દર વર્ષે આલીશાન બંગલા બહાર ઊભા રહીને રડતી માતા પર દીકરી ભડકી, મધરાતે જૂનો પત્ર વાંચતાં જ સ્તબ્ધ થઈને...

શ્રાવણ મહિનાની મેઘલી સવારે આકાશ કાળા ડિબાંગ વાદળોથી ઘેરાયેલું હતું અને ઝરમર વરસાદ વરસી રહ્યો હતો.

દિશા રસોડાના ટેબલ પાસે ઊભી રહીને પોતાની બેંકની બેગમાં ટિફિન અને ફાઈલો ગોઠવી રહી હતી.

તેની માતા સુશીલાબેન ઓસરીમાં આવેલા પૂજાના નાના મંદિરમાં ઘીનો દીવો પ્રગટાવી રહ્યાં હતાં.

સુશીલાબેને આજે સવારે ચાર વાગ્યે ઊઠીને સ્નાન કર્યું હતું અને પૂરા ભાવથી તાજો મોહનથાળ બનાવ્યો હતો.

તેમણે એ મોહનથાળ એક સાદા સ્ટીલના ડબ્બામાં ભરીને કાળજીપૂર્વક ઢાંકણું બંધ કર્યું.

સાથે જ તેમણે હાથમાં એક જૂની કાપડની થેલી પકડી રાખી હતી જેમાં એક નાનો مخમલી થેલો મુકેલો હતો.

તેમણે માથા પર સાડીનો છેડો સરખો કર્યો અને અત્યંત ધીમા અવાજે કહ્યું, 'દિશા બેટા, આજે બાવીસમી ઓગસ્ટ છે.'

આ તારીખ સાંભળતાં જ દિશાના કપાળ પર અણગમાની ઊંડી કરચલીઓ પડી ગઈ અને તેનો મૂડ સાવ બગડી ગયો.

તેના ચહેરા પર અસહ્ય કંટાળો અને ગુસ્સો છવાઈ ગયો.

છેલ્લા બાર વર્ષથી દર વર્ષે બાવીસમી ઓગસ્ટે આ એક જ અકળ અને ત્રાસદાયક નિત્યક્રમ ચાલતો હતો.

સુશીલાબેન દર વર્ષે આ દિવસે દિશાને પોતાની સાથે શહેરના સૌથી પૉશ અને ધનાઢ્ય વિસ્તારમાં આવેલા એક આલીશાન બંગલા સામે લઈ જતાં હતાં.

તેઓ રિક્ષા ભાડે કરીને ત્યાં જતાં અને એ મોટા લોખંડના દરવાજાથી પચાસ મીટર દૂર લીમડાના ઝાડ નીચે મૂંગામંતર ઊભાં રહેતાં હતાં.

સુશીલાબેન અડધો કલાક સુધી એ બંગલાની અગાસી અને બગીચા તરફ ભીની આંખે તાકી રહેતાં, પણ ક્યારેય અંદર પગ નહોતાં મૂકતાં.

તેઓ ક્યારેય દરવાજો નહોતાં ખખડાવતાં કે કોઈને મળતાં પણ નહોતાં.

દિશા જ્યારે નાની હતી ત્યારે પણ માતા તેને આંગળી પકડીને ત્યાં લઈ જતી હતી.

તે સમયે દિશાને કશી સમજ નહોતી પડતી, પણ હવે તે મોટી થઈ ગઈ હતી.

દિશા હવે ચોવીસ વર્ષની થઈ ચૂકી હતી અને એક પ્રતિષ્ઠિત બેંકમાં ઓફિસર તરીકે નોકરી કરતી હતી.

ઓફિસના સાથીદારો અને સમાજમાં તેની એક આગવી પ્રતિષ્ઠા હતી.

તેને રસ્તા પર ભિખારીની જેમ કોઈ અજાણ્યા ધનિકના ઘર સામે ઊભા રહેવું સાવ અપમાનજનક લાગતું હતું.

તે વિસ્તારના મોટા બંગલાઓ સામે સિક્યુરિટી ગાર્ડ્સ શંકાસ્પદ નજરે તેમની સામે જોતા હતા.

'બા, મારે આજે કોઈ બંગલા સામે તમાશો કરવા નથી આવવું,' દિશાએ ચિડાઈને કહ્યું.

'તમને શરમ નથી આવતી? આપણે કોઈના ઓશિયાળા નથી કે દર વર્ષે ત્યાં જઈને ઊભાં રહીએ!'

