દર છ મહિને ભાડૂતો જે ઘર ખાલી કરીને ભાગી જતા હતા, એ મકાનની પાછળની બંધ ઓરડી ખોલીને અંદર જોયું તો...

પાછલા પાંચ વર્ષથી ભાડાના નાના-મોટા ફ્લેટોમાં ધક્કા ખાધા પછી આખરે દિનેશે રાહતનો શ્વાસ લીધો. શહેરની એક શાંત અને લીલીછમ સોસાયટીમાં તેમને એક જૂનું પણ વિશાળ સ્વતંત્ર મકાન મળી ગયું હતું. આગળ મોટું આંગણું, જૂનો લીમડો અને પાછળ નાનકડી વાડી જોઈને તેની પત્ની ભાવનાનું દિલ ખુશ થઈ ગયું.

સૌથી મોટી આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે આટલું મોટું મકાન બજારભાવ કરતાં અડધા ભાડે મળી રહ્યું હતું. મકાનમાલિક વસંતે કોઈ પણ જાતની આનાકાની વગર તરત જ કરાર કરી આપ્યો હતું. વસંતે માત્ર એટલું જ કહ્યું હતું કે મકાનની પાછળ આવેલી જૂની ઓરડી હંમેશાં બંધ રાખવી કારણ કે તેમાં પૂર્વજોનો જૂનો સામાન પડેલો છે.

સાત વર્ષનો દીકરો આયુષ આંગણામાં દોડાદોડી કરીને ખૂબ રાજી થઈ રહ્યો હતો. દિનેશ એક નાની ખાનગી કંપનીમાં એકાઉન્ટન્ટ તરીકે નોકરી કરતો હતો અને મર્યાદિત પગારમાં સંસાર ચલાવતો હતો. આવા સુંદર અને ખુલ્લા ઘરમાં રહેવા મળવું એ તેમના માટે કોઈ વરદાનથી ઓછું નહોતું.

ઘરમાં પ્રવેશતાં જ ભાવનાએ કંકુના થાપા લગાવીને અને દીવો પ્રગટાવીને લક્ષ્મીજીનું આહ્વાન કર્યું. રસોડામાં ચા-નાસ્તો બનતાં જ આખા ઘરમાં એક નવી ઉષ્મા અને તાજગી ફેલાઈ ગઈ. દિનેશ અને ભાવનાને લાગતું હતું કે હવે તેમના જીવનના મુશ્કેલ દિવસો પૂરા થઈ ગયા છે.

સાંજે જ્યારે દિનેશ આંગણામાં સામાન ગોઠવી રહ્યો હતો, ત્યારે સામેના ઘરના વૃદ્ધ પાડોશી નરોત્તમ ધીમા પગલે તેમની પાસે આવ્યા. નરોત્તમના ચહેરા પર ચિંતા અને રહસ્યમય ગંભીરતા છવાયેલી હતી. તેમણે આજુબાજુ જોઈને અત્યંત ધીમા અવાજે દિનેશને પૂછ્યું કે ભાઈ, તમે આ મકાન કેટલા સમય માટે રાખ્યું છે.

દિનેશે હસીને જવાબ આપ્યો કે કાકા, અમે તો ઓછામાં ઓછા બે-ત્રણ વર્ષ માટે રહેવાનો વિચાર કર્યો છે. આ સાંભળીને નરોત્તમે ઊંડો નિસાસો નાખ્યો અને માથું હલાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આ ઘરમાં આઠ પરિવારો રહેવા આવ્યા પણ કોઈ છ મહિનાથી વધુ ટકી શક્યું નથી.

નરોત્તમે ચેતવણી આપતાં કહ્યું કે દરેક ભાડૂત પહેલાં બહુ ખુશ થઈને આવે છે પણ પાંચમા-છઠ્ઠા મહિને રાતોરાત સામાન બાંધીને ભાગી જાય છે. આ ઘરમાં કોઈ એવી અદ્રશ્ય મુસીબત છે જે કોઈને શાંતિથી જીવવા નથી દેતી. દિનેશે વડીલની વાતને માત્ર એક વહેમ ગણીને હસી કાઢી.

