દરરોજ સવારે બંધ મકાનના કૂંડામાં ચૂપચાપ પાણી પાતા વૃદ્ધ દાદાને જ્યારે પડોશીઓએ રોક્યા, ત્યારે અંદર જોયું તો...

સવારના બરાબર છ વાગ્યાનો ટકોરો પડતાં જ સોસાયટીના છેલ્લા છેડે આવેલી નાની ડેલી ધીમેથી ખૂલી. હાથમાં પિત્તળની જૂની ઝારી અને લાકડી લઈને બોંતેર વર્ષના કાંતિલાલ ધીમા પગલે બહાર નીકળ્યા. તેમની નજર સીધી સામે આવેલા બંધ બંગલાના સૂમસામ આંગણા તરફ ટકેલી હતી.

સામેનો એ મોટો બંગલો છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી સાવ સૂમસામ અને બંધ હાલતમાં પડ્યો હતો. બંગલાના મુખ્ય લોખંડના દરવાજા પર મોટું કાટવાળું તાળું લટકતું હતું અને આંગણામાં સૂકાં પાંદડાંનો ઢગલો જામી ગયો હતો. પરંતુ એ બંધ દરવાજાની બરાબર બાજુમાં ગોઠવેલા પચ્ચીસ કૂંડાઓ આજે પણ લીલાછમ લહેરાઈ રહ્યા હતા.

કાંતિલાલ દરરોજ સવારે કોઈ પણ ઋતુ હોય, સૌથી પહેલાં એ બંધ ઘરના આંગણે પહોંચી જતા હતા. તેઓ એક-એક કૂંડામાંથી પીળાં પાંદડાં ચૂંટીને દૂર કરતા અને વહાલથી તેના મૂળિયાંમાં પાણી રેડતા હતા. ગુલાબ, ચમેલી, મોગરો અને તુલસીના છોડને તેઓ એવી રીતે પંપાળતા જાણે પોતાના નાના સંતાનનું માથું વહાલથી પસવારતા હોય.

સોસાયટીના લોકો માટે કાંતિલાલનો આ નિત્યક્રમ એક મોટો મનોરંજન અને કટાક્ષનો વિષય બની ગયો હતો. લોકો કહેતા કે ડોસાનું મગજ હવે ઉંમરના વાંકે ચસકી ગયું છે. જે ઘરના માલિકો ક્યારેય પાછા આવવાના નથી, તેના છોડવાઓ પાછળ આટલી મહેનત કરવાનો શો અર્થ છે.

ઘરમાં પણ આ વાતને લઈને રોજ મોટો કકળાટ થતો હતો. કાંતિલાલનો એકનો એક દીકરો નિલેશ ખાનગી બેંકમાં મેનેજર હતો અને તેને પિતાની આ હરકત ભારે શરમજનક લાગતી હતી. નિલેશની પત્ની ભાવના પણ વારંવાર મોં મચકોડીને કટાક્ષ કરતી હતી.

આજે સવારે જ્યારે કાંતિલાલ પાણી ભરીને બહાર નીકળતા હતા, ત્યારે નિલેશે રસોડામાંથી દોડી આવીને પિતાના હાથમાંથી પાણીની ઝારી આંચકી લીધી. પાણી આરસની લાદી પર ઢોળાઈ ગયું અને ઘરમાં જોરદાર અવાજ થયો. નિલેશના ચહેરા પર ગુસ્સો સાફ દેખાઈ રહ્યો હતો.

નિલેશે મોટેથી બરાડો પાડીને કહ્યું કે બાપુજી, તમારી આ નાદાનીથી હવે મારી સોસાયટીમાં આબરૂના ધજાગરા થાય છે. લોકો મને રસ્તામાં પૂછે છે કે તમારા પિતા પડોશીના માળી ક્યારથી બની ગયા છે. જો તમારે આ જ ધંધો કરવો હોય તો કોઈ બગીચામાં નોકરી શોધી લો.