'પપ્પાના ગયા પછી તમે સીવણકામ કરીને મને ભણાવી અને મેં મહેનત કરીને આ નોકરી મેળવી છે.'

'આપણે કોઈની પાસે હાથ લંબાવવાની જરૂર નથી અને કોઈની ભીખ નથી જોઈતી!'

'જો એ લોકો આપણા કોઈ અમીર સગા હોય અને આપણને ધિક્કારતા હોય, તો આપણે એમના ઉંબરે કેમ જવું જોઈએ?'

'અને જો એ કોઈ નથી, તો પછી તમે ગાંડાની જેમ દર વર્ષે ત્યાં જઈને કેમ રડો છો?'

'તમે શા માટે આપણી જાતને આટલી હદે લાચાર અને હાસ્યાસ્પદ બનાવો છો?' દિશાના અવાજમાં તીખી કડવાશ હતી.

સુશીલાબેને કોઈ દલીલ ન કરી, તેમની આંખોમાં લાચારી અને વિનંતી છલકાતી હતી.

તેમના હાથમાં રહેલી કાપડની થેલી સહેજ ધ્રૂજી રહી હતી.

'દિશા, બસ આ એક વાર મારી સાથે ચાલ બેટા. હું તને ક્યારેય ફરીથી આવું નહીં કહું,' માતાએ હાથ જોડીને વિનંતી કરી.

માતાના કરગરતા ચહેરા સામે જોઈને દિશાએ કમને હા પાડી.

દિશાએ ભારે મને, મોઢું બગાડીને રિક્ષા બોલાવી અને બંને એ જાણીતા આલીશાન બંગલા પાસે પહોંચ્યાં.

વરસાદનું જોર હવે વધી ગયું હતું અને રસ્તા પર પાણી ભરાવા લાગ્યાં હતાં.

આકાશમાં વીજળીના કડાકા થઈ રહ્યા હતા અને પવનના સુસવાટા બોલી રહ્યા હતા.

સુશીલાબેન છત્રી પકડીને હંમેશની જેમ લીમડાના ઝાડ નીચે ઊભાં રહી ગયાં.

તેમણે હાથમાં રહેલો મોહનથાળનો ડબ્બો છાતીએ લગાવીને બંગલા તરફ જોવા માંડ્યું.

તેમની આંખોમાંથી વરસાદના પાણી સાથે આંસુ ભળીને ગાલ પર વહી રહ્યા હતા.

બંગલાના મોટા કાચના દરવાજા પાછળ એક સુંદર પરિવાર સોફા પર બેસીને ચા પીતો દેખાતો હતો.

ત્યાં એક યુવાન છોકરો હસતો હસતો પોતાના કૂતરા સાથે રમી રહ્યો હતો.

તે છોકરાના ચહેરા પર અદભુત તેજ અને નિર્દોષ સ્મિત છલકાઈ રહ્યું હતું.

સુશીલાબેન એ છોકરાને જોઈને એકીટશે તાકી રહ્યાં હતાં.

દિશાનો સંયમ આખરે તૂટી ગયો અને તેનો અહંકાર ઘવાયો.

'બસ બા, હવે બહુ થયું! આજે હું અંદર જઈને એ લોકોને પૂછીશ કે તમારી સાથે એમનો શું સંબંધ છે!' દિશા તાડૂકી ઊઠી.

'હું આજે આ આખો તમાશો કાયમ માટે બંધ કરાવીને જ રહીશ!'

'હું અંદર જઈને એમના મોં પર કહીશ કે અમને તમારી કોઈ દયા કે ઓળખાણ નથી જોઈતી!'

દિશા ગુસ્સામાં બંગલાના મોટા લોખંડના ગેટ તરફ ઝડપથી આગળ વધી.

સુશીલાબેન ગભરાઈ ગયાં અને 'દિશા, ઊભી રહે બેટા!' ની બૂમો પાડતાં વરસાદમાં દોડ્યાં.

તેમણે ગેટ પાસે પહોંચીને દિશાનો હાથ પકડીને પાછળ ખેંચવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

આ ઝપાઝપીમાં સુશીલાબેનના હાથમાંથી પેલો નાનો مخમલી થેલો નીચે કાદવમાં પડી ગયો અને ખુલી ગયો.

