આખી સોસાયટીએ ગરીબ દુકાનદાર પર ચોરીનો આક્ષેપ મૂકી પોલીસ બોલાવી, પણ બાળકીના ચિત્રમાં જોયું તો...

સોસાયટીના નાકે આવેલા નાના ચોકમાં શ્રી ગણેશ પ્રોવિઝન સ્ટોર નામની એક સાધારણ કરિયાણાની દુકાન આવેલી હતી. એ દુકાન ચાલીસ વર્ષના વિનોદ પોતાના વૃદ્ધ માતા-પિતા અને નાના પરિવારના ભરણપોષણ માટે ચલાવતા હતા. વિનોદ સ્વભાવે અત્યંત શાંત, પ્રામાણિક અને ઈશ્વરભીરુ માણસ હતા.

તેઓ સવારે સાત વાગ્યાથી રાતના અગિયાર વાગ્યા સુધી દુકાને બેસીને લોહીનું પાણી કરતા હતા. દુકાનમાં દૂધ, છાસ અને ઠંડા પીણાં સાચવવા માટે તેમણે એક નાનું જૂનું ડીપ ફ્રીઝર અને કૂલર રાખેલા હતા. સોસાયટીના લોકો દરરોજ તેમની પાસેથી ઉધાર અને રોકડેથી ઘરવખરી ખરીદતા હતા.

પરંતુ છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી સોસાયટીમાં એક મોટો અને ગંભીર વિવાદ ઊભો થયો હતો. સોસાયટીના કોમન લાઈટ બિલ અને વોટર પંપના વીજળીના મીટરમાં અચાનક હજારો રૂપિયાનો તોતિંગ ઉછાળો આવી ગયો હતો. દર મહિને સામાન્ય રીતે પાંચ હજાર આવતું બિલ અચાનક પચીસ હજાર રૂપિયા આવવા લાગ્યું હતું.

સાથે સાથે દરરોજ રાત્રે આઠ વાગ્યા પછી સોસાયટીમાં વીજળીના ભયાનક વોલ્ટેજ ફ્લક્ચ્યુએશન થતા હતા. ઘરના પંખા ધીમા પડી જતા અને ટ્યુબલાઈટો ઝબૂકવા લાગતી હતી. સોસાયટીના રહીશો આ રોજિંદા ત્રાસથી ભારે અકળાઈ ગયા હતા.

સોસાયટીના કડક અને તોછડા સ્વભાવના ચેરમેન પ્રવીણ આ વાતને લઈને ભારે રોષે ભરાયા હતા. પ્રવીણે સોસાયટીના કેટલાક યુવાનો સાથે મળીને આખી સોસાયટીમાં તપાસ શરૂ કરી. ત્યારે કોઈનું ધ્યાન વિનોદની દુકાનની પાછળની દીવાલ પર ગયું.

દુકાનની પાછલી દીવાલ પરથી એક જાડો કાળો વાયર સોસાયટીના મુખ્ય વીજળીના થાંભલા પરથી પસાર થઈને નીચે તરફ જતો દેખાયો. પ્રવીણ અને તેના મળતિયાઓએ એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર માની લીધું કે આ ચોરી વિનોદ જ કરી રહ્યો છે. તેમણે વિચાર્યું કે વિનોદ પોતાના મોટા ફ્રીઝરો ચલાવવા માટે સોસાયટીની લાઈનમાંથી વીજચોરી કરે છે.

એક દિવસ સાંજે જ્યારે વિનોદ દુકાને ગ્રાહકોને માલ આપી રહ્યા હતા, ત્યારે પ્રવીણ વીસ-પચીસ લોકોના ટોળા સાથે ધસી આવ્યા. પ્રવીણે આવતાંની સાથે જ દુકાનના કાઉન્ટર પર જોરથી લાકડી પછાડી અને વિનોદનો કાંઠલો પકડી લીધો. આખા ચોકમાં ગ્રાહકો અને પડોશીઓની ભારે ભીડ જમા થઈ ગઈ.

પ્રવીણે લાલઘૂમ આંખો સાથે બરાડો પાડ્યો કે એય ચોર, તારી આ સાધુ જેવો ભોળો ચહેરો પાછળ આવો હરામખોર છુપાયેલો છે તેની અમને ખબર નહોતી. તું છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી અમારા પૈસે તારી દુકાનના ફ્રીઝરો ચલાવે છે અને અમને લૂંટે છે. આજે તારી આ લુચ્ચાઈનો પર્દાફાશ થઈ ગયો છે.

