પોતાના કટ્ટર દુશ્મનના પરિવારને દર મહિને પૈસા મોકલતા પિતા પર દીકરો ભડક્યો, જૂના દસ્તાવેજો જોતાં જ...

રવિવારની શાંત બપોરે નીલેશ પોતાના આલીશાન અભ્યાસખંડમાં બેસીને ઘરના તમામ બેંક ખાતાઓ અને આવકવેરાના કાગળો તપાસી રહ્યો હતો.

શહેરના ટેક્સટાઈલ માર્કેટમાં નીલેશ એક મોટો અને પ્રતિષ્ઠિત વેપારી ગણાતો હતો અને તે પોતાના વ્યવહારમાં અત્યંત કડક અને હિસાબી હતો.

તેના હાથમાં તેના છાસઠ વર્ષના પિતા ગોવિંદભાઈના બચત ખાતાની નવી પાસબુક આવી.

પાસબુકની એન્ટ્રીઓ જોતાં જ નીલેશની ભ્રમરો ખેંચાઈ ગઈ અને તેના ચહેરા પર ક્રોધના શેરડા પડી ગયા.

નીલેશે આખી જિંદગી એક જ સિદ્ધાંત રાખ્યો હતો કે વેપારમાં દગો કરનારને ક્યારેય માફ ન કરવો.

તેણે પોતાના મનમાં રમેશભાઈ પ્રત્યે એટલી કડવાશ ભરી રાખી હતી કે ઘરમાં કોઈ રમેશનું નામ લે તો પણ તે ભડકી ઊઠતો હતો.

તે વિચારતો હતો કે આજે તે પિતાને પણ ચોખ્ખું સંભળાવી દેશે કે દુશ્મનના પરિવાર સાથે કોઈ સંબંધ નહીં રખાય.

છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી દર મહિનાની પહેલી તારીખે પિતાના ખાતામાંથી પંદર હજાર રૂપિયા નિયમિત રીતે એક જ ચોક્કસ વ્યક્તિના ખાતામાં ટ્રાન્સફર થઈ રહ્યા હતા.

તે ખાતું સુધાબેન નામની એક વિધવા સ્ત્રીનું હતું, જે નીલેશના જીવનના સૌથી કટ્ટર દુશ્મન સ્વર્ગસ્થ રમેશભાઈની પત્ની હતી!

આ નામ વાંચતાં જ નીલેશના મગજમાં દસ વર્ષ જૂની કડવી આગ ભભૂકી ઊઠી.

દસ વર્ષ પહેલાં રમેશભાઈ નીલેશના બિઝનેસ પાર્ટનર હતા, અને એક મોટા સોદામાં ભારે ખોટ જતાં નીલેશ દેવાદાર થઈ ગયો હતો.

બંનેએ એક નાનકડી દસ બાય દસની દુકાનથી વેપાર શરૂ કર્યો હતો.

રમેશભાઈ નીલેશને પોતાના સગા નાના ભાઈ કરતાં પણ વધુ પ્રેમ કરતા હતા અને જ્યારે નીલેશ મોડી રાત સુધી દુકાને બેસતો ત્યારે ઘરેથી ગરમ ભાથું લઈને આવતા હતા.

પરંતુ જ્યારે નુકસાન થયું ત્યારે નીલેશે એક જ ક્ષણમાં તમામ ભૂતકાળ ભૂલીને રમેશ પર ચોરીનો કાળો આક્ષેપ મૂકી દીધો હતો.

નીલેશે આખી જિંદગી એ જ માન્યું હતું કે રમેશે તેની સાથે દગો કર્યો હતો અને તેના લાખો રૂપિયા હડપ કરી લીધા હતા.

નીલેશે રમેશ સાથેના તમામ સંબંધો કાપી નાખ્યા હતા અને તેને આખી જિંદગી કાળી ગાળો આપી હતી.

ત્રણ વર્ષ પહેલાં રમેશભાઈ ભારે ગરીબી અને કેન્સરની બીમારીમાં રિબાઈ રિબાઈને ગુજરી ગયા હતા.

નીલેશ પાસબુક લઈને સીધો ઓસરીમાં બેઠેલા પિતા ગોવિંદભાઈ પાસે ધસી ગયો.

