દસ વર્ષ જૂના કબાટમાંથી અજાણી સ્ત્રીના નામે લખાયેલો પત્ર મળ્યો, અંદર જોયું તો...

રવિવારની સોનેરી સવારે આખું ઘર નવરાત્રીના તહેવારની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત હતું. જાનકી અને ભાસ્કરના લગ્નને પૂરાં દસ વર્ષ વીતી ચૂક્યાં હતાં અને તેમનો સંસાર સમાજની નજરે એક અત્યંત શાંત અને આદર્શ સંસાર હતો. ભાસ્કર એક સરકારી ઇજનેર તરીકે પ્રામાણિકતાથી નોકરી કરતો હતો અને ક્યારેય કોઈ વ્યસન કે ખરાબ ટેવ ધરાવતો નહોતો.

તે ઘરના દરેક સભ્યની જરૂરિયાતોનું પૂરું ધ્યાન રાખતો અને ક્યારેય કોઈ બાબતે ઊંચા અવાજે બોલતો પણ નહોતો. છતાં જાનકીના હૃદયમાં છેલ્લા એક દાયકાથી એક અજાણો ખાલીપો હંમેશાં ડંખતો રહેતો હતો. ભાસ્કર એક સંપૂર્ણ જવાબદાર પતિ હતો પણ તેના વ્યવહારમાં એક અદ્રશ્ય દીવાલ હતી જે તેણે પોતાના દિલની આસપાસ ચણી રાખી હતી.

તે ક્યારેય પોતાની યુવાનીની વાતો નહોતો કરતો કે ન તો ક્યારેય દિલ ખોલીને પોતાના મનની લાગણીઓ વ્યક્ત કરતો હતો. જાનકી ઘણીવાર વિચારતી કે તેના પતિના શાંત ચહેરા પાછળ કોઈ એવો ભેદ છે જે તે આખી દુનિયાથી છુપાવી રહ્યો છે. પણ સંસારની દોડધામમાં આ સવાલ હંમેશાં પાછળ રહી જતો હતો.

આજે સવારે ભાસ્કર ઓફિસના ખાસ કામે બહાર ગયો હતો અને તેની વૃદ્ધ માતા કાંતા મંદિરે દર્શન કરવા ગયાં હતાં. જાનકી પોતાના શયનખંડમાં આવેલા ભાસ્કરના પચાસ વર્ષ જૂના મોટા સ્ટીલના કબાટની ઊંડી સફાઈ કરી રહી હતી. કબાટના ઉપરના ખાનામાંથી શિયાળાના ભારે ધાબળા અને જૂના કોટ ઉતારવામાં આવી રહ્યા હતા.

જ્યારે જાનકીએ કબાટના સૌથી નીચેના લોકરના તળિયે હાથ નાખ્યો ત્યારે તેના હાથમાં એક લાકડાનું ચોરસ બોક્સ અડક્યું. એ બોક્સ કબાટના ગુપ્ત ખાનામાં એક જૂના કાળા કપડામાં લપેટીને છુપાવેલું હતું. જાનકીએ ઉત્સુકતાથી એ બોક્સ બહાર કાઢ્યું અને તેના પરની ધૂળ સાફ કરી.

બોક્સ પર પિત્તળની સુંદર કોતરણી હતી અને તેના પર કોઈ તાળું નહોતું. જાનકીએ ધ્રૂજતા હાથે બોક્સનું ઢાંકણું ખોલ્યું. અંદર મોતીની એક તૂટેલી માળા, ચાંદીની એક નાની ઘૂઘરીવાળી પાયલ અને એક ગુલાબી રંગનો જૂનો કાગળ પડેલો હતો જે સુકાઈને પીળો પડી ગયો હતો.

જાનકીએ એ પીળો પડેલો કાગળ હાથમાં લીધો. કાગળ ખોલતાં જ અંદર ભાસ્કરના પોતાના જ હાથે લખાયેલા પરિચિત અને સુંદર અક્ષરો દેખાયા. કાગળની ઉપર આજથી બરાબર પંદર વર્ષ પહેલાંની તારીખ લખેલી હતી, એટલે કે જાનકી અને ભાસ્કરના સંબંધની વાત શરૂ થઈ તે પહેલાંના સમયની.

