દર મહિને પિયરના રસોડામાંથી બરાબર દસ રૂપિયા ગાયબ થતા જોઈ દીકરીએ રાત્રે ચોકી કરી, પણ અંધારામાં જે હાથ પકડાયો તે જોઈને...

ગીતા દર મહિને એકવાર પિયર જતી ત્યારે રસોડાના જૂના લાકડાના ટેબલ પાસે જરૂર ઊભી રહેતી.

એ ટેબલના નાના ખાનામાં એક જૂનો પિત્તળનો ડબ્બો હતો, જેમાં ઘરખર્ચના પરચૂરણ રૂપિયા રહેતા.

આ વખતે પણ ગીતા ચા બનાવવા રસોડામાં ગઈ અને ખાનું ખોલ્યું.

ખાનામાં દૂધવાળાને આપવા માટે મૂકેલા બરાબર પાંચસો રૂપિયા હતા, જેમાંથી એક દસ રૂપિયાની નવી નોટ ઓછી હતી.

ગીતાએ તરત જ મનમાં હિસાબ ગણ્યો.

ગયા મહિને પણ આવું જ થયું હતું અને એના પહેલાંના મહિને પણ દસ રૂપિયા જ ગાયબ હતા.

તેણે બહાર આવીને જોયું તો તેના પિતા હસમુખભાઈ આંગણામાં બેસીને ચશ્મા સાફ કરી રહ્યા હતા.

મા પાર્વતીબેન ઓસરીમાં બેસીને ઘઉં સાફ કરી રહ્યાં હતાં.

"બા, તેં રસોડાના ખાનામાંથી દસ રૂપિયા લીધા હતા?" ગીતાએ પાણીનો પ્યાલો ભરતાં પૂછ્યું.

પાર્વતીબેને ચાળણી નીચે મૂકી અને ગીતા સામે જોયું.

"ના રે બેટા, મારે વળી દસ રૂપિયાનું શું કામ પડે? તારા બાપુજીને પૂછી જો."

ગીતા આંગણામાં ગઈ અને હસમુખભાઈ પાસે ઊભી રહી.

"બાપુજી, તમે ટેબલના ખાનામાંથી છૂટા દસ રૂપિયા લીધા છે?"

હસમુખભાઈએ ચશ્મા પહેર્યા અને છાપું ખોલતાં કહ્યું, "ના દીકરી, મેં તો સવારથી એ ખાનું અડ્યું પણ નથી."

ગીતા વિચારમાં પડી ગઈ કે ઘરમાં આ બે જ જણા રહે છે, તો પછી દર વખતે આ દસ રૂપિયા જાય છે ક્યાં?

રકમ બહુ નાની હતી, પણ દર વખતે એક જ સરખી રીતે દસ રૂપિયા ગાયબ થવા એ વાત ગીતાના મગજમાં ખૂંચતી હતી.

બપોરે જમીને બધાં આરામ કરતાં હતાં ત્યારે ગીતા ચૂપચાપ રસોડામાં ગઈ.

તેણે ખાનામાં પડેલી બધી નોટો ફરીથી ગણી.

ચારસો નેવું રૂપિયા જ હતા, એટલે કે દસ રૂપિયા ખરેખર ગાયબ હતા.

સાંજે ગીતાનો નાનો ભાઈ સંજય નોકરી પરથી ઘેર આવ્યો.

સંજયે બૂટ ઉતાર્યા અને સીધો હાથ-મોં ધોવા ગયો.

ગીતાએ તેને ચા આપતાં પૂછ્યું, "સંજય, તું સવારે ઑફિસ જતાં ટેબલના ખાનામાંથી પૈસા લે છે?"

સંજયે ચાનો ઘૂંટડો ભર્યો અને નવાઈ પામીને જોયું.

"ના દીદી, હું તો મારું પર્સ સાથે જ રાખું છું, મારે ત્યાંથી શું કામ લેવા પડે?"

"જો સાચું કહેજે, દર વખતે બરાબર દસ રૂપિયા જ ઓછા થાય છે," ગીતાએ ગંભીર થઈને કહ્યું.

"દીદી, દસ રૂપિયા માટે હું જૂઠું બોલીશ? મને તો ખબર પણ નથી કે ત્યાં કેટલા પૈસા પડ્યા હોય છે," સંજયે સહજતાથી જવાબ આપ્યો.