કાંતિલાલે ધ્રૂજતા હાથે પોતાની લાકડી પકડી રાખી અને નીચું જોઈ ગયા. તેમની આંખોમાં અસહ્ય વેદના છલકાઈ આવી પણ મોંમાંથી એક શબ્દ ન નીકળ્યો. ભાવનાએ પણ ઓસરીમાંથી તાણો મારતાં કહ્યું કે પોતાના ઘરમાં તુલસી ક્યારો સુકાય છે અને પડોશીના કૂંડાની ચિંતામાં ડોસો રાત-દિવસ દુબળો થાય છે.

કાંતિલાલે ધીમા અવાજે કહ્યું કે બેટા, એ માત્ર કૂંડા નથી પણ કોઈના જીવંત શ્વાસ છે. જો હું તેમાં પાણી નહીં રેડું, તો એ મૂંગા છોડવાઓ સુકાઈને મરી જશે. આ સાંભળીને નિલેશે ક્રોધમાં આવીને કહ્યું કે મરી જાય તો ભલે મરી જાય, કાલથી જો તમે એ આંગણામાં પગ મૂક્યો તો આ ઘરના દરવાજા તમારા માટે કાયમ માટે બંધ થઈ જશે.

કાંતિલાલ ચૂપચાપ પોતાના ખાટલામાં જઈને બેસી ગયા. તેમની આંખોમાંથી બે આંસુ ખરીને ધોતી પર પડ્યા. વાસ્તવમાં એ બંધ મકાન અને તેના છોડવાઓ પાછળ એક એવું દર્દનાક રહસ્ય છુપાયેલું હતું જેની સોસાયટીમાં કોઈને કલ્પના પણ નહોતી.

ત્રણ વર્ષ પહેલાં એ મકાનમાં અશોક અને તેની સત્તર વર્ષની વહાલી દીકરી પૂજા રહેતા હતા. અશોક કાંતિલાલનો પાડોશી કરતાં પણ સગા ભાઈ જેવો પરમ મિત્ર હતો. પૂજા જ્યારે માત્ર પાંચ વર્ષની હતી ત્યારે તેની માતાનું અવસાન થઈ ગયું હતું અને અશોકે તેને એકલા હાથે ફૂલની જેમ ઉછેરી હતી.

કાંતિલાલના પોતાના સંતાનો તો મોટા થઈને પોતાના સંસારમાં મસ્ત થઈ ગયા હતા અને પિતા સાથે વાત કરવાની પણ તેમની પાસે ફુરસદ નહોતી. એ એકલવાયા ઘડપણમાં નાની પૂજા જ કાંતિલાલના જીવનનો એકમાત્ર સહારો બની ગઈ હતી. પૂજા દરરોજ શાળાએથી આવીને કાંતિલાલના ખોળામાં માથું મૂકીને કલાકો સુધી વાતો કરતી હતી.

પૂજાને ફૂલો અને વનસ્પતિનો ભારે શોખ હતો. તેણે પોતાની સ્વર્ગસ્થ માતાની યાદમાં આંગણામાં આ પચ્ચીસ કૂંડાઓ જાતે વાવ્યા હતા. તે રોજ કહેતી કે દાદા, આ છોડવાઓમાં મારી માતાનો આત્મા વસે છે અને જે દિવસે આ ફૂલો કરમાઈ જશે તે દિવસે મારું હૃદય તૂટી જશે.

પરંતુ ત્રણ વર્ષ પહેલાં અચાનક વિધિએ ક્રૂર વળાંક લીધો. પૂજાને છેલ્લી સ્ટેજનું બ્લડ કેન્સર હોવાનું નિદાન થયું હતું. આખા ઘરમાં માતમ છવાઈ ગયો હતો અને અશોકના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ હતી.

તબીબોએ જણાવ્યું હતું કે પૂજાને તાત્કાલિક મોટા શહેરમાં લઈ જઈને લાંબી અને ખર્ચાળ સારવાર કરાવવી પડશે નહીંતર તેનો જીવ બચાવવો મુશ્કેલ છે. અશોકે પોતાની તમામ જમાપૂંજી વેચી દીધી અને ઘરને તાળું મારીને દીકરીને લઈને નીકળવાની તૈયારી કરી.