કાગળની શરૂઆતમાં જ મોટા અક્ષરે લખ્યું હતું કે મારી વહાલી રાધા, મારા જીવથી પણ અધિક પ્રિય રાધા. આ નામ વાંચતાં જ જાનકીના ધબકારા અચાનક થંભી ગયા અને તેના હાથમાંથી કાગળ લગભગ છટકી ગયો.

જાનકીએ આંખો પહોળી કરીને આગળ વાંચવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે તેના ધબકારા વધી ગયા. પત્રમાં ભાસ્કરે અત્યંત દર્દ અને પાગલપન ભરેલા શબ્દોમાં લખ્યું હતું કે રાધા, તારા વગર મારું આ અસ્તિત્વ સાવ શૂન્ય છે અને તારા આ દર્દને હું મારા શરીરમાં કેમ નથી સમાવી શકતો. તારા આ નિર્દોષ ચહેરા વગર હું આ સંસારમાં એક ક્ષણ પણ જીવી શકું તેમ નથી.

પત્રના અંતમાં ભાસ્કરે એક ભયાનક કસમ ખાધી હતી જેણે જાનકીના કાળજાના ટુકડે-ટુકડા કરી નાખ્યા. તેમાં લખ્યું હતું કે હું ઈશ્વરની સાક્ષીએ વચન આપું છું કે આખી જિંદગી મારા હૃદયમાં માત્ર તારું જ સ્થાન રહેશે. કોઈ બીજી સ્ત્રી ક્યારેય તારી જગ્યા નહીં લઈ શકે અને મારો આ પ્રેમ તારા ગયા પછી પણ અમર રહેશે.

આ શબ્દો વાંચતાં જ જાનકીના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ અને તેની આંખો સામે અંધકાર છવાઈ ગયો. તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તે ધબ્બ દઈને જમીન પર બેસી પડી. તેના મોંમાંથી અવાજ પણ ન નીકળ્યો અને આંખોમાંથી અવિરત આંસુની ધાર વહેવા લાગી.

દસ વર્ષનો વિશ્વાસ, દસ વર્ષનું સમર્પણ અને દસ વર્ષનો આખો સંસાર પળવારમાં એક જૂઠાણાના પાયા પર ઊભેલો દેખાયો. જાનકીને સમજાયું કે ભાસ્કરના દિલની આસપાસ જે અદ્રશ્ય દીવાલ હતી તેનું અસલી કારણ આ રાધા હતી. ભાસ્કરે માત્ર સમાજના દબાણમાં આવીને તેની સાથે લગ્ન કર્યા હતા જ્યારે તેનું હૃદય કોઈ બીજી સ્ત્રીની યાદોમાં ભટકતું હતું.

જાનકી પોતાના રૂમમાં આંસુ લૂછતાં લૂછતાં વિચારતી રહી કે હું દસ વર્ષથી જે માણસને મારો સર્વસ્વ માનતી હતી, તે આખી જિંદગી કોઈ બીજી સ્ત્રીની છબી પોતાના દિલમાં સંઘરીને બેઠો હતો. મારી સાથેના તેના સંબંધમાં માત્ર ફરજ હતી પણ પ્રેમ તો તેણે પંદર વર્ષ પહેલાં જ કોઈને આપી દીધો હતો. આ અપમાન અને પીડા જાનકીના આત્માને કોરી ખાતી હતી.

બપોરે જ્યારે સાસુ કાંતા મંદિરેથી પાછાં આવ્યાં ત્યારે જાનકીએ પોતાના આંસુ છુપાવી લીધા. પણ જાનકીથી જમવાનો એક દાણો પણ ગળે ન ઉતર્યો. સાસુએ પૂછ્યું પણ ખરું કે વહુ બેટા તારી તબિયત કેમ નરમ લાગે છે પણ જાનકીએ માથાના દુખાવાનું બહાનું કાઢીને વાત વાળી લીધી.

