હોસ્પિટલમાં માનું બે લાખનું બિલ જોઈને મોટો દીકરો હાથ ઊંચા કરી ગયો, પણ કાઉન્ટર પર પહોંચતાં જ...

શહેરના એક જૂના મધ્યમવર્ગીય લત્તામાં આવેલા નાના મકાનમાં પાર્વતીબેન પોતાના બે દીકરાઓ સાથે રહેતાં હતાં. પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાં પતિના અકાળ અવસાન પછી તેમણે રાત-દિવસ જૂના સિલાઈ મશીન પર કપડાં સીવીને બંને દીકરાઓ વિરેન અને સાહિલને મોટા કર્યા હતા. પરંતુ છેલ્લા બે વર્ષથી પાર્વતીબેન બંને કિડની ફેલ થવાને કારણે અને હૃદયની ગંભીર બીમારીથી પથારીવશ થઈ ગયાં હતાં.

તેમના શરીરમાં અઠવાડિયે બે વાર ડાયાલિસિસ કરાવવું પડતું અને રોજ મોંઘી આયાતી દવાઓ તથા લોહી બનાવવાના ઇન્જેક્શનો લેવાં પડતાં હતાં. આ સારવારનો માસિક ખર્ચ પચીસથી ત્રીસ હજાર રૂપિયા જેટલો તોતિંગ થતો હતો. આ સતત વધતા આર્થિક બોજે ઘરમાં રોજબરોજ કલેશ, કડવાશ અને અશાંતિનું વાતાવરણ ઊભું કરી દીધું હતું.

મોટો દીકરો વિરેન એક મોટી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીમાં વ્હાઈટ કોલર મેનેજર તરીકે નોકરી કરતો હતો. તે હંમેશા ચમકતા ઈસ્ત્રીવાળા શર્ટ-પેન્ટ પહેરતો અને સમાજના સગા-સંબંધીઓ આગળ પોતાના સંસ્કારોનો મોટો વટ મારતો હતો. પાર્વતીબેને પણ પોતાના તમામ ઘરેણાં વેચીને વિરેનને મોટી ડિગ્રી અપાવી હતી અને તેઓ આખા મોહલ્લામાં વિરેનના ગુણગાન ગાતાં થાકતાં નહોતાં.

પરંતુ જ્યારે માની સારવારના દર મહિનાના બિલ ચૂકવવાની વાત આવતી, ત્યારે વિરેનનો અસલ સ્વાર્થી અને કંજૂસ ચહેરો સામે આવી જતો હતો. વિરેન અને તેની પત્ની નીતા રોજ રાત્રે જમવાના ટેબલ પર પાર્વતીબેનને સંભળાવીને ભાવાત્મક ત્રાસ આપતાં હતાં. વિરેન બિલની ફાઈલ પટકીને બરાડતો કે બા, તમારી આ દવાઓ પાછળ મારો અડધો પગાર હોમાઈ જાય છે.

નીતા પણ મોં મચકોડીને કડવા વેણ બોલતી કે ઘરડા માણસો પાછળ આટલા લાખો રૂપિયા ખર્ચવાનો કોઈ અર્થ નથી, એના કરતાં કોઈ સરકારી ધર્માદા દવાખાનામાં કેમ નથી જતાં. અમારે અમારા પોતાના બાળકોના ભવિષ્ય અને ફરવા જવાના ખર્ચા કાપીને આ બીમારી ભોગવવી પડે છે. પાર્વતીબેન આ સાંભળીને ઓસરીના ખૂણામાં બેસીને પોતાના સાડલાના છેડાથી ચૂપચાપ આંસુ લૂછી લેતાં હતાં.

બીજી તરફ, નાનો દીકરો સાહિલ આખા પરિવાર અને મોહલ્લામાં 'રખડુ, નકામો અને માથાભારે' તરીકે બદનામ થયેલો હતો. તે બાળપણથી જ ભણવામાં સાધારણ હતો અને બારમું ધોરણ પાસ કર્યા પછી તેણે કોલેજનો અભ્યાસ છોડી દીધો હતો. તે હંમેશા જૂની ધુમાડા કાઢતી બાઈક લઈને ફરતો, મેલાં-તેલવાળાં કપડાં પહેરતો અને રાત્રે બે-ત્રણ વાગ્યા પહેલાં ક્યારેય ઘેર પાછો નહોતો આવતો.

તેના બંને હાથ હંમેશા કાળા ગ્રીસ, કાદવ અને ઘસરકાથી ભરેલા રહેતા હતા. પાર્વતીબેન પણ મોટા દીકરાના ચડાવ્યામાં આવીને સાહિલ પર હંમેશા ગુસ્સે થતાં અને તેને કઠોર ઠપકો આપતાં હતાં. પાર્વતીબેન કહેતાં કે તારા મોટા ભાઈને જો, કેવો મોટો સાહેબ બનીને ફરે છે અને તું આખી જિંદગી ગલીઓમાં કાળી મજૂરી કરીને અમારા આખા ખાનદાનનું નામ લજવશે.

