દાદાના અવસાન પછી બેંક ખાતું સાવ ખાલી નીકળ્યું, પૌત્રે તપાસ કરી તો...

ગામના જૂના બજાર પાસે આવેલા બે માળના મકાનમાં આજે ભારે શાંતિ છવાયેલી હતી. ઘરના વડીલ નારણદાદાના અવસાનને હજુ માંડ બાર દિવસ થયા હતા. આખું કુટુંબ ઓસરીમાં ગોળ કુંડાળું વળીને બેઠું હતું.

મોટો દીકરો વિનોદ અને નાનો દીકરો મુકેશ બંને હિસાબની જૂની ડાયરીઓ ખોલીને બેઠા હતા. નારણદાદા નિવૃત્ત શિક્ષક હતા અને વર્ષો સુધી સારી પેન્શન મેળવતા હતા. ઘરમાં બધાને ખાતરી હતી કે દાદાએ પોતાની આખી જિંદગીની મોટી બચત બેંકમાં સાચવી રાખી હશે.

વિનોદે બેંકની જૂની પાસબુક થેલામાંથી બહાર કાઢી. તેણે પાના ફેરવ્યા અને તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. ખાતામાં માત્ર સાતસો રૂપિયા જ બચેલા હતા.

"આ કેવી રીતે બની શકે?" વિનોદનો અવાજ ધ્રૂજી ગયો. તેણે પાસબુક મુકેશના હાથમાં આપી.

મુકેશે પણ આંકડા જોયા અને તેનો ચહેરો સાવ ફીકો પડી ગયો. "પપ્પાને દર મહિને નિયમિત પેન્શન આવતી હતી. આટલા બધા રૂપિયા ક્યાં ગયા?" મુકેશે અકળાઈને પૂછ્યું.

ઘરમાં બેઠેલી પુત્રવધૂઓ પણ આ સાંભળીને અંદરોઅંદર ગણગણાટ કરવા લાગી. બધાના મનમાં એક જ શંકા ઊભી થઈ કે કોઈએ દાદાને છેતરીને બધી રકમ ઉપાડી લીધી છે. દાદા સાવ ભોળા હતા એટલે કોઈ ઠગે તેમનો ફાયદો ઉઠાવ્યો હોવો જોઈએ.

વિનોદનો વીસ વર્ષનો દીકરો સમીર એક ખૂણામાં બેસીને આ બધું જોઈ રહ્યો હતો. સમીર પોતાના દાદાની ખૂબ નજીક હતો. તેણે પોતાના પિતા પાસે આવીને પાસબુક માંગી.

"પપ્પા, તમે ખોટી ઉતાવળ ના કરો," સમીરે ધીમેથી કહ્યું. "આપણે પહેલાં બેંકમાં જઈને પૂરી વિગત કઢાવવી જોઈએ."

બીજા દિવસે સવારે સમીર વહેલા ઊઠીને સીધો તાલુકાની મુખ્ય બેંકમાં પહોંચ્યો. તેણે મેનેજરને મળીને છેલ્લા પંદર વર્ષનું આખું સ્ટેટમેન્ટ કાઢી આપવા વિનંતી કરી. મેનેજરે કમ્પ્યુટરમાં એન્ટ્રીઓ જોઈ અને લાંબી પ્રિન્ટ કાઢી આપી.

સ્ટેટમેન્ટના પચાસથી વધુ પાના હતા. સમીરે બેંકના બાંકડા પર બેસીને કાગળો તપાસવાનું શરૂ કર્યું. તેને લાગતું હતું કે કોઈ મોટી રકમ એકસાથે ઉપડી ગઈ હશે.

પણ કાગળોમાં સાવ અલગ જ ચિત્ર દેખાઈ રહ્યું હતું. ખાતામાંથી ક્યારેય કોઈ મોટી રકમ ઉપડી જ નહોતી. દર મહિને બસો, પાંચસો, સાતસો કે હજાર રૂપિયાના નાના નાના ઉપાડ થયેલા હતા.

આવા સેંકડો વ્યવહારો છેલ્લા પંદર વર્ષથી સતત ચાલી રહ્યા હતા. કોઈ નાની રકમ નજીકના પુસ્તક ભંડારમાં ગઈ હતી, તો કોઈ રકમ જૂની સાયકલ રીપેરિંગની દુકાનના નામે હતી. સમીરને આ બધું સાવ અગમ્ય લાગ્યું.