ગીતાનું મન માનવા તૈયાર નહોતું, કારણ કે કોઈ બહારની વ્યક્તિ ઘરમાં આવીને માત્ર દસ રૂપિયા ચોરી જાય એ વાત શક્ય નહોતી.

જો કોઈ ચોર હોય તો આખી થપ્પી લઈ જાય, માત્ર એક જ નોટ કેમ ઉપાડે?

તે રાત્રે ગીતાને મોડે સુધી ઊંઘ ન આવી.

તેણે મનોમન નક્કી કર્યું કે આવતીકાલે સવારે ગમે તેમ કરીને આ રહસ્ય પકડવું જ પડશે.

સવારે પાંચ વાગ્યે પંખીઓનો કલરવ શરૂ થયો ત્યારે જ ગીતા જાગી ગઈ.

તે પલંગમાંથી ધીમેથી ઊભી થઈ અને કોઈ અવાજ ન થાય તેમ ઓસરીના થાંભલા પાછળ સંતાઈ ગઈ.

રસોડાનું બારણું થોડું ખુલ્લું હતું અને ત્યાં ઝીરો વોટનો બલ્બ બળતો હતો.

થોડી વારમાં હસમુખભાઈ ધીમા પગલે જાગ્યા અને સીધા રસોડા તરફ ગયા.

ગીતાના ધબકારા વધી ગયા, તેને લાગ્યું કે કદાચ બાપુજી જ કંઈક છુપાવી રહ્યા છે.

હસમુખભાઈ રસોડામાં ગયા, તાંબાના લોટામાંથી પાણી પીધું અને ચૂપચાપ બહાર નીકળી ગયા.

તેમણે પેલા ટેબલ તરફ જોયું પણ નહોતું.

ગીતા થોડી નિરાશ થઈ, પણ તે ત્યાં જ ઊભી રહી.

થોડી વાર પછી પાર્વતીબેન ઊઠ્યાં અને સીધાં પૂજાના રૂમમાં દીવો કરવા ગયાં.

હવે ઘરમાં સંજય સિવાય કોઈ બાકી નહોતું.

સંજય સાત વાગ્યે ઊઠ્યો, તૈયાર થયો અને નાસ્તો કરીને સીધો બાઈક લઈને નીકળી ગયો.

ગીતા રસોડામાં દોડી ગઈ અને ખાનું ખેંચીને જોયું.

ખાનામાં હજુ પણ ચારસો નેવું રૂપિયા જ હતા, એટલે કે આજે કોઈ ચોરી થઈ નહોતી.

ગીતાને થયું કે કદાચ બધાને ખબર પડી ગઈ એટલે કોઈએ હાથ નહીં નાખ્યો હોય.

તે દિવસે બપોરે ગીતાને તેના સાસરે પાછા જવાનું હતું.

તેણે પોતાની બેગ પેક કરી લીધી હતી.

જતાં પહેલાં તેણે ખાનામાં પોતાના તરફથી બીજી એક નવી દસ રૂપિયાની કડકડતી નોટ મૂકી દીધી.

તેણે નોટના ખૂણા પર પેન્સિલથી એક નાનું ટપકું કરી દીધું હતું જેથી ઓળખાઈ જાય.

તેણે મનમાં વિચાર્યું કે આવતા મહિને આવીશ ત્યારે ખબર પડી જ જશે.

ગીતા સાસરે પહોંચી ગઈ, પણ તેનું ધ્યાન આખો મહિનો પિયરના એ રસોડાના ખાનામાં જ અટવાયેલું રહ્યું.

તેણે સાસરીમાં કામ કરતાં કરતાં પણ ઘણી વાર વિચાર્યું કે આખરે એ દસ રૂપિયા કોણ લેતું હશે?

એક મહિનો પૂરો થયો એટલે ગીતા ફરીથી પિયર જવા નીકળી.

બસમાંથી ઊતરીને તે સીધી ઘેર પહોંચી.

મા-બાપુજી તેને જોઈને ખૂબ રાજી થયાં.

"આવ બેટા, આજે તો તારી પસંદનું શાક બનાવ્યું છે," પાર્વતીબેને હસીને કહ્યું.

