દીકરાએ પિતાનું જૂનું મકાન વેચવા ગ્રાહક બોલાવ્યો, પણ ઘરમાં પગ મૂકતાં જ ખરીદનારે જે કહ્યું એ સાંભળીને દીકરાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ...
સવારના આઠ વાગ્યા હતા અને રસોડામાંથી વઘારેલા પૌંઆની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ રહી હતી.
સવિતાબેને ચાની તપેલી ગેસ પરથી નીચે ઉતારી અને કાચના કપમાં ગાળી.
"જયેશ, સાંભળો છો? નીતિન ઊઠ્યો કે નહીં?" સવિતાબેને ઓસરી તરફ મોં રાખીને અવાજ દીધો.
હિંચકા પર બેસીને છાપું વાંચી રહેલા જયેશભાઈએ ચશ્મા સહેજ નીચે કર્યા.
"નીતિન તો સવારનો તૈયાર થઈને રૂમમાં લેપટોપ લઈને બેઠો છે," જયેશભાઈ બોલ્યા.
"આજે રવિવાર છે તોય છોકરો જંપ લેતો નથી," સવિતાબેને હળવો નિસાસો નાખ્યો.
નીતિન અમદાવાદની એક મોટી કંપનીમાં નોકરી કરતો હતો અને બે વર્ષ પહેલાં જ તેનાં લગ્ન પૂજા સાથે થયાં હતાં.
પૂજા હજુ ઊંઘમાંથી ઊઠીને બહાર આવી અને સીધી ડાઇનિંગ ટેબલ તરફ ગઈ.
"મમ્મી, મારી ચા બનાવી છે ને?" પૂજાએ આળસ મરડતાં પૂછ્યું.
"હા બેટા, ગરમ જ છે, તું બેસ હું હમણાં લાવીને આપું છું," સવિતાબેને સ્મિત સાથે કહ્યું.
થોડી વારમાં નીતિન પણ હાથમાં ફોન પકડીને બહાર આવ્યો.
તેના ચહેરા પર કોઈ ગંભીર વિચારની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
"નીતિન, પૌંઆ લઈ લે, ઠંડા થઈ જશે તો ભાવશે નહીં," જયેશભાઈએ હિંચકેથી જ કહ્યું.
નીતિને ટેબલ પર બેસીને પ્લેટ સામે જોયું પણ ચમચી હાથમાં ન લીધી.
"પપ્પા, મારે તમારી સાથે એક જરૂરી વાત કરવી છે," નીતિન ધીમા પણ મક્કમ અવાજે બોલ્યો.
જયેશભાઈએ છાપું વાળીને બાજુ પર મૂક્યું અને નીતિનની સામે આવીને બેઠા.
"બોલ બેટા, શું વાત છે? કોઈ ચિંતા જેવું છે?" જયેશભાઈએ પૂછ્યું.
પૂજાએ પણ ચાનો કપ હાથમાં પકડી રાખીને નીતિન તરફ જોયું.
"પપ્પા, આપણું આ મકાન હવે બહુ જૂનું થઈ ગયું છે," નીતિને વાત શરૂ કરી.
"દર ચોમાસે ધાબા પરથી પાણી ટપકે છે અને દીવાલોમાં ભેજ આવી જાય છે," નીતિને ઉમેર્યું.
જયેશભાઈ શાંતિથી સાંભળી રહ્યા હતા.
"હા, એ વાત સાચી છે, પણ હમણાં કલરકામ કરાવી લઈએ તો ચાલે એવું છે ને?" જયેશભાઈએ કહ્યું.
"ના પપ્પા, મારે આ ઘર વેચી દેવું છે," નીતિન સીધું જ બોલી ગયો.
ઓસરીમાં અચાનક એકદમ સોપો પડી ગયો.
રસોડાના બારણે ઊભેલા સવિતાબેનના હાથમાંથી વાસણ લૂછવાનું કપડું નીચે પડી ગયું.