તેમાંથી એક યુવાન છોકરાનો ક્રિકેટ યુનિફોર્મવાળો જૂનો ફોટો, એક સરકારી હોસ્પિટલનું કાગળ અને એક પત્ર બહાર નીકળી આવ્યા.

દિશાએ ઝૂકીને એ કાગળો ઉપાડ્યા અને તેના પર લખેલી વિગતો વાંચવા લાગી.

જેમ જેમ દિશા એ કાગળ વાંચતી ગઈ, તેમ તેમ તેના પગ નીચેથી ધરતી સરકવા લાગી અને તેના મોંમાંથી અવાજ ગૂમ થઈ ગયો.

તે કાગળ ગુજરાત સ્ટેટ ઓર્ગન ડોનેશન સોસાયટીનું સત્તાવાર અંગદાન સર્ટિફિકેટ હતું!

સાથે જ એપોલો હોસ્પિટલના પ્રખ્યાત કાર્ડિયાક સર્જનનો સત્તાવાર ગોપનીય રિપોર્ટ પણ હતો.

બરાબર બાર વર્ષ પહેલાં, બાવીસમી ઓગસ્ટના દિવસે દિશાના ચૌદ વર્ષના સગા મોટા ભાઈ આનંદનું એક ગંભીર માર્ગ અકસ્માતમાં અવસાન થયું હતું.

આનંદ શાળાની ક્રિકેટ ટીમનો કેપ્ટન હતો અને ખૂબ જ ચપળ અને હોશિયાર દીકરો હતો.

તે દિવસે શાળાએથી સાયકલ પર પાછા ફરતાં એક બેકાબૂ ટ્રકે તેને ટક્કર મારી દીધી હતી.

હોસ્પિટલમાં જ્યારે ડોક્ટરોએ આનંદને બ્રેઈન ડેડ જાહેર કર્યો, ત્યારે સુશીલાબેન પર આભ તૂટી પડ્યું હતું.

તેમનો એકનો એક વહાલસોયો દીકરો કાયમ માટે આંખો મીંચી ગયો હતો.

આ ભયાનક આઘાતમાં થોડા જ મહિનાઓમાં દિશાના પિતાનું પણ હાર્ટ એટેકથી નિધન થઈ ગયું હતું.

પરંતુ તે અસહ્ય આઘાત અને આક્રંદ વચ્ચે પણ આ વિધવા માતાએ એક અતિ મહાન અને પવિત્ર નિર્ણય લીધો હતો.

તેમણે પોતાના વહાલસોયા દીકરા આનંદના તમામ અંગોનું દાન કરી દીધું હતું જેથી કોઈ બીજાના ઘરમાં અંધારું ન થાય.

તે જ રાત્રે આ સામે દેખાતા બંગલામાં રહેતા બાર વર્ષના એક નિર્દોષ બાળકને આનંદનું ધબકતું હૃદય ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવ્યું હતું!

તે બાળક છેલ્લા સ્ટેજના કાર્ડિયોમાયોપથી નામના ગંભીર હૃદયરોગથી પીડાતો હતો અને થોડા કલાકોનો મહેમાન હતો.

આનંદના હૃદયે તે બાળકને નવું જીવન આપ્યું હતું.

થેલામાંથી નીકળેલા પેલા જૂના પત્રમાં એ બાળકના પિતાએ આંસુથી લખેલી કૃતજ્ઞતાની લાગણી વ્યક્ત કરી હતી.

'અમારા વંશનો દીપક બુઝાઈ રહ્યો હતો ત્યારે કોઈ અજાણી દેવીએ પોતાના કાળજાના ટુકડાનું દાન આપીને અમારા ઘરમાં અજવાળું કર્યું.' પત્રમાં લખેલું હતું.

'અમે આખી જિંદગી એ અજાણી પુણ્યશાળી માતાના ચરણોમાં નતમસ્તક રહીશું.'

પરંતુ સુશીલાબેને ક્યારેય એ બાળકના પરિવાર પાસેથી કોઈ પૈસા કે આભારની અપેક્ષા નહોતી રાખી.

તેમણે ડોક્ટરોને પણ કહી દીધું હતું કે તે પરિવારને ક્યારેય ખબર ન પડવી જોઈએ કે આઅમ હૃદય કોનું હતું, જેથી તેઓ કોઈ ઋણ કે ક્ષોભ નીચે ન દબાય.

સુશીલાબેન દર વર્ષે બાવીસમી ઓગસ્ટે માત્ર એટલા માટે અહીં આવતાં હતાં કે તેઓ પોતાના સ્વર્ગસ્થ દીકરાના જીવંત ધબકારાને દૂરથી અનુભવી શકે!