સાહિલ ક્યારેય માની કોઈ કડવી વાતનો સામો જવાબ નહોતો આપતો. તે માત્ર માથું નીચું ઢાળીને ચૂપચાપ બધું સાંભળી લેતો, રસોડામાંથી વધેલા બે સૂકા રોટલા ચાવી લેતો અને થાક્યો-પાક્યો જમીન પર જૂની ચાદર પાથરીને ઊંઘી જતો હતો.

કોઈને એ વાતની કલ્પના પણ નહોતી કે સાહિલ આખી રાત ક્યાં રહેતો હતો અને શું કરતો હતો. સાહિલ પરોઢિયે ચાર વાગ્યે ઊઠીને શાકભાજીની હોલસેલ માર્કેટમાં પહોંચી જતો હતો અને ત્યાં પાંચ કલાક સુધી બટાટા-ડુંગળીની સાઈઠ કિલોની ભારે ગુણો પોતાની પીઠ પર ઊંચકતો હતો. ત્યાંથી મળેલા રોકડા રૂપિયા લઈને તે સીધો હાઈવે પર આવેલા મોટા ટ્રક ગેરેજમાં પહોંચતો હતો.

ત્યાં તે આખો દિવસ ધગધગતા તડકામાં ભારે ટ્રકો નીચે સૂઈને કાળું ઓઈલ સાફ કરતો અને વજનદાર ટાયરો બદલવાનું કઠિન મજૂરીકામ કરતો હતો. સાંજે સાત વાગ્યે ગેરેજ છૂટ્યા પછી તે રાત્રે બે વાગ્યા સુધી માલવાહક ટેમ્પો ચલાવતો હતો. તે દિવસમાં માત્ર ત્રણ કલાક સૂતો હતો અને એક-એક રૂપિયો પોતાની માના જીવ માટે બચાવતો હતો.

એક દિવસ મધરાતે પાર્વતીબેનની તબિયત અચાનક અત્યંત નાજુક બની ગઈ. તેમને છાતીમાં અસહ્ય દુખાવો ઉપડ્યો, શ્વાસ લેવાનું બંધ થઈ ગયું અને તેઓ લોહીની ઊલટી કરીને બેભાન થઈ ગયાં. વિરેને ભારે અણગમા સાથે એમ્બ્યુલન્સ બોલાવીને તેમને શહેરની જાણીતી સુપર-સ્પેશિયાલિટી હાર્ટ એન્ડ કિડની હોસ્પિટલના આઈસીયુ વોર્ડમાં દાખલ કર્યાં.

ત્યાંના ચીફ સર્જન ડોક્ટર ભાવિને તાત્કાલિક તપાસ કરીને જણાવ્યું કે પાર્વતીબેનને તાત્કાલિક ઈમરજન્સી ડાયાલિસિસ અને નાજુક હાર્ટ સર્જરીની જરૂર છે. જો આગામી થોડા કલાકોમાં આ ઓપરેશન નહીં થાય તો દર્દીને બચાવવા અસંભવ છે અને તેનો કુલ ખર્ચ બે લાખ રૂપિયા થશે.

આ સાંભળતાં જ હોસ્પિટલના રિસેપ્શન પર ઊભેલા મોટા દીકરા વિરેનના હોશ ઊડી ગયા. વિરેને ડોક્ટર સામે હાથ ઊંચા કરી દીધા અને આખી લોબીમાં મોટેથી કકળાટ શરૂ કરી દીધો. વિરેને કહ્યું કે મારી પાસે બે લાખ રૂપિયાની કોઈ સગવડ નથી, હું આટલો મોટો ખર્ચ નહીં ઉપાડી શકું.

વિરેને હોસ્પિટલના સ્ટાફને નિર્દયતાથી કહ્યું કે જો કોઈ ચેરિટી ફંડ પૈસા ન આપે, તો મારી માને તાત્કાલિક સરકારી હોસ્પિટલના જનરલ વોર્ડમાં ખસેડી દો. અંદરના રૂમમાં પલંગ પર પડેલાં પાર્વતીબેને પોતાના લાડકા દીકરાના આ પથ્થર જેવા શબ્દો પોતાના સગા કાને સાંભળ્યા.

પાર્વતીબેનનું કાળજું હજારો ટુકડાઓમાં વહેંચાઈ ગયું અને તેમની આંખોમાંથી અવિરત ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યાં. જે દીકરાને તેમણે આખી જિંદગી પોતાની છાતીએ વળગાડીને મોટો કર્યો હતો, તેણે બે લાખ રૂપિયાના લોભમાં પોતાની સગી જનેતાને મોતના મુખમાં ધકેલી દીધી હતી.