"ઘર વેચી દેવું છે? તું શું બોલે છે એનું ભાન છે તને?" સવિતાબેનનો અવાજ ધ્રૂજી ગયો.
"હા મમ્મી, આપણે બોપલ બાજુ એક સરસ ફ્લેટ જોઈ રાખ્યો છે," નીતિને પોતાની યોજના જણાવી.
"ત્યાં બધી સુવિધા છે, લિફ્ટ છે, ગાર્ડન છે અને સોસાયટી પણ બહુ શાંત છે," નીતિને કહ્યું.
પૂજાએ તરત જ વાતમાં સૂર પુરાવ્યો.
"મમ્મી, અહીં આટલા મોટા ઘરમાં સફાઈ કરતાં કરતાં મારી કમર તૂટી જાય છે," પૂજા બોલી.
"ફ્લેટમાં નાનું ઘર હોય તો કામ પણ ઓછું રહે અને જમાના પ્રમાણે સારું પણ લાગે," પૂજાએ ઉમેર્યું.
જયેશભાઈએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને નીતિનની આંખોમાં જોયું.
"નીતિન, આ ઘર તારા દાદાએ પોતાની આખી જિંદગીની કમાણી ભેગી કરીને બનાવ્યું હતું," જયેશભાઈ શાંતિથી બોલ્યા.
"આ ઘરની એક એક ઈંટ સાથે આપણી ત્રણ પેઢીની યાદો જોડાયેલી છે," જયેશભાઈનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો.
"પપ્પા, તમે હંમેશાં લાગણીમાં જ અટવાયેલા રહો છો," નીતિન સહેજ અકળાઈને બોલ્યો.
"યાદોથી જિંદગી ચાલતી નથી, આજકાલના જમાનામાં વ્યવહારુ બનવું પડે," નીતિને દલીલ કરી.
"અને મેં તો ખરીદનાર પાર્ટી સાથે વાત પણ કરી લીધી છે," નીતિને ધડાકો કર્યો.
જયેશભાઈ આ સાંભળીને અંદરથી હચમચી ગયા પણ મોં પર કોઈ ગુસ્સો ન દેખાવા દીધો.
"તેં અમને પૂછ્યા વગર જ બધું નક્કી કરી લીધું?" સવિતાબેનની આંખમાંથી આંસુ સરી પડ્યા.
"મમ્મી, નક્કી એટલે ખાલી ભાવ પૂછ્યો છે, આજે બપોરે એ લોકો મકાન જોવા આવવાના છે," નીતિન બોલ્યો.
"તમે બંને કોઈ આડોડાઈ ન કરતા, શાંતિથી વાત પતી જાય તો આપણને સારો ભાવ મળશે," નીતિને કહ્યું.
જયેશભાઈ હિંચકા પરથી ઊભા થયા અને કંઈ પણ બોલ્યા વગર પોતાના ઓરડામાં ચાલ્યા ગયા.
આખો દિવસ ઘરમાં ભારે શાંતિ છવાયેલી રહી.
બપોરે બે વાગ્યાની આસપાસ એક સફેદ રંગની મોટી ગાડી ઘરના દરવાજા આગળ આવીને ઊભી રહી.
ગાડીમાંથી એક આધેડ ઉંમરના સજ્જન અને તેમનો દીકરો નીચે ઊતર્યા.
નીતિન ઉતાવળે બહાર દોડી ગયો અને આદરપૂર્વક તેમને અંદર બોલાવ્યા.
"આવો પ્રવીણભાઈ, નમસ્તે," નીતિને બંને હાથ જોડ્યા.
"નમસ્તે ભાઈ, આ જ મકાન છે ને જેની તમે વાત કરતા હતા?" પ્રવીણભાઈએ આસપાસ નજર દોડાવતાં પૂછ્યું.