દિનેશે નરોત્તમ કાકાને કહ્યું કે અમે મહેનતકશ અને ઈશ્વરમાં શ્રદ્ધા રાખનારા લોકો છીએ. અમારે કોઈ સાથે વેર નથી એટલે અમને કોઈ ડર નથી. પણ નરોત્તમના ચહેરા પરની ચિંતાની રેખાઓ ઓછી ન થઈ અને તેઓ ચૂપચાપ ચાલ્યા ગયા.

પરંતુ પહેલા જ અઠવાડિયે ઘરમાં વિચિત્ર બનાવો બનવાની શરૂઆત થઈ ગઈ. મધરાતે જ્યારે આખું ઘર ગાઢ નિંદ્રામાં પોઢી જતું ત્યારે રસોડાની પાછળની દીવાલ પાસેથી કોઈના ધીમા પગલાંનો અવાજ સંભળાતો હતો. ક્યારેક વાસણો ખખડવાનો તો ક્યારેક નળમાંથી ધીમું પાણી ટપકવાનો અવાજ આવતો હતો.

એક રાત્રે ભાવના પાણી પીવા માટે રસોડામાં ગઈ ત્યારે તેને બારી બહાર આંગણામાં એક સફેદ પડછાયો સરકતો દેખાયો. ભાવનાના હાથમાંથી સ્ટીલનો ગ્લાસ નીચે પડી ગયો અને તે જોરથી ચીસ પાડી ઊઠી. દિનેશ દોડતો આવ્યો પણ બહાર જઈને જોયું તો આંગણામાં માત્ર પવનથી લીમડાના પાંદડાં હલી રહ્યા હતા.

ભાવનાએ ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે મને આ ઘરમાં કંઈક અજુગતું લાગે છે. સામેવાળા નરોત્તમ કાકાની વાત સાચી હતી કે અહીં કોઈ સામાન્ય મુસીબત નથી. દિનેશે પત્નીને શાંત પાડી અને કહ્યું કે આ જૂનું મકાન છે એટલે બિલાડી કે ઉંદરનો અવાજ હોઈ શકે.

તે રાત્રે ભાવનાને જરાય ઊંઘ ન આવી. તે આખી રાત પલંગમાં પડખાં ફેરવતી રહી અને આયુષને પોતાની છાતીએ વળગાડી રાખ્યો. ઘરમાં અચાનક એક અજાણી ઠંડક અને ભારેપણું છવાઈ ગયું હતું.

બીજા મહિને ઘરમાંથી ખાવા-પીવાની નાની-નાની ચીજો ગાયબ થવા લાગી. રાત્રે રસોડામાં રાખેલી બે રોટલીઓ, દૂધનું નાનું વાસણ કે ગોળનો ડબ્બો સવારે અડધો ખાલી જોવા મળતો હતો. ભાવનાને લાગતું હતું કે ઘરમાં કોઈ અજાણ્યો ચોર છુપાઈને આવે છે.

એક સાંજે આયુષ વાડીમાં રમતો હતો અને અચાનક દોડતો આવીને ભાવનાને વળગી પડ્યો. આયુષે કહ્યું કે મમ્મી, પાછળની બંધ ઓરડીની બારીમાંથી એક સફેદ દાઢીવાળા દાદા મને હાથ હલાવીને બોલાવતા હતા. તેમની આંખો ખૂબ કરુણ હતી અને તેઓ ભૂખ્યા હોય તેવું લાગતું હતું.