વિનોદના હાથમાંથી તેલનું પાઉચ નીચે પડી ગયું અને તેમનો ચહેરો સાવ ફિક્કો પડી ગયો. વિનોદે બંને હાથ જોડીને કરગરતાં કહ્યું કે પ્રવીણભાઈ, ભગવાનના સોગંદ હું આવી કોઈ ચોરી નથી કરતો. હું દર મહિને મારી દુકાનનું નિયમિત બિલ ભરું છું અને આ રહ્યો મારો મીટરનો અસલી હિસાબ.

પરંતુ ક્રોધમાં અંધ બનેલા ટોળાએ વિનોદની એક પણ વાત સાંભળવાની સાફ ના પાડી દીધી. પ્રવીણે કટાક્ષમાં કહ્યું કે ચોર ક્યારેય પોતાની ચોરી કબૂલ ન કરે. કાલે સવારે વીજળી બોર્ડની વિજીલન્સ ટીમ આવશે અને તારી દુકાન સીલ કરાવીને તને જેલ ભેગો કરીશું.

ટોળામાંથી કેટલાક અસામાજિક તત્વોએ વિનોદની દુકાન પર પથ્થરમારો કર્યો અને સામાન રસ્તા પર ફેંકી દીધો. વિનોદ જમીન પર બેસીને રડતા રહ્યા પણ કોઈને તેમના પર દયા ન આવી. સોસાયટીના લોકોએ વિનોદની દુકાનનો સંપૂર્ણ બહિષ્કાર કરવાનો આદેશ આપી દીધો.

વિનોદની પત્ની સરિતા પણ રસોડાના ઉંબરે બેસીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી રહી હતી. સરિતાએ કહ્યું કે આપણે ગરીબ છીએ એટલે લોકો આપણી આબરૂ પર કાદવ ઉછાળી રહ્યા છે પણ ભગવાન આપણા સત્યનો સાક્ષી છે.

વિનોદે પત્નીના આંસુ લૂછતાં કહ્યું કે સત્યની કસોટી હંમેશાં અગ્નિ જેવી હોય છે. આપણે ક્યારેય કોઈનો એક રૂપિયો પણ હરામનો નથી લીધો એટલે ઈશ્વર આપણી લાજ જરૂર રાખશે.

તે રાત્રે વિનોદના ઘરમાં ચૂલો પણ ન સળગ્યો. તેમની વૃદ્ધ માતા ખાટલામાં સૂતાં સૂતાં રડતી રહી અને વિનોદ આખી રાત ભગવાનના મંદિર સામે માથું ટેકવીને બેસી રહ્યા. વિનોદને પોતાની ગરીબી કરતાં પોતાની પ્રામાણિકતા પર લાગેલા આ કલંકનું અસહ્ય દર્દ હતું.

બીજા દિવસે સવારે સોસાયટીના કોમન પ્લોટમાં વીજળી વિભાગના મોટા અધિકારીઓ અને આખી સોસાયટી ભેગી થઈ. વિનોદને અપરાધીની જેમ પંચાયતની વચ્ચે ઊભા રાખવામાં આવ્યા હતા. પ્રવીણ છાતી ફુલાવીને વિનોદ પર પચાસ હજારનો દંડ ફટકારવાની અને પોલીસ ફરિયાદ કરવાની માંગ કરી રહ્યા હતા.

વીજળી બોર્ડના ઇન્સ્પેક્ટરે તપાસ કરતાં જણાવ્યું કે થાંભલા પરથી સીધો ગેરકાયદેસર વાયર જોડીને કોઈ મોટું કમર્શિયલ મશીન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. પરંતુ એ વાયર વિનોદની દુકાનની છત પરથી થઈને આગળ ક્યાં જાય છે તે ગીચ વૃક્ષોને કારણે સ્પષ્ટ દેખાતું નહોતું. લોકો વિનોદ પર તૂટી પડવાની તૈયારીમાં જ હતા.

બરાબર એ જ વખતે પ્રવીણની આઠ વર્ષની નાની પૌત્રી કાવ્યા હાથમાં પોતાની ડ્રોઇંગ બુક અને કલર બોક્સ લઈને રમતી રમતી ત્યાં આવી પહોંચી. કાવ્યા ખૂબ નિર્દોષ, ચતુર અને ચિત્રકળામાં હોંશિયાર બાળકી હતી. કાવ્યાએ પોતાના દાદા પ્રવીણનો કુર્તો ખેંચ્યો.

કાવ્યાએ ઉત્સાહમાં આવીને કહ્યું કે દાદુ, જુઓ મેં મારી સ્કૂલની સ્પર્ધા માટે કેટલું સુંદર ચિત્ર બનાવ્યું છે. મને આ ચિત્ર માટે શાળામાં પહેલો નંબર મળ્યો છે. પ્રવીણે અકળાઈને બાળકીને ધમકાવતાં કહ્યું કે કાવ્યા, અત્યારે આઘી જા, અહીં મોટો ફેંસલો ચાલે છે.

