ત્રણ વર્ષથી રિસાયેલા બાપના હાથે કન્યાદાન કરાવવા દુલ્હને જ્યારે કેટરિંગ વર્કરનો માસ્ક ખેંચ્યો ત્યારે...

શહેરના વિશાળ પાર્ટી પ્લોટના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારે શરણાઈના કરુણ અને મંગળ સૂર રેલાઈ રહ્યા હતા. આસોપાલવના તોરણો અને ગુલાબ-મોગરાના તાજા ગજરાઓથી આખો લગ્ન મંડપ સ્વર્ગ જેવો સજાવેલો હતો. રોશનીઓના અજવાળામાં સેંકડો મહેમાનો કિંમતી રેશમી વસ્ત્રો અને દાગીના પહેરીને વર-કન્યાને આશીર્વાદ આપવા ઉમટી રહ્યા હતા.

પરંતુ ભોજન સમારંભના પાછળના ધુમાડાવાળા સાંકડા રસોડામાં પચાસ વર્ષના શાંતિલાલ કેટરિંગના સાધારણ મજૂરો સાથે ઊભા રહીને ભારે તપેલાં ઊંચકી રહ્યા હતા. શાંતિલાલના માથે કેટરિંગની સફેદ ટોપી હતી, ચહેરા પર અડધો મોટો માસ્ક હતો અને શરીરે સાદું સફેદ એપ્રોન પહેરેલું હતું. તેમના હાથમાં ગરમ દાળ અને શાકના ડાઘવાળા વાસણો હતાં.

શાંતિલાલ કોઈ સામાન્ય કેટરિંગ વર્કર નહોતા, પણ એ જ ભવ્ય મંડપમાં પરણી રહેલી દુલ્હન પૂજાના સગા પિતા હતા. પચીસ વર્ષ પહેલાં પત્નીના અકાળ અવસાન પછી શાંતિલાલે બીજી વાર લગ્ન કરવાનો વિચાર પણ નહોતો કર્યો. તેમણે પોતાની પાંચ વર્ષની નાનકડી દીકરી પૂજાને પોતાના કાળજાના કટકાની જેમ એકલા હાથે ઉછેરીને મોટી કરી હતી.

શાંતિલાલ રોજ સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને પૂજાના માથામાં તેલ નાખીને ચોટલો ગૂંથતા, તેના માટે ગરમ નાસ્તો બનાવતા અને સાયકલ પર બેસાડીને શાળાએ મૂકવા જતા હતા. તેમણે પોતાનો આખો પગાર અને જીવનભરની બચત પૂજાના ઉચ્ચ શિક્ષણ પાછળ ખર્ચી નાખી હતી. પરંતુ ત્રણ વર્ષ પહેલાં બનેલી એક કમનસીબ ઘટનાએ બાપ-દીકરીના આ અતૂટ સંબંધમાં ખોટા અહંકારનું મોટું ઝેર ઘોળી દીધું હતું.

શાંતિલાલ પોતાના સિદ્ધાંતો અને સામાજિક આબરૂ બાબતે અતિશય કઠોર અને અહંકારી સ્વભાવના હતા. તેઓ પૂજાના લગ્ન પોતાના એક દૂરના પૈસાદાર પણ અતિશય દહેજલોભી સંબંધીના દીકરા સાથે કરવા માંગતા હતા જ્યાં પૂજાને નોકરી છોડી દેવાની ફરજ પાડવામાં આવતી હતી. પૂજાએ એ સંબંધનો સખત વિરોધ કર્યો હતો અને પોતાના સહપાઠી અક્ષય સાથે લગ્ન કરવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો.

અક્ષય એક અત્યંત સંસ્કારી, નમ્ર અને પ્રામાણિક યુવાન હતો જે રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકમાં આસિસ્ટન્ટ મેનેજર તરીકે નોકરી કરતો હતો. પરંતુ પોતાના ખોટા સામાજિક મોભો અને જૂનવાણી અહંકારમાં અંધ બનેલા શાંતિલાલે તે દિવસે ઘરની ઓસરીમાં ઊભા રહીને કાળી રેખા દોરી દીધી હતી. શાંતિલાલે ક્રોધથી રાડ પાડીને પૂજાને કહ્યું હતું કે જો તું આ ઉંમરો વટાવીને જઈશ, તો તારા માટે આ બાપ કાયમ માટે મરી ગયો સમજજે.

પૂજા તે દિવસે ચોધાર આંસુએ રડતી રડતી પોતાના પિતાના ચરણ સ્પર્શ કરીને ઘર છોડી ગઈ હતી. છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી શાંતિલાલ પોતાના એ મોટા ખાલી મકાનમાં સાવ એકલા સબડતા હતા. તેમનો બહારનો ખોટો અહંકાર તેમને કઠોર પથ્થર જેવો બતાવતો હતો, પણ અંદરથી તેમનું હૃદય પોતાની એકમાત્ર દીકરીના વિયોગમાં રાત-દિવસ લોહીના આંસુ રડતું હતું.

