વરમાળા પહેરાવતી વખતે કન્યાએ બધાને રોકી હાથમાં માઈક લઈને પોતાના પિતા વિશે એવી વાત કહી દીધી કે તે સાંભળીને બધા...

લગ્નમંડપમાં શરણાઈના સૂર વાગી રહ્યા હતા અને લાલ ગુલાબથી સજાવેલી સ્ટેજ પર સોનાના ભારે ઘરેણાંમાં લપેટાયેલી કવિતા બેઠી હતી.

સામે બેઠેલા સંબંધીઓ એકબીજાના કાનમાં વાતો કરી રહ્યા હતા કે કિરીટભાઈએ પોતાની એકમાત્ર દીકરીના લગ્નમાં પાણીની જેમ પૈસો વહાવ્યો છે.

પાંચ પકવાનની સુગંધથી આખો વાડીનો હોલ મહેકી રહ્યો હતો અને ઠેરઠેર ઝુમ્મરો ઝગમગી રહ્યા હતા.

વરરાજા મનોજ પોતાની શેરવાની સરખી કરીને વરમાળા પહેરાવવા માટે ઊભો થયો.

બરાબર એ જ ક્ષણે કવિતાએ પોતાના હાથમાં રહેલી ગુલાબની વરમાળા નીચે મૂકી દીધી.

આખા મંડપમાં એકાએક સન્નાટો છવાઈ ગયો અને ઢોલના ધબકારા થંભી ગયા.

"પહેલાં પંડિતજી આ માઇક મને આપો," કવિતાએ શાંત પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું.

કિરીટભાઈ આગળ દોડી આવ્યા, તેમનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો હતો અને કપાળ પર પરસેવાના ટીપાં ચમકવા લાગ્યા હતા.

"બેટા કવિતા, આ શું પાગલપન છે? શુભ મુહૂર્ત નીકળી રહ્યું છે," કિરીટભાઈએ દીકરીનો હાથ પકડવાની કોશિશ કરી.

"ના બાપુજી, આ પાગલપન નથી પણ છેલ્લા છ મહિનાથી ચાલી રહેલા જૂઠાણાનો અંત છે," કવિતાએ માઇક પોતાના હાથમાં લઈ લીધું.

કવિતાની માતા ઉમાબેન ઓઢણાના છેડે મોં ઢાંકીને ધ્રૂજવા લાગ્યા.

સામે પક્ષે વરરાજાના પિતા હસમુખભાઈ પોતાની જગ્યા પરથી ઊભા થઈ ગયા અને તેમની ભ્રમરો ખેંચાઈ ગઈ.

"આ શું તમાશો છે કિરીટભાઈ? તમારી દીકરી ફેરા ફરવાના સમયે ભાષણ આપવા કેમ બેઠી છે?" હસમુખભાઈએ ઉગ્ર અવાજે પૂછ્યું.

કવિતાએ માઇક મોં નજીક રાખ્યું અને તેની નજર મંડપમાં બેઠેલા સેંકડો મહેમાનો પર ફરી વળી.

"આ લગ્નમાં જેટલા પણ લોકો આવ્યા છે, એ બધા જ સમજી રહ્યા છે કે મારા પિતા ખૂબ મોટા માણસ છે," કવિતા બોલવા લાગી.

"આ ઝગમગતી લાઈટો, આ પાંચસો મહેમાનોનું ખાણું, અને આ પાંચ લાખનો લહેંગો જોઈને બધા મારા નસીબના વખાણ કરી રહ્યા છે."

"પણ આજે હું આ પવિત્ર અગ્નિની સામે ઊભા રહીને એક એવું સત્ય કહેવા માંગુ છું જે આ હોલમાં બેઠેલા કોઈને ખબર નથી."

કવિતાએ પોતાના લહેંગાના ખિસ્સામાંથી ત્રણ કાગળના ટુકડા બહાર કાઢ્યા.

"આ પહેલો કાગળ અમારા ગામના વ્યાજખોરનો છે, જેની પાસેથી મારા બાપુજીએ પચીસ લાખ રૂપિયા ત્રણ ટકાના વ્યાજે લીધા છે."

મંડપમાં બેઠેલા સંબંધીઓમાં ગણગણાટ શરૂ થઈ ગયો.