તેઓ દર વર્ષે એ મોટા થઈ રહેલા યુવાનને બગીચામાં હસતો અને રમતો જોઈને મનોમન સંતોષ માનતાં હતાં કે તેમનો આનંદ આજે પણ આ દુનિયામાં ધબકે છે!

સાથે રાખેલો મીઠાઈનો ડબ્બો તેઓ પાછા જતાં રસ્તામાં કોઈ ગરીબ અનાથ બાળકને આનંદના નામે વહેંચી દેતાં હતાં!

દિશાના હાથમાંથી કાગળ છૂટી ગયો અને તેનું હૃદય ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

તેણે સામે બંગલાના બગીચામાં જોયું, જ્યાં પચ્ચીસ વર્ષનો એક સ્વસ્થ અને રૂપાળો યુવાન પોતાની માતાને વરસાદમાં છત્રી ઓઢાડીને હસી રહ્યો હતો.

તે યુવાનની છાતીમાં તેના પોતાના સગા ભાઈ આનંદનું હૃદય ધબકી રહ્યું હતું!

તે યુવાન જે રીતે હસતો હતો, તેની હસવાની રીત પણ બિલકુલ આનંદ જેવી જ હતી!

અને તેની પોતાની માતા કોઈ ભિખારી નહોતી, પણ આ ધરતી પર સાક્ષાત દેવી સમાન ત્યાગમૂર્તિ હતી!

જે માતાએ પોતાના કાળજાના કટકાનું દાન આપીને બીજાના કુળદીપકને બચાવ્યો હતો, એ માતાને તે તમાશો કરનારી કહી રહી હતી!

દિશાનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, પશ્ચાત્તાપ અને અપરાધભાવથી કંપવા લાગ્યું.

તેના કાનમાં પોતાના એ કડવા અને અહંકારી શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા.

દિશા વરસાદમાં ભીંજાતી ભીંજાતી જમીન પર ઘૂંટણિયે બેસી પડી.

તેણે સુશીલાબેનના કાદવવાળા બંને પગ પકડી લીધા અને પોતાનું માથું માતાના ચરણોમાં પછાડીને પોક મૂકીને રડવા લાગી.

'બા... મને માફ કરી દો! હું કેટલી અધમ, અંધ અને સ્વાર્થી દીકરી નીકળી!' દિશાની ચીસ વરસાદના ગડગડાટમાં ભળી ગઈ.

'જે માતાએ આખી દુનિયાને જીવન આપ્યું, એ જ માતાના પવિત્ર પ્રેમનું મેં આટલું મોટું અપમાન કર્યું!'

'હું તમારા ચરણોની ધૂળ બનવા પણ લાયક નથી બા!'

સુશીલાબેને પણ રડતાં રડતાં નીચે બેસીને દિશાને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

'ના મારી દીકરી, તારો કોઈ વાંક નહોતો. મેં જ તને ક્યારેય આ વાત નહોતી કહી,' માતાએ વાત્સલ્યથી આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

દિશાએ માતાનો હાથ પકડીને ઊભાં કર્યા અને બંગલા તરફ જોયું.

તેણે મનોમન પોતાના ભાઈ આનંદને યાદ કરીને પ્રણામ કર્યા.

તેણે માતાને કહ્યું, 'બા, હવેથી દર વર્ષે બાવીસમી ઓગસ્ટે હું તમારી સાથે અહીં આવીશ, અને આપણે ગર્વથી આપણા આનંદના ધબકારા જોઈશું.'

દિશાએ પોતાના બંને હાથે છત્રી પકડીને માતાના માથા પર રાખી અને માતાના ભીંજાયેલા ખભાને પ્રેમથી પંપાળ્યો.

બંને માતા-દીકરીએ સામેના બંગલા તરફ હાથ જોડીને અનામી આશીર્વાદ આપ્યા અને ગર્વભર્યા પગલે ઘર તરફ પ્રયાણ કર્યું.

વરસાદના પાણી વચ્ચે માતા અને દીકરી બંને એકબીજાને ભેટીને રડી પડ્યાં અને બાર વર્ષનો અબોલ બોજ કાયમ માટે હળવો થઈ ગયો.

તે દિવસે બંનેના હૃદયમાં એક નવી પવિત્ર શાંતિનો સંચાર થયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.