વિદેશથી આવેલા અબજોપતિ દીકરાએ ડ્રાઈવર બનીને પરિવારની પરીક્ષા લીધી અને પછી...

શહેરના સૌથી પોશ અને અમીર ગણાતા વિસ્તારમાં આવેલી ત્રણ માળની આરસપહાણની હવેલી આગળ મોંઘી લક્ઝરી ગાડીઓની લાંબી કતાર લાગેલી હતી. હવેલીના સ્થાપક અને સ્વર્ગસ્થ ઉદ્યોગપતિ વિનોદભાઈના અવસાન પછી તેમનો મોટો દીકરો કલ્પેશ આખો પારિવારિક બિઝનેસ અને ફેક્ટરીઓ સંભાળતો હતો. કલ્પેશ અને તેની માતા મીનાબેન પોતાના અઢળક બેંક બેલેન્સ, સોના-ઝવેરાત અને આલીશાન વૈભવના ઘમંડમાં સાવ અંધ બની ગયાં હતાં.

વિનોદભાઈનો નાનો દીકરો રોહન છેલ્લા પાંચ વર્ષથી વિદેશમાં રહીને કંપનીની આંતરરાષ્ટ્રીય શાખાનું સંચાલન સફળતાપૂર્વક કરી રહ્યો હતો. રોહન સ્વભાવે પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતા જેવો જ અત્યંત નમ્ર, શાંત અને સંસ્કારી હતો. તેના પિતા હંમેશા કહેતા હતા કે સાચી શ્રીમંતાઈ રૂપિયાની થેલીઓમાં નથી હોતી, પણ ગરીબો અને મજૂરોના આંસુ લૂછવામાં હોય છે.

રોહન હવે કાયમ માટે સ્વદેશ પાછો ફરીને કૌટુંબિક બિઝનેસની મુખ્ય જવાબદારી પોતાના ખભા પર સંભાળવાનો હતો. પરંતુ ભારત પરત ફરતા પહેલાં રોહનના કાને કંપનીના કેટલાક જૂના અને વફાદાર કર્મચારીઓની કરુણ ફરિયાદો પહોંચી હતી. રોહનને જાણીને ભારે આઘાત લાગ્યો હતો કે તેના પિતાના ગયા પછી તેની માતા અને મોટા ભાઈ પૈસાના મદમાં સાવ નિર્દય બની ગયાં હતાં.

ઘરમાં અને ફેક્ટરીમાં વર્ષોથી સેવા કરતા વફાદાર ડ્રાઈવરો, સિક્યુરિટી ગાર્ડ અને નોકરો સાથે જાનવરો જેવો ક્રૂર વ્યવહાર કરવામાં આવતો હતો. એક જૂના ડ્રાઈવરને હાથ ધ્રૂજવાના કારણે નોકરીમાંથી કાઢી મૂકાયો હતો અને તેને દવાની સહાય પણ નહોતી અપાઈ. આ બધું સાંભળીને રોહનનું હૃદય ભારે વ્યથિત થઈ ગયું હતું.

રોહને પોતાની સગી આંખે પોતાના પરિવારની આ અસલિયત જોવાનો એક સાહસિક નિર્ણય લીધો. તેણે પોતાના પરિવારને પંદર દિવસ પછી આવવાની ખોટી તારીખ જણાવી અને પોતે નક્કી કરેલા સમય કરતાં બે અઠવાડિયા પહેલાં જ છૂપી રીતે શહેરમાં આવી પહોંચ્યો. તેણે પોતાનો દેખાવ સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યો.