સાંજના સાત વાગ્યે દરવાજાની ઘંટડી વાગી અને ભાસ્કર ઓફિસેથી પાછો આવ્યો. ભાસ્કરના ચહેરા પર રોજ જેવો જ શાંત અને સામાન્ય થાક હતો. તેણે હંમેશ મુજબ પોતાના બૂટ સ્ટેન્ડ પર મૂક્યા અને જાનકી સામે જોઈને પાણી માંગ્યું.

પણ આજે જાનકી પાણી લઈને ન આવી. તે પોતાના હાથમાં પેલું લાકડાનું બોક્સ અને ખુલ્લો પત્ર લઈને દીવાનખંડમાં આવીને ઊભી રહી ગઈ. જાનકીની આંખો રડી રડીને લાલચોળ થઈ ગઈ હતી અને તેનો ચહેરો ગુસ્સા અને વેદનાથી ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

જાનકીએ એ પીળો કાગળ ભાસ્કરની સામે ટેબલ પર જોરથી પછાડ્યો. કાગળ સાથે પેલી ચાંદીની ઘૂઘરીવાળી પાયલ પણ ખખડીને ટેબલ પર પડી. જાનકીએ ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું કે ભાસ્કર, આ પત્ર કોના માટે લખાયો હતો અને આ રાધા કોણ છે.

જ્યારે ભાસ્કરની નજર એ પત્ર અને પેલી પાયલ પર પડી ત્યારે તેનો ચહેરો સાવ સફેદ પૂણી જેવો ફિક્કો પડી ગયો. તેના હાથમાંથી ઓફિસની બેગ છટકીને નીચે પડી ગઈ. ભાસ્કરના ગળામાંથી એક ક્ષણ માટે કોઈ અવાજ ન નીકળ્યો અને તેની આંખોમાં ભયંકર પીડા છવાઈ ગઈ.

જાનકીનો ક્રોધ ફાટી નીકળો અને તેણે પોક મૂકીને કહ્યું કે તમે આટલા મોટા દંભી નીકળશો એવી મેં ક્યારેય કલ્પના પણ નહોતી કરી. જો તમારું હૃદય પંદર વર્ષ પહેલાં જ કોઈ રાધાને સોંપાઈ ચૂક્યું હતું તો તમે મારી સાથે લગ્ન કેમ કર્યા. તમે દસ વર્ષ સુધી મને માત્ર ઘરની નોકરાણી અને રોટલા ઘડવાવાળી બનાવીને રાખી.

જાનકીએ આગળ કહ્યું કે તમે મને ક્યારેય સાચો પ્રેમ ન કર્યો કારણ કે તમારા મનમાં હંમેશાં એ જૂનો પ્રેમ જીવતો હતો. આજે જ હું આ ઘર છોડીને ચાલી જઈશ અને તમારા આ જૂઠા સંસારનો કાયમ માટે અંત લાવીશ.

ભાસ્કરના મોંમાંથી કોઈ ગુસ્સો કે બચાવનો શબ્દ ન નીકળ્યો. તે ધીમા પગલે આગળ વધ્યો અને ટેબલ પર પડેલી પેલી નાની પાયલને પોતાના ધ્રૂજતા હાથમાં ઉપાડી લીધી. ભાસ્કરે એ પાયલને પોતાની આંખો અને છાતીએ અડાડી દીધી.

ભાસ્કરની આંખોમાંથી દડદડ આંસુ વહીને ટેબલ પર ટપકવા લાગ્યા. ભાસ્કર એક નાના બાળકની જેમ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો. તેણે પોતાના બંને હાથ જોડીને જાનકી સામે માથું ઝુકાવી દીધું.

ભાસ્કરે અત્યંત ગળગળા અને તૂટેલા અવાજે કહ્યું કે જાનકી, તું મને જે સજા આપવા માંગે તે આપવા તૈયાર છું. પણ એકવાર મારા પર ભરોસો રાખીને મારી સાથે ચાલ. તું પોતાની આંખોથી જોઈ લે કે આ પત્ર અને આ પાયલ પાછળનું સાચું સત્ય શું છે.

જાનકીએ અવિશ્વાસથી ભાસ્કર સામે જોયું પણ ભાસ્કરના ચહેરા પર છવાયેલી અસીમ લાચારી અને પવિત્ર વેદના જોઈને તે ચૂપચાપ તેની પાછળ ગાડીમાં બેસી ગઈ.

