દીકરાએ પિતાના બીજા લગ્ન કરાવ્યા કારણ કે...

સવારના પહોરમાં વરઘોડાનો કોઈ ઢોલ નહોતો કે નહોતી કોઈ સગાંવહાલાંની ભીડ. સબ-રજિસ્ટ્રાર કચેરીના જૂના બાંકડા પર બેઠેલા અશોકભાઈ વારંવાર પોતાના કુર્તાની બાંય સરખી કરી રહ્યા હતા.

તેમની ઉંમર અઠાવન વર્ષની હતી. કપાળ પર ચિંતાની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી અને નજરમાં એક વિચિત્ર ક્ષોભ હતો, જાણે પોતે કોઈ મોટો અપરાધ કરવા આવ્યા હોય.

બાજુમાં ઊભેલો તેમનો ચોવીસ વર્ષનો દીકરો મનોજ હાથમાં ફાઈલ લઈને શાંતિથી ઊભો હતો.

"હજુ પણ સમય છે મનોજ," અશોકભાઈએ ધીમા અવાજે કહ્યું, "આપણે ઘેર પાછા જતા રહીએ. દુનિયા શું કહેશે? તારી બા ગુજરી ગયાને હજુ માંડ બે વર્ષ થયા છે. સમાજમાં તારી આબરૂનું શું?"

મનોજે પિતાના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "બાપુજી, સમાજ સવારે ચા પીવા કે રાત્રે તમારી ખાંસી સાંભળવા નથી આવતો. તમે ફક્ત સહી કરો."

થોડી જ વારમાં સામેથી સુરેખાબેન અંદર આવ્યા. સાદી સુતરાઉ સાડી, માથામાં ચાંદી જેવી સફેદ લટો અને હાથમાં એક નાની થેલી.

તેમના પતિને ગુજરી ગયાને દસ વર્ષ થઈ ગયા હતા અને દીકરી સાસરે ગયા પછી તેઓ એક નાનકડા મકાનમાં એકલા જ દિવસો કાપતાં હતાં. તેમની આંખોમાં પણ સમાજનો એ જ ડર હતો જે અશોકભાઈના ચહેરા પર દેખાતો હતો.

સરકારી કાગળો પર સહી થઈ ગઈ. કોઈ મીઠાઈ વહેંચાઈ નહીં, કોઈ હાર પહેરાવાયા નહીં.

બપોરે જ્યારે મનોજ સુરેખાબેનને લઈને પોતાના ઘરે પહોંચ્યો, ત્યારે ઘરનો દરવાજો ખોલતાં જ સામે તેનો મોટો ભાઈ વિજય ઊભો હતો.

વિજય અને તેની પત્ની કવિતા છેલ્લા બે વર્ષથી નીચેના રૂમમાં રહેતા હતા, જ્યારે અશોકભાઈ ઉપરના ધાબાવાળા રૂમમાં એકલા રહેતા હતા.

વિજયે સુરેખાબેનને જોયા અને તેનો પિત્તો ગયો. "મનોજ, આ બધું શું નાટક છે? તું સાચે જ આ ઉંમરે બાપુજીનું આવું કામ કરાવી આવ્યો? શેરીમાં લોકો હસે છે."

કવિતા પણ રસોડામાંથી બહાર આવી ગઈ. "અમારે સમાજમાં મોઢું બતાવવાનું છે કે નહીં? વહુ ઘરમાં આવી ગઈ હોય અને સસરા આ ઉંમરે નવી પત્ની લાવે, તો લોકો અમારા સંસ્કાર પર સવાલ ઉઠાવશે."

અશોકભાઈનું માથું ઝૂકી ગયું. તેમણે ધીમે રહીને સુરેખાબેનની થેલી પોતાના હાથમાં લીધી અને ઉપરના દાદરા ચડવા લાગ્યા.

સુરેખાબેન પણ ચૂપચાપ તેમની પાછળ ચાલવા લાગ્યાં. તેમના પગલાંમાં કોઈ ઉત્સાહ નહોતો, ફક્ત એક અજાણ્યા ઘરમાં આશરો શોધતી વિવશતા હતી.

મનોજે વિજય સામે જોયું. "મોટાભાઈ, તમારો ગુસ્સો પતી ગયો હોય તો એક વાત પૂછું?"

