અમીર ભાઈએ રક્ષાબંધન પર ગરીબ બહેનનું મોંઘી ભેટ ન લાવવા બદલ અપમાન કર્યું, પણ વર્ષો પછી જ્યારે ભાઈ...

દેવેન્દ્ર ટેક્સટાઇલ માર્કેટનો ખૂબ જ મોટો અને સફળ વ્યાપારી હતો. તેનો વ્યવસાય દેશ-વિદેશમાં ફેલાયેલો હતો અને દરરોજ કરોડો રૂપિયાનું ટર્નઓવર થતું હતું. અઢળક સંપત્તિ, મોંઘીદાટ ગાડીઓ અને સમાજમાં ઊંચી પ્રતિષ્ઠાના કારણે દેવેન્દ્રના સ્વભાવમાં એક અજીબ પ્રકારનું અભિમાન આવી ગયું હતું. તેને લાગતું હતું કે દુનિયામાં પૈસાથી બધું જ ખરીદી શકાય છે અને જેની પાસે પૈસા નથી, તેની સમાજમાં કોઈ કિંમત નથી.

દેવેન્દ્રની એક નાની બહેન હતી, જેનું નામ જાગૃતિ હતું. જાગૃતિના લગ્ન એક ખૂબ જ સાધારણ પરિવારમાં થયા હતા. તેના પતિ એક નાની પ્રાઇવેટ કંપનીમાં ક્લાર્ક તરીકે નોકરી કરતા હતા અને તેમનું ઘર માંડ-માંડ ચાલતું હતું. જાગૃતિ સંતોષી અને સંસ્કારી સ્ત્રી હતી. તેને ક્યારેય પૈસાનો મોહ નહોતો. તે પોતાના નાના ઘરમાં પોતાના પરિવાર સાથે ખૂબ જ ખુશ હતી. માતા-પિતાના અવસાન પછી જાગૃતિ માટે તેનો ભાઈ દેવેન્દ્ર જ બધું હતો. તે દર વર્ષે રક્ષાબંધનના તહેવારની આતુરતાથી રાહ જોતી હતી જેથી તે ભાઈના ઘરે જઈને તેના કાંડા પર રક્ષા સૂત્ર બાંધી શકે.

આ વર્ષે પણ રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર નજીક આવી રહ્યો હતો. દેવેન્દ્રના બંગલે ખૂબ જ ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તેના ઘણા અમીર બિઝનેસ પાર્ટનર્સ અને હાઈ-પ્રોફાઈલ મહેમાનો પણ ઘરે આવવાના હતા. દેવેન્દ્ર પોતાની સંપત્તિનું પ્રદર્શન કરવા માટે આતુર હતો. બીજી તરફ, જાગૃતિએ રક્ષાબંધન માટે ખાસ તૈયારી કરી હતી. તેના પતિનો પગાર આ મહિને થોડો મોડો થયો હોવાથી તેમની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખેંચતાણ વાળી હતી. તેમ છતાં જાગૃતિએ પોતાના ઘરના ખર્ચમાંથી થોડા પૈસા બચાવીને ભાઈ માટે એક સુંદર અને સાદી રાખડી ખરીદી હતી. સાથે મીઠાઈનો એક નાનો ડબ્બો પણ લીધો હતો.

રક્ષાબંધનના દિવસે જાગૃતિ સાદા સુતરાઉ કપડાં પહેરીને ઓટોરિક્ષામાં બેસીને દેવેન્દ્રના આલીશાન બંગલે પહોંચી. બંગલાની બહાર એકથી એક ચડિયાતી મોંઘી ગાડીઓ પાર્ક કરેલી હતી. અંદર મોટો ભવ્ય દરબાર ભરાયો હોય તેવો માહોલ હતો. દેવેન્દ્ર સોફા પર બેસીને પોતાના અમીર દોસ્તો સાથે મોટો-મોટો બિઝનેસની વાતો કરી રહ્યો હતો. જાગૃતિ જ્યારે હોલમાં દાખલ થઈ ત્યારે બધા મહેમાનોની નજર તેના સાદા પહેરવેશ પર પડી. દેવેન્દ્રને પોતાની બહેનનો આ સાદો લુક જોઈને પોતાના અમીર મિત્રો સામે થોડી શરમ અને સંકોચ અનુભવાયો.