તેણે ટેબલ પર પાસબુક જોરથી પછાડી અને તાડૂકી ઊઠ્યો, 'પપ્પા! આ શું ચાલી રહ્યું છે?'

'તમે એ નીચ, દગાબાજ અને ચોર રમેશના પરિવારને દર મહિને પંદર હજાર રૂપિયા મોકલો છો?'

'જે માણસે મારી યુવાનીના સાત વર્ષ બરબાદ કરી નાખ્યા, મને બજારમાં ભિખારી જેવો કરી દીધો, એના ઘરવાળાને તમે પાળી રહ્યા છો?'

'તમે મારા દુશ્મનને મારી જ કમાણીમાંથી દાન આપો છો? તમને તમારા દીકરાના અપમાનની કોઈ કિંમત નથી?'

'નીલેશ, એ તારી કમાણી નથી પણ મારું અંગત પેન્શન છે,' ગોવિંદભાઈએ શાંત અવાજે ખુલાસો કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

'તમારું પેન્શન હોય કે મારું, એ પૈસા એ ચોરના ઘરમાં કેમ જાય?' નીલેશે અહંકારથી કહ્યું.

'હું એ લોકોને એક એક પાઈ માટે તરસાવી દઈશ, એમને ખબર પડવી જોઈએ કે નીલેશ સાથે દુશ્મનીનું પરિણામ શું આવે!'

ગોવિંદભાઈએ હાથમાં રહેલી માળા બાજુ પર મૂકી અને અત્યંત શાંત નજરે દીકરા સામે જોયું.

'નીલેશ, ક્રોધ માણસની બુદ્ધિ હરી લે છે બેટા. તું હજુ આખી વાત નથી જાણતો,' પિતાએ ગંભીર અવાજે કહ્યું.

'મારે કશું નથી જાણવું! હું આજે જ એ સુધા અને એના દીકરા વિપુલના ઘરે જઈને મારો એક એક રૂપિયો વસૂલ કરીશ!' નીલેશે બરાડા પાડ્યા.

નીલેશ પોતાની કાર લઈને સીધો શહેરના છેવાડે આવેલી જૂની, ગંદી ચાલમાં પહોંચી ગયો જ્યાં સુધાબેન પોતાના દીકરા સાથે એક નાનકડી ઓરડીમાં રહેતાં હતાં.

નીલેશે ગુસ્સામાં ઓરડીનો સડેલો દરવાજો જોરથી લાત મારીને ખોલ્યો.

ઓરડીની હાલત સાવ દયનીય હતી, છત પરથી પ્લાસ્ટર ખરી પડ્યું હતું અને એક ખૂણામાં માત્ર બે પિત્તળના તપેલાં પડ્યાં હતાં.

વિપુલ પોતાની જૂની સાયકલનું પંક્ચર બનાવી રહ્યો હતો અને તેની આંખોમાં ગરીબીની લાચારી છલકાતી હતી.

પરંતુ નીલેશના ક્રોધ આગળ આ ગરીબીની કોઈ કિંમત નહોતી.

અંદર અંધારી ઓરડીમાં દીવાલ પર રમેશભાઈની હાર ચડાવેલી તસવીર લટકતી હતી.

સામે એક ખાટલા પર સુધાબેન ખાંસતાં ખાંસતાં બેઠાં હતાં અને તેમનો યુવાન દીકરો વિપુલ ડિલિવરી બોયના કપડાં પહેરીને ઊભો હતો.

નીલેશે ઘરમાં પગ મૂકતાં જ અપશબ્દો બોલવાનું શરૂ કર્યું, 'શરમ નથી આવતી તમને લોકોને? મારા બાપને ભોળવીને અમારા ટુકડા પર પળો છો?'

'મારા પિતા પાસેથી લીધેલા તમામ પૈસા અત્યારે ને અત્યારે પાછા આપો, નહીં તો પોલીસ બોલાવીને તમને જેલમાં પૂરાવી દઈશ!'

સુધાબેન નીલેશના આ ઝેરીલા આક્ષેપો સાંભળીને જરાય ગુસ્સે ન થયાં, તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યાં.

તેમણે ધ્રૂજતા હાથે ખાટલા નીચેથી એક જૂનો લોખંડનો ડબ્બો કાઢ્યો અને તેમાંથી કેટલાક પીળા પડી ગયેલા સ્ટેમ્પ પેપરો અને બેંકની રસીદો નીલેશના હાથમાં મૂકી.