આ સાંભળીને ભાવનાનું કાળજું કંપી ઊઠ્યું અને તેના રુંવાડા ઊભા થઈ ગયા. તેણે દિનેશને કડક શબ્દોમાં કહી દીધું કે આપણે આ ઘર તાત્કાલિક ખાલી કરવું પડશે. દિનેશે કહ્યું કે આપણી પાસે અત્યારે બીજા ઘરનું ડિપોઝિટ ભરવાના પૈસા નથી, આપણે થોડી ધીરજ રાખવી પડશે.

દિનેશે પોતે પણ પાછળની ઓરડી પાસે જઈને બારીમાંથી અંદર જોવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો. પણ અંદર સાવ ઘોર અંધારું હતું અને ધૂળ સિવાય કશું દેખાતું નહોતું. દરવાજા પર મોટો કાટવાળો લોખંડનો નકુચો લાગેલો હતો.

ચાર મહિના પૂરા થતાં સુધીમાં તો ઘરમાં સતત તણાવ અને ઝઘડાનું વાતાવરણ બની ગયું. ભાવના રોજ રાત્રે દીવો પ્રગટાવીને હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરતી હતી પણ તેના મનમાંથી ભય જતો નહોતો. પાડોશીઓ પણ તેમના ઘર તરફ વિચિત્ર નજરે જોતા હતા અને અંદરોઅંદર વાતો કરતા હતા.

દિનેશે મકાનમાલિક વસંતને ફોન કરીને આ વિચિત્ર અવાજો અને બનાવો વિશે વાત કરી. વસંતે અત્યંત ઉદ્ધત અવાજે કહ્યું કે જો તમને રહેવું હોય તો રહો, બાકી મકાન ખાલી કરીને ચાલ્યા જાઓ. વસંતના આ અણધાર્યા કઠોર વલણથી દિનેશને દાળમાં કંઈક કાળું હોવાની શંકા ગઈ.

ભાવનાએ રડીને કહ્યું કે દિનેશ, આપણા સંતાનના જીવ કરતાં પૈસા મોટા નથી. જો આપણે અહીં વધુ રહીશું તો આપણે પાગલ થઈ જઈશું. દિનેશે કહ્યું કે આવતા મહિને પગાર થાય એટલે આપણે તરત બીજું ઘર શોધી લઈશું.

પાંચમો મહિનો પૂરો થવાની તૈયારીમાં હતો ત્યારે એક રાત્રે આકાશમાં કાળા ડિબાંગ વાદળો ઘેરાયા અને મુશળધાર વરસાદ તૂટી પડ્યો. વીજળીના કડાકા-ભડાકા સાથે આખી સોસાયટીની લાઈટ ગુલ થઈ ગઈ. ઘરમાં માત્ર એક મીણબત્તીનો ધીમો પ્રકાશ ઝબૂકી રહ્યો હતો.

બરાબર મધ્યરાત્રિના બે વાગ્યે અચાનક ભાવનાની ઊંઘ ઊડી ગઈ. તેણે પલંગ પર હાથ ફેરવ્યો તો આયુષ ગાયબ હતો. ભાવનાએ ચીસ પાડીને દિનેશને જગાડ્યો અને આખા ઘરમાં આયુષની શોધખોળ શરૂ કરી.

દીવાનખંડ, રસોડું અને બાથરૂમ બધું જ તપાસી લીધું પણ આયુષ ક્યાંય નહોતો. ત્યારે ભાવનાની નજર રસોડાના પાછલા દરવાજા પર પડી જે ખુલ્લો હતો અને બહાર વાડી તરફ પગલાંની છાપ પડેલી હતી. ભાવના જોરજોરથી રડવા લાગી કે કોઈ મારા બાળકને ઉઠાવી ગયું.

દિનેશે હાથમાં ટોર્ચ લીધી અને વરસાદમાં પલળતો પલળતો વાડી તરફ દોડ્યો. ટોર્ચનો પ્રકાશ જ્યારે પાછળની એ રહસ્યમય બંધ ઓરડી પર પડ્યો ત્યારે દિનેશના હોશ ઊડી ગયા. વર્ષોથી લોખંડના મોટા કાટવાળા તાળાથી બંધ રહેતી એ ઓરડીનો દરવાજો આજે અધખુલ્લો હતો.

