પાર્ટીમાં પિતાના ઘસાયેલા કુરતા જોઈને શરમાતા દીકરાએ ઘરમાં મોટો ઝઘડો કર્યો, પણ સવારે પિતાએ ટેબલ પર જે જૂનું શર્ટ મૂક્યું એનું રહસ્ય જાણીને દીકરાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ…
મનોજભાઈ સવારના પહોરમાં આંગણામાં પડેલી પ્લાસ્ટિકની ખુરશી પર બેસીને છાપું ફેરવી રહ્યા હતા.
તેમણે શરીર પર આછા ભૂરા રંગનું જૂનું કુરતું અને સફેદ પાયજામો પહેરેલો હતો.
કુરતાની બંને બાંયો સહેજ ઘસાઈ ગયેલી હતી અને ખભા પાસે હળવો થીગડા જેવો ટાંકો દેખાતો હતો.
રસોડામાંથી ગરમ ચાની સુગંધ સાથે બહાર નીકળી રહેલી ગીતાબેને ચાની રકાબી મનોજભાઈ સામે ટીપોય પર મૂકી.
"સાંભળો છો, આ અશોક ક્યારનો તૈયાર થઈને રૂમમાં આંટા મારે છે," ગીતાબેને ધીમા અવાજે કહ્યું.
"કેમ? આજે તો રવિવાર છે ને, ક્યાંય જવાનું છે?" મનોજભાઈએ ચશ્મા સહેજ સરખા કરતાં પૂછ્યું.
"તમને યાદ નથી? આજે સામે વાળા મહેશભાઈના દીકરાના લગ્નનું રિસેપ્શન છે," ગીતાબેને યાદ અપાવ્યું.
"હા, સાચી વાત, બપોરે બાર વાગ્યાનું જમણવાર રાખ્યું છે એમણે," મનોજભાઈએ ચાની ચૂસકી લીધી.
એટલામાં અશોક રૂમમાંથી બહાર આવ્યો.
તેણે નવો નકોર ક્રીમ કલરનો કુર્તો અને કાળી મોજડી પહેરી હતી, વાળ પણ એકદમ વ્યવસ્થિત ઓળેલા હતા.
અશોકે પિતા સામે નજર કરી અને તેના કપાળ પર કરચલીઓ પડી ગઈ.
"પપ્પા, તમે હજુ સુધી નાહવા નથી ગયા?" અશોકે સહેજ કડક અવાજે પૂછ્યું.
"બસ આ ચા પીને જાઉં છું બેટા, આપણે તો તૈયાર થતાં પાંચ મિનિટ થાય," મનોજભાઈ હસીને બોલ્યા.
"તમે આ જ કપડાં પહેરીને આવવાના છો કે શું?" અશોકે પિતાના જૂના કુરતા તરફ આંગળી ચીંધી.
"ના, નાહ્યા પછી આ જ કુરતો સરખો ધોયેલો છે બીજો, એ પહેરી લઈશ," મનોજભાઈએ સાદગીથી કહ્યું.
અશોકના મોં પર અણગમો સ્પષ્ટ દેખાઈ આવ્યો.
"પપ્પા, દર વખતે તમે આ એક ને એક ઘસાયેલા કુરતા પહેરીને પહોંચી જાઓ છો," અશોકે અકળાઈને કહ્યું.
"આમાં શું વાંધો છે ભાઈ? ચોખ્ખા કપડાં છે, શરીર ઢંકાઈ જાય એટલે ઘણું," મનોજભાઈએ શાંતિથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
"તમને સાદગી અને કંજૂસાઈ વચ્ચેનો ફરક સમજાતો જ નથી," અશોકનો અવાજ ઊંચો થઈ ગયો.
ગીતાબેન રસોડાના દરવાજે આવીને ઊભાં રહી ગયાં.
"અશોક, વડીલ સાથે આવી રીતે વાત ન કરાય બેટા," ગીતાબેને વચ્ચે પડતાં કહ્યું.
"મમ્મી, તમે વચ્ચે ન બોલો, આજના જમાનામાં લોકો માણસના કપડાં જોઈને એની કિંમત નક્કી કરે છે," અશોકે કહ્યું.
"મારા બધા મિત્રો અને ઑફિસના સાહેબો પણ એ રિસેપ્શનમાં આવવાના છે," અશોકે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી.
"ત્યાં બધા તમને આવા જૂના અને થીગડાવાળા કપડામાં જોશે તો મારી શું ઈજ્જત રહેશે?" અશોકના શબ્દો સીધા મનોજભાઈના દિલ પર વાગ્યા.
ઓસરીમાં અચાનક ભારે શાંતિ છવાઈ ગઈ.
