આખો દિવસ ઘરમાં બેસીને શું કરે છે? તેવું કહેતા પત્ની બીજા દિવસે અચાનક બહાર જતી રહી, પતિએ ફોન કર્યો તો કહ્યું...

સવારના સાડા આઠ વાગ્યે રોહિતે ડાઈનિંગ ટેબલ પર ચાનો કપ મૂકતાં જ પોતાના પર્સમાંથી પાંચસોની બે નોટ કાઢીને મીરા સામે ટેબલ પર મૂકી.

મીરા શાક સમારી રહી હતી. તેણે નોટો સામે જોયું અને પછી રોહિત સામે પ્રશ્નાર્થ નજરે તાક્યું.

"દૂધવાળાના બાકી છે તે આપી દેજે," રોહિતે ઘડિયાળ બાંધતાં સહજ અવાજે કહ્યું, "અને હા, ગયા અઠવાડિયે તેં શાકભાજી માટે લીધા હતા તેનો હિસાબ હજુ નથી આપ્યો. ઘરખર્ચ થોડો વધી રહ્યો છે, તું ઘરે જ રહે છે તો થોડું ધ્યાન રાખતી જા."

મીરાના હાથમાં રહેલી છરી એક ક્ષણ માટે થંભી ગઈ. તેણે ધીમા અવાજે કહ્યું, "શાકભાજીના ભાવ બમણા થઈ ગયા છે રોહિત. મેં ક્યાંય વધારાનો રૂપિયો પણ નથી વાપર્યો."

રોહિતે ખભા ઉંચક્યા અને જૂતાં પહેરતાં બોલ્યો, "મને ખબર છે મોંઘવારી છે. પણ હું ઓફિસે આઠ કલાક લોહી-પાણી એક કરીને કમાઉં છું. ઘરમાં બેસીને ફક્ત રસોઈ બનાવવામાં અને ટીવી જોવામાં આખો દિવસ ક્યાં જતો રહે છે એ તને નથી સમજાતું. ક્યારેક બહાર નીકળીને પૈસા કમાવાની કિંમત સમજાય ત્યારે ખબર પડે કે એક એક રૂપિયો કેવી રીતે બચે છે."

રોહિત દરવાજો બંધ કરીને નીકળી ગયો. પાછળ રૂમમાં ફક્ત ઘડિયાળના કાંટાનો અવાજ રહી ગયો.

બાજુના રૂમમાંથી સાસુ સુધાબેન બહાર આવ્યા. તેમણે ટેબલ પર પડેલી નોટો જોઈ અને પછી મીરા તરફ નજર કરી.

"રોહિત ખોટું પણ નથી કહેતો વહુ," સુધાબેને અથાણાંની બરણી સરખી કરતાં કહ્યું, "બહાર માણસ આખો દિવસ કેટલો તણાવ વેઠે છે. તારે તો માત્ર ઘર જ સંભાળવાનું છે. એ જે આપે તેમાં સંતોષ રાખીને કરકસર કરવી એ જ ગૃહિણીનું કામ છે."

મીરા કશું બોલી નહીં. તેણે ચુપચાપ બટાકાની છાલ ઉતારી, કૂકર ચડાવ્યું, કપડાં ધોયાં અને બપોરે ઘરના દરેક ખૂણા સાફ કર્યા.

સાંજે જ્યારે રોહિત થાકીને ઘરે આવ્યો, ત્યારે ઘર હંમેશની જેમ એકદમ વ્યવસ્થિત હતું. ડાઈનિંગ ટેબલ પર ગરમ રોટલી, દાળ અને શાક તૈયાર હતાં.

જમતી વખતે રોહિતે અચાનક પૂછ્યું, "આવતીકાલે મારી ઓફિસના બોસ અને બે સાથીઓ સાંજે ડિનર પર આવવાના છે. તું સરસ ગુજરાતી થાળી બનાવજે, ગુલાબજાંબુ પણ સાથે રાખજે."

મીરાએ પાણીનો ગ્લાસ ભરતાં શાંતિથી કહ્યું, "કાલે સવારે મારે થોડું કામ છે, એટલે હું બપોર પછી જ આવી શકીશ."