રોહને ચહેરા પર અસ્તવ્યસ્ત દાઢી વધારી લીધી, આંખો પર સાદા કાચના જૂના જાડા ચશ્મા ચડાવ્યા અને માથે તેલવાળી મેલી ખાખી ટોપી પહેરી લીધી. તેણે બજારમાંથી ફાટેલું શર્ટ અને તૂટેલા રબરના ચંપલ ખરીદી લીધાં. તેણે એક નાની ડ્રાઈવિંગ એજન્સી દ્વારા પોતાના જ બંગલામાં 'કાનજી' નામ ધારણ કરીને અંગત ડ્રાઈવર તરીકે નોકરી મેળવી લીધી.

નોકરીના પહેલા જ દિવસથી રોહનને પોતાની જ હવેલીમાં ગરીબો પર થતા અમાનવીય અત્યાચારોનો કડવો અનુભવ થવા લાગ્યો. સવારે કલ્પેશ પોતાની ચમકતી ગાડીમાં બેસતી વખતે કાનજી બનેલા રોહન પર સિંહની જેમ તાડૂકી ઊઠ્યો. કલ્પેશે કડવાશથી કહ્યું કે એય કાનજી, ગાડીનો દરવાજો ખોલવામાં બે સેકન્ડ મોડું કેમ થયું, તારા જેવા ભિખારીઓને સમયની કોઈ કિંમત નથી હોતી.

રોહન ચૂપચાપ નીચું જોઈને સ્ટીયરિંગ પર બેસી ગયો અને તેણે એક શબ્દ પણ ન ઉચ્ચાર્યો. ત્રીજા દિવસે બપોરે કાળઝાળ ગરમીમાં રસ્તાના એક ખાડાને કારણે ગાડી સહેજ હિલોળે ચડી અને કલ્પેશના હાથમાંથી ગરમ કોફી તેના શર્ટ પર ઢોળાઈ ગઈ. કલ્પેશે ગુસ્સામાં આવીને કાનજીના ગાલ પર જોરદાર તમાચો મારી દીધો અને તેનો ત્રણ દિવસનો પગાર કાપી લેવાની જાહેરાત કરી દીધી.

પાંચમા દિવસે બપોરના ચાલીસ ડિગ્રી આકરા તડકામાં કલ્પેશની પત્ની અલ્પા મોંઘા મોલમાં કલાકો સુધી ખરીદી કરતી રહી અને રોહન ગાડીની બહાર ભૂખ્યા પેટે તડકામાં શેકાતો રહ્યો. જ્યારે અલ્પા બહાર આવી ત્યારે તેણે ખરીદેલી પચાસ જેટલી ભારે થેલીઓ રોહનના માથે અને હાથમાં પકડાવી દીધી. દાદર ચડતાં રોહનનો પગ લથડ્યો અને એક થેલી જમીન પર પડી ગઈ.

અલ્પાએ તરત મોં મચકોડીને ગાળો ભાંડી અને કહ્યું કે તારા જેવા મજૂરોને માત્ર ધૂળ ચાટવાની જ અક્કલ હોય છે. જ્યારે રોહને તરસથી ગળું સુકાઈ જતાં બંગલાના રસોડા પાસે જઈને એક ગ્લાસ ઠંડા પાણીની માંગણી કરી, ત્યારે માતા મીનાબેને તેને જોરથી ધમકાવી કાઢ્યો. મીનાબેને નફરતથી કહ્યું કે નોકરોએ કૂતરાની જેમ બહારના નળે જઈને જ પાણી પીવું, અંદર આવીને આરસપહાણની લાદી ગંદી ન કરવી.

આખી હવેલીમાં માત્ર એક ઘરડી અને ગરીબ કામવાળી કાંતામાસી એવી હતી જેના હૃદયમાં સાચી દયા અને માણસાઈ ધબકતી હતી. કાંતામાસીએ સાંજે રસોડાના પાછળના અંધારા ખૂણામાં બેસીને પોતાના ઘરથી લાવેલા બે બાજરાના રોટલા અને લસણની ચટણીમાંથી અડધો રોટલો કાનજીના હાથમાં મૂક્યો.