ગીતાએ હાથમાં રહેલી થેલી મૂકી અને સીધી રસોડામાં ગઈ.

તેનું હૃદય જોરથી ધડકી રહ્યું હતું.

તેણે ધીમેથી લાકડાનું ખાનું ખેંચ્યું અને અંદર પડેલા પૈસા ગણ્યા.

તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે, પેલી ટપકાવાળી દસ રૂપિયાની નોટ ત્યાં નહોતી.

બાકીના બધા જ પૈસા એમને એમ પડ્યા હતા, પણ માત્ર એ દસ રૂપિયા ગાયબ હતા.

ગીતાના ચહેરા પર ચિંતા અને અકળામણ બંને દેખાવા લાગ્યાં.

"કોઈ તો છે જે મારાથી કંઈક છુપાવી રહ્યું છે," તેણે મનોમન કહ્યું.

તેણે નક્કી કર્યું કે હવે પૂછપરછ કરવાથી કોઈ ફાયદો નથી, નજરે જ જોવું પડશે.

તે દિવસે સાંજે ગીતાએ રસોડાની બારીનો એક કાચ થોડો ખુલ્લો રાખ્યો, જ્યાંથી આખો રૂમ દેખાતો હતો.

રાત્રે વાળુ પતાવીને બધાં પોતપોતાના રૂમમાં સૂવા ગયાં.

ગીતા ઓસરીના અંધારા ખૂણામાં એક પ્લાસ્ટિકની ખુરશી નાખીને બેસી ગઈ.

ઘડિયાળમાં ટક-ટક કરતો અવાજ આવતો હતો અને રાતના બે વાગ્યા હતા.

આખું ગામ શાંત હતું અને શેરીમાં કૂતરાના ભસવાનો ધીમો અવાજ આવતો હતો.

અચાનક મુખ્ય દરવાજો ધીમેથી ખખડ્યો.

કોઈકે બહારની સાંકળ ખૂબ સાચવીને ખોલી હોય તેવો અવાજ આવ્યો.

ગીતા એકદમ સાવધ થઈ ગઈ અને શ્વાસ રોકીને જોવા લાગી.

એક પડછાયો ધીમા પગલે ઓસરીમાંથી પસાર થઈને રસોડા તરફ આગળ વધ્યો.

એ વ્યક્તિના હાથમાં કોઈ લાકડી જેવું હતું અને ચાલવામાં થોડી લંગડાશ હતી.

ગીતા ઊભી થઈ અને બિલ્લીપગે તેની પાછળ ગઈ.

તે પડછાયો રસોડામાં ગયો અને ટેબલ પાસે ઊભો રહ્યો.

તેણે ખૂબ સાચવીને ખાનું ખેંચ્યું, જેથી લાકડું ઘસાય નહીં અને અવાજ ન થાય.

ગીતાએ તરત જ દીવાલ પર હાથ ફેરવીને રસોડાની મોટી લાઈટ ચાલુ કરી દીધી.

અજવાળું થતાં જ સામે ઊભેલી વ્યક્તિ ચમકી ગઈ અને તેના હાથમાંથી ખાનું છૂટી ગયું.

ગીતાએ જોયું તો સામે કોઈ ચોર નહોતો, પણ તેના પોતાના સગા બાપુજી હસમુખભાઈ હતા.

તેમના હાથમાં દસ રૂપિયાનો એક સિક્કો હતો જે તેમણે હમણાં જ ખાનામાંથી ઉપાડ્યો હતો.

"બાપુજી? તમે?" ગીતાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.

હસમુખભાઈ નીચું જોઈ ગયા, જાણે કોઈ મોટો ગુનો કરતાં પકડાઈ ગયા હોય.

તેમનો હાથ ધ્રૂજી રહ્યો હતો અને ચહેરા પર લાચારી હતી.

"બાપુજી, તમે દર વખતે આ દસ રૂપિયા ચોરીછૂપીથી કેમ લો છો? તમારે જોઈતા હોય તો આખો ડબ્બો તમારો જ છે ને!" ગીતાનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો.

અવાજ સાંભળીને પાર્વતીબેન પણ જાગી ગયાં અને રસોડામાં દોડી આવ્યાં.