દિનેશે હિંમત કરીને દરવાજાને જોરથી ધક્કો માર્યો. કાટવાળા મિજાગરાઓમાંથી કર્કશ અવાજ આવ્યો અને દરવાજો પૂરો ખૂલી ગયો. અંદરથી જૂની દવાઓ અને ભીની માટીની ગંધ આવી રહી હતી.

દિનેશે ધ્રૂજતા પગલે ઓરડીની અંદર પ્રવેશ કર્યો અને ટોર્ચની સ્વિચ ચાલુ કરી. ઓરડીની અંદરનું દ્રશ્ય જોઈને દિનેશના હાથમાંથી ટોર્ચ છટકી જતાં જતાં માંડ બચી. પાછળ દોડી આવેલી ભાવના પણ એ દ્રશ્ય જોઈને સાવ પથ્થર બની ગઈ.

ઓરડીના એક ખૂણામાં ફાટેલી ગોદડી પર એક અત્યંત વૃદ્ધ, કૃશકાય અને હાડપિંજર જેવા બની ગયેલા અજાણ્યા દાદા સૂતા હતા. તેમના માથાના વાળ સફેદ જટા જેવા હતા અને શરીર ઠંડીથી ધ્રૂજી રહ્યું હતું. અને સૌથી મોટો આઘાત એ હતો કે સાત વર્ષનો આયુષ પોતાનો ગરમ ધાબળો એ વૃદ્ધને ઓઢાડી રહ્યો હતો.

આયુષ પોતાના નાના હાથથી એ વૃદ્ધના મોંમાં બિસ્કિટના ટુકડા મૂકી રહ્યો હતો અને તેમને પાણી પીવડાવી રહ્યો હતો. આયુષે નિર્દોષ અવાજે કહ્યું કે પપ્પા, આ દાદા ભૂખથી રડતા હતા એટલે હું રસોડામાંથી ખાવાનું લઈને અહીં આવ્યો હતો. આ કોઈ ભૂત નથી પણ આપણા વડીલ છે.

આ દ્રશ્ય જોઈને ભાવનાની આંખોમાંથી આંસુ છલકાઈ આવ્યા અને તેનો તમામ ભય ક્ષણવારમાં ઓગળી ગયો. આયુષની નિર્દોષતા અને દયાએ એક મહાન રહસ્ય પરથી પડદો ઉઠાવી લીધો હતો.

દિનેશે ઝડપથી આગળ વધીને એ વૃદ્ધના બંને પગ પકડી લીધા જે સાવ બરફ જેવા ઠંડા થઈ ગયા હતા. ભાવનાએ રડતાં રડતાં પોતાના હાથથી એ વડીલનું માથું ઊંચું કર્યું. વૃદ્ધની આંખોમાંથી આંસુની અવિરત ધાર વહી નીકળી.

તે વૃદ્ધે અત્યંત તૂટેલા અને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે બેટા, હું કોઈ ચોર કે પ્રેત નથી. હું આ ઘરનો અસલ માલિક હરિપ્રસાદ છું અને જે વસંત તમને ભાડે રાખી ગયો છે તે મારો સગો દીકરો છે. આ સાંભળતાં જ દિનેશ અને ભાવનાના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

હરિપ્રસાદે પોતાની દર્દનાક કહાણી વર્ણવી જે સાંભળીને પથ્થર પણ પીગળી જાય. પાંચ વર્ષ પહેલાં વસંતે કપટથી આ ઘર પોતાના નામે કરાવી લીધું હતું. ત્યારબાદ વસંતે પોતાના બીમાર અને વૃદ્ધ પિતાને આ પાછળની અંધારી ઓરડીમાં પૂરી દીધા હતા.