કાંતામાસીએ વહાલથી રોહનના માથા પર હાથ ફેરવીને કહ્યું કે બેટા કાનજી, તું આ મોટા શેઠિયાઓની વાતોનું ખોટું ન લગાડીશ. આ અમીર લોકોના મહેલો ભલે સોનાના હોય, પણ એમના દિલ સાવ પથ્થરના હોય છે. તું આખો દિવસ ભૂખ્યો રહ્યો છે, આ રોટલો ખાઈ લે એટલે તારા પેટને ટાઢક વળે.

કાંતામાસીએ પોતાના પાલવમાંથી જૂનો મલમ કાઢીને તમાચાથી લાલ થયેલા રોહનના ગાલ પર પણ પ્રેમથી લગાવી આપ્યો. રોહનની આંખોમાંથી એ ગરીબ કામવાળીનો નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ જોઈને આંસુ છલકાઈ ગયાં. તેને સમજાયું કે ભગવાન મંદિરો કે હવેલીઓમાં નથી વસતો, પણ આવા અજાણ્યા ગરીબોના પરોપકારમાં પ્રગટ થાય છે.

દસ દિવસ પૂરા થયા પછી રોહનના વિદેશથી આગમનની સત્તાવાર ઉજવણીનો ભવ્ય દિવસ આવી પહોંચ્યો. મીનાબેન અને કલ્પેશે પોતાના લાડકા વિદેશી બાબુ રોહનના સ્વાગત માટે આખા શહેરના મંત્રીઓ, ન્યાયાધીશો, મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને અમીર સગા-સંબંધીઓ માટે પાંચ લાખ રૂપિયાની ભવ્ય દાવત રાખી હતી. આખી હવેલી હજારો રંગબેરંગી રોશનીથી ઝગમગી રહી હતી અને મોંઘી વાનગીઓની ફોરમ ફેલાયેલી હતી.

સાંજના સમયે અચાનક આકાશમાં કાળાં ડિબાંગ વાદળો ઘેરાયાં અને તોફાની પવન સાથે મુશળધાર વરસાદ તૂટી પડ્યો. કલ્પેશે ડ્રાઈવર કાનજીને કડક હુકમ કર્યો કે તારે આખી રાત વરસાદમાં મુખ્ય દરવાજે ઊભા રહીને મહેમાનોની ગાડીઓ પાર્ક કરવાની છે. રોહન પાસે નહોતી છત્રી કે નહોતો કોઈ રેઈનકોટ, તે ધોધમાર વરસાદમાં થરથર કાંપતો કાંપતો કાદવમાં ઊભો રહ્યો.

પાર્ટી જ્યારે પૂરબહારમાં ખીલી હતી ત્યારે એક અબજોપતિ મહેમાનની નવી મર્સિડીઝ ગાડી બીજી ગાડી સાથે સહેજ ઘસાઈ ગઈ. કલ્પેશ હાથમાં શરાબનો ગ્લાસ લઈને દોડતો બહાર પોર્ચમાં આવ્યો. તેણે કોઈ પણ તપાસ કર્યા વગર કે કોઈનું સાંભળ્યા વગર સીધો ડ્રાઈવર કાનજીનો કાંઠલો પકડી લીધો.

કલ્પેશે સેંકડો મહેમાનોની હાજરીમાં કાનજીના મોં પર એક પછી એક બે જોરદાર તમાચા ચોડી દીધા. કલ્પેશે આક્રોશથી બરાડીને કહ્યું કે હરામખોર ભિખારી, તારા જેવા જાનવરને ગાડી પાર્ક કરતાં પણ નથી આવડતું. આ ગાડીના નુકસાનના પચાસ હજાર રૂપિયા તારા બાપની પેઢી પણ નહીં ભરી શકે.