તેઓ રોજ રાત્રે અંધારામાં બેસીને પૂજાના બાળપણના ફ્રોક, તેના રમકડાં અને શાળાના રિપોર્ટ કાર્ડ જોઈને છાતીફાટ રડતા હતા. દસ દિવસ પહેલાં પૂજાએ પોતાના લગ્નની પહેલી કંકોતરી સાથે હાથ જોડીને લખેલો એક અત્યંત લાગણીસભર પત્ર શાંતિલાલના નામે મોકલ્યો હતો. પત્રમાં પૂજાએ લખ્યું હતું કે બાપુજી, તમારા આશીર્વાદ અને તમારા પવિત્ર કન્યાદાન વગર મારો સંસાર સાવ અધૂરો રહેશે.

પૂજાએ આજીજી કરી હતી કે જો તમે મંડપમાં નહીં આવો, તો હું મંડપમાં જીવતેજીવ મરી જઈશ. શાંતિલાલે એ કંકોતરી પોતાની છાતી સરસી ચાંપીને આખી રાત આક્રંદ કર્યું હતું, પણ તેમનો વર્ષો જૂનો સામાજિક અહંકાર તેમને વટભેર મહેમાન બનીને જવા દેતો નહોતો. પરંતુ દીકરીને કન્યાના લાલ પાનેતરમાં જોવાની અદમ્ય ઝંખના શાંતિલાલના હૃદયને વલોવી રહી હતી.

આખરે લાચાર બાપે પોતાના જૂના બાળપણના મિત્ર રમેશનો સંપર્ક કર્યો જે આ લગ્નમાં ભોજન સમારંભનો મોટો કેટરિંગ કોન્ટ્રાક્ટર હતો. શાંતિલાલ રાત્રે રમેશના ગોડાઉને ગયા અને રમેશના પગ પકડીને રડી પડ્યા. શાંતિલાલે કહ્યું કે રમેશ, મને તારા કેટરિંગ સ્ટાફમાં કચરા-પોતા કરવા કે એંઠા વાસણ સાફ કરવાનો ગણવેશ આપી દે, મારે બસ મારી દીકરીના લગ્ન પોતાની નજરે જોવા છે.

રમેશ આ સાંભળીને સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને તેણે ભારે હૈયે શાંતિલાલને કેટરિંગ વર્કરનો સફેદ ગણવેશ આપ્યો. શાંતિલાલ લગ્નના દિવસે વહેલી સવારે પાર્ટી પ્લોટમાં પહોંચી ગયા અને ગરમ રસોડામાં પાણીના જગ અને ભોજનના થાળ ઊંચકવા લાગ્યા.

બપોરે જ્યારે ઢોલ-નગારા અને શરણાઈના સૂર ગૂંજ્યા, ત્યારે લાલ રેશમી પાનેતર અને સોનાના દાગીનામાં સજેલી પૂજા પોતાની સખીઓ સાથે મંડપમાં પ્રવેશી. પૂજાના રૂપ આગળ સ્વર્ગની અપ્સરાઓ પણ ઝાંખી પડતી હતી, પણ તેના સુંદર ચહેરા પર એક ઊંડી ઉદાસી છવાયેલી હતી. તેની ભીની આંખો મંડપના દરવાજા તરફ વારંવાર ફરીને પોતાના બાપુજીને શોધી રહી હતી.

શાંતિલાલ મંડપના એક ફૂલોથી શણગારેલા મોટા થાંભલા પાછળ સંતાઈને ઊભા હતા. તેમણે પોતાના હાથમાં પકડેલો મીઠાઈનો થાળ છાતીએ ટેકવ્યો અને પોતાની લાડકવાયી રાજકુમારીને જોઈને તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યાં. શાંતિલાલે મનોમન હાથ જોડીને કહ્યું કે મારી દીકરી, તારા આ રૂપને જોવા માટે તો આ અભાગી બાપ જીવતો હતો.

મંડપમાં પૂજા અને અક્ષયના મંગળ ફેરા શરૂ થયા અને વૈદિક મંત્રોચ્ચારથી આખું વાતાવરણ પવિત્ર બની ગયું. ત્રણ ફેરા પૂરા થયા પછી ગોર મહારાજે ગંભીર અવાજે માઈકમાં જાહેરાત કરી કે હવે કન્યાદાનનો સૌથી મહાન સમય આવી ગયો છે, કન્યાના પિતા જ્યાં હોય ત્યાં તાત્કાલિક મંડપમાં પધારે.

