સાત વર્ષ સુધી સગા ભાઈને રસ્તા વચ્ચે ધિક્કારનાર વેપારીની બેંક સ્લિપો ખુલતાં જ...

બપોરના બાર વાગ્યે નગરની મુખ્ય બજારમાં લોકોની ભારે અવરજવર ચાલતી હતી. રસ્તાની એક તરફ પરેશની અનાજ-કરિયાણાની નાની જથ્થાબંધ દુકાન આવેલી હતી અને સામેના છેડે તેનો નાનો ભાઈ ભરત પોતાની ઓટો રિક્ષા પાર્ક કરીને પેસેન્જરની રાહ જોતો ઊભો હતો. બંને ભાઈઓ છેલ્લા સાત વર્ષથી એક જ શેરીમાં રહેતા હતા છતાં એકબીજા સાથે બોલવાનો વ્યવહાર સાવ બંધ હતો.

જ્યારે પણ બંને ભાઈઓ રસ્તા પર આમનેસામને આવી જતાં ત્યારે પરેશ મોં ફેરવીને કટાક્ષથી આગળ વધી જતો હતો. સામે ભરત પોતાની આંખો નીચી કરીને અપરાધભાવથી માથું ઝુકાવી લેતો હતો. આખી બજારના વેપારીઓ જાણતા હતા કે પરેશ પોતાના નાના ભાઈને કટ્ટર દુશ્મનની જેમ ધિક્કારે છે.

સાત વર્ષ પહેલાં ભરતે ટેક્સટાઇલ અને કાપડ રંગવાના એક મોટા વ્યવસાયમાં ભાગીદારી કરી હતી. તે સમયે ભરતે પોતાની પૈતૃક મિલકત અને ઘર ગિરવે મૂકીને સહકારી બેંકમાંથી પંદર લાખ રૂપિયાની મોટી લોન લીધી હતી. તેના મનમાં પોતાના પરિવારને એક વૈભવી જીવન આપવાનો મોટો ઉમળકો હતો.

પણ કમનસીબે તેનો ભાગીદાર તમામ નાણાં અને તૈયાર માલ લઈને રાતોરાત ફરાર થઈ ગયો. ભરત રાતોરાત દેવાના ઊંડા અંધકારમાં ડૂબી ગયો અને કારખાનું સીલ થઈ ગયું. લેણદારો અને વ્યાજખોરો રોજ સવારે તેના ઘરના ઉંબરે આવીને તમાશો કરતા હતા.

તે સમયે બેંકના વસૂલાત અધિકારીઓ રોજ ભરતના ઘરે આવીને કડક નોટિસો ચોંટાડતા હતા અને મકાન હરાજી કરવાની ધમકી આપતા હતા. લાચાર ભરત રડતો રડતો પોતાના મોટા ભાઈ પરેશના પગ પકડવા દોડ્યો હતો. ભરતે પરેશ સામે હાથ જોડીને કહ્યું હતું કે મોટા ભાઈ, મને બચાવી લો નહીંતર મારા બાળકો રસ્તા પર આવી જશે.

ભરતને યાદ આવ્યું કે બાળપણમાં જ્યારે પણ તેને વાગતું ત્યારે પરેશ આખી રાત તેના પલંગ પાસે બેસીને પાટાપિંડી કરતો હતો. બંને ભાઈઓ વચ્ચે રામ-લક્ષ્મણ જેવી અતૂટ જોડી હતી જેને આખા ગામના લોકો વખાણતા હતા. એવા વહાલા મોટા ભાઈની કઠોરતા ભરત માટે અસહ્ય બની ગઈ હતી.

પણ પરેશે તે દિવસે આખી શેરીના લોકો વચ્ચે ભરતને ધક્કો મારીને ઘર બહાર કાઢી મૂક્યો હતો. પરેશે કઠોર અવાજે કહ્યું હતું કે આવા જુગારી અને નાલાયક ભાઈ સાથે મારો કોઈ સંબંધ નથી. તારા પાપે અમારું આખું ખાનદાન બરબાદ થઈ ગયું છે, હવે જો તું મારા ઉંબરે પગ મૂકીશ તો તારા પગ ભાંગી નાખીશ.

તે દિવસથી બંને ભાઈઓ વચ્ચે વેરનો મોટો અંગારો સળગી ઊઠ્યો હતો. ભરતે આ ઘોર અપમાન પછી આંસુ પીને દિવસ-રાત એક કરીને ઓટો રિક્ષા ચલાવવાનું શરૂ કર્યું. તેની પત્ની ગીતા પણ ઘેરબેઠાં રાત-દિવસ સિલાઈકામ કરતી હતી.