"તારે જે પૂછવું હોય તે," વિજયે હાથ વીંઝતા કહ્યું, "પણ આ ઘરમાં હવે કોઈ મોઢું ઊંચું કરીને નહીં ફરી શકે."

"ગયા મહિને બાપુજીને રાત્રે અઢી વાગ્યે છાતીમાં દુખાવો ઉપડ્યો હતો, યાદ છે?" મનોજે શાંતિથી પૂછ્યું.

વિજય અટક્યો. "હા, તો હું સવારે એમને દવાખાને લઈ જ ગયો હતો ને?"

"સવારે લઈ ગયા હતા," મનોજે ભારપૂર્વક કહ્યું, "પણ રાત્રે અઢી વાગ્યાથી સવારે છ વાગ્યા સુધી બાપુજી ઉપરના રૂમમાં પલંગની કિનારી પકડીને બેસી રહ્યા હતા. કેમ ખબર છે? કારણ કે એમને લાગ્યું કે જો નીચે આવીને તમારો દરવાજો ખખડાવશે તો તમારી ઊંઘ બગડશે."

કવિતાએ નજર ફેરવી લીધી.

"બાપુજી આખો દિવસ છાપું વાંચે છે, સાંજે ઓટલે બેસે છે અને રાત્રે ઉપરના રૂમમાં એકલા અંધારામાં સૂઈ જાય છે," મનોજનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો, "તમે કે હું ક્યારેય એમની પાસે અડધો કલાક બેસીને પૂછ્યું છે કે એમને કેવું લાગે છે? આપણે બંને આપણી નોકરી અને આપણા પરિવારમાં વ્યસ્ત છીએ."

વિજય કશું બોલી ન શક્યો, પણ તેનો ગુસ્સો હજુ ઓગળ્યો નહોતો. "તો શું એના માટે આ ઉંમરે લગ્ન જ એક રસ્તો હતો? કોઈ નોકર રાખી લીધો હોત."

"નોકર રોટલી બનાવી આપે ભાઈ, એકલતા ન વહેંચી શકે," મનોજે સ્પષ્ટ કહ્યું, "બાપુજીને કોઈ સેવા કરનારી દાસી નથી જોઈતી. એમને એક એવા સાથીની જરૂર છે જે એમની સાથે બેસીને જૂના જમાનાની વાતો કરી શકે, જેમને પોતાના દુખાવા કહેતાં સંકોચ ન થાય."

ઉપરના રૂમમાં અશોકભાઈએ પંખો ચાલુ કર્યો. પંખાનો અવાજ રૂમની ભયાનક શાંતિને તોડી રહ્યો હતો.

તેમણે સુરેખાબેન સામે એક ગ્લાસ પાણી ધર્યું. "તમને અહીં અગવડ પડશે. નીચે દીકરો-વહુ નારાજ છે. તમને કદાચ લાગતું હશે કે ક્યાં ફસાઈ ગયા."

સુરેખાબેને પાણીનો ગ્લાસ લીધો અને એક નાનું સ્મિત આપ્યું. "મારા ઘરમાં આખો દિવસ કોઈ બોલવા વાળું નહોતું. અહીં ઓછામાં ઓછું સામે કોઈ બેઠું તો છે."

અશોકભાઈએ તેમના હાથ સામે જોયું. એ હાથ પણ એટલા જ કરચલીવાળા હતા જેટલા પોતાના હતા.

દિવસો વીતવા લાગ્યા. શરૂઆતમાં ઘરમાં એક અજીબ તણાવ રહ્યો. વિજય અને કવિતા ઉપર જવાનું ટાળતાં હતાં.

પરંતુ ધીમે ધીમે ઘરનો માહોલ બદલાવા લાગ્યો. સવારે સાત વાગ્યે ઉપરના રૂમમાંથી બે કપ ચાની રકાબીઓનો ધીમો રણકારો સંભળાતો.

બંને જણા સાથે બેસીને જૂના ગીતો સાંભળતાં, ધાબા પર વાવેલા તુલસીના છોડને પાણી પાતાં અને દવાઓના સમય એકબીજાને યાદ કરાવતાં.

અશોકભાઈ જે પહેલાં આખો દિવસ ચિંતાતુર રહેતા હતા, તેમનો ચહેરો હવે ખીલેલો દેખાતો હતો. તેઓ હવે સાંજે સમયસર જમી લેતા અને તેમની રાતની ઉધરસ પણ ઓછી થઈ ગઈ હતી.