જે દિવસે તેઓ નીકળ્યા તે દિવસે સવારે કાળજું ચીરી નાખે તેવો વરસાદ પડી રહ્યો હતો. ગંભીર રીતે બીમાર અને અશક્ત પૂજા એમ્બ્યુલન્સમાં બેસતા પહેલાં રડતી રડતી કાંતિલાલના ચરણોમાં ઢળી પડી હતી. પૂજાના હાથમાં એ ગુલાબના છોડનું એક નાનું કૂંડું હતું.

પૂજાએ ધ્રૂજતા અવાજે કાંતિલાલનો હાથ પોતાના માથા પર મૂક્યો હતો. પૂજાએ કહ્યું હતું કે દાદા, મને ખબર નથી કે હું જીવતી પાછી આવીશ કે નહીં. પણ હું તમને મારી માતા સમાન આ છોડવાઓ સોંપીને જાઉં છું.

પૂજાએ રડતાં રડતાં આગળ કહ્યું હતું કે તમે મને વચન આપો કે જ્યાં સુધી હું પાછી ન આવું ત્યાં સુધી તમે આ છોડવાઓને સુકાવા નહીં દો. જો આ ફૂલો ખીલેલા રહેશે તો મને હોસ્પિટલના પલંગ પર પણ જીવવાની હિંમત મળશે. હું સાજી થઈને સીધી તમારા આશીર્વાદ લેવા અહીં જ આવીશ.

કાંતિલાલે પોતાની ભીની આંખો સાથે બાળકીના માથા પર હાથ મૂકીને ભીષ્મ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે બેટા, જ્યાં સુધી આ ડોસાના શરીરમાં લોહીનું એક પણ ટીપું વહે છે ત્યાં સુધી તારી માતાના આ બગીચાનો એક પણ પાંદડો કરમાવા નહીં દઉં. તું પાછી આવીશ ત્યારે તારું આ આંગણું આવું જ મહેકતું મળશે.

એ વાતને આજે પૂરા ત્રણ વર્ષ વીતી ગયા હતા. એ દિવસ પછી ન તો અશોકનો કોઈ પત્ર આવ્યો હતો કે ન તો કોઈ ફોન આવ્યો હતો. સોસાયટીના લોકો માની બેઠા હતા કે પૂજા હવે આ દુનિયામાં રહી નથી અને અશોકે બીજે ક્યાંક નવો સંસાર વસાવી લીધો છે.

પરંતુ કાંતિલાલનું હૃદય માનવા તૈયાર નહોતું. તેઓ રોજ સવારે આશાના અજવાળે ઊઠતા હતા કે કદાચ આજે પૂજા ગાડીમાંથી ઊતરશે અને દોડીને તેને વળગી પડશે. એ એક વચન ખાતર તેઓ પોતાના ઘરમાં અપમાન સહન કરીને પણ દરરોજ પેલા છોડવાઓને જીવંત રાખતા હતા.

નિલેશની ધમકી પછી પણ કાંતિલાલનું મન ન માન્યું. બીજા દિવસે સવારે જ્યારે આખું ઘર સૂતું હતું ત્યારે કાંતિલાલ છાનામાના ઊઠ્યા. તેમણે રસોડામાંથી એક નાનો લોટો લીધો અને ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યા.

પરંતુ બહાર શેરીમાં પહોંચતાં જ કાંતિલાલના પગ થંભી ગયા અને તેમના હાથમાંથી લોટો છટકી ગયો. સામે બંધ મકાનના દરવાજે એક મોટું જેસીબી મશીન ઊભું હતું અને બે મોટા બિલ્ડરો મજૂરો સાથે ઊભા હતા. મજૂરોના હાથમાં મોટા પાવડા અને તગારા હતા.

બિલ્ડરે મજૂરોને આદેશ આપ્યો કે આ આંગણામાં પડેલા તમામ જૂના કૂંડાઓ અને કચરો તાત્કાલિક ફેંકી દો. આપણે આ આખો પ્લોટ સમથળ કરીને અહીં નવી ચાર માળની વ્યાપારિક ઈમારત બનાવવાની છે. અશોકે આ મિલકત બેંકમાં ગિરવે મૂકી હતી અને બેંકે તેની હરાજી કરી દીધી છે.