ભરત દર મહિને અસહ્ય માનસિક ત્રાસ ભોગવતો હતો કારણ કે પંદર લાખની લોનનું વ્યાજ એટલું મોટું હતું કે તેનું આખું જીવન વેચી દે તો પણ દેવું ચૂકવાય તેમ નહોતું. તે રોજ સવારે ઘરેથી નીકળતી વખતે વિચારતો હતો કે આજે બેંકવાળા તેનું ઘર સીલ કરી દેશે.

પણ એક ચમત્કારિક ઘટના છેલ્લા સાત વર્ષથી સતત બની રહી હતી જેણે ભરતને હંમેશાં આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધો હતો. દર મહિનાની પહેલી તારીખે બેંકનો વસૂલાત એજન્ટ ચંદ્રકાંત ભરતના ઘરે આવતો હતો. ચંદ્રકાંત તેના હાથમાં બેંકની અસલ સહીવાળી રસીદ પકડાવીને કહેતો હતો કે આ મહિનાનો હપ્તો અને વ્યાજ તમારા ખાતામાં રોકડા જમા થઈ ગયા છે.

જ્યારે ભરત હાથ જોડીને પૂછતો કે આ પૈસા કોણે ભર્યા, ત્યારે ચંદ્રકાંત માત્ર એટલું જ કહેતો કે તમારા એક અનામી શુભચિંતકે આ રકમ જમા કરાવી છે. ભરત માનતો હતો કે તેના સ્વર્ગસ્થ પિતાના કોઈ જૂના મિત્ર કે તેની માતાના કોઈ ધનાઢ્ય સંબંધી તેની આ ગુપ્ત મદદ કરી રહ્યા છે. આ અદ્રશ્ય સહારે જ ભરતનું ઘર જપ્ત થતાં બચી ગયું હતું.

ગીતા ઘણીવાર મંદિરે જઈને એ અજાણ્યા દેવદૂત માટે દીવો પ્રગટાવતી હતી. ગીતા કહેતી હતી કે જે માણસે આપણા બાળકોનું છાપરું બચાવ્યું છે તેનું ઈશ્વર હંમેશાં કલ્યાણ કરે. ભરતના મનમાં એ અજાણ્યા દાતા પ્રત્યે અસીમ આદર હતો.

આજે સાત વર્ષ પૂરા થયા હતા અને પંદર લાખની આખી લોન વ્યાજ સહિત પૂરેપૂરી ચૂકવાઈ ગઈ હતી. બેંકમાંથી સવારે ફોન આવ્યો હતો કે તમારી લોન એનઓસી તૈયાર છે અને તમારા ઘરના અસલ દસ્તાવેજો પાછા લઈ જાઓ. ભરત પોતાની પત્ની ગીતા સાથે હર્ષના આંસુ સાથે સહકારી બેંક પહોંચ્યો.

બેંકના મેનેજર ચંદ્રકાંતે ભરતનું સન્માન કર્યું અને તેના ઘરના અસલ દસ્તાવેજો ટેબલ પર મૂક્યા. ભરતે બંને હાથ જોડીને ચંદ્રકાંતને આજીજી કરી કે સાહેબ, આજે તો મારે એ દેવ જેવા માણસનું નામ જાણવું જ પડશે જેણે મારા પરિવાર માટે સાત વર્ષમાં બાવીસ લાખ રૂપિયા ભરી દીધા. મારે એમના ચરણ સ્પર્શ કરવા છે.

મેનેજર ચંદ્રકાંતે એક ઊંડો નિસાસો નાખ્યો અને પોતાની કેબિનનો દરવાજો અંદરથી બંધ કરી દીધો. ચંદ્રકાંતે ટેબલના ડ્રોઅરમાંથી સાત વર્ષ જૂની બેંકની અસલ ડિપોઝિટ સ્લિપો અને એક ગુપ્ત કરાર બહાર કાઢ્યો. ચંદ્રકાંતે કહ્યું કે ભરત, તારા શુભચિંતકે મને સોગંદ આપ્યા હતા કે લોન પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી આ સત્ય કોઈને ન કહેવું.

ચંદ્રકાંતે એ તમામ સ્લિપો ભરતના ધ્રૂજતા હાથમાં મૂકી. સ્લિપ પર જમા કરનારની સહી જોઈને ભરતના હાથમાંથી કાગળો છટકીને નીચે પડી ગયા. દરેક સ્લિપ પર તેના સગા મોટા ભાઈ પરેશની સહી અને અંગૂઠાનું નિશાન હતું.