મીનાબેને પણ મોંઘી રેશમી સાડી સંભાળતાં આગળ આવીને નફરતથી કહ્યું કે આ કંગાળ કીડાઓને સીધા જેલના સળિયા પાછળ જ ધકેલી દેવા જોઈએ. કલ્પેશે સિક્યુરિટી ગાર્ડને આદેશ આપ્યો કે તાત્કાલિક પોલીસ કમિશનરને ફોન કરો અને આ ચોરને હાથકડી પહેરાવીને લઈ જાવ.

કાનજીના હોઠમાંથી લોહી વહી રહ્યું હતું અને વરસાદનું પાણી તેના આખા શરીરે નીતરી રહ્યું હતું. બરાબર એ જ ભયાનક ક્ષણે કાનજીએ પોતાના માથા પરથી જૂની ખાખી ટોપી ઉતારીને કલ્પેશના પગ પાસે ફેંકી દીધી. તેણે પોતાના ચહેરા પરથી જાડા ચશ્મા હટાવ્યા અને ગાલ પર ચોંટાડેલી નકલી દાઢી એક જ ઝાટકે ખેંચી કાઢી.

તેણે વરસાદના પવિત્ર પાણીથી પોતાનો ચહેરો સાફ કર્યો અને ટટ્ટાર ઊભા રહીને સિંહ જેવી ગર્જના કરી. તેનો અવાજ એટલો પ્રચંડ, ગંભીર અને પરિચિત હતો કે આખી ભવ્ય મહેફિલમાં ક્ષણભરમાં સોપો પડી ગયો.

રોહને કલ્પેશની આંખોમાં આંખ પરોવીને કડક અવાજે કહ્યું કે બસ કરો કલ્પેશભાઈ. તમે જેને અત્યારે ગાળો ભાંડીને તમાચા માર્યા અને જેલમાં મોકલવાની ધમકી આપી રહ્યા છો, એ કોઈ પારકો ભિખારી નથી પણ તમારો સગો નાનો ભાઈ રોહન છે.

આ શબ્દો સાંભળતાં જ મીનાબેનના હાથમાંથી કાચનો મોંઘો ગ્લાસ છૂટીને આરસપહાણની લાદી પર ચકનાચૂર થઈ ગયો. કલ્પેશના પગ નીચેથી જાણે ધરતી સરકી ગઈ અને તેનો ચહેરો રાખ જેવો ફિક્કો પડી ગયો. આખી મહેફિલમાં ઊભેલા અમીર મહેમાનો અને તમામ નોકરો આશ્ચર્યથી આભા બની ગયા.

રોહને પોતાના ભીના ખિસ્સામાંથી પોતાનો અસલ પાસપોર્ટ, લંડનની વિમાન ટિકિટ અને કંપનીના ચેરમેનનું સત્તાવાર આઈડી કાર્ડ કાઢીને કલ્પેશના પગ પાસે ફેંક્યા. રોહનની આંખોમાંથી ક્રોધ, ઘૃણા અને અસહ્ય દર્દના આંસુ વહી રહ્યા હતા.

રોહને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે હું છેલ્લા દસ દિવસથી તમારો ડ્રાઈવર બનીને આ હવેલીમાં જોઈ રહ્યો હતો કે તમે માણસાઈને કેટલી હદે કચડી નાખી છે. જે પિતાએ આપણને સાદગી, પ્રામાણિકતા અને ગરીબોનું સન્માન કરવાનું શીખવ્યું હતું, તેમના આદર્શોને તમે આ પૈસાના કીચડમાં રગદોળી દીધા.

રોહને માતા મીનાબેન સામે જોઈને ગળગળા અવાજે કહ્યું કે બા, તમે મારા સ્વાગત માટે આ લાખો રૂપિયાની દાવત રાખી છે, પણ તમારા જ આંગણે એક તરસ્યા માણસને એક ઘૂંટડો પાણી પણ ન આપ્યું. જે ઘરમાં ગરીબની ભૂખ, તરસ અને લાચારીનું અપમાન થતું હોય, એ ઘર હવેલી નથી પણ પાપનો નર્કાગાર છે.