"હા, આ જ છે, પ્લોટ બહુ મોટો છે અને રોડ ટચ છે," નીતિને ઘરની ખૂબીઓ ગણાવવા માંડી.
પ્રવીણભાઈ ઓસરીમાં આવ્યા ત્યારે જયેશભાઈ ખુરશી પર બેઠા હતા.
પ્રવીણભાઈની નજર અચાનક જયેશભાઈ પર પડી અને તેમના પગ ત્યાં જ થંભી ગયા.
તેમણે ચશ્મા સરખા કર્યા અને જયેશભાઈના ચહેરાને એકીટશે જોવા લાગ્યા.
જયેશભાઈએ પણ પ્રવીણભાઈ સામે જોયું, પણ તેમને ઓળખી ન શક્યા.
"જયેશભાઈ? તમે જયેશભાઈ છો ને? નવજીવન સ્કૂલવાળા?" પ્રવીણભાઈનો અવાજ ગદગદ થઈ ગયો.
જયેશભાઈ સહેજ વિચારમાં પડ્યા અને પછી ઊભા થયા.
"હા, હું જયેશ જ છું, પણ તમે..." જયેશભાઈએ અટકતાં અટકતાં કહ્યું.
"તમે મને ન ઓળખ્યો? હું પ્રવીણ, તમારા ક્લાસમાં છેલ્લી પાટલી પર બેસતો હતો એ પ્રવીણ," પ્રવીણભાઈ આગળ વધીને જયેશભાઈને ભેટી પડ્યા.
નીતિન અને પૂજા આ દ્રશ્ય જોઈને આશ્ચર્યથી એકબીજા સામે જોવા લાગ્યા.
"અરે પ્રવીણ! તું? કેટલાં વર્ષો થઈ ગયાં ભાઈ!" જયેશભાઈના ચહેરા પર વર્ષો પછી જૂનો મિત્ર મળ્યાનો આનંદ ચમકી ઊઠ્યો.
સવિતાબેન પણ અવાજ સાંભળીને બહાર આવ્યા.
"ભાભી, પ્રણામ," પ્રવીણભાઈએ સવિતાબેનના પગે હાથ લગાવ્યો.
"આ જયેશભાઈને લીધે જ આજે હું આ મુકામે પહોંચ્યો છું," પ્રવીણભાઈ બોલ્યા.
"કેમ? એવું તે પપ્પાએ શું કર્યું હતું?" નીતિનથી પૂછ્યા વગર ન રહેવાયું.
પ્રવીણભાઈએ નીતિનના ખભા પર હાથ મૂક્યો.
"બેટા, તને ખબર નથી, દસમા ધોરણમાં મારી પાસે ફી ભરવાના પૈસા નહોતા," પ્રવીણભાઈ ભૂતકાળ વાગોળવા લાગ્યા.
"મારા પિતાજી ગુજરી ગયા હતા અને ઘરમાં ખાવાના પણ સાંસા હતા," પ્રવીણભાઈની આંખો ભીની થઈ ગઈ.
"ત્યારે આ તારા પિતાજીએ પોતાના પગારમાંથી મારી આખા વર્ષની ફી ભરી હતી," પ્રવીણભાઈ બોલ્યા.
"એટલું જ નહીં, આ ઘરમાં બેસીને જ એમણે મને રાત-રાત જાગીને ગણિત શીખવ્યું હતું," પ્રવીણભાઈએ ઓસરીના થાંભલા તરફ આંગળી ચીંધી.
નીતિન નીચું જોઈ ગયો.
"અરે પ્રવીણ, એ તો જૂની વાતો થઈ ગઈ, એમાં શું મોટું કામ કર્યું હતું," જયેશભાઈએ સાદગીથી કહ્યું.
"તમારા માટે નાની વાત હશે જયેશભાઈ, પણ મારા માટે નવી જિંદગી હતી," પ્રવીણભાઈ બોલ્યા.