એ સમયે નાનો દીકરો સાહિલ ક્યાંય દેખાતો નહોતો. પાર્વતીબેને મનોમન અત્યંત દુઃખ સાથે નિસાસો નાખ્યો કે પેલો રખડુ તો હોસ્પિટલમાં મોં બતાવવા પણ ન આવ્યો.

બીજા દિવસે સવારે પાર્વતીબેનની તબિયતમાં થોડો સુધારો થયો અને તેમને રજા આપવાની તૈયારી ચાલી રહી હતી. વિરેન હોસ્પિટલના બિલિંગ કાઉન્ટર પર જઈને સ્ટાફ સાથે ઝઘડો કરવા લાગ્યો કે મારી પાસે પૈસા નથી, બિલ ઓછું કરો નહિતર હું કન્ઝ્યુમર કોર્ટમાં જઈશ.

પાર્વતીબેન પણ નર્સની લાકડીનો ટેકો લઈને ધ્રૂજતા પગે બિલિંગ કાઉન્ટર પાસે આવીને ઊભાં રહ્યાં. હોસ્પિટલના હેડ એકાઉન્ટન્ટ મહેશે કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર દર્દીની ફાઈલ જોઈને વિરેન સામે અત્યંત ધિક્કારભરી નજરે જોયું.

એકાઉન્ટન્ટ મહેશે વિરેનના હાથમાં 'ઝીરો બેલેન્સ'ની સંપૂર્ણ પેઈડ રસીદ પકડાવી દીધી. એકાઉન્ટન્ટે કડક અવાજે કહ્યું કે સાહેબ, તમે કેમ આટલો ખોટો તમાશો કરો છો, તમારી માતાનું બે લાખ રૂપિયાનું તમામ બિલ ગઈકાલે મધરાતે જ રોકડેથી ચૂકતે થઈ ગયું છે.

વિરેન સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. વિરેને અચકાતાં પૂછ્યું કે આટલી મોટી રકમ કોણે ભરી.

એકાઉન્ટન્ટે ગંભીર ચહેરે કહ્યું કે તમારા નાના ભાઈ સાહિલે. એટલું જ નહીં, છેલ્લા અઢાર મહિનાથી તમારી માતાના ડાયાલિસિસ, લેબ ટેસ્ટ અને મોંઘા ઇન્જેક્શનોના દર મહિનાના ત્રીસ-ત્રીસ હજાર રૂપિયાના તમામ બિલ તમારો નાનો ભાઈ સાહિલ જ દર મહિનાની પહેલી તારીખે આવીને ભરી જતો હતો.

આ શબ્દો સાંભળતાં જ પાર્વતીબેનનો શ્વાસ ગળામાં જ અટકી ગયો અને તેમની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. પાર્વતીબેને ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે ભાઈ, તમે સાચું કહો છો, મારો સાહિલ આટલા બધા લાખો રૂપિયા ક્યાંથી લાવ્યો.

બરાબર એ જ ક્ષણે ચીફ ડોક્ટર ભાવિન પોતાની કેબિનમાંથી બહાર આવ્યા. ડોક્ટર ભાવિને પાર્વતીબેનના માથા પર વહાલથી હાથ મૂકીને કહ્યું કે માજી, તમારો નાનો દીકરો સાહિલ કોઈ રખડુ કે નકામો નથી પણ આ કળિયુગનો સાક્ષાત શ્રવણ છે.

ડોક્ટર ભાવિને આખો ખુલાસો કરતાં કહ્યું કે છેલ્લા બે વર્ષથી સાહિલ તમારાથી છુપાવીને દિવસ-રાત ત્રણ અલગ અલગ જગ્યાએ લોહીનું પાણી કરતો હતો. સવારે શાકભાજીની માર્કેટમાં ગુણો ઊંચકતો, બપોરે ગેરેજમાં ટ્રકો નીચે સૂઈને કામ કરતો અને રાત્રે માલવાહક ટેમ્પો ચલાવતો હતો. તે એક એક રૂપિયો બચાવીને તમારી આ ફાઈલમાં જમા કરાવતો હતો.

ડોક્ટર ભાવિને હોસ્પિટલના બગીચા તરફ આંગળી ચીંધીને કહ્યું કે જુઓ માજી, તમારો સાચો હીરો ત્યાં બાંકડા પર બેઠો છે. ગઈકાલે રાત્રે ટ્રક રીપેર કરતી વખતે તેનો આખો જમણો હાથ દાઝી ગયો હતો, છતાં એ દાઝેલા હાથે મજૂરીના પૈસા ગણીને એણે તમારા ઓપરેશનના બે લાખ રૂપિયા ભર્યા છે.