રોહિત ચમચી મૂકીને ચમક્યો, "કામ? તારે વળી ઘરે રહીને એવું શું કામ આવી ગયું કે મહેમાનો આવવાના હોય ત્યારે બહાર જવું પડે?"

"કાલે સવારે ખબર પડી જશે," મીરાએ સામાન્ય અવાજે કહ્યું અને રસોડામાં જતી રહી.

બીજા દિવસે સવારે સાત વાગ્યે રોહિત જાગ્યો ત્યારે ઘરમાં ચાની સુગંધ નહોતી. રસોડાનું પ્લેટફોર્મ કોરુંધાકોર પડ્યું હતું.

ટેબલ પર એક નાની નોટ અને ઘરની ચાવીઓ મૂકેલી હતી. નોટમાં લખ્યું હતું: "દૂધ ગરમ કરી લીધું છે. ફ્રિજમાં બધું છે. હું સાંજે છ વાગ્યે આવીશ."

રોહિત ગુસ્સામાં લાલચોળ થઈ ગયો. તેણે મીરાને ફોન લગાવ્યો, પણ ફોન સ્વીચ ઓફ આવતો હતો.

સુધાબેન પણ ચિંતામાં પડી ગયા. સવારની ચા રોહિતે જાતે બનાવવી પડી, જેમાં ખાંડ વધારે પડી ગઈ અને દૂધ ઉભરાઈને ગેસ બગડી ગયો.

ઓફિસે જતાં પહેલાં રોહિતને પોતાના ઇસ્ત્રી કરેલા કપડાં શોધવામાં અડધો કલાક લાગ્યો. કબાટમાં બધું હતું, પણ કઈ વસ્તુ ક્યાં મુકાતી હતી તેનો તેને કોઈ અંદાજ નહોતો.

ઓફિસ પહોંચ્યા પછી પણ રોહિતનું મન કામમાં નહોતું લાગતું. સાંજની ચિંતા તેને કોરી ખાતી હતી.

સાંજે સાડા પાંચ વાગ્યે રોહિત ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે ઘર હજુ પણ એવું જ અસ્તવ્યસ્ત હતું જેવું તે સવારે છોડીને ગયો હતો. મહેમાનો સાત વાગ્યે આવવાના હતા અને રસોઈની કોઈ તૈયારી નહોતી.

પોણા છ વાગ્યે દરવાજો ખૂલ્યો. મીરા અંદર આવી. તેના હાથમાં એક પ્લાસ્ટિકની ફાઈલ હતી.

"ક્યાં ગઈ હતી તું?" રોહિત દરવાજે જ અકળાઈને બોલી ઊઠ્યો, "તને ભાન છે કે આજે મારા બોસ આવવાના છે? આખો દિવસ તેં ફોન પણ બંધ રાખ્યો! ઘરની હાલત જોઈ છે?"

મીરાએ શાંતિથી પગરખાં ઉતાર્યા અને હોલના સોફા પર બેસી ગઈ. તેણે હાથમાં રહેલી ફાઈલ ટેબલ પર મૂકી.

"હું નોકરી શોધવા ગઈ હતી," મીરાએ સ્પષ્ટ અવાજે કહ્યું.

સુધાબેન અને રોહિત બંને સ્તબ્ધ થઈને તેની સામે જોઈ રહ્યા.

"નોકરી?" રોહિતે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "અચાનક નોકરી કેમ? ઘરમાં ખાવા-પીવાની કમી છે?"

"ના, કમી પૈસાની નથી, કિંમતની છે," મીરાએ ફાઈલ ખોલતાં કહ્યું, "ગઈકાલે તેં કહ્યું હતું કે ઘરમાં બેસીને સ્ત્રીઓ મફતની રોટલી તોડે છે અને બહાર જઈને કમાઈએ ત્યારે ખબર પડે કે મહેનત શું હોય."

