ આખી પૃથ્વી પર હોઈ જ ન શકે!"

આટલું બોલતાં બોલતાં કરોડપતિ ધીરુભાઈએ કોઈ પણ સંકોચ વગર નીચે નમીને હરીશભાઈના બંને ચરણો પકડી લીધા!

હરીશભાઈની આંખોમાંથી ચોધાર અશ્રુધારા વહી નીકળી.

તેમણે ધીરુભાઈને ઊભા કર્યા અને બંને વેવાઈ એકબીજાને ગળે વળગીને નાના બાળકની જેમ રડી પડ્યા.

પાર્થ અને પૂજા બંનેએ સાથે મળીને બંને પિતાના ચરણસ્પર્શ કર્યા.

આખી શેરીમાં આ દ્રશ્ય જોઈને લોકોના રૂંવાડાં ઊભાં થઈ ગયાં અને સૌની આંખો હર્ષના આંસુથી ભીની થઈ ગઈ.

સાચા સંબંધો ક્યારેય બેંક બેલેન્સ, સોનાના દાગીના કે મોટી ગાડીઓથી નથી મપાતા.

સંબંધો તો માણસાઈના પવિત્ર મૂલ્યો, ખાનદાની સંસ્કારો અને નિઃસ્વાર્થ કર્મોના પાયા પર જ અમર બને છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.