પાર્વતીબેને બગીચાના બાંકડા તરફ જોયું. ત્યાં મેલાં તેલવાળાં કપડાં પહેરીને, હાથ પર સફેદ પાટો બાંધીને સાહિલ અતિશય થાકથી ઢળી પડેલો હતો અને તેના ખોળામાં પાર્વતીબેનની દવાઓની પ્લાસ્ટિકની થેલી સચવાયેલી પડી હતી.

આ દ્રશ્ય જોતાં જ પાર્વતીબેનના હૃદયમાંથી માતૃત્વનો જ્વાળામુખી ફાટી નીકળ્યો. તેઓ પોતાની તમામ બીમારી, નબળાઈ અને ચક્કર ભૂલીને પાગલની જેમ દોડ્યાં.

પાર્વતીબેને દોડીને બાંકડા પાસે જમીન પર ઘૂંટણિયે બેસીને સાહિલના બંને પગ પકડી લીધા. પાર્વતીબેને સાહિલના દાઝેલા અને કાળા પડી ગયેલા હાથને પોતાની આંખો તથા છાતી પર ચાંપી દીધા અને પોક મૂકીને જોરજોરથી રડવા લાગ્યાં.

પાર્વતીબેને આક્રંદ કરતાં કહ્યું કે બેટા સાહિલ, મને માફ કરી દે, હું કેટલી અંધ, અભાગી અને પાપી મા સાબિત થઈ. જે દીકરો મારા માટે પોતાના શરીરનું લોહી બાળતો રહ્યો, તેને હું આખી જિંદગી રખડુ અને નાલાયક કહીને ધિક્કારતી રહી.

માના ગરમ આંસુના સ્પર્શથી સાહિલ ચમકીને જાગી ગયો. સાહિલે માને જમીન પર રડતી જોઈને ગભરાઈને તેમને પોતાના બંને હાથે ઊભાં કર્યાં. સાહિલે પ્રેમથી કહ્યું કે બા, તમે કેમ રડો છો, તમને ક્યાંય દુખાવો થાય છે, હું હમણાં જ ડોક્ટરને બોલાવું.

સાહિલે અત્યંત નમ્રતાથી કહ્યું કે બા, હું ભણવામાં હોંશિયાર નહોતો પણ મને એટલી ખબર છે કે તમે મને મોટો કરવા માટે ક્યારેય હિસાબ નહોતો રાખ્યો. તો પછી હું મારી જનેતાના શ્વાસનો હિસાબ કેવી રીતે રાખી શકું.

વિરેન અને નીતા આ બધું જોઈને શરમથી પાણી-પાણી થઈ ગયાં. વિરેનના પગમાંથી તાકાત ચાલી ગઈ અને તે પોતાના નાના ભાઈ સાહિલના ચરણોમાં પડી ગયો.

નીતાએ પણ આગળ આવીને પાર્વતીબેનના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને બંને હાથ જોડીને માફી માંગી. નીતાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું કે બા, મેં તમારા પ્રત્યે જે કઠોર વલણ રાખ્યું એ બદલ મને શરમ આવે છે, હવેથી હું તમારી સગી દીકરીની જેમ સેવા કરીશ.

વિરેને ચોધાર આંસુએ રડતાં કહ્યું કે સાહિલ, મને માફ કરી દે. હું મોટો સાહેબ બનીને વટ મારતો રહ્યો પણ સાચો માણસ અને સાચો દીકરો તું નીકળ્યો. મારા આ સ્વાર્થની મને ક્યારેય માફી નહીં મળે.

હોસ્પિટલની લોબીમાં ઉપસ્થિત તમામ દર્દીઓ અને નર્સો સાહિલના આ મહાન ત્યાગ અને માતૃભક્તિને જોઈને અશ્રુભીની આંખો સાથે તાળીઓ વગાડી રહ્યા હતા. ડૉક્ટર ભાવિને પણ સાહિલના ખભા પર હાથ મૂકીને ગર્વથી સલામ કરી.

પાર્વતીબેને સાહિલને પોતાની છાતી સરસો વળગાડી લીધો. જે ઘરમાં આટલા સમયથી સ્વાર્થ અને મહેણાંનો કાળો અંધકાર વ્યાપેલો હતો, ત્યાં આજે સાચી ક્ષમા, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને સંતાનના સાચા સંસ્કારોનો નવો સૂર્યોદય થયો હતો. સાચો દીકરો ક્યારેય શબ્દોમાં પ્રેમ નથી બતાવતો, પણ પોતાના ત્યાગ અને સમર્પણથી મા-બાપના શ્વાસનું રક્ષણ કરે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.