આ સાંભળતાં જ કાંતિલાલના કાનમાં જાણે ધાક પડી ગઈ. મજૂરે એક કૂંડાને જોરથી લાત મારી અને માટી સાથે ગુલાબનો છોડ રસ્તા પર વિખેરાઈ ગયો. આ દ્રશ્ય જોઈને કાંતિલાલનું કાળજું ચિરાઈ ગયું.

બોંતેર વર્ષના અશક્ત કાંતિલાલ કોઈ સિંહની જેમ દોડ્યા અને પેલા કૂંડાઓ આગળ પોતાના બંને હાથ ફેલાવીને ઢાલ બનીને ઊભા રહી ગયા. કાંતિલાલની આંખોમાંથી ક્રોધ અને લાચારીના આંસુ વહી રહ્યા હતા. કાંતિલાલે મોટેથી બરાડો પાડ્યો કે ખબરદાર જો કોઈએ આ છોડવાઓને હાથ પણ અડાડ્યો છે તો.

કાંતિલાલે બિલ્ડર સામે હાથ જોડીને કહ્યું કે બાબુ, આ માત્ર માટીના કૂંડા નથી પણ એક દીકરીની જિંદગીની છેલ્લી અમાનત છે. હું હાથ જોડું છું, આ ફૂલોને ન તોડો. મારી દીકરી સાજી થઈને પાછી આવશે ત્યારે તેને આ આંગણું મહેકતું જોઈશે.

બિલ્ડરે કટાક્ષમાં હસીને કાંતિલાલને જોરથી ધક્કો મારી દીધો. કાંતિલાલ પથ્થર પર પટકાયા અને તેમની કોણીમાંથી લોહી નીકળવા લાગ્યું.

સોસાયટીના લોકો પણ બહાર આવીને તમાશો જોવા લાગ્યા પણ કોઈ આગળ ન આવ્યું. નિલેશ પણ દોડી આવ્યો અને પિતાનો હાથ પકડીને ખેંચવા લાગ્યો.

નિલેશે શરમથી મોં ફેરવીને કહ્યું કે બાપુજી, પારકા લોકોના લફરામાં આપણી આબરૂ ન ગુમાવો, ચૂપચાપ ઘરમાં ચાલો. પણ કાંતિલાલે પોતાના દીકરાનો હાથ ઝટકી નાખ્યો. કાંતિલાલે જમીન પર બેસીને પેલા તૂટેલા ગુલાબના છોડને પોતાની છાતીએ ચાંપી લીધો.

બરાબર એ જ વખતે શેરીના વળાંક પરથી એક સફેદ રંગની મોટી કાર અત્યંત ઝડપથી આવીને ઊભી રહી ગઈ. કારનો દરવાજો ખૂલ્યો અને તેમાંથી સફેદ ડ્રેસ પહેરેલી એક વીસ વર્ષની અત્યંત સુંદર અને સ્વસ્થ યુવતી બહાર નીકળી. તેની પાછળ એક વૃદ્ધ વડીલ પણ બહાર આવ્યા.

એ યુવતીના હાથમાં ગુલાબના ફૂલોનો એક સુંદર હાર હતો. તેણે આંગણામાં કાંતિલાલને લોહીલુહાણ હાલતમાં જમીન પર બેસીને છોડવાને વળગેલા જોયા. યુવતીના મોંમાંથી જોરદાર ચીસ નીકળી ગઈ અને તે પાગલની જેમ દોડી.

યુવતીએ દોડીને સીધા કાંતિલાલના બંને પગ પકડી લીધા અને પોક મૂકીને રડી પડી. તેણે કહ્યું કે દાદા, હું આવી ગઈ તમારી પૂજા પાછી આવી ગઈ. મને માફ કરી દો દાદા, મને આવવામાં બહુ મોડું થઈ ગયું.