વસંત પોતે નવા પોશ વિસ્તારમાં ફ્લેટ લઈને પત્ની સાથે જતો રહ્યો હતો અને આ ઘર દર છ મહિને નવા ભાડૂતોને આપતો હતો. વસંત દર અઠવાડિયે આવીને પિતાને માત્ર બે દિવસ પૂરતું સૂકું અનાજ આપી જતો હતો. ભૂખ્યા-તરસ્યા હરિપ્રસાદ રાત્રે પાણી અને અન્નની શોધમાં બહાર નીકળતા ત્યારે ભાડૂતો તેમને ભૂત સમજીને ડરી જતા હતા.

જ્યારે પણ કોઈ ભાડૂત પાંચ-છ મહિનામાં ડરીને મકાન ખાલી કરતો, ત્યારે વસંત તેનું મોટું ડિપોઝિટ જપ્ત કરી લેતો હતો. વસંત આ રીતે દર છ મહિને લાખો રૂપિયાનું ડિપોઝિટ પડાવીને પોતાના જ સગા બાપની લાચારીનો વેપાર કરતો હતો. આ સત્ય જાણીને દિનેશ અને ભાવનાનું લોહી ક્રોધથી ઉકળી ઊઠ્યું.

હરિપ્રસાદે રડતાં રડતાં કહ્યું કે હું ક્યારેય કોઈ ભાડૂતને ડરાવવા નહોતો માંગતો. પણ ભૂખ એવી વસ્તુ છે જે માણસને લાચાર બનાવી દે છે. મને માફ કરી દો કે મારા કારણે તમારા ઘરમાં આટલો ભય ફેલાયો.

ભાવનાએ એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વિના હરિપ્રસાદને ટેકો આપીને ઊભા કર્યા. ભાવનાએ કહ્યું કે બાપુજી, હવે તમે આ અંધારી ઓરડીમાં એક ક્ષણ પણ નહીં રહો. તમે અમારા સગા પિતા સમાન છો અને હવેથી અમારા ઘરમાં અમારી સાથે જ રહેશો.

દિનેશ અને ભાવના હરિપ્રસાદને હાથ પકડીને પોતાના મુખ્ય દીવાનખંડમાં લઈ આવ્યા. ભાવનાએ તરત જ ગેસ ચાલુ કરીને ગરમાગરમ ખીચડી અને દૂધ બનાવ્યા અને પોતાના હાથે હરિપ્રસાદને જમાડ્યા. હરિપ્રસાદ નાના બાળકની જેમ ભાવનાના હાથ ચૂમીને રડી પડ્યા.

દિનેશે કહ્યું કે જે ઘરમાં બાપ ભૂખ્યો તરફડતો હોય તે ઘરમાં લક્ષ્મી ક્યારેય ન ટકે. આ ઘર શ્રાપિત નહોતું પણ એક લાચાર પિતાના દર્દથી ભરેલું હતું. અમે હવે આ ઘર ક્યારેય ખાલી નહીં કરીએ.

ભાવનાએ હરિપ્રસાદને ગરમ પાણીથી નવડાવ્યા અને દિનેશના નવા કપડાં પહેરાવ્યા. વર્ષો પછી હરિપ્રસાદના ચહેરા પર એક પવિત્ર સ્મિત અને શાંતિ જોવા મળી.

બીજા દિવસે સવારે દિનેશે સામેવાળા નરોત્તમ કાકા અને સોસાયટીના તમામ અગ્રણીઓને પોતાના ઘરે બોલાવ્યા. જ્યારે આખી સોસાયટીએ હરિપ્રસાદને જીવતા અને મુખ્ય હોલમાં બેઠેલા જોયા ત્યારે બધાના મોં ખુલ્લા રહી ગયા. નરોત્તમે માથું કૂટીને કહ્યું કે અમે કેવા અંધ હતા કે પોતાના પાડોશીની આવી હાલત ન સમજી શક્યા.