કિરીટભાઈએ બંને હાથથી પોતાનું માથું પકડી લીધું અને સ્ટેજના ટેબલનો સહારો લઈને ઊભા રહ્યા.

"આ બીજો કાગળ અમારી એકમાત્ર ખેતીની જમીન ગીરો મૂક્યાની પહોંચ છે," કવિતાનો અવાજ સહેજ પણ ધ્રૂજતો નહોતો.

"અને આ ત્રીજો કાગળ મારા બાપુજીની નોકરીના પીએફ ખાતામાંથી ઉપાડેલી તમામ જમાપૂંજીનો ખાલી હિસાબ છે."

આખું મંડપ સ્તબ્ધ થઈ ગયું, કોઈના મોંમાંથી એક હરફ નીકળતો નહોતો.

મનોજ અસમંજસમાં પડીને ક્યારેક કવિતા સામે તો ક્યારેક પોતાના પિતા સામે જોઈ રહ્યો હતો.

"કવિતા, તું આ શું બોલી રહી છે? તારા પિતાની આબરૂનો તો વિચાર કર," ઉમાબેન રડતાં રડતાં આગળ આવ્યાં.

"મા, આબરૂ કાગળના આ ફૂલોથી નથી સચવાતી," કવિતાએ માતાના હાથ પકડી લીધા.

"જો હું આજે ચૂપ રહીશ, તો કાલે સવારે મારા ગયા પછી આ લોકો ઘરના વાસણો પણ વેચવા મજબૂર થઈ જશે."

વાત વાસ્તવમાં છ મહિના પહેલાં શરૂ થઈ હતી જ્યારે મનોજ અને કવિતાનું સગપણ નક્કી થયું હતું.

હસમુખભાઈ એક મોટા વેપારી હતા અને સમાજમાં તેમનું મોટું નામ હતું.

સગપણ વખતે હસમુખભાઈએ કોઈ સીધી માંગણી નહોતી કરી, પણ વાતવાતમાં ઘણી શરતો મૂકી દીધી હતી.

"અમારા એકના એક દીકરાના લગ્ન છે, એટલે સમાજ જુએ એવો વટ પડવો જોઈએ," હસમુખભાઈ વારંવાર કહેતા હતા.

કિરીટભાઈ એક નાની ખાનગી કંપનીમાં સામાન્ય ક્લાર્કની નોકરી કરતા હતા.

તેમની આખી જિંદગીની બચત માંડ આઠ-દસ લાખ રૂપિયા હતી, જે તેમણે દીકરીના ભવિષ્ય માટે રાખી હતી.

પણ વેવાઈની નજરમાં નીચા ન પડાય અને દીકરી સાસરે જઈને મહેણાં ન સાંભળે, એ ડરે કિરીટભાઈને અંધ બનાવી દીધા હતા.

તેમણે પહેલાં પોતાની જિંદગીભરની બચત ખાલી કરી.

જ્યારે હોલ, કેટરિંગ અને ઘરેણાંના ખર્ચા વધવા લાગ્યા, ત્યારે તેમણે ગામની બાપદાદાની જમીન ગીરો મૂકી દીધી.

છેલ્લે જ્યારે ડેકોરેશન અને વરપક્ષના મહેમાનોની સરભરા માટે પૈસા ખૂટ્યા, ત્યારે તેમણે બજારમાંથી વ્યાજે રૂપિયા લીધા.

કવિતા આ બધું ચૂપચાપ જોઈ રહી હતી, પણ તેને અંદાજ નહોતો કે સ્થિતિ આટલી હદે વણસી ગઈ છે.

ગઈકાલે રાત્રે હળદરની વિધિ પત્યા પછી કવિતા પાણી પીવા રસોડામાં ગઈ ત્યારે તેણે પિતાને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતા જોયા હતા.

કિરીટભાઈ પોતાના એક જૂના મિત્ર સામે હાથ જોડીને બીજા બે લાખ રૂપિયા કરગરી રહ્યા હતા જેથી સવારે સોનાનો હાર ખરીદી શકાય.

તેમના મિત્રએ ચોખ્ખી ના પાડી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે હવે તારી પાસે કંઈ ગીરો મૂકવા જેવું બચ્યું નથી.

તે રાત્રે કવિતા ઊંઘી શકી નહોતી.