"શું થયું ગીતા? કેમ રાતના સમયે રાડારાડી કરે છે?" પાર્વતીબેને પૂછ્યું.

"જો બા, દર મહિને આ દસ રૂપિયા કોણ લેતું હતું તે આજે પકડાઈ ગયું," ગીતાએ ધ્રૂજતી આંગળીથી બાપુજી તરફ ઈશારો કર્યો.

પાર્વતીબેને હસમુખભાઈ સામે જોયું અને પછી ઊંડો નિસાસો નાખ્યો.

તેમની આંખોમાં કોઈ નવાઈ નહોતી, પણ એક ઊંડી વેદના હતી.

"ગીતા, તારા બાપુજીને કંઈ ન બોલ બેટા," પાર્વતીબેને ધીમા અવાજે કહ્યું.

"કેમ ન બોલું બા? પોતાનું ઘર છે, પોતાના પૈસા છે, તો પછી આમ ચોરની જેમ રાતના અંધારામાં દસ રૂપિયા કેમ લેવાના?" ગીતાથી રહેવાયું નહીં.

હસમુખભાઈ દીવાલને ટેકો દઈને ઊભા રહ્યા અને બોલ્યા, "બેટા, આ પૈસા મારા નથી રહ્યા હવે."

"એટલે? તમે શું કહો છો બાપુજી?" ગીતા ગૂંચવાઈ ગઈ.

હસમુખભાઈએ ખિસ્સામાંથી એક જૂની, ઘસાઈ ગયેલી નાની ડાયરી કાઢી.

તેમણે ધ્રૂજતા હાથે એ ડાયરી ગીતાના હાથમાં મૂકી.

"આ જો દીકરી, આ વાંચી લે એટલે તને સમજાશે," તેમણે ભારે અવાજે કહ્યું.

ગીતાએ ડાયરીનું પહેલું પાનું ખોલ્યું.

એમાં સંજયના અક્ષરોમાં ઘરખર્ચનો હિસાબ લખેલો હતો.

છેલ્લા પાને સંજયે લાલ પેનથી એક નોંધ લખી હતી: "દર મહિને ઘરખર્ચ માટે બરાબર પંદર હજાર મૂકવા, પપ્પા-મમ્મીએ વધારાનો એક રૂપિયો પણ વાપરવો નહીં."

ગીતાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

"આ... આ સંજયે લખ્યું છે?" ગીતાથી પૂછાઈ ગયું.

હસમુખભાઈએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું, "હા બેટા, ગયા વર્ષે મારી તબિયત બગડી અને દવાખાનાનો ખર્ચ થયો ત્યારથી સંજયે ઘરની બધી દોરી પોતાના હાથમાં લઈ લીધી છે."

"તે દર મહિનાની પહેલી તારીખે કરિયાણા અને શાકભાજીના પૈસા ગણીને આ ટેબલના ખાનામાં મૂકી જાય છે."

"એક એક રૂપિયાનો હિસાબ રાખે છે અને જો પચાસ રૂપિયા પણ આઘાપાછા થાય તો આખા ઘરમાં મોટો કકળાટ કરે છે."

ગીતા સ્તબ્ધ થઈને સાંભળી રહી હતી.

"પણ બાપુજી, તો પછી તમે આ દસ રૂપિયા કેમ લ્યો છો? એનાથી શું થાય?"

હસમુખભાઈએ રસોડાની બારી બહાર આકાશ સામે જોયું.

"બેટા, તારી નાની બહેન સુધા... યાદ છે ને તને?"

ગીતા ચમકી, સુધા તેની સૌથી નાની બહેન હતી જે પાંચ વર્ષ પહેલાં એક અકસ્માતમાં ગુજરી ગઈ હતી.

"સુધાને આ વાત સાથે શું લેવાદેવા?" ગીતાએ પૂછ્યું.

"સુધા જીવતી હતી ત્યારે દર પૂનમે ગામના છેવાડે આવેલા હનુમાનજીના મંદિરે જતી," હસમુખભાઈનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો.

"ત્યાં બેસતા એક અપંગ ભિખારી ડોસાને એ હંમેશા દસ રૂપિયાનું બિસ્કિટનું પેકેટ લઈ આપતી."