દિનેશે મકાનમાલિક વસંતને તાત્કાલિક ઘરે બોલાવ્યો. વસંત જ્યારે પોતાના વૈભવી કપડાં પહેરાવીને રૂઆબથી ઘરમાં પ્રવેશ્યો ત્યારે સામે પિતાને સોફા પર બેઠેલા જોઈને તેના ચહેરાનો રંગ ઊડી ગયો. આખી સોસાયટીના લોકો ક્રોધથી તેને ઘેરી વળ્યા.

વસંતે થથરતા અવાજે બહાના બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ નરોત્તમે તેને જોરદાર લપડાક લગાવી દીધી. સોસાયટીના પ્રમુખે પોલીસને બોલાવવાની તૈયારી કરી લીધી. વસંત પોતાના પાપનો ભાંડો ફૂટી જતાં ધ્રૂજવા લાગ્યો અને જમીન પર બેસી પડ્યો.

આખી સોસાયટીના લોકો વસંત પર ફિટકાર વરસાવવા લાગ્યા. એક દીકરો પોતાના સગા બાપ સાથે આવો ક્રૂર વ્યવહાર કરી શકે તે કોઈ કલ્પી પણ શકતું નહોતું. વસંત હાથ જોડીને રડવા લાગ્યો.

પરંતુ હરિપ્રસાદે હાથ ઊંચો કરીને બધાને રોકી લીધા. પિતાનું હૃદય ગમે તેટલા અપમાન પછી પણ દીકરા માટે નરમ હતું. હરિપ્રસાદે કહ્યું કે મારે મારા દીકરાને જેલમાં નથી મોકલવો, પણ આ પાપનું પ્રાયશ્ચિત થવું જોઈએ.

દિનેશે કાનૂની વકીલને બોલાવીને તમામ દસ્તાવેજો તૈયાર કરાવ્યા. વસંતે આખી જિંદગી માટે આ મકાનનો સંપૂર્ણ અધિકાર પિતા હરિપ્રસાદને પાછો સોંપવો પડ્યો. સાથે સાથે દિનેશના પરિવારને આજીવન હરિપ્રસાદની સાથે આ ઘરમાં પુત્ર અને પુત્રવધૂ તરીકે રહેવાનો અધિકાર આપવામાં આવ્યો.

વસંત શરમ અને અપરાધભાવથી માથું નીચું રાખીને સોસાયટીમાંથી ચૂપચાપ ચાલ્યો ગયો. જે ઘરમાંથી દર છ મહિને લોકો ભાગી જતા હતા, એ ઘરમાં આજે સાચો પરિવાર સ્થાપિત થઈ ગયો હતો.

હરિપ્રસાદના આગમનથી ઘરમાં સાક્ષાત પ્રભુની કૃપા વરસી પડી. થોડા જ મહિનાઓમાં દિનેશને પોતાની કંપનીમાં મોટું પ્રમોશન મળ્યું અને ઘરની આર્થિક પરિસ્થિતિ સુધરી ગઈ. ભાવના રોજ સવારે હરિપ્રસાદના ચરણ સ્પર્શ કરીને જ દિવસની શરૂઆત કરતી હતી.

આયુષ આખો દિવસ પોતાના દાદાના ખોળામાં બેસીને વાર્તાઓ સાંભળતો અને આંગણામાં લીમડા નીચે હિંચકા ખાતો હતો. પાડોશીઓ પણ હવે એ ઘરને શ્રાપિત નહીં પણ પવિત્ર આશીર્વાદનું ધામ માનતા હતા.

સાચું સુખ અને સમૃદ્ધિ કોઈ મકાનની ઈંટોમાં નથી હોતા પણ ઘરમાં વડીલોના સન્માન અને સેવામાં છુપાયેલા હોય છે. જે ઘરને આખી દુનિયા છોડીને જતી રહી, એ જ ઘર એક નિઃસ્વાર્થ પરિવાર માટે સદાયનું સ્વર્ગ બની ગયું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.