ભાસ્કરે ગાડી શહેરના છેવાડે આવેલા એક શાંત અને હરિયાળા વિસ્તાર તરફ વાળી. અડધા કલાકની મુસાફરી પછી ગાડી એક મોટા આશ્રમ જેવા બગીચાવાળા મકાન સામે ઊભી રહી. એ મકાનના ગેટ પર સુંદર લાકડાના પાટિયા પર લખેલું હતું કે સ્નેહ સરિતા દિવ્યાંગ આશ્રમ.

જાનકી આશ્ચર્યથી આસપાસ જોઈ રહી હતી. ભાસ્કર જાનકીનો હાથ પકડીને અંદરના એક ખાસ ઓરડા તરફ લઈ ગયો. અંદર પ્રવેશતાં જ દીવાલ પર એક બાર-તેર વર્ષની નાની અને અત્યંત સુંદર બાળકીની તસવીર લટકતી હતી જેના પર તાજા ચંદનનો હાર ચડાવેલો હતો.

એ તસવીરમાં રહેલી બાળકીનો ચહેરો અદ્દલ ભાસ્કર જેવો જ હતો. તેની મોટી નિર્દોષ આંખો અને ચહેરા પરનું હાસ્ય સાક્ષાત ભાસ્કરની પ્રતિકૃતિ સમાન હતું. તસવીરની નીચે નાના સોનેરી અક્ષરે નામ લખેલું હતું કે સ્વર્ગસ્થ રાધા.

ભાસ્કર એ તસવીર સામે જઈને બે હાથ જોડીને ઊભો રહી ગયો. તેની માતા કાંતા પણ ત્યાં ઊભેલાં એક વૃદ્ધ સંચાલક સાથે આવી પહોંચ્યાં. ભાસ્કરે જાનકી તરફ ફરીને આંસુ ભરી આંખે આખું રહસ્ય ખોલ્યું.

ભાસ્કરે કહ્યું કે જાનકી, રાધા મારી કોઈ પ્રેમિકા નહોતી પણ મારી સગી જોડિયા બહેન હતી. અમે બંને એક જ દિવસે એકસાથે આ દુનિયામાં જન્મ્યા હતા. પણ રાધા જન્મથી જ મગજના લકવા અને હાડકાંની એક ગંભીર અસાધ્ય બીમારીથી પીડાતી હતી.

તે ક્યારેય પોતાના પગ પર ઊભી નહોતી થઈ શકી કે ક્યારેય પોતાના હાથે જમી નહોતી શકતી. અમારા પિતા એક ગરીબ શિક્ષક હતા અને પરિવારની આર્થિક હાલત અત્યંત નબળી હતી પણ બાળપણથી જ રાધા મારો પ્રાણ હતી. હું આખો દિવસ સ્કૂલેથી આવીને રાધાની પથારી પાસે બેસી રહેતો અને તેને પોતાના હાથે જમાડતો હતો.

તેના નાના પગમાં મેં મારી પહેલી પોકેટ મનીમાંથી આ ચાંદીની ઘૂઘરીવાળી પાયલ પહેરાવી હતી જેથી તે પલંગમાં પગ હલાવે તો મને ખબર પડે કે મારી બહેન જાગી ગઈ છે. રાધા બોલી શકતી નહોતી પણ તેની આંખોમાં મારા માટે અસીમ પ્રેમ હતો.

ભાસ્કે પોતાની દર્દનાક કહાણી આગળ વધારી. જ્યારે અમે બંને પંદર વર્ષના થયાં ત્યારે એક રાત્રે રાધાને ભયંકર શ્વાસની તકલીફ ઉપડી અને હોસ્પિટલ પહોંચતાં પહેલાં જ તેણે મારા ખોળામાં દમ તોડી દીધો. મારી નજર સામે મારી વહાલી બહેન તરફડીને કાયમ માટે શાંત થઈ ગઈ.