તેણે વિચાર્યું કે જે પિતાએ આખી જિંદગી જૂના ચંપલ પહેરીને તેને ભણાવી, એ પિતાને તે માત્ર એક દિવસના ખોટા વટ માટે બરબાદ થવા કેમ દઈ શકે.

તેણે સવારે પિતાની બેગમાંથી આ બધા કાગળો શોધી કાઢ્યા હતા અને મનોમન એક મોટો સંકલ્પ કરી લીધો હતો.

"હસમુખકાકા, મારા પિતા પાસે હવે એક રૂપિયો પણ બચ્યો નથી," કવિતાએ માઇકમાં સ્પષ્ટ કહ્યું.

"આ લગ્ન પત્યા પછી મારા બાપુજી પાસે ન તો રહેવા માટે શાંતિ બચશે, ન ખાવા માટે અનાજ."

"જો તમારો વટ આ ખોટા ખર્ચાથી જ સચવાતો હોય, તો મને આ લગ્ન મંજૂર નથી."

કવિતાએ પોતાના ગળામાંથી ભારે સોનાનો હાર ઉતાર્યો અને સ્ટેજ પર મૂકી દીધો.

"આ હાર જે દુકાનેથી ઉધાર લાવ્યા છીએ, એ દુકાનદારને કાલે સવારે પાછો આપી દેજો બાપુજી."

હસમુખભાઈનો ચહેરો ક્રોધથી લાલ થઈ ગયો, તેઓ સ્ટેજ પર ચડી આવ્યા.

"કિરીટ, તારી દીકરી અમારી આબરૂની હરાજી કરી રહી છે," હસમુખભાઈએ બૂમ પાડી.

"જો તમારી પાસે પૈસા નહોતા તો પહેલેથી ના પાડી દેવી હતી ને? અમને આવા ભિખારી વેવાઈ નથી જોઈતા."

આ સાંભળીને કિરીટભાઈનું માથું વધુ ઝૂકી ગયું.

તેઓ હાથ જોડીને હસમુખભાઈના પગમાં પડવા ગયા, પણ કવિતાએ તેમને વચ્ચેથી જ પકડી લીધા.

"બાપુજી, કોઈના પગમાં પડવાની જરૂર નથી," કવિતાએ મક્કમતાથી કહ્યું.

"તમે કોઈ ચોરી નથી કરી, તમે ફક્ત સમાજના આ દંભી નિયમો સામે હારી ગયા છો."

મંડપમાં ઊભેલા ઘણા મહેમાનો હવે નીચી નજરે જોવા લાગ્યા હતા.

કારણ કે એમાંથી અડધા લોકો એવા હતા જેમણે પોતાના ઘરમાં દીકરીઓના લગ્ન વખતે આવી જ રીતે દેવું કર્યું હતું.

બરાબર એ જ વખતે મનોજ આગળ વધ્યો અને તેણે કવિતાના હાથમાંથી માઇક લીધું.

હસમુખભાઈએ દીકરા તરફ જોઈને કહ્યું, "ચાલ મનોજ, આ જાન પાછી લઈ જવાની છે, અહીં આપણું કોઈ સન્માન નથી."

મનોજે પોતાના પિતા સામે જોયું, તેની આંખોમાં પહેલીવાર એક અલગ પ્રકારનો આક્રોશ દેખાતો હતો.

"પપ્પા, સન્માન કવિતાએ નહીં, પણ આપણા લોભે ગુમાવ્યું છે," મનોજનો અવાજ આખા મંડપમાં ગૂંજ્યો.

હસમુખભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમને આશા નહોતી કે પોતાનો દીકરો સામો બોલશે.

"તમે મને હંમેશાં કહેતા હતા કે સામાવાળા સક્ષમ છે અને પોતાની ખુશીથી બધું કરી રહ્યા છે," મનોજે કહ્યું.

"મને ખબર નહોતી કે આ સજાવટ પાછળ એક પિતાની લાચારી અને આંસુ છુપાયેલા છે."

મનોજ કિરીટભાઈ પાસે ગયો અને તેમના બંને હાથ પકડી લીધા.

"મને માફ કરી દો કાકા, મેં પૂછવાની તસ્દી પણ ન લીધી કે આ બધું ક્યાંથી આવી રહ્યું છે," મનોજ ગળગળા સાદે બોલ્યો.