મનોજભાઈએ ચાનો કપ નીચે મૂકી દીધો, તેમના હાથમાં સહેજ ધ્રુજારી આવી ગઈ હતી.
"બેટા, કપડાંથી માણસ મોટો નથી થતો, આપણા વિચારો ચોખ્ખા હોવા જોઈએ," મનોજભાઈ ધીમેથી બોલ્યા.
"રાખો તમારા આ જૂના વિચારો તમારી પાસે! મારે કોઈ લેક્ચર નથી સાંભળવું," અશોકે મોં ફેરવી લીધું.
"જો તમારે એ જૂના કપડાં પહેરીને જ આવવું હોય તો મહેરબાની કરીને મારી સાથે ન આવતા," અશોકે ચોખ્ખા શબ્દોમાં કહી દીધું.
"અશોક! આ તું શું બોલે છે? તારા બાપને તું આવું કહીશ?" ગીતાબેનનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો.
"હા, હું સાચું જ કહું છું, મને શરમ આવે છે બધાની વચ્ચે આવા કપડાં જોઈને," અશોક આટલું બોલીને પોતાના રૂમમાં જતો રહ્યો અને જોરથી બારણું બંધ કરી દીધું.
મનોજભાઈ ખુરશી પરથી ઊભા થયા.
તેમના ચહેરા પર ગુસ્સો નહોતો, પણ એક ઊંડી વેદના પથરાઈ ગઈ હતી.
ગીતાબેન તેમની પાસે આવ્યા અને આંખો લૂછતાં બોલ્યા, "તમે એનું મન પર ન લેશો, આજકાલના છોકરાઓને કશી સમજ પડતી નથી."
"ના ગીતા, છોકરો સાચું જ તો કહે છે, દુનિયા હવે બદલાઈ ગઈ છે," મનોજભાઈએ હળવો નિસાસો નાખ્યો.
તેઓ ધીમા પગલે પોતાના ઓરડા તરફ ચાલ્યા ગયા.
તે દિવસે બપોરે અશોક એકલો જ રિસેપ્શનમાં ગયો.
મનોજભાઈએ માથું દુખવાનું બહાનું કાઢીને ઘરમાં જ રહેવાનું પસંદ કર્યું હતું.
સાંજે અશોક ઘરે પાછો આવ્યો ત્યારે પણ ઘરમાં કોઈએ તેની સાથે ખાસ વાત ન કરી.
આખી રાત મનોજભાઈ પડખાં ફેરવતા રહ્યા, તેમને ઊંઘ ન આવી.
બીજા દિવસે સોમવારની સવાર હતી.
અશોક સવારે સાડા આઠ વાગ્યે ઑફિસે જવા માટે તૈયાર થઈને ડાઇનિંગ ટેબલ પર આવ્યો.
ગીતાબેને તેને ચૂપચાપ નાસ્તો આપ્યો, પણ કોઈ વાત ન કરી.
એટલામાં અંદરના ઓરડામાંથી મનોજભાઈ બહાર આવ્યા.
તેમના હાથમાં જૂના લાકડાના કબાટમાંથી કાઢેલી એક ખાખી રંગની જૂની ફાઈલ અને એક પ્લાસ્ટિકની કોથળી હતી.
મનોજભાઈ સીધા અશોક પાસે આવીને ઊભા રહ્યા.
અશોકે ચમચી બાજુ પર મૂકી અને પિતા સામે જોયું.
"અશોક, ગઈકાલે તેં જે કહ્યું એ આખી રાત મારા મગજમાં ઘૂમતું રહ્યું," મનોજભાઈએ શાંત અવાજે શરૂઆત કરી.
અશોક કંઈ બોલ્યો નહીં, માત્ર નજર નીચી કરી લીધી.
"તને એમ લાગે છે ને કે મને નવા કપડાં પહેરવાનો શોખ નથી? હું કંજૂસ છું?" મનોજભાઈએ પૂછ્યું.
"પપ્પા, હવે એ વાત જવા દો ને, મારે ઑફિસ જવાનું મોડું થાય છે," અશોકે વાત ટાળવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
"ના, આજે બે મિનિટ બેસીને સાંભળી લે, પછી તારે જ્યાં જવું હોય ત્યાં જજે," મનોજભાઈએ હાથમાં રહેલી પ્લાસ્ટિકની કોથળી ટેબલ પર મૂકી.
તેમણે કોથળીમાંથી એક બહુ જૂનું, આછા પીળા રંગનું શર્ટ બહાર કાઢ્યું.
એ શર્ટ એટલું જૂનું હતું કે તેનો કોલર ઘસાઈને તૂટી ગયો હતો અને ખિસ્સા પાસે ત્રણ-ચાર ટાંકા મારેલા હતા.