રોહિતનો ચહેરો થોડો ફિક્કો પડ્યો, "મેં ગુસ્સામાં કહ્યું હતું મીરા, તું વાતને ક્યાં ખેંચી રહી છે?"

"હું વાત નથી ખેંચતી, હું હિસાબ સમજવા ગઈ હતી," મીરાએ ફાઈલમાંથી એક કાગળ કાઢ્યો, "આજે સવારે હું એક પ્લેસમેન્ટ એજન્સીમાં ગઈ હતી. મેં પૂછ્યું કે સવારે છ વાગ્યાથી રાતના અગિયાર વાગ્યા સુધી આખા ઘરની રસોઈ, ત્રણ ટાઇમ ચા-નાસ્તો, વાસણ, કપડાં, ઘરની સફાઈ, ઘરડાં સાસુની દવાઓનો સમય સાચવવો અને આખા મહિનાનું રાશન બજેટમાં મેનેજ કરવું... આ બધા કામ માટે જો કોઈ પ્રોફેશનલ માણસ રાખીએ તો મહિને કેટલો ખર્ચ થાય?"

રોહિત ચૂપચાપ સાંભળી રહ્યો.

"એમણે કહ્યું કે એક સારો કૂક ઓછામાં ઓછા આઠ હજાર લેશે, સફાઈ અને કપડાંવાળી પાંચ હજાર લેશે, અને ઘરના વૃદ્ધ વડીલની દેખરેખ માટે કેરટેકર બીજા બાર હજાર લેશે," મીરાએ ટેબલ પર કાગળ મૂક્યો, "કુલ પચીસ હજાર રૂપિયાનો ખર્ચ થાય. અને એ પણ આઠ કલાકની શિફ્ટમાં, રવિવારની રજા સાથે. જ્યારે હું આ ઘરમાં છેલ્લાં આઠ વર્ષથી રોજ અઢાર કલાક કોઈ પગાર કે રજા વગર કામ કરું છું."

ઘરમાં સોપો પડી ગયો. સુધાબેન નીચી નજર કરીને ઊભાં રહી ગયાં.

"મને એક સ્કૂલમાં એડમિનની નોકરી મળી ગઈ છે, મહિને વીસ હજાર આપશે," મીરાએ આગળ કહ્યું, "હું કાલે સવારે જોઈન કરી શકું છું. પણ શરત એ રહેશે કે પછી ઘરના આ બધા કામ માટે આપણે બહારથી માણસો રાખવા પડશે. જેનો ખર્ચ તારે આપવો પડશે."

રોહિત પાસે બોલવા માટે કોઈ શબ્દ નહોતા. તેને પહેલીવાર સમજાયું કે જે વ્યવસ્થાને તે સામાન્ય માનતો હતો, તે કેટલી મોટી જવાબદારી હતી.

"મીરા..." રોહિતનો અવાજ ધીમો પડી ગયો, "મારો કહેવાનો અર્થ એવો નહોતો."

"તમારો અર્થ જે પણ હોય રોહિત," મીરાએ ઊભા થઈને રસોડા તરફ ડગલાં માંડ્યાં, "પણ ઘરમાં રહીને પરિવાર માટે જીવવું એ નવરાશ નથી હોતી. બહાર જઈને પૈસા લાવવા જેટલું જ મહત્વનું ઘરને ઘર બનાવી રાખવાનું છે."

તેણે પોતાના દુપટ્ટો સરખો કર્યો અને ફ્રિજ ખોલ્યું.

"હું મહેમાનો માટે રસોઈ બનાવી લઉં છું, એ લોકો આપણા ઘરના મહેમાન છે એટલે એમને કોઈ કમી નહીં રહે," મીરાએ રોહિત તરફ જોયા વગર કહ્યું, "પણ કાલે સવારે મારે નોકરીએ જવું કે ઘરમાં રહેવું, એનો નિર્ણય તારે કરવાનો છે."

રોહિત ટેબલ પર પડેલા એ કાગળ તરફ જોઈ રહ્યો, જ્યાં ઘરના અદ્રશ્ય પરિશ્રમની કિંમત પહેલીવાર આંકડામાં લખાયેલી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.