પ્રવીણભાઈએ આખા ઘરમાં એક નજર ફેરવી.
"નીતિનભાઈ, તમે મને ફોન પર કહ્યું હતું કે આ મકાન તોડીને અહીં દુકાનો બનાવવી છે એટલે તમે વેચો છો," પ્રવીણભાઈએ નીતિન સામે જોયું.
નીતિનનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો.
"હા, એ તો જમીનની કિંમત સારી આવે એટલે..." નીતિન અચકાતાં બોલ્યો.
પ્રવીણભાઈ સોફા પર બેઠા અને જયેશભાઈનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો.
"જયેશભાઈ, સાચું કહું તો હું આ મકાન ખરીદવા જ આવ્યો હતો," પ્રવીણભાઈ ગંભીર થઈને બોલ્યા.
"પણ આ ઘરમાં પગ મૂકતાં જ મને સમજાયું કે આ માત્ર ઈંટ-પથ્થરનું મકાન નથી," પ્રવીણભાઈએ કહ્યું.
"આ ઘરમાં સંસ્કાર છે, ત્યાગ છે અને આશીર્વાદ છે," પ્રવીણભાઈના શબ્દો સોંસરા ઊતરી રહ્યા હતા.
પૂજા પણ રસોડાના દરવાજે ઊભી રહીને આ બધું શાંતિથી સાંભળી રહી હતી.
"નીતિન બેટા, મારી પાસે આજે કરોડો રૂપિયા છે, ચાર બંગલા છે," પ્રવીણભાઈ નીતિન તરફ વળ્યા.
"પણ જે શાંતિ મને તારા પિતાજીના આ જૂના ઘરમાં અનુભવાય છે ને, એ મારા આરસપહાણના બંગલામાં પણ નથી," પ્રવીણભાઈ બોલ્યા.
"હું આ મકાન ક્યારેય નહીં ખરીદું," પ્રવીણભાઈએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું.
નીતિનને લાગ્યું જાણે કોઈએ તેના ગાલ પર તમાચો મારી દીધો હોય.
"કેમ પ્રવીણભાઈ? ભાવ બાબતે કોઈ વાંધો છે?" નીતિને પૂછ્યું.
"ના બેટા, ભાવનો કોઈ સવાલ જ નથી," પ્રવીણભાઈ હળવું હસ્યા.
"જે ઘરમાં વડીલોના પરસેવાની મહેનત અને આશીર્વાદ ભરેલા હોય, એ ઘરનો સોદો મારાથી ન થાય," પ્રવીણભાઈએ કહ્યું.
"અને હું તને પણ એક સલાહ આપીશ, વડીલોની છત્રછાયા અને એમનું બનાવેલું ઘર નસીબવાળાને જ મળે છે," પ્રવીણભાઈ ઊભા થયા.
તેમણે જયેશભાઈના ચરણ સ્પર્શ કર્યા.
"જયેશભાઈ, હું નીકળું છું, પણ વચન આપો કે તમે આ ઘર ક્યારેય નહીં વેચો," પ્રવીણભાઈએ જયેશભાઈ સામે હાથ જોડ્યા.
જયેશભાઈ કંઈ બોલી ન શક્યા, માત્ર પ્રવીણભાઈના માથે હાથ મૂકી દીધો.
પ્રવીણભાઈ પોતાના દીકરા સાથે ગાડીમાં બેસીને નીકળી ગયા.
ઘરમાં ફરી પાછી સ્મશાન જેવી શાંતિ પ્રસરી ગઈ.
નીતિન સોફા પર માથું નીચું રાખીને બેસી રહ્યો.
પૂજા પણ ધીમા પગલે આવીને નીતિનની બાજુમાં બેસી ગઈ.
સવિતાબેન ઓસરીના થાંભલાને પકડીને ઊભાં હતાં, તેમની આંખોમાંથી અવિરત આંસુ વહી રહ્યાં હતાં.