એક દિવસ સાંજે અચાનક મુશળધાર વરસાદ શરૂ થયો. વિજય ઓફિસેથી પલળીને આવ્યો હતો અને તેને જોરદાર તાવ ચડી ગયો હતો.

કવિતા નાનાં બાળકને સંભાળવામાં અને રસોઈ કરવામાં એકલી ગૂંચવાઈ ગઈ હતી. તે વિજયના માથે મીઠાના પાણીના પોતા મૂકતી હતી અને સાથે રસોડામાં દૂધ પણ ઉભરાઈ રહ્યું હતું.

તે સમયે સુરેખાબેન નીચે આવ્યા. તેમણે કશું પૂછ્યા વગર રસોડાનો હવાલો સંભાળી લીધો.

તેમણે વિજય માટે સૂંઠ અને તુલસીનો ઉકાળો બનાવ્યો, બાળકને ખોળામાં લઈને શાંત કર્યું અને કવિતાને કહ્યું, "તું વિજય પાસે બેસ વહુ, હું રસોઈ સંભાળી લઉં છું."

કવિતા સ્તબ્ધ થઈને જોઈ રહી. જે સ્ત્રીને તેણે પંદર દિવસથી એક બોલ પણ નહોતો કહ્યો, તે અત્યારે કોઈ પણ ફરિયાદ વગર ઘર સંભાળી રહી હતી.

રાત્રે જ્યારે વિજયની આંખ ખૂલી, ત્યારે સુરેખાબેન ધીમેથી તેના રૂમમાંથી બહાર નીકળી રહ્યાં હતાં. ટેબલ પર ગરમ સૂપ ઢાંકેલો પડ્યો હતો.

વિજયે ધીમેથી બારણા તરફ જોયું. ઉપરના રૂમમાંથી અશોકભાઈનો હસવાનો અવાજ આવી રહ્યો હતો. તેઓ સુરેખાબેનને પોતાના જમાનાની કોઈ રમુજી વાત કહી રહ્યા હતા.

વિજય પલંગ પરથી ઊભો થયો અને ધીમા પગલે ઉપર ગયો.

દરવાજા પાસે ઊભા રહીને તેણે જોયું. અશોકભાઈ ચશ્મા ચડાવીને કોઈ ચોપડી વાંચી રહ્યા હતા અને સુરેખાબેન બાજુમાં બેસીને સોયમાં દોરો પરોવી રહ્યાં હતાં.

તેમના ચહેરા પર એવો સંતોષ હતો જે વિજયે તેની માના ગયા પછી ક્યારેય બાપુજીના ચહેરા પર જોયો નહોતો.

વિજય દરવાજો સહેજ ધકેલીને અંદર આવ્યો. અશોકભાઈ ચમકીને ઊભા થઈ ગયા, જાણે કોઈ ભૂલ પકડાઈ ગઈ હોય.

"વિજય? તને તાવ હતો ને, તું કેમ ઉપર આવ્યો?" અશોકભાઈએ ચિંતાથી પૂછ્યું.

વિજય થોડીવાર ચૂપ રહ્યો. પછી તેણે સુરેખાબેન સામે જોયું.

"મારે માફી માંગવી હતી," વિજયનો અવાજ ભારે થઈ ગયો, "હું સમાજની ચિંતા કરતો રહ્યો, પણ મારા પોતાના બાપુજીના ખાલીપો ન જોઈ શક્યો."

સુરેખાબેને ઊભા થઈને વિજયના માથા પર હાથ મૂક્યો. "દીકરા, આ ઉંમરે માફી નહીં, ફક્ત થોડો સથવારો જોઈએ."

અશોકભાઈની આંખો ભરાઈ આવી. તેમણે વિજયના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

મનોજ જે સીડીઓ પાસે ઊભો રહીને આ બધું જોઈ રહ્યો હતો, તેના ચહેરા પર એક શાંત સંતોષ છવાઈ ગયો. તેને સમજાયું કે વડીલોને માત્ર છત અને ખાવાનું પૂરું પાડવું એ સંભાળ નથી, તેમના આત્માની એકલતાને સમજવી એ ખરી સેવા છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.