જાગૃતિ હસતા ચહેરે દેવેન્દ્ર પાસે ગઈ અને બોલી, "ભાઈ, રક્ષાબંધનની ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ. ચાલ, હું તારા કાંડા પર રાખડી બાંધી દઉં." દેવેન્દ્રએ ભારે હૃદયે પોતાનો હાથ આગળ કર્યો. જાગૃતિએ આરતી ઉતારી, તેના તિલક કર્યું અને બજારમાંથી લાવેલી સાદી દોરી જેવી રાખડી તેના કાંડા પર બાંધી દીધી. ત્યારબાદ તેણે મીઠાઈનો નાનો ડબ્બો ખોલીને દેવેન્દ્રને પેંડો ખવડાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

દેવેન્દ્રએ મીઠાઈનો ટુકડો મોઢામાં મૂકતા જ આસપાસ નજર કરી. તેના મિત્રો જાગૃતિની સાદી રાખડી અને નાની ભેટ જોઈને મનોમન હસી રહ્યા હોય તેવું તેને લાગ્યું. દેવેન્દ્રનું અભિમાન જાગી ગયું. તેણે જાગૃતિના હાથમાંથી મીઠાઈનો ડબ્બો આંચકી લીધો અને ટેબલ પર પછાડતા ગુસ્સામાં કહ્યું, "જાગૃતિ, તને આટલા મોટા બંગલામાં આવતા જરાય શરમ ન આવી? તું આ કેવો સસ્તો અને ભિખારી જેવો સામાન લઈને આવી છે? મારી પ્રતિષ્ઠાનો તો જરા વિચાર કર! આ આખી સોસાયટીમાં અને મારા વ્યાપારી મિત્રોમાં મારી શું આબરૂ રહેશે કે મારી બહેન મારા માટે આવી સાદી દોરી લઈને આવી છે? જો તારી પાસે મોંઘી ભેટ લાવવાના પૈસા નહોતા, તો તારે અહીં આવવાની કોઈ જરૂર નહોતી. તારો આ ગરીબડો દેખાવ મારી આંખોમાં ખૂંચે છે."

ભાઈના આ આકરા અને અપમાનજનક શબ્દો સાંભળીને હોલમાં એકદમ સન્નાટો છવાઈ ગયો. ત્યાં હાજર રહેલા બધા લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા. જાગૃતિની આંખોમાં અચાનક જ આંસુ આવી ગયા. તેનું હૃદય ભાઈના આ ક્રૂર વ્યવહારથી ચિરાઈ ગયું. તે જે ભાઈને પોતાનો સંસાર સમજતી હતી, તે ભાઈ આજે પૈસાના નશામાં અંધ થઈને સગી બહેનના પ્રેમ અને લાગણીને કચડી રહ્યો હતો. જાગૃતિ કશું જ બોલી નહીં. તેણે પોતાના આંસુ લૂછ્યા, ઊંડો શ્વાસ લીધો અને અત્યંત શાંત અવાજે કહ્યું, "ભાઈ, તારા માટે આ માત્ર એક સાદી દોરી હોઈ શકે છે, પણ મારા માટે આ મારા ભાઈના લાંબા આયુષ્ય અને રક્ષા માટેની પવિત્ર પ્રાર્થના છે. મને માફ કરજે કે હું તારા વૈભવને લાયક મોંઘી ભેટ ન લાવી શકી."