જયેશભાઈ ધીમે ધીમે ચાલતા નીતિન પાસે આવ્યા.
તેમણે નીતિનના ખભા પર વહાલથી હાથ મૂક્યો.
"બેટા નીતિન, તારે જો ફ્લેટમાં જ રહેવું હોય તો તું ખુશીથી જઈ શકે છે," જયેશભાઈ એકદમ શાંત અવાજે બોલ્યા.
"હું અને તારી મમ્મી અહીં આ ઘરમાં જ રહીશું, અમને કોઈ ફરિયાદ નહીં રહે," જયેશભાઈએ ઉમેર્યું.
નીતિને એકાએક માથું ઊંચું કર્યું.
તેના પિતાની આંખોમાં કોઈ ફરિયાદ કે ગુસ્સો નહોતો, માત્ર અપાર પ્રેમ અને પીડા હતી.
નીતિનની નજર દીવાલ પર લટકતી તેના દાદા-દાદીની તસવીર પર ગઈ.
તસવીરમાં દાદા હસતા મોંએ આશીર્વાદ આપતા હોય એવું લાગતું હતું.
નીતિનને યાદ આવ્યું કે નાનો હતો ત્યારે આ જ ઓસરીમાં તે સાયકલ ચલાવતો હતો.
જ્યારે પણ તે પડી જતો ત્યારે પિતા દોડીને તેને તેડી લેતા અને માતા પાટાપિંડી કરતી હતી.
આ ઘરમાં જ તેની દરેક ખુશી અને દરેક તહેવાર ઊજવાયા હતા.
નીતિનના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ આવ્યો.
તે તરત જ સોફા પરથી નીચે બેસી ગયો અને જયેશભાઈના બંને પગ પકડી લીધા.
"પપ્પા, મને માફ કરી દો," નીતિન ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડી પડ્યો.
"હું પૈસા અને દેખાડાની લાલચમાં એટલો અંધ થઈ ગયો હતો કે મને તમારી લાગણીઓ દેખાતી જ બંધ થઈ ગઈ હતી," નીતિન બોલ્યો.
જયેશભાઈની આંખોમાંથી પણ હરખનાં આંસુ વહી નીકળ્યાં.
તેમણે નીતિનને ઊભો કરીને છાતી સરસો ચાંપી લીધો.
પૂજા પણ આગળ આવી અને સવિતાબેનનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો.
"મમ્મી, મને પણ માફ કરી દેજો, હું ઘરના કામની આળસમાં આ ઘરની કિંમત ભૂલી ગઈ હતી," પૂજા ભીની આંખે બોલી.
સવિતાબેને પૂજાના માથા પર હાથ ફેરવીને તેને વહાલ કર્યું.
"ગાંડી, વહુ તો ઘરની લક્ષ્મી કહેવાય, તારાથી કંઈ ભૂલ થઈ હોય તોય માફ જ હોય ને," સવિતાબેન હસી પડ્યાં.
નીતિને પોતાના ખિસ્સામાંથી ફોન કાઢ્યો.
તેણે દલાલનો નંબર કાઢીને તરત જ બ્લોક કરી દીધો.
"પપ્પા, આ ઘર ક્યારેય નહીં વેચાય," નીતિને મક્કમતાથી કહ્યું.
"આવતા અઠવાડિયે જ હું કારીગરને બોલાવીને આખા ઘરનું સમારકામ કરાવી લઈશ," નીતિને ઉમેર્યું.
જયેશભાઈના ચહેરા પર વર્ષો પછી એક નિરાંત અને સંતોષનું સ્મિત જોવા મળ્યું.
બહાર આંગણામાં લીમડાના ઝાડ પરથી પંખીઓનો મીઠો કલરવ સંભળાઈ રહ્યો હતો.
ઘરની જૂની દીવાલો ફરી એકવાર પરિવારના પ્રેમના રંગથી જીવંત બની ગઈ હતી.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.