અશોક એ શર્ટ સામે અચરજથી જોઈ રહ્યો.
"ઓળખાય છે આ શર્ટ?" મનોજભાઈએ પૂછ્યું.
અશોકે નકારમાં માથું ધુણાવ્યું.
"આ એ શર્ટ છે જે મેં આજથી પંદર વર્ષ પહેલાં દિવાળી પર ખરીદ્યું હતું," મનોજભાઈ બોલ્યા.
"એ વખતે મારી કંપનીમાં મંદી આવી ગઈ હતી અને છ મહિના સુધી પગાર અડધો થઈ ગયો હતો," મનોજભાઈની આંખોમાં ભૂતકાળ તરવરવા લાગ્યો.
"ત્યારે તું બારમા ધોરણમાં આવ્યો હતો અને તારે એન્જિનિયરિંગના ક્લાસ કરવાના હતા," મનોજભાઈએ કહ્યું.
ગીતાબેન પણ રસોડામાંથી બહાર આવીને એક ખૂણે ઊભાં રહી ગયાં.
"ક્લાસવાળાએ એકસાથે પચ્ચીસ હજાર રૂપિયા માંગ્યા હતા, જે મારી આખી જિંદગીની બચત કરતા પણ વધારે હતા," મનોજભાઈનો અવાજ સહેજ ભારે થયો.
"મેં નક્કી કર્યું હતું કે જ્યાં સુધી તારું ભણતર પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી હું પોતાના માટે એક પણ નવો રૂપિયો ખર્ચ નહીં કરું," મનોજભાઈએ શર્ટ તરફ જોયું.
"આ શર્ટ મેં સતત સાત વર્ષ સુધી પહેર્યું હતું, જ્યાં ફાટતું ત્યાં તારી મમ્મી પાસે ટાંકો મરાવી લેતો હતો," મનોજભાઈ બોલ્યા.
અશોકના ગળામાં કંઈક અટકાવા લાગ્યું.
પછી મનોજભાઈએ પેલી ખાખી ફાઈલ ખોલી અને ટેબલ પર અશોકની સામે મૂકી.
ફાઈલની અંદર પીળા પડી ગયેલા કાગળો, જૂની રસીદો અને કેટલીક નાની ડાયરીઓ હતી.
"આ જો, આ તારી સ્કૂલની ફીની પાવતીઓ છે," મનોજભાઈએ એક કાગળ બતાવ્યો.
"અને આ તારી એન્જિનિયરિંગની ફી ભરવા માટે મેં મારી પ્રોવિડન્ટ ફંડની લોન લીધી હતી એના કાગળો છે," મનોજભાઈએ બીજો કાગળ મૂક્યો.
અશોકની નજર એ રસીદોની તારીખો પર પડી.
દરેક રસીદની તારીખ એ જ સમયની હતી જ્યારે ઘરમાં તહેવારો આવતા હતા.
"તેં જ્યારે પણ કહ્યું કે પપ્પા મારે આ પ્રોજેક્ટ માટે પૈસા જોઈએ છે, મારે લેપટોપ જોઈએ છે, મેં ક્યારેય તને ના પાડી હતી?" મનોજભાઈએ અશોકની આંખોમાં જોઈને પૂછ્યું.
અશોકનું માથું ધીમે ધીમે નીચે નમી ગયું.
"મેં તને ક્યારેય એવું ન લાગવા દીધું કે આપણી પાસે પૈસા નથી," મનોજભાઈ બોલ્યા.
"પણ એ પૈસા ક્યાંથી આવતા હતા એ તને ખબર છે? હું ઓફિસે ચા પીવાનું છોડી દેતો હતો જેથી સાંજે તારા માટે દૂધ અને ફળ લાવી શકું," મનોજભાઈના શબ્દો હવે અશોકના કાનમાં હથોડાની જેમ વાગતા હતા.
"હું બસમાં કંડક્ટરને અડધી ટિકિટના પૈસા બચાવવા માટે બે સ્ટોપ આગળ ઊતરીને ચાલીને જતો હતો," મનોજભાઈએ કહ્યું.
"આ જૂના કપડાં મારી કંજૂસાઈ નથી બેટા, આ મારી આદત બની ગઈ છે," મનોજભાઈનો અવાજ ભીનો થઈ ગયો.
"જ્યારે વર્ષો સુધી પોતાના શોખ મારીને જીવવું પડે ને, ત્યારે નવા કપડાં પહેરવામાં પણ સંકોચ થાય છે," મનોજભાઈએ પોતાની છાતી પર હાથ મૂક્યો.
"મને એમ થાય છે કે આ પૈસા હું નવા કપડામાં કેમ બગાડું? કાલ સવારે તારે કોઈ જરૂર પડશે તો કામ આવશે," મનોજભાઈ બોલ્યા.