એટલું કહીને જાગૃતિ એક પણ ક્ષણ રોકાયા વગર બંગલાની બહાર નીકળી ગઈ. દેવેન્દ્રના મનમાં ત્યારે કોઈ પસ્તાવો નહોતો. તેને લાગતું હતું કે તેણે જે કર્યું તે સાચું જ હતું. આ ઘટનાને વર્ષો વીતી ગયા. સમય હંમેશાં એક સરખો નથી રહેતો, તે ક્યારે પલટો મારે છે તેની કોઈને ખબર નથી હોતી. દેવેન્દ્રના વ્યવસાયમાં અચાનક જ મોટી ખોટ આવવાનું શરૂ થયું. તેની એક મોટી ફેક્ટરીમાં આગ લાગી ગઈ અને કરોડો રૂપિયાનો માલ બળીને ખાખ થઈ ગયો. સાથે જ તેના કેટલાક વ્યાપારી ભાગીદારોએ તેની સાથે બહુ મોટી છેતરપિંડી કરી અને બધો જ નફો લઈને વિદેશ ભાગી ગયા.

જોતજોતામાં દેવેન્દ્રનું આખું બિઝનેસ સામ્રાજ્ય પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડ્યું. તેના પર બેંકનું કરોડો રૂપિયાનું દેવું થઈ ગયું. બેંકે તેને નોટિસ મોકલી દીધી કે જો ટૂંક સમયમાં લોનની રકમ ભરપાઈ કરવામાં નહીં આવે, તો તેનો આલીશાન બંગલો, તેની ફેક્ટરી અને બધી જ મિલકતો જપ્ત કરીને હરાજી કરી દેવામાં આવશે. દેવેન્દ્ર જે મિત્રો પર ગર્વ કરતો હતો, તેમની પાસે મદદ માંગવા ગયો. પરંતુ મુશ્કેલીના સમયે તેના બધા જ અમીર મિત્રોએ પોતાના ફોન સ્વીચ ઓફ કરી દીધા અને મોઢું ફેરવી લીધું. દેવેન્દ્ર સાવ એકલો પડી ગયો અને રોડ પર આવવાની અણી પર હતો.

હરાજીના બરાબર એક દિવસ પહેલાં દેવેન્દ્ર પોતાની ઓફિસમાં માથું પકડીને બેઠો હતો. તેની આંખોમાં અંધકાર છવાયેલો હતો. બરાબર એ જ સમયે તેના આસિસ્ટન્ટે આવીને એક સારા સમાચાર આપ્યા. આસિસ્ટન્ટે કહ્યું, "સર, માર્કેટમાં એક બહુ જ મોટા અજાણ્યા રોકાણકાર આવ્યા છે. તેમણે આપણી કંપનીના બધા જ દેવા ચૂકવવાનો ફેંસલો કર્યો છે. તેમણે બેંકમાં કરોડો રૂપિયા જમા કરાવી દીધા છે અને આપણો બંગલો તેમજ ફેક્ટરી હરાજીમાંથી બચાવી લીધા છે. તેઓ અત્યારે આપણી ઓફિસની બહાર જ ઊભા છે અને તમને મળવા માંગે છે."

દેવેન્દ્રના હોશ ઉડી ગયા. તેને વિશ્વાસ નહોતો થતો કે આ કપરા સમયમાં કોઈ અજાણ્યો માણસ તેની આટલી મોટી મદદ કેવી રીતે કરી શકે. તેણે તરત જ કહ્યું, "તેમને અંદર બોલાવો." ઓફિસનો દરવાજો ખૂલ્યો અને જે વ્યક્તિ અંદર દાખલ થઈ, તેને જોઈને દેવેન્દ્રના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેની આંખો ફાટી ગઈ.