ભરતનો આખો દેહ પથ્થરની જેમ થીજી ગયો અને તેના ધબકારા થંભી ગયા. ચંદ્રકાંતે આંખો લૂછતાં કહ્યું કે ભરત, સાત વર્ષ પહેલાં જ્યારે તારી ફેક્ટરી ડૂબી ત્યારે ગામના માથાભારે વ્યાજખોરો તારું અપહરણ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હતા. તારા મોટા ભાઈ પરેશને આ વાતની ખબર પડી ગઈ હતી.

જો પરેશે તે દિવસે જાહેરમાં તારી મદદ કરી હોત, તો પેલા વ્યાજખોરો આખી રકમ એકસાથે માંગીને બંને પરિવારોને બરબાદ કરી નાખત. તારા પિતાની આબરૂ અને તારા સંસારને બચાવવા માટે પરેશે આખી દુનિયા સામે તને ધિક્કારવાનો ઢોંગ કર્યો હતો જેથી દુશ્મનોનું ધ્યાન ભટકી જાય. પરેશે દુનિયા સામે વિલન બનવાનું પસંદ કર્યું હતું.

પરેશે તે જ અઠવાડિયે બેંકમાં આવીને પોતાની પત્ની શારદાના તમામ ઘરેણાં અને પોતાની દુકાન ગિરવે મૂકી દીધી હતી. પરેશે સાત વર્ષ સુધી દરરોજ સોળ-સોળ કલાક દુકાન પર આકરી મજૂરી કરી હતી. તેણે આખી જિંદગી એક ટંક સૂકી રોટલી ખાઈને કાઢી હતી પણ તારા ઘર પર એક આંચ પણ નહોતી આવવા દીધી.

ચંદ્રકાંતે આગળ જણાવ્યું કે પરેશ દર મહિને રાત્રે અંધારામાં બેંકના પાછલા દરવાજેથી આવીને પોતાના હાથે હપ્તો ભરતો હતો. પરેશ મને રડતાં રડતાં કહેતો હતો કે મારો નાનો ભાઈ મને નફરત કરશે તો ચાલશે પણ તે સમાજ સામે માથું ઊંચું રાખીને જીવવો જોઈએ. તેને ખબર ન પડવી જોઈએ કે તેનો આ ગરીબ ભાઈ તેના માટે તૂટી રહ્યો છે.

આ સત્ય સાંભળતાં જ ભરતના કાનમાં જાણે વીજળી પડી હોય તેવો સન્નાટો છવાઈ ગયો. તેની આંખોમાંથી અવિરત ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા. જે ભાઈને તે સાત વર્ષથી ક્રૂર, પથ્થર દિલનો અને કટ્ટર દુશ્મન માનતો રહ્યો, તે ભાઈ તેના માટે પોતાના હાડકાં ગાળી રહ્યો હતો.

ગીતા પણ પોતાના બંને હાથ મોં પર મૂકીને ડૂસકે ડૂસકે રડી પડી. ભરત પાગલની જેમ બેંકની બહાર દોડ્યો. તે કોઈ વાહન લીધા વગર ભરબપોરે બજારના રસ્તા પર ઉઘાડા પગે દોડતો ગયો.

તેની આંખો સામે માત્ર તેના મોટા ભાઈનો કરચલીવાળો અને પરસેવાથી રેબઝેબ ચહેરો તરવરી રહ્યો હતો. ભરત હાંફતો હાંફતો પરેશની કરિયાણાની દુકાને પહોંચ્યો. દુકાનના અંદરના અંધારા ખૂણામાં એક લાકડાના પાટલા પર પરેશ બેઠો હતો.

પરેશના શરીરે ફાટેલો અને થીગડાં મારેલો જૂનો કુર્તો પહેરેલો હતો. તે ધ્રૂજતા હાથે એક વાટકામાં ડુંગળી અને સૂકી રોટલી પાણી સાથે ખાઈ રહ્યો હતો. આ દ્રશ્ય જોઈને ભરતનું કાળજું ચિરાઈ ગયું.

ભરત સીધો દોડીને પરેશના પગમાં ફસડાઈ પડ્યો. ભરતે પરેશના બંને પગ પોતાના માથા પર મૂકી દીધા અને જોરજોરથી પોક મૂકીને રડવા લાગ્યો. દુકાનમાં કામ કરતા મજૂરો અને શેરીના વેપારીઓ આ અણધાર્યું દ્રશ્ય જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

પરેશે ચમકીને ભરતને હટાવવાનો પ્રયાસ કર્યો અને કઠોર અવાજ કાઢવાનો ઢોંગ કર્યો. પરેશે કહ્યું કે તું અહીં કેમ આવ્યો છે, મેં તને કહ્યું હતું ને કે મારા ઉંબરે ન આવતો. પણ ભરત તેના પગ છોડવા તૈયાર નહોતો.