તે દિવસે હું સ્મશાનમાં પાગલ જેવો બની ગયો હતો. મેં આખી રાત બેસીને મારી ગુજરી ગયેલી બહેનને યાદ કરીને આ પત્ર લખ્યો હતો. એ પત્ર કોઈ સાંસારિક પ્રેમિકા માટેનો નહોતો પણ એક લાચાર ભાઈનો પોતાની દિવ્યાંગ બહેનને આપેલો પવિત્ર કસમ હતો કે હું આખી જિંદગી તારી સ્મૃતિઓને જીવંત રાખીશ.

કાંતાબાએ આગળ આવીને જાનકીના માથા પર હાથ મૂકીને કહ્યું કે વહુ બેટા, એ જમાનામાં અમારા સમાજમાં એવી અંધશ્રદ્ધા હતી કે ઘરમાં દિવ્યાંગ બાળક હોય તો લોકો દીકરા સાથે પોતાની દીકરી પરણાવતા ડરતા હતા. મારા પતિએ ભાસ્કરને કડક કસમ આપી હતી કે તારે તારી બહેનની આ બીમારીની વાત કોઈ સાસરીયા આગળ ક્યારેય ન કરવી જેથી તારા લગ્નમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે.

ભાસ્કરે રડતાં રડતાં કહ્યું કે જાનકી, મેં મારા પિતાના વચન ખાતર આ વાત દસ વર્ષ સુધી મારા દિલમાં દાટી રાખી. પણ મેં મારી બહેનની યાદમાં પાછલા દસ વર્ષથી મારા પગારમાંથી દર મહિને અડધી રકમ આ દિવ્યાંગ બાળકોના આશ્રમમાં આપી છે. મારા દિલમાં તારા સિવાય ક્યારેય કોઈ સ્ત્રી આવી જ નથી મારી જાનકી.

આ સાંભળતાં જ જાનકીના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ અને તેનું હૃદય પસ્તાવાની ભયાનક આગમાં બળી ઊઠ્યું. જે પત્રને તે વ્યભિચાર અને દગાનું પ્રતીક માનતી હતી, તે વાસ્તવમાં એક ભાઈના પવિત્ર અને અમર સ્નેહનું મંદિર હતું.

જાનકી ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી અને તેણે બંને હાથે ભાસ્કરના પગ પકડી લીધા. જાનકીએ પોક મૂકીને કહ્યું કે ભાસ્કર મને માફ કરી દો, હું કેટલી ક્ષુલ્લક નીકળી કે તમારા આવા દેવતા જેવા હૃદયને ન ઓળખી શકી. મેં તમારા પવિત્ર પ્રેમ પર કેટલો ગંદો કલંક લગાવી દીધો.

ભાસ્કરે તરત જ નીચે નમીને જાનકીને પોતાના બંને હાથે ઊભી કરી અને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી. બંને દંપતી એકબીજાના ગળે વળગીને આંસુ વહાવવા લાગ્યા. દસ વર્ષથી તેમના સંબંધો વચ્ચે રહેલી અદ્રશ્ય દીવાલ પળવારમાં ઓગળીને સાવ અદ્રશ્ય થઈ ગઈ.

જાનકીએ પોતાના હાથમાં રહેલી પેલી ચાંદીની પાયલ આદરપૂર્વક રાધાની તસવીર સામે મૂકી દીધી અને હાથ જોડીને પ્રણામ કર્યા. જાનકીએ કહ્યું કે આજથી તમારી બહેન એ માત્ર તમારી નહીં પણ મારી પણ બહેન છે. આપણે બંને સાથે મળીને આ આશ્રમની દરેક બાળકીમાં આપણી રાધાને જીવતી રાખીશું.

તે રાત્રે જ્યારે બંને ઘરે પાછા ફર્યા ત્યારે ઘરમાં એક અનોખો દિવ્ય પ્રકાશ અને અપાર શાંતિ છવાયેલી હતી. કબાટના એ જૂના પત્રે તેમના સંસારમાં શંકાનું ઝેર નહીં પણ એકબીજા પ્રત્યે અખંડ આદર અને અતૂટ પ્રેમની અમૃત ધારા વહાવી દીધી હતી. સાચો પ્રેમ માત્ર સુખમાં સાથે રહેવામાં નથી પણ એકબીજાના ભૂતકાળના દર્દને અપનાવીને તેને પવિત્ર બનાવી દેવામાં છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.