આ સાંભળતાં જ આખા મંડપમાં સોપો પડી ગયો અને ભારે સ્મશાન જેવી શાંતિ છવાઈ ગઈ. પૂજાનું માથું લાચારીથી ઝૂકી ગયું અને તેના આંસુ ટપકીને વરમાળાના ગુલાબ પર પડવા લાગ્યા. અક્ષયના પિતા દિનેશે ઊભા થઈને વહાલથી કહ્યું કે બેટા પૂજા, તારા પિતા નથી આવ્યા તો જરાય ચિંતા ન કર, હું તારા પિતા સમાન બનીને તારું કન્યાદાન કરીશ.

બરાબર એ જ ક્ષણે મંડપની બાજુમાંથી એક કેટરિંગ વર્કર હાથમાં પાણીની ટ્રે લઈને પસાર થતો હતો અને તેનો પગ લાદી પર લપસી ગયો. ટ્રે જમીન પર પટકાતાં જ કન્યાદાનની થાળીમાં રાખેલું પવિત્ર શ્રીફળ અને સોનાનો સિક્કો ગબડીને મંડપની બહાર લાદી પર દોડવા લાગ્યા. એ પવિત્ર શ્રીફળ સીધું પેલા થાંભલા પાસે ઊભેલા શાંતિલાલના પગ સાથે અથડાઈને અટકી ગયું.

શાંતિલાલે એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વગર નીચે નમીને એ પવિત્ર શ્રીફળ બંને હાથે ઉપાડી લીધું. તેઓ ધ્રૂજતા પગલે આગળ આવ્યા અને ગોર મહારાજના હાથમાં એ શ્રીફળ સોંપવા માટે હાથ લંબાવ્યો.

શ્રીફળ આપતી વખતે શાંતિલાલના જમણા હાથની એપ્રોનની બાંય સહેજ પાછળ ખસી ગઈ. તેમના કાંડા અને હથેળી પર દાઝી ગયેલી ચામડીનો એક મોટો જૂનો લાલ ઘા સ્પષ્ટ દેખાઈ આવ્યો. આ એ જ કાયમી ઘા હતો જે પંદર વર્ષ પહેલાં દિવાળીએ રસોડામાં ગેસના સિલિન્ડરમાં લાગેલી આગમાંથી પૂજાને બચાવતી વખતે શાંતિલાલના હાથે પડ્યો હતો.

પૂજાની નજર અચાનક પેલા કેટરિંગ વર્કરના ધ્રૂજતા હાથ અને એ પરિચિત ઘા પર પડી. પૂજાના હૃદયના ધબકારા થંભી ગયા અને તેના આખા શરીરમાંથી વીજળીનો કરંટ પસાર થઈ ગયો. પૂજાએ કેટરિંગ વર્કરના માસ્ક પાછળ છુપાયેલી આંખો સામે જોયું, જ્યાં વર્ષોની તરસ અને અસીમ પિતૃપ્રેમનો દરિયો છલકાઈ રહ્યો હતો.

પૂજાના મોંમાંથી આખો મંડપ ધ્રૂજી ઊઠે તેવી હૃદયદ્રાવક ચીસ નીકળી ગઈ કે બાપુજી. પૂજા મંડપમાંથી ઊભી થઈ ગઈ અને પોતાના ભારે પાનેતર કે દાગીનાની સહેજ પણ પરવા કર્યા વગર દોડી ગઈ.

પૂજાએ ધ્રૂજતા હાથે પેલા કેટરિંગ વર્કરના માથા પરથી સફેદ ટોપી અને ચહેરા પરથી માસ્ક એક જ ઝાટકે ખેંચી લીધા. સામે પરસેવે રેબઝેબ થયેલા, ગળામાં ડૂમો ભરાયેલા અને આંસુથી ભીંજાયેલા શાંતિલાલ ઊભા હતા.

આખો મંડપ સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને સેંકડો મહેમાનોના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. પૂજા પથ્થરની લાદી પર ઘૂંટણિયે બેસી પડી અને તેણે શાંતિલાલના બંને ધૂળવાળા પગ પકડીને પોક મૂકીને રડવા લાગી.

પૂજાએ આક્રંદ કરતાં કહ્યું કે બાપુજી, તમે મારી જિંદગીના સૌથી મોટા રાજા છો. તમે મારી ખુશી જોવા માટે મારા જ લગ્નમાં કેટરિંગના મજૂર બનીને ઊભા રહ્યા. મને માફ કરી દો બાપુજી, મારી ભૂલ થઈ ગઈ કે મેં તમારા કાળજાને આટલી મોટી ઠેસ પહોંચાડી.