ભરતે રડતાં રડતાં કહ્યું કે મોટા ભાઈ, હવે આ નફરતનું નાટક બંધ કરો. હું બેંકમાંથી તમામ સત્ય જાણીને આવ્યો છું. તમે મને બચાવવા માટે સાત વર્ષ સુધી આખી દુનિયાની ગાળો ખાધી અને પોતાની જાતને વેચી દીધી.

ભરતે પરેશના પગમાં માથું પછાડતાં કહ્યું કે મને માફ કરી દો ભાઈ, હું તમારી ધૂળ બરાબર પણ નથી. આ સાંભળતાં જ પરેશના હાથમાંથી રોટલીનો ટુકડો નીચે પડી ગયો. પરેશનો સાત વર્ષ જૂનો કઠોરતાનો મહોરો ક્ષણવારમાં તૂટી ગયો.

પરેશની આંખોમાંથી આંસુઓનો બંધ તૂટી પડ્યો. પરેશે નીચે નમીને ભરતને બંને હાથે ઊંચો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. બંને સગા ભાઈઓ એકબીજાના ગળે વળગીને નાના અનાથ બાળકોની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યા.

આખી બજારમાં સોપો પડી ગયો અને આસપાસના તમામ દુકાનદારોની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ. પરેશે ભરતના માથા પર હાથ ફેરવ્યો અને પોતાના ધ્રૂજતા હાથે તેના આંસુ લૂછ્યાં. પરેશના ચહેરા પર સાત વર્ષ પછી એક પરમ શાંતિ છવાઈ ગઈ.

પરેશે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે મારા ભાઈ, તું સુખી છે ને. તારું ઘર બચી ગયું એટલે મારો ભવ સુધરી ગયો. જો મારે તારા માટે ભિખારી બનવું પડત તો પણ મને કોઈ અફસોસ નહોતો.

પરેશે આગળ કહ્યું કે તું તો મારા બાળપણનો શ્વાસ છે અને તારા વિના આ સંસારમાં મારું કોઈ નહોતું. એ જ વખતે પરેશની પત્ની શારદા અને ભરતની પત્ની ગીતા પણ ત્યાં આવી પહોંચી. બંને વહુઓ પણ એકબીજાને ગળે વળગીને હર્ષના આંસુ વહાવવા લાગી.

સાત વર્ષથી બંને પરિવારો વચ્ચે છવાયેલો કડવાશનો કાળો પડદો હંમેશાં માટે ફાટી ગયો હતો. ભરતે પોતાના ઘરના અસલ દસ્તાવેજો પરેશના ચરણોમાં મૂકી દીધા. ભરતે કહ્યું કે આ ઘર મારું નથી પણ તમારું છે મોટા ભાઈ, હવે આપણે બધા એક જ છત નીચે સાથે રહીશું.

શારદાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે ભરત, તારા ભાઈએ તને બચાવવા માટે મારા તમામ દાગીના વેચી દીધા પણ મેં ક્યારેય વિરોધ નહોતો કર્યો. કારણ કે હું જાણતી હતી કે તારા વગર મારા પતિ જીવતેજીવ મરી જશે. આજે આપણો પરિવાર ફરી એક થઈ ગયો એ જ મારી સૌથી મોટી મૂડી છે.

પરેશે દસ્તાવેજો પાછા ભરતના હાથમાં સોંપ્યા અને કહ્યું કે આ ઘર તારું જ છે, મારે માત્ર તારો પ્રેમ જોઈએ છે. તે જ સાંજે આખા પરિવારે સાથે મળીને કુળદેવીની આરતી કરી અને સાત વર્ષ પછી એક જ થાળીમાં ભોજન લીધું. બજારના લોકો જે કાલે બંને ભાઈઓની દુશ્મનીની વાતો કરતા હતા, તેઓ આજે પરેશના અદભુત ત્યાગ અને ભાઈચારાની ગાથા ગાતા હતા.

ભાઈ-ભાઈ વચ્ચેનો સંબંધ લોહીનો હોય છે જેને કોઈ ક્રોધ કે સંજોગો તોડી શકતા નથી. પરેશે સાબિત કરી દીધું કે સાચો પ્રેમ દેખાડામાં નથી હોતો પણ મૂંગા મોંએ બીજા માટે સર્વસ્વ લૂંટાવી દેવામાં હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.