જો કોઈ ચોર હોત તો તે એકસાથે મોટી રકમ ઉપાડી લેત. આ રીતે દર મહિને નાની નાની રકમો કેમ કપાઈ રહી હતી? સમીરે સ્ટેટમેન્ટ પોતાની બેગમાં મૂક્યું અને તપાસ કરવાનું નક્કી કર્યું.

તે સીધો ગામના જૂના પુસ્તક ભંડાર પર પહોંચ્યો. દુકાનદાર મગનકાકા ચશ્મા ચડાવીને ચોપડા ગોઠવી રહ્યા હતા. સમીરે તેમને બેંક સ્ટેટમેન્ટ બતાવ્યું.

"કાકા, મારા દાદા દર મહિને તમારી દુકાને આટલા રૂપિયા કેમ ચૂકવતા હતા?" સમીરે પૂછ્યું. મગનકાકાએ કાગળ જોયો અને તેમની આંખો ભીની થઈ ગઈ.

"બેટા, તારા દાદા દર વર્ષે ગામની ગરીબ વિધવાઓના બાળકો માટે નોટબુકો અને ચોપડીઓ ખરીદતા હતા," મગનકાકાએ ગળગળા અવાજે કહ્યું. "તેમણે મને કડક સૂચના આપી હતી કે કોઈને ખબર ન પડવી જોઈએ કે આ ચોપડીઓ કોણ આપે છે."

સમીર સ્તબ્ધ થઈને સાંભળી રહ્યો હતો. મગનકાકાએ આગળ કહ્યું કે ગામના કેટલાય હોશિયાર બાળકો માત્ર ચોપડીઓના વાંકે ભણવાનું છોડી દેતા હતા, ત્યારે તારા દાદા તેમના માટે દેવદૂત બનીને ઊભા રહેતા.

ત્યાંથી નીકળીને સમીર ગામના નાકે આવેલી સાયકલની જૂની દુકાને ગયો. ત્યાં કાનજીભાઈ પંચર સાંધતા હતા. સમીરે તેમને પણ સ્ટેટમેન્ટ બતાવીને પૂછપરછ કરી.

કાનજીભાઈએ હાથ લૂછ્યા અને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો. "નારણમાસ્તર જેવા માણસ આ ધરતી પર મળવા મુશ્કેલ છે," કાનજીભાઈ બોલ્યા.

"જે બાળકો દૂરની હાઈસ્કૂલમાં ચાલીને જતા હતા અને થાકી જતા હતા, તેમની જૂની સાયકલો રીપેર કરવાનો ખર્ચ તારા દાદા આપતા હતા," કાનજીભાઈએ ખુલાસો કર્યો. "કેટલાક અનાથ બાળકોને તો તેમણે નવી સાયકલો પણ અપાવી હતી."

સમીરના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. તેની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં. તે આગળ વધ્યો અને ગામની પ્રાથમિક શાળામાં ગયો.

શાળાના જૂના આચાર્ય સમીરને જોઈને ઊભા થઈ ગયા. તેમણે સમીરને પોતાની ખુરશી પાસે બેસાડ્યો. સમીરે તેમને પણ દાદાના ખાતાની વાત કરી.

આચાર્યે કબાટમાંથી એક જૂનું રજિસ્ટર કાઢ્યું. "આ જો સમીર, આ એ બાળકોની યાદી છે જેમની બોર્ડની પરીક્ષાની ફી ભરવાના પૈસા નહોતા," આચાર્યે રજિસ્ટર બતાવતાં કહ્યું.

"તારા દાદા દર વર્ષે પરીક્ષાના ફોર્મ ભરાય ત્યારે ચૂપચાપ આવીને આખી રકમ ભરી જતા હતા," આચાર્યે હાથ જોડીને કહ્યું. "તેઓ કહેતા હતા કે કોઈ બાળક પૈસાના અભાવે અભણ ન રહેવું જોઈએ."

સમીર આખું ગામ ફરી વળ્યો. કોઈ દરજીની દુકાને ગરીબ બાળકોના યુનિફોર્મના પૈસા ચૂકવાયા હતા, તો કોઈ દવાખાને ગરીબ દર્દીઓની દવાના બિલ ભરાયા હતા. પંદર વર્ષમાં એક પણ મહિનો એવો નહોતો ગયો જ્યારે દાદાએ કોઈનું ભલું ન કર્યું હોય.

સમીર સાંજે ઘરે પાછો ફર્યો ત્યારે ઘરમાં હજુ પણ પૈસાની ચોરી બાબતે ચર્ચા ચાલતી હતી. વિનોદ અને મુકેશ પોલીસમાં ફરિયાદ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા.