સામે બીજું કોઈ નહીં, પણ તેની એ જ નાની બહેન જાગૃતિ ઊભી હતી. જાગૃતિના ચહેરા પર આજે પણ એ જ જૂની સાદગી અને શાંતિ હતી. દેવેન્દ્ર સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. તે કશું બોલી શકે તે પહેલા જ તેની પાછળ આશ્રમના વકીલ પણ અંદર આવ્યા. વકીલે દેવેન્દ્રને કાગળો સોંપતા કહ્યું, "દેવેન્દ્રભાઈ, તમારી બહેન જાગૃતિબેને તમને બરબાદ થતા બચાવવા માટે પોતાની જિંદગીની આખી મૂડી વેચી નાખી છે. તેમણે પોતાનું એકમાત્ર નાનું ઘર, પોતાના લગ્નના તમામ દાગીના અને વર્ષોની જમાપુંજી એક જ ઝાટકે વેચીને બેંકનું આખું દેવું ચૂકવી દીધું છે, જેથી તમારું અને આ પરિવારનું સ્વાભિમાન બચી શકે અને તમારો બંગલો હરાજી થતો અટકી જાય."

વકીલની વાત સાંભળીને દેવેન્દ્રના હૃદય પર જાણે વીજળી પડી. તેના મનમાં રક્ષાબંધનનો એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે તેણે આ જ બહેનનું સાદી રાખડી લાવવા બદલ ઘોર અપમાન કર્યું હતું. જેને તેણે ગરીબ કહીને ધિક્કારી હતી, તે જ બહેને આજે પોતાનું સર્વસ્વ વેચીને ભાઈના વૈભવ અને આબરૂનું રક્ષણ કર્યું હતું. દેવેન્દ્રની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુની ધાર વહેવા લાગી. તેનો અહંકાર ક્ષણભરમાં ઓગળીને પાણી થઈ ગયો.

તે દોડતો જાગૃતિ પાસે ગયો અને તેના પગમાં પડીને ધ્રુસ્કે ધ્રુસ્કે રડવા લાગ્યો. તે બોલ્યો, "જાગૃતિ, મને માફ કરી દે. હું પૈસાના નશામાં સાવ આંધળો થઈ ગયો હતો. મેં તારા પવિત્ર પ્રેમની કિંમત પૈસાથી તોલી હતી. હું દુનિયાનો સૌથી ગરીબ અને નાલાયક ભાઈ છું કે મેં તારું અપમાન કર્યું, છતાં તેં મારા માટે તારું બધું જ લૂંટાવી દીધું. તું આટલી મહાન કેવી રીતે હોઈ શકે?"

જાગૃતિએ તરત જ નમીને પોતાના ભાઈને બેઠો કર્યો. તેણે દેવેન્દ્રના કાંડા તરફ જોયું, જ્યાં આજે પણ રક્ષાબંધનની એ સાદી દોરીનો ડાઘ દેખાતો હતો. જાગૃતિએ ભાઈના આંસુ લૂછતાં વહાલથી કહ્યું, "ભાઈ, તું કેમ ભૂલી જાય છે કે હું તારી બહેન છું. રક્ષાબંધનના દિવસે મેં જે રાખડી તારા કાંડા પર બાંધી હતી, તે માત્ર એક સાદી દોરી નહોતી. એ મારો તારા પ્રત્યેનો સંકલ્પ હતો. જો ભાઈ બહેનની રક્ષા કરી શકે, તો બહેન પણ ભાઈ પર મુશ્કેલી આવે ત્યારે ચૂપ ન બેસી શકે. ભલે મારી પાસે મોંઘી ગાડીઓ કે બંગલા નથી, પણ તારી આબરૂ બચાવવી એ મારી સૌથી મોટી ફરજ હતી. તારો આ બંગલો અને વ્યવસાય સુરક્ષિત છે, હવે બધું ભૂલીને નવી શરૂઆત કર."

દેવેન્દ્રએ જાગૃતિને હૃદય સરસી ચાંપી દીધી. તેને આજે જિંદગીનો અસલી પાઠ ભણવા મળ્યો હતો કે દુનિયામાં સંબંધો અને પ્રેમની કિંમત ક્યારેય પૈસાથી આંકી શકાતી નથી. સાચી અમીરાત બેંક બેલેન્સમાં નહીં પણ હૃદયની મોટાઈમાં હોય છે. ભાઈ અને બહેનનો પવિત્ર સંબંધ હવે કાયમ માટે અતૂટ અને અમર બની ચૂક્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.