રોહને આખી સભા વચ્ચે દોડીને રસોડાના ખૂણામાં ઊભેલી કાંતામાસીનો હાથ પકડી લીધો. રોહને ભરેલા ગળે કહ્યું કે આ આખી હવેલીમાં સૌથી મોટી કરોડપતિ આ ગરીબ કામવાળી માસી છે, જેણે પોતાના ભાગનો અડધો રોટલો અને પ્રેમ મને આપ્યો હતો. તમારા આ કરોડો રૂપિયાના વૈભવ કરતાં આ ગરીબ માસીનો સૂકો રોટલો હજાર ગણો પવિત્ર છે.

કલ્પેશ શરમ, ગ્લાનિ અને પશ્ચાતાપથી જમીન પર બેસી પડ્યો. કલ્પેશના બંને હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તે પોતાના નાના ભાઈના પગ પકડીને ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો.

કલ્પેશે પોક મૂકીને કહ્યું કે રોહન, મને માફ કરી દે. પૈસા અને સત્તાના અંધ ઘમંડે મારી આંખો ફોડી નાખી હતી. મેં પોતાના સગા ભાઈ પર હાથ ઉપાડ્યો અને માણસાઈ ભૂલી ગયો, મને મારી ભૂલની ક્યારેય માફી નહીં મળે.

મીનાબેન પણ રડતી રડતી દોડી આવી અને રોહનને વળગી પડી. મીનાબેને આક્રંદ કરતાં કહ્યું કે બેટા, આજે તેં મારી આંખો ખોલી નાખી.

અમારો આ મિથ્યા અહંકાર તેં એક જ ક્ષણમાં તોડી નાખ્યો. અમે પાપી છીએ કે અમે ગરીબોના દિલ દુભવ્યા.

રોહને પોતાના મોટા ભાઈ અને માતાને ઊભા કર્યા. રોહને કહ્યું કે પસ્તાવો ત્યારે જ સાચો ગણાય જ્યારે આપણું આચરણ બદલાય. જો તમે સાચે જ પસ્તાવો કરતા હોવ, તો આજથી આ ઘરમાં કોઈ ગરીબ કે નોકરનું અપમાન નહીં થાય.

કલ્પેશે ભરેલી સભા સામે બે હાથ જોડીને તમામ ડ્રાઈવરો, સિક્યુરિટી ગાર્ડ અને નોકરોની જાહેરમાં માફી માંગી. કલ્પેશે તે જ ઘડીએ જાહેરાત કરી કે આજથી તમામ સ્ટાફનો પગાર બમણો કરવામાં આવશે અને તેમના બાળકોના ભણતર તથા દવાઓનો તમામ ખર્ચ કંપની ઉપાડશે.

રોહને કાંતામાસીના ચરણ સ્પર્શ કરીને આશીર્વાદ લીધા અને તેમને પોતાની સગી મા સમાન દરજ્જો આપ્યો. આખી સભા તાળીઓના પ્રચંડ ગડગડાટથી ગૂંજી ઊઠી અને મહેમાનો પણ રોહનની આ અનોખી પરીક્ષા અને સંસ્કારો આગળ નતમસ્તક થઈ ગયા.

બહાર વરસાદ થંભી ગયો હતો અને વાતાવરણ શીતળ બની ગયું હતું. જે હવેલીમાં થોડા સમય પહેલાં અહંકાર અને ક્રૂરતાનો કાળો અંધકાર છવાયેલો હતો, ત્યાં આજે સાચી નમ્રતા, સન્માન અને માનવતાનો પવિત્ર સૂર્યોદય થયો હતો. સાચી શ્રીમંતાઈ ક્યારેય બેંક ખાતાના આંકડાઓમાં નથી હોતી, પણ ગરીબો પ્રત્યેની દયા, કરુણા અને સંવેદનામાં હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.