"એ ગઈ પછી મેં નિયમ લીધો હતો કે જ્યાં સુધી હું જીવીશ, ત્યાં સુધી દર પૂનમે મારી દીકરીના નામે એ ડોસાને દસ રૂપિયા પહોંચાડીશ."

હસમુખભાઈના ગાલ પરથી આંસુ વહીને નીચે ટપક્યા.

"સંજય પાસે હું આ દસ રૂપિયા માંગી શકતો નથી બેટા, એ કહે છે કે આવા ખોટા ખર્ચા અને દાન-પુણ્ય કરવા માટે આપણી પાસે પૈસા નથી."

"એ મને વઢે છે કે તમે ઘરડા થયા તોય રૂપિયાની કિંમત નથી સમજતા."

"એટલે હું દર મહિને પૂનમની આગલી રાતે આ ખાનામાંથી સંજય ન જુએ તેમ માત્ર દસ રૂપિયા કાઢી લઉં છું, જેથી મારી મરેલી દીકરીનો નિયમ ન તૂટે."

ગીતાના હાથમાંથી ડાયરી છૂટી ગઈ.

તે દોડીને તેના બાપુજીને વળગી પડી અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી.

જે દસ રૂપિયાને તે ચોરી સમજતી હતી, તે હકીકતમાં એક લાચાર પિતાનો પોતાની સ્વર્ગસ્થ દીકરી પ્રત્યેનો અતૂટ પ્રેમ હતો.

જે પિતાએ આખી જિંદગી કમાઈને દીકરાને મોટો કર્યો, આજે એ જ પિતાને પોતાની દીકરીની યાદમાં દસ રૂપિયા વાપરવા માટે ચોર બનવું પડતું હતું.

"મને માફ કરી દો બાપુજી, હું કંઈ સમજ્યા વગર તમને શંકાની નજરે જોતી રહી," ગીતા રડતાં રડતાં બોલી.

પાર્વતીબેન પણ ખૂણામાં ઊભાં ઊભાં સાડલાના છેડાથી આંખો લૂછી રહ્યાં હતાં.

તે જ વખતે રસોડાના દરવાજે એક પડછાયો પડ્યો.

બધાએ જોયું તો સંજય ત્યાં ઊભો હતો.

તે પાણી પીવા ઊઠ્યો હતો અને તેણે આખી વાત પોતાના કાને સાંભળી લીધી હતી.

સંજયનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું હતું.

તે ધીમા પગલે અંદર આવ્યો અને હસમુખભાઈના પગ પાસે બેસી ગયો.

"બાપુજી..." સંજયનો અવાજ ફાટી ગયો.

તેણે હસમુખભાઈના બંને પગ પકડી લીધા.

"મને માફ કરી દો બાપુજી, પૈસાનો હિસાબ રાખવાના ચક્કરમાં હું ભૂલી ગયો હતો કે આ ઘર અને મારી આ ઓળખ તમારા પરસેવાથી જ બની છે."

"જે બાપે મને લાખો રૂપિયા ભણવામાં ખર્ચી નાખ્યા, એ બાપને આજે દસ રૂપિયા માટે મારે મોહતાજ કરી દીધા?"

સંજય હીબકે હીબકે રડવા લાગ્યો.

હસમુખભાઈએ ધ્રૂજતા હાથે દીકરાના માથા પર હાથ મૂક્યો.

તેમણે સંજયને ઊભો કરીને છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

"કંઈ વાંધો નહીં દીકરા, તું સંસાર ચલાવે છે એટલે તને ચિંતા હોય, પણ મા-બાપના દિલમાં પણ કંઈક અરમાનો હોય છે."

સંજયે તરત જ પોતાના ખિસ્સામાંથી પાકીટ કાઢ્યું અને બધા પૈસા કાઢીને બાપુજીના હાથમાં મૂકી દીધા.

"બાપુજી, આજ પછી આ ઘરમાં ક્યારેય હિસાબ નહીં મંગાય, આ બધું તમારું જ છે."

ગીતાએ આંસુ ભરેલી આંખે જોયું તો સવારનો પહેલો સૂરજ રસોડાની બારીમાંથી અંદર આવી રહ્યો હતો અને આખા ઘરમાં એક નવી શાંતિ પથરાઈ ગઈ હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.