'બેટા નીલેશ, તું અમને જેલ ભેગા કર કે ગાળો દે, પણ આ કાગળો એક વાર વાંચી લે,' સુધાબેને ગળગળા અવાજે કહ્યું.

નીલેશે આંચકા સાથે એ દસ્તાવેજો વાંચવાનું શરૂ કર્યું અને તેના પગ નીચેથી આખી પૃથ્વી ધસી ગઈ.

દસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે ટેક્સટાઈલ માર્કેટમાં ભારે નુકસાન થયું હતું, ત્યારે એ ખોટ રમેશભાઈના કારણે નહોતી થઈ!

નીલેશે પોતાના અહંકાર અને વધુ કમાવાની લાલચમાં એક બોગસ વેપારી સાથે કાચા માલનો ગેરકાયદેસર સોદો કર્યો હતો અને પચીસ લાખ રૂપિયા ગુમાવી દીધા હતા.

માર્કેટના વ્યાજખોરો અને ગુંડાઓ નીલેશને જાનથી મારી નાખવાની ધમકી આપી રહ્યા હતા અને પોલીસ કેસ થવાની અણી પર હતો.

જ્યારે રમેશભાઈને ખબર પડી કે નીલેશ આત્મહત્યા કરવા જઈ રહ્યો છે, ત્યારે તેમણે પોતાના ભાગીદાર અને નાના ભાઈ સમાન નીલેશને બચાવવા માટે મોટું બલિદાન આપ્યું હતું.

રમેશભાઈએ તમામ પચીસ લાખનું દેવું પોતાના માથે લઈ લીધું હતું અને કાનૂની કાગળો પર પોતાની સહી કરી આપી હતી!

તે દેવું ચૂકવવા માટે રમેશભાઈએ પોતાનું પૈતૃક ઘર, પત્નીના સોનાના દાગીના અને પોતાની આખી દુકાન વેચી દીધી હતી!

નીલેશે પેલા સ્ટેમ્પ પેપર પર રમેશભાઈની ધ્રૂજતા હાથની સહી અને પત્નીના મંગળસૂત્ર ગીરવે મૂક્યાની સોનીની પહોંચ પોતાની નજરે જોઈ.

તેના પર સ્પષ્ટ લખેલું હતું કે નીલેશનો જીવ બચાવવા માટે આ રકમ ચૂકવવામાં આવી રહી છે.

નીલેશના હાથમાંથી કાગળ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેનું ગળું સાવ સુકાઈ ગયું.

અને નીલેશના પરિવારની સમાજમાં આબરૂ બચી રહે એટલે તેમણે આખી બજાર સામે પોતે બદનામીનું ઝેર પી લીધું હતું!

'રમેશભાઈએ પોતાની દીકરીના લગ્ન માટે રાખેલા છેલ્લા પાંચ લાખ રૂપિયા પણ નીલેશના દેવામાં આપી દીધા હતા.' સુધાબેને ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું.

'તેમણે વ્યાજખોરોના હાથ-પગ જોડીને નીલેશનો જીવ બચાવ્યો હતો અને પોતાના માથે બદનામીનો કાળો ડાઘ લગાવી દીધો હતો.'

'તેઓ આખી જિંદગી મહોલ્લાના લોકોના મહેણાં સાંભળતા રહ્યા કે રમેશ ચોર છે, પણ એમણે ક્યારેય નીલેશનું નામ ન લીધું!'

'જ્યારે હોસ્પિટલમાં તેઓ છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યા હતા, ત્યારે પણ એમણે મને કહ્યું હતું કે નીલેશ સુખી રહે તો મારું બલિદાન સાર્થક થઈ ગયું.'

આ આઘાત અને ગરીબીના કારણે રમેશભાઈ કેન્સરનો ભોગ બન્યા અને દવાના પૈસા ન હોવાથી ત્રણ વર્ષ પહેલાં તડપી તડપીને મરી ગયા.

મરતાં પહેલાં રમેશભાઈએ ગોવિંદભાઈને વચન આપ્યું હતું કે નીલેશને ક્યારેય સત્ય ન કહેતાં, કારણ કે મારો નીલેશ આખી જિંદગી પસ્તાવાની આગમાં બળી જશે!