પરંતુ કાવ્યાના હાથમાંથી પેલી ડ્રોઇંગ બુક છટકી ગઈ અને સીધી વીજળી બોર્ડના ઇન્સ્પેક્ટરના પગ પાસે જઈને પડી. પવનથી બુકનું પાનું પલટાયું અને ઇન્સ્પેક્ટરની નજર એ રંગીન ચિત્ર પર પડી. ઇન્સ્પેક્ટરે આશ્ચર્યથી એ બુક હાથમાં ઉપાડી લીધી.

એ ચિત્રનું શીર્ષક હતું: 'મારી સોસાયટીનું સુંદર રાતનું દ્રશ્ય'. ચિત્રમાં સોસાયટીના તમામ મકાનો, આકાશમાં પૂનમનો ચાંદ અને સ્ટ્રીટ લાઈટો અત્યંત સુંદર રીતે દોરેલી હતી. પરંતુ એ ચિત્રના એક ખૂણામાં દોરેલી વિગતે ઇન્સ્પેક્ટરના હોશ ઉડાવી દીધા.

ચિત્રમાં કાવ્યાએ સ્પષ્ટ દોર્યું હતું કે રાતના અંધારામાં એક માણસ પોતાના હાથમાં સીડી લઈને થાંભલા પર ચડી રહ્યો હતો. એ માણસ થાંભલા પરથી એક કાળો મોટો વાયર ખેંચીને એક મોટા બંગલાની અગાશીના બંધ ઓરડામાં લઈ જતો હતો. એ ચિત્રમાં દોરેલા માણસનો ચહેરો અને તેના કપડાં સાવ સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

ઇન્સ્પેક્ટરે કાવ્યાને પ્રેમથી પોતાની પાસે બોલાવી અને પૂછ્યું કે બેટા, આ ચિત્રમાં તેં આ શું દોર્યું છે. આ અગાશી પર વાયર લઈ જતો માણસ કોણ છે. કાવ્યાએ પોતાની કાલીઘેલી ભાષામાં સાવ સાચું સત્ય કહી દીધું.

કાવ્યાએ પોતાની નાની આંગળી સોસાયટીના સૌથી મોટા ત્રણ માળના બંગલા તરફ ચીંધીને કહ્યું કે આ તો મારા મોટા કાકા સંજય છે. સંજય કાકા દરરોજ રાત્રે અગાશી પર આ વાયર જોડે છે અને પછી અંદર મોટું મશીન ચાલુ કરે છે. એ મશીનમાંથી બહુ અવાજ આવે છે એટલે કાકા મને ત્યાં રમવાની ના પાડે છે.

કાવ્યાએ આગળ કહ્યું કે સંજય કાકાએ મને સો રૂપિયા આપીને કહ્યું હતું કે આ વાત કોઈને ન કહેતી. પણ મને રાત્રે આ લાલ-પીળા સ્પાર્ક જોવાની બહુ મજા આવતી હતી એટલે મેં મારા ચિત્રમાં દોરી દીધું. આ સાંભળતાં જ આખી સભામાં સોપો પડી ગયો.

પ્રવીણના ચહેરાનો રંગ ક્ષણવારમાં સાવ ઊડી ગયો અને તેના પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા. સંજય પ્રવીણનો પોતાનો સગો મોટો દીકરો હતો જે સોસાયટીમાં મોટો બિઝનેસમેન ગણાતો હતો. લોકો સ્તબ્ધ થઈને એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા.

વીજળી બોર્ડના ઇન્સ્પેક્ટરે તાત્કાલિક પોલીસ અને પોતાની ટીમને લઈને સંજયના બંગલાની અગાશી તરફ દોટ મૂકી. અગાશીના બંધ ઓરડાનું તાળું તોડતાં જ અંદર જે દ્રશ્ય દેખાયું તેણે સૌના કાન સરવા કરી દીધા. ઓરડાની અંદર પ્લાસ્ટિક મોલ્ડિંગનું એક મોટું ગેરકાયદેસર હાઈ-પાવર ફેક્ટરી મશીન ધમધમી રહ્યું હતું.

એ મશીન સીધું સોસાયટીના મુખ્ય થાંભલાના ચોરીના વાયર સાથે જોડાયેલું હતું. સંજય પોતાના અંગત નફા માટે રાત-દિવસ આ ફેક્ટરી ચલાવીને લાખો રૂપિયા કમાતો હતો અને તેનું લાખોનું વીજળી બિલ સોસાયટીના માથે ઠોકી બેસાડતો હતો. તેણે એ વાયર વિનોદની દુકાનની પાછળથી એવી રીતે પસાર કર્યો હતો જેથી પકડાય તો દોષ વિનોદ પર આવે.