શાંતિલાલનો પથ્થર જેવો ત્રણ વર્ષ જૂનો અહંકાર ક્ષણભરમાં ઓગળીને સાવ પાણી-પાણી થઈ ગયો. શાંતિલાલ પણ જમીન પર બેસી પડ્યા અને તેમણે પૂજાને પોતાની છાતી સરસી જોરથી ચાંપી લીધી. બાપ-દીકરી એકબીજાને વળગીને આખા મંડપની વચ્ચે ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યા.

શાંતિલાલે ધ્રૂજતા હાથે પૂજાનું માથું પકડીને કહ્યું કે મારી દીકરી, મારો ખોટો અહંકાર અને સામાજિક મોભો આંધળા હતા. હું સમાજની ખોટી વાતોમાં તારા સાચા પ્રેમને ન ઓળખી શક્યો. પણ આ અભાગી બાપ તારા વિના એક ક્ષણ પણ જીવી શકે તેમ નહોતો.

વરરાજા અક્ષય અને તેના પિતા દિનેશ મંડપમાંથી દોડીને નીચે આવ્યા. અક્ષયે આગળ વધીને શાંતિલાલના બંને ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને કહ્યું કે બાપુજી, તમારા જેવો ત્યાગી અને દેવ સમાન પિતા આ દુનિયામાં બીજો કોઈ ન હોઈ શકે.

અક્ષયના પિતા દિનેશે પોતાના માથા પરથી સોનેરી રેશમી પાઘડી ઉતારીને આદરપૂર્વક શાંતિલાલના માથા પર પહેરાવી દીધી. દિનેશે હાથ જોડીને કહ્યું કે વેવાઈરાજ, આજે આ લગ્ન મંડપના સાચા મહારાજા તમે છો. તમારી હાજરી અને ચરણસ્પર્શ વગર આ લગ્ન સાવ અધૂરા હતા.

દિનેશ અને અક્ષયે શાંતિલાલના હાથમાંથી કેટરિંગનું એપ્રોન ઉતારીને તેમને કિંમતી રેશમી સાલ ઓઢાડી. શાંતિલાલને સન્માનભેર મંડપના મુખ્ય આસન પર બેસાડવામાં આવ્યા.

શાંતિલાલે પોતાના ખિસ્સામાંથી લાલ મખમલની એક નાનકડી દાબડી કાઢીને પૂજાના હાથમાં મૂકી. શાંતિલાલે ભરેલા ગળે કહ્યું કે બેટા, આ તારી સ્વર્ગસ્થ માનું મંગળસૂત્ર છે જે મેં વીસ વર્ષથી સાચવી રાખ્યું હતું. આજે તારા કન્યાદાન વખતે આ પવિત્ર ઘરેણું તને સોંપતાં મારી જિંદગીનું સૌથી મોટું કર્તવ્ય પૂરું થયું છે.

અક્ષયે પણ બંને હાથ જોડીને શાંતિલાલને વચન આપ્યું કે બાપુજી, તમે જેવી રીતે પૂજાને ફૂલની જેમ સાચવી છે, હું આખી જિંદગી તેને રાણીની જેમ રાખીશ.

શાંતિલાલે પોતાના પવિત્ર હાથે ગંગાજળ છાંટીને પોતાની વહાલી દીકરી પૂજાનું કન્યાદાન કર્યું અને અક્ષયના હાથમાં પૂજાનો હાથ સોંપ્યો. જ્યારે પૂજાએ પિતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા ત્યારે શાંતિલાલની આંખોમાંથી વહેતાં આંસુએ પૂજાના પાનેતરને પાવન કરી દીધું હતું.

વિદાયની વેળાએ જ્યારે પૂજા પોતાના પિતાના ગળે વળગીને પોક મૂકીને રડી, ત્યારે શાંતિલાલની છાતી ગર્વ અને સંતોષથી ભરાઈ ગઈ હતી. બાપ અને દીકરી વચ્ચેનો વર્ષોનો વણઉકેલાયેલો વિયોગ આજે અમૃત બનીને વહી ચૂક્યો હતો.

મંડપમાં હાજર તમામ મહેમાનો, સંબંધીઓ અને કેટરિંગના મજૂરો પણ આ અલૌકિક મિલન જોઈને આંસુ ભરેલી આંખો સાથે તાળીઓ વગાડી રહ્યા હતા. પિતાના ખોટા સામાજિક અહંકાર પર આજે અસીમ પિતૃપ્રેમ અને સંતાનની સાચી લાગણીનો ભવ્ય વિજય થયો હતો. સાચો પરિવાર એ જ છે જ્યાં વડીલોનો અહંકાર ઓગળી જાય છે અને માત્ર પ્રેમ, ત્યાગ તથા ક્ષમા જ જીવનભર અમર રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.