"મનોજ, તું આ શું કરી રહ્યો છે? લોકો શું કહેશે?" હસમુખભાઈએ રોકવાનો પ્રયત્ન કર્યો.

"લોકો ખાવાનું ખાઈને ઘરે જતા રહેશે પપ્પા, પણ આ દેવું આખી જિંદગી આ પરિવારને કચડી નાખશે," મનોજે રોકડું પરખાવ્યું.

તેણે પોતાની શેરવાની પરથી સોનાની મોંઘી બ્રોચ ઉતારીને બાજુ પર મૂકી દીધી.

"કવિતા, તેં જે કર્યું એ માટે બહુ મોટી હિંમત જોઈએ," મનોજે કવિતાની આંખોમાં જોઈને કહ્યું.

"જો તું આજે આ વાત ન બોલી હોત, તો હું આખી જિંદગી એક અપરાધી બનીને જીવત."

"હું તારી સાથે લગ્ન કરવા માંગુ છું, પણ આ ભપકા સાથે નહીં."

મનોજે પંડિતજી તરફ જોયું, "મહારાજ, મંડપમાંથી આ બધું વધારાનું તામજામ હટાવો."

"અમે સાદા સુતરાઉ કપડાંમાં, માત્ર ચાર ફેરા ફરીને લગ્ન કરીશું."

હસમુખભાઈ ગુસ્સામાં હોલની બહાર નીકળી ગયા, પણ તેમના પરિવારના બાકીના સભ્યો ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.

મનોજની માતાએ આગળ આવીને કવિતાના માથા પર હાથ મૂક્યો.

"બેટા, તેં આજે મારા દીકરાને સાચો માણસ બનાવી દીધો," સાસુની આંખો ભીની હતી.

મંડપમાં રહેલા કેટરિંગ વાળા અને ડેકોરેશન વાળા માણસો પણ આ દ્રશ્ય જોઈને ભાવુક થઈ ગયા હતા.

કિરીટભાઈ જે જમીન પર બેસી પડ્યા હતા, તેઓ ઊભા થયા અને તેમણે કવિતાને છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

તેમની આંખોમાંથી વહેતા આંસુ હવે લાચારીના નહોતા, પણ એક દીકરીના સાચા પ્રેમ અને ગર્વના હતા.

અડધા કલાકની અંદર મંડપનું વાતાવરણ સાવ બદલાઈ ગયું.

ખોટા દેખાડા અને દંભના વાદળો વિખેરાઈ ગયા હતા.

કવિતાએ પોતાનો ભારે લહેંગો બદલીને એક સાદી લાલ બાંધણી પહેરી લીધી.

મનોજે પણ સાદો કુર્તો પહેરી લીધો.

કોઈ બેન્ડવાજા વગર, કોઈ ફટાકડા વગર, માત્ર મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે બંનેએ અગ્નિની સાક્ષીએ ફેરા લીધા.

જે મહેમાનો તમાશો જોવા ઊભા રહ્યા હતા, તેઓ પણ બંનેના આ નિર્ણય સામે હાથ જોડીને આશીર્વાદ આપવા લાગ્યા.

લગ્ન સંપન્ન થયા પછી મનોજે કિરીટભાઈના હાથમાં રહેલા પેલા ત્રણ કાગળો લીધા.

"કાકા, આ દેવું ચૂકવવામાં હવેથી તમારો દીકરો પણ અડધો ભાગીદાર છે," મનોજે વચન આપ્યું.

કિરીટભાઈ પાસે બોલવા માટે કોઈ શબ્દ નહોતા, તેઓ માત્ર બંને હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.

સમાજના ખોટા રીતરિવાજો અને દેખાડાના પાયા પર બંધાવા જઈ રહેલો એક સંબંધ આજે સાચી સમજણ અને સચ્ચાઈના પાયા પર સ્થપાયો હતો.

કવિતા જ્યારે સાસરે જવા નીકળી ત્યારે તેની પાલખી ભલે સાદી હતી, પણ તેનું ગૌરવ આભને આંબી રહ્યું હતું.

તેણે એક પરિવારને બરબાદ થતો બચાવી લીધો હતો અને બીજા પરિવારને દંભના અંધકારમાંથી બહાર કાઢ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.