અશોકે ધ્રૂજતા હાથે પેલી જૂની ફાઈલના પાનાં ફેરવ્યા.
છેલ્લા પાના પર એક નાની ચિઠ્ઠી ચોંટાડેલી હતી.
એ ચિઠ્ઠી પર પેન્સિલથી લખેલું હતું: 'અશોકના પહેલા ઇન્ટરવ્યુ માટે નવો સૂટ લેવાનો ખર્ચ - ૪૫૦૦ રૂપિયા.'
અને એની નીચે મનોજભાઈની ડાયરીની નોંધ હતી: 'આ મહિને મારા ચશ્માનો નંબર બદલાવવાનું આવતા મહિને રાખીશ.'
આ વાંચતાં જ અશોકની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહી નીકળી.
તેને યાદ આવ્યું કે જ્યારે તેનો પહેલો ઇન્ટરવ્યુ હતો ત્યારે પિતા તેને મોંઘામાં મોંઘા શોરૂમમાંથી સૂટ અપાવી લાવ્યા હતા.
અને પોતે એ વખતે પિતાના જૂના ચપ્પલ અને ઘસાયેલા કુરતા તરફ ધ્યાન પણ નહોતું આપ્યું.
અશોક ખુરશી પરથી ઊભો થઈ ગયો.
તેના પગ ધ્રૂજી રહ્યા હતા અને છાતીમાં પસ્તાવાનો ભારે ભાર લાગતો હતો.
"પપ્પા..." અશોકના મોંમાંથી માંડ આટલો શબ્દ નીકળ્યો.
તે સીધો જમીન પર બેસી ગયો અને મનોજભાઈના બંને પગ પકડી લીધા.
"પપ્પા, મને માફ કરી દો... હું સાચે જ આંધળો થઈ ગયો હતો," અશોક ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડ્યો.
"મેં તમારા ત્યાગને કંજૂસાઈ સમજી લીધી... હું તમારા જૂના કપડાં જોઈને શરમાતો હતો, પણ એ ન જોયું કે એ કપડાંની પાછળ મારું આખું ભવિષ્ય છુપાયેલું હતું," અશોક પિતાના પગ પર માથું મૂકીને રડવા લાગ્યો.
ગીતાબેન પણ આ દ્રશ્ય જોઈને પોતાની સાડીના છેડાથી આંસુ લૂછવા લાગ્યાં.
મનોજભાઈ નીચે નમ્યા અને બંને હાથથી અશોકના ખભા પકડીને તેને ઊભો કર્યો.
તેમણે અશોકને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.
"રડ નહીં બેટા, તારાથી કોઈ પાપ નથી થઈ ગયું," મનોજભાઈએ અશોકની પીઠ પર વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.
"તેં જે કહ્યું એ દુનિયાની નજરે સાચું જ હતું, પણ મારે તને એ બતાવવું હતું કે આ જૂના કપડાં મારા માટે માત્ર કપડાં નથી, મારા સંઘર્ષની નિશાની છે," મનોજભાઈ હળવું હસ્યા.
અશોકે આંસુ લૂછતાં ટેબલ પર પડેલું પેલું જૂનું શર્ટ હાથમાં લીધું.
તેણે એ શર્ટને પોતાની છાતીએ લગાવી દીધું.
"પપ્પા, આજે હું જે કંઈ પણ છું એ તમારા આ જૂના કપડાં અને તમારા ત્યાગને લીધે જ છું," અશોક ગદગદ અવાજે બોલ્યો.
"આજે સાંજે હું ઑફિસેથી વહેલો આવીશ, આપણે બંને સાથે જઈશું અને તમારા માટે તમારી પસંદગીના કપડાં લઈ આવીશું," અશોકે કહ્યું.
"અરે ભાઈ, મારે ક્યાં આટલા બધા કપડાંની જરૂર છે," મનોજભાઈએ સંકોચથી કહ્યું.
"ના પપ્પા, હવે નહીં, હવે હું કમાઉં છું અને મારા પિતાને દુનિયાના શ્રેષ્ઠ કપડાં પહેરાવવાની જવાબદારી મારી છે," અશોકે મક્કમતાથી કહ્યું.
અશોકે પિતાના બંને હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને તેના પર માથું ટેકવી દીધું.
ઘરમાં એક નવી જ શાંતિ અને પવિત્રતા ફેલાઈ ગઈ હતી.
ઓસરીમાં સવારનો તડકો ધીમે ધીમે સોનેરી રંગ પાથરી રહ્યો હતો અને પરિવારના સંબંધો વધુ મજબૂત બનીને ચમકી રહ્યા હતા.
જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.