ગોવિંદભાઈ આ તમામ સત્ય જાણતા હતા, એટલે તેઓ નીલેશના પૈસામાંથી નહીં પણ પોતાના પેન્શનમાંથી દર મહિને રમેશભાઈના આ ઉપકારી પરિવારને પંદર હજાર મોકલતા હતા જેથી વિપુલનું ભણતર પૂરું થઈ શકે!

આ શબ્દો વાંચતાં જ નીલેશના હાથમાંથી કાગળો છૂટી ગયા અને તેના આખા શરીરમાં ધ્રૂજારી છૂટી ગઈ.

તેના કાનમાં પોતાના એ કડવા અને રાક્ષસી શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'તમે ચોર છો... દગાબાજ છો... અમારા ટુકડા પર પળો છો...'

જે માણસ પોતાનું સર્વસ્વ લૂંટાવીને તેને બચાવી ગયો હતો, એ દેવ જેવા માણસને તે દસ વર્ષથી ગાળો ભાંડી રહ્યો હતો!

નીલેશનું હૃદય પશ્ચાત્તાપના સમંદરમાં ડૂબી ગયું અને તે ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતો એ ધૂળભરી જમીન પર બેસી પડ્યો.

તેણે સુધાબેનના બંને પગ પકડી લીધા અને પોતાનું માથું તેમના ચરણોમાં મૂકીને પોક મૂકીને રડવા લાગ્યો.

'કાકી... મને માફ કરી દો! હું કેટલો મોટો અધમ, અંધ અને પાપી માણસ નીકળ્યો!' નીલેશની ચીસ ઓરડીમાં ગૂંજી ઊઠી.

'જે કાકાએ પોતાના સંસારની હોળી કરીને મારો જીવ બચાવ્યો, એ જ કાકાને મેં આખી જિંદગી બદનામ કર્યા!'

'હું તમારી પગની ધૂળ બનવા પણ લાયક નથી કાકી!'

તે જ સમયે ગોવિંદભાઈ પણ ઓરડીમાં દાખલ થયા.

નીલેશ દોડીને પિતાના ગળે વળગી પડ્યો અને ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યો, 'પપ્પા, તમે મને આટલા વર્ષો સુધી આ પાપના અંધકારમાં કેમ રહેવા દીધો?'

ગોવિંદભાઈએ દીકરાના આંસુ લૂછતાં કહ્યું, 'બેટા, રમેશે મને તારી આબરૂ સાચવવાનું વચન આપ્યું હતું.'

નીલેશે તે જ ક્ષણે વિપુલનો હાથ પકડી લીધો અને મોટો સંકલ્પ કર્યો.

'વિપુલ, આજથી તું ડિલિવરી બોયનું કામ નહીં કરે. તું મારી ટેક્સટાઈલ કંપનીનો પચાસ ટકાનો હક્કદાર ભાગીદાર છે.' નીલેશે દ્રઢતાથી કહ્યું.

'અને કાકી, તમે હવે આ ચાલમાં નહીં રહો, તમે અમારા મોટા બંગલામાં મારી મા બનીને રહેશો.'

'તમારા આ ઉપકારનું ઋણ હું સાત જન્મમાં પણ નહીં ચૂકવી શકું કાકી.' નીલેશે રડતાં રડતાં કહ્યું.

'રમેશ કાકા આજે સ્વર્ગમાંથી મને જોતા હશે તો કહેશે કે મારો નીલેશ આખરે સાચો માણસ બની ગયો!'

ઓરડીમાં રમેશભાઈની તસવીર સમક્ષ નીલેશે હાથ જોડીને માથું નમાવ્યું અને વર્ષો જૂની કડવાશ અને અહંકાર કાયમ માટે ઓગળી ગયાં.

વિપુલે નીલેશના આંસુ લૂછતાં કહ્યું, 'મોટા ભાઈ, પપ્પા હંમેશા કહેતા હતા કે નીલેશ એક દિવસ જરૂર સત્ય સમજશે, આજે એમનો આત્મા શાંત થયો હશે.'

નીલેશે ગોવિંદભાઈના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને બંને પિતા-પુત્ર એકબીજાને ભેટી પડ્યા.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.