સત્ય પકડાઈ જતાં સંજયના હાથ-પગ ઠંડા પડી ગયા અને તે ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યો. ઇન્સ્પેક્ટરે તાત્કાલિક સંજયની ધરપકડ કરી લીધી અને તેના પર ત્રણ લાખ રૂપિયાનો મોટો દંડ અને જેલની સજા ફટકારી દીધી. કાયદાના સકંજામાં સંજય લાચાર બનીને ઊભો રહ્યો.

આ આખો તમાશો જોઈને પ્રવીણ પથ્થરની જેમ જમીન પર ફસડાઈ પડ્યા. જે દીકરાના નામે તેઓ આખી સોસાયટીમાં વટ મારતા હતા, તે દીકરો સાવ નીચ ચોર અને લુચ્ચો સાબિત થયો હતો. પ્રવીણની આખી પ્રતિષ્ઠા અને અહંકાર ક્ષણવારમાં ધૂળધાણી થઈ ગયા.

પ્રવીણના નાના દીકરા મનોજે પણ પોતાના મોટા ભાઈ સંજયને ફિટકાર આપ્યો. મનોજે કહ્યું કે ભાઈ, તેં પૈસાના લોભમાં આપણા આખા ખાનદાનની ઈજ્જત અને સંસ્કારોને ધૂળમાં મેળવી દીધા.

સોસાયટીના વડીલોએ પણ સંજયના આ કૃત્યની આકરી નિંદા કરી. લોકોએ કહ્યું કે પોતાના મોજશોખ માટે પડોશીઓ અને ગરીબ વેપારીને બલિનો બકરો બનાવવો એ સૌથી મોટો અધર્મ છે.

સોસાયટીના તમામ રહીશો શરમ અને પસ્તાવાથી લાલચોળ થઈ ગયા. જે વિનોદને તેઓ કાલ સાંજથી ગાળો ભાંડતા હતા અને મારવા દોડ્યા હતા, તે માણસ સાવ નિર્દોષ અને પવિત્ર હતો. લોકો પોતાની જાત પર અત્યંત ધિક્કાર અનુભવવા લાગ્યા.

પ્રવીણ ધીમા પગલે ઊભા થયા અને ધ્રૂજતા શરીરે વિનોદ પાસે આવ્યા. પ્રવીણે વિનોદના બંને પગ પકડી લીધા અને પોક મૂકીને રડી પડ્યા. પ્રવીણે કહ્યું કે વિનોદભાઈ, મને માફ કરી દો, મારા પાપી દીકરાના ગુનાની સજા હું તમને આપી રહ્યો હતો.

પ્રવીણે પોતાની છાતી પીટતાં કહ્યું કે મેં તમારી ગરીબીનો લાભ ઉઠાવીને તમારા પર આટલો મોટો જુલ્મ કર્યો. હું તમારી સામે નજર મેળવવાને પણ લાયક નથી રહ્યો. સોસાયટીના અન્ય લોકો પણ હાથ જોડીને વિનોદની માફી માંગવા લાગ્યા.

પરંતુ મોટા હૃદયના વિનોદે પ્રવીણને બંને હાથે પકડીને ઊભા કર્યા. વિનોદની આંખોમાંથી પણ હર્ષ અને શાંતિના આંસુ વહી રહ્યા હતા. વિનોદે કહ્યું કે પ્રવીણભાઈ, ઈશ્વરે મારી લાજ રાખી લીધી એ જ મારા માટે બહુ છે, હું તમારા પર કોઈ વેર નથી રાખતો.

સોસાયટીના લોકોએ ભેગા મળીને વિનોદની દુકાનનું જે નુકસાન થયું હતું તે તાત્કાલિક પોતાના ખર્ચે સરભર કરી આપ્યું. તેમણે વિનોદને સોસાયટીના સૌથી ઈમાનદાર નાગરિક તરીકે જાહેર કર્યા અને ફૂલોની માળા પહેરાવી. નાની કાવ્યાને તેના સત્યવાદી ચિત્ર માટે આખી સોસાયટીએ બિરદાવી.

બાહ્ય દેખાવ કે કોઈની સાધારણ પરિસ્થિતિ જોઈને ક્યારેય કોઈના ચરિત્ર પર કાદવ ન ઉછાળવો જોઈએ. વિનોદની ઈમાનદારી અને કાવ્યાના નિર્દોષ ચિત્રએ સાબિત કરી દીધું કે સત્ય સૂર્ય જેવું છે જે વાદળો પાછળ ભલે સંતાય પણ આખરે અજવાળું પાથરીને જ રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.