સમીરે હોલમાં જઈને બેંકનું આખું સ્ટેટમેન્ટ ટેબલ પર મૂક્યું. તેની પાછળ ગામના પાંચ-છ યુવાનો પણ આવીને ઊભા રહ્યા. બધા યુવાનો સારી નોકરી કરતા અને સુખી દેખાતા હતા.

"આ લોકો કોણ છે સમીર?" વિનોદે નવાઈ પામીને પૂછ્યું. "અને તેં પોલીસમાં વાત કરી કે નહીં?"

સમીરે ગંભીર અવાજે કહ્યું, "પપ્પા, દાદાના રૂપિયા કોઈ ચોરે નથી લૂંટ્યા. દાદાએ એ રૂપિયા સાચી જગ્યાએ રોક્યા હતા."

સાથે આવેલા યુવાનોમાંથી એક યુવાને આગળ આવીને હાથ જોડ્યા. "કાકા, હું આજે જે સરકારી એન્જિનિયર બન્યો છું, તે નારણમાસ્તરના કારણે છું. મારી કોલેજની ફી ભરવા માટે મારી પાસે એક રૂપિયો નહોતો ત્યારે તેમણે મારી ફી ભરી હતી."

બીજા એક યુવાને રડતાં રડતાં કહ્યું, "મારી મા બીમાર હતી અને મારી પાસે ભણવાના પૈસા નહોતા. દાદાએ મને દસ વર્ષ સુધી ચોપડા અને કપડાં આપ્યા હતા. તેમણે ક્યારેય પોતાનું નામ આગળ નહોતું આવવા દીધું."

ત્રીજા એક યુવાને કહ્યું કે આજે ગામના પચાસથી વધુ છોકરાઓ પોતાના પગ પર ઊભા છે, કારણ કે દાદાએ તેમને સમયસર મદદ કરી હતી. આ સાંભળીને આખો પરિવાર સુન્ન થઈ ગયો.

વિનોદના હાથમાંથી પેન નીચે પડી ગઈ. મુકેશની આંખો શરમ અને આશ્ચર્યથી ઝૂકી ગઈ. ઘરમાં સોપો પડી ગયો હતો.

સમીરે ટેબલ પર પડેલી ખાલી પાસબુક હાથમાં લીધી. "પપ્પા, દાદાનું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી જરૂર છે, પણ તેમણે સેંકડો પરિવારોની જિંદગી ભરી દીધી છે," સમીરે ભરાયેલા અવાજે કહ્યું.

વિનોદ દોડીને દીવાલ પર લટકાવેલી નારણદાદાની તસવીર પાસે ગયો. તેણે તસવીર સામે હાથ જોડ્યા અને તેની આંખોમાંથી આંસુની ધારા વહેવા લાગી. "બાપુજી, અમે તમને ઓળખી ન શક્યા. અમે માત્ર કાગળના રૂપિયા ગણતા રહ્યા અને તમે જિંદગીઓ બનાવતા રહ્યા."

મુકેશ પણ પિતાની તસવીર પાસે આવીને રડી પડ્યો. પુત્રવધૂઓ પણ પોતાના ખોટા વિચારો બદલ પસ્તાવો કરવા લાગી. ઘરમાં છવાયેલો ક્રોધ અને અવિશ્વાસ હવે અસીમ આદર અને ભક્તિમાં ફેરવાઈ ગયો હતો.

ગામના એ યુવાનોએ ભેગા મળીને નારણદાદાના નામે એક ટ્રસ્ટ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી. તેમણે કહ્યું કે દાદાએ શરૂ કરેલું આ સેવાનું કામ ક્યારેય અટકશે નહીં. તેઓ બધા પોતાની કમાણીમાંથી દર મહિને એ ટ્રસ્ટમાં ફાળો આપશે.

વિનોદ અને મુકેશે પણ નક્કી કર્યું કે તેઓ દર મહિને પોતાના પગારમાંથી એક ભાગ આ ટ્રસ્ટમાં જમા કરાવશે. નારણદાદા ભલે કોઈ મોટી બેંક બેલેન્સ ન મૂકી ગયા હોય, પણ તેઓ પોતાના સંતાનો માટે સંસ્કાર અને પુણ્યનો અખૂટ ખજાનો મૂકી ગયા હતા.

તે રાત્રે ઘરમાં કોઈ પણ વ્યક્તિના મનમાં પૈસા ખોવાનો અફસોસ નહોતો. બધાના દિલમાં દાદા માટે ગર્વ અને શાંતિ હતી. ઓસરીમાં પડેલી નારણદાદાની લાકડી અને ચશ્મા આજે પણ તેમના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમની સાક્ષી પૂરી રહ્યા હતા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.