કાંતિલાલે ધ્રૂજતા હાથે યુવતીનો ચહેરો ઊંચો કર્યો. તેમની નજર સામે એ જ નિર્દોષ અને વહાલી પૂજા ઊભી હતી જેને તેમણે ત્રણ વર્ષ પહેલાં મરણપથારીએ જોઈ હતી. કાંતિલાલના મોંમાંથી અવાજ ન નીકળ્યો, માત્ર હર્ષના આંસુનો ધોધ વહી નીકળ્યો.

પાછળથી અશોક પણ દોડી આવ્યો અને તેણે કાંતિલાલને બંને હાથે ઊભા કર્યા. અશોકે પોતાના બંને હાથ જોડીને આખી સોસાયટી સામે મોટો ખુલાસો કર્યો. અશોકનો અવાજ ગળગળો થઈ ગયો હતો.

અશોકે રડતાં રડતાં જણાવ્યું કે ત્રણ વર્ષ સુધી પૂજા હોસ્પિટલમાં વેન્ટિલેટર અને આઈસીયુમાં મોત સામે ઝઝૂમતી રહી હતી. જ્યારે પણ પૂજા આંખો ખોલતી ત્યારે માત્ર એક જ સવાલ પૂછતી કે પપ્પા, મારા દાદાએ મારા ગુલાબમાં પાણી પાયું હશે ને. મારા છોડવાઓ જીવે છે ને.

અશોકે આગળ કહ્યું કે મેં દર અઠવાડિયે સોસાયટીના ચોકીદારને ફોન કરીને પૂછતો હતો. ચોકીદાર મને કહેતો કે કાંતિલાલ દાદા રોજ સવારે પોતાના લોહીનું પાણી કરીને કૂંડા સાચવે છે. પૂજા માત્ર આ એક વિશ્વાસે મોતને હરાવીને આજે સંપૂર્ણ કેન્સરમુક્ત થઈને પાછી આવી છે.

અશોકે પોતાના ખિસ્સામાંથી બેંકના અસલી દસ્તાવેજો કાઢ્યા અને પેલા બિલ્ડરના મોં પર ફેંક્યા. અશોકે ગર્વભેર કહ્યું કે અમે કોઈ મિલકત નથી વેચી.

મેં બેંકની તમામ લોન પૂરી કરી દીધી છે અને આ મારું ઘર છે. તમારી ગાડી લઈને અહીંથી તાત્કાલિક ચાલ્યા જાઓ.

બિલ્ડર શરમથી માથું નીચું કરીને ચૂપચાપ રવાના થઈ ગયો. આખી સોસાયટીના લોકો સ્તબ્ધ થઈને ઊભા રહી ગયા. જે કાંતિલાલને તેઓ પાગલ અને મૂરખ માનતા હતા, તેમણે પોતાના પવિત્ર વચન અને નિઃસ્વાર્થ સ્નેહથી એક દીકરીને નવજીવન આપ્યું હતું.

નિલેશ અને ભાવનાના પગ નીચેથી પણ જમીન સરકી ગઈ. નિલેશ આગળ વધ્યો અને પોતાના પિતાના ચરણોમાં પડી ગયો. નિલેશે રડતાં રડતાં કહ્યું કે બાપુજી, મને માફ કરી દો, હું તમારા આ દિવ્ય પ્રેમને ન સમજી શક્યો.

પૂજાએ કાંતિલાલના ગળામાં પેલો ગુલાબનો હાર પહેરાવ્યો અને તેમના આંસુ લૂછ્યા. પૂજાએ કહ્યું કે દાદા, હવે આ આંગણું ક્યારેય સૂનું નહીં પડે. હું રોજ તમારી સાથે બેસીને આ ફૂલોને પાણી પાઈશ.

સાંજે આખા આંગણામાં દીવા પ્રગટાવવામાં આવ્યા અને ઉત્સવ જેવો માહોલ છવાઈ ગયો. કાંતિલાલના ચહેરા પર આજે વર્ષો પછી એક સંતોષકારક અને અલૌકિક સ્મિત ખીલી ઊઠ્યું હતું. સાચો પ્રેમ અને નિષ્ઠા પથ્થરમાં પણ પ્રાણ ફૂંકી શકે છે તે આજે સાબિત થઈ ગયું હતું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.