દુકાનમાંથી ચોક્કસ માલ વેચતાં જ મળતી ધમકીની ચિઠ્ઠી વાંચી દીકરો સ્તબ્ધ થઈ ગયો, પિત્તળનો ડબ્બો તોડતાં જ...

શારદાબેને રમેશભાઈના હાથમાં આદુવાળી ચાની રકાબી આપતાં કહ્યું હતું, 'રમેશ, દુકાનનું ભાડું અને કેતનની કોલેજની ફી ભરવાની છે, કોઈ પણ જૂનો સામાન વેચીને આજે થોડા પૈસા ભેગા કરજો.'

રમેશભાઈએ ચાનો ઘૂંટડો ભરતાં કહ્યું હતું કે ઈશ્વર પર ભરોસો રાખો, આપણે ક્યારેય કોઈનું ખોટું નથી કર્યું એટલે આપણો ચૂલો ક્યારેય ઠંડો નહીં પડે.

કેતન આ બધું સાંભળીને અંદરથી બળતો હતો કે બાપુજી કાયમ માત્ર નસીબના ભરોસે જ જીવે છે.

બપોરના બાર વાગ્યા હતા અને વાસણો તથા અનાજના જૂના સ્ટોરની દુકાનમાં રમેશભાઈ લાકડાના ગલ્લા પર બેઠા હતા.

તેમના હાથમાં દુકાનની જૂની ખાતાવહી હતી અને ચહેરા પર ઊંડી ચિંતાની રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

ત્યાં જ એક અજાણ્યો ધનવાન વેપારી દુકાનમાં આવ્યો અને તેણે ખૂણામાં પડેલા પિત્તળના જૂના મોટા અનાજના ડબ્બા તરફ આંગળી ચીંધી.

'શેઠ, આ પિત્તળનો જૂનો મોટો ડબ્બો મારે ખરીદવો છે, બોલો શું કિંમત લેશો?' પેલા વેપારીએ પૂછ્યું.

રમેશભાઈએ કહ્યું, 'ભાઈ, એ જૂનો માલ છે, એના ત્રણ હજાર રૂપિયા થશે.'

પેલા ગ્રાહકે એક પણ દલીલ કર્યા વગર તરત જ પોતાના પાકીટમાંથી ત્રણ હજાર રૂપિયા ગણીને રમેશભાઈના હાથમાં મૂકી દીધા.

જેવો પેલો ગ્રાહક એ પિત્તળનો ડબ્બો લઈને રિક્ષામાં બેસવા ગયો, કે તરત જ દુકાનના શટર નીચેથી એક ગડી વાળેલો કાગળ સરકીને ગલ્લા પાસે આવ્યો.

રમેશભાઈના ચોવીસ વર્ષના દીકરા કેતને એ કાગળ ઉપાડ્યો અને વાંચતાં જ તેના ચહેરાનો રંગ ઊડી ગયો.

કાગળ પર લાલ શાહીથી લખેલું હતું: 'આ માલ ન વેચતો રમેશ, તારું આખું ઘર બરબાદ થઈ જશે!'

કેતનનો હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યો અને તેણે પિતા સામે કાગળ ધરી દીધો.

'બાપુજી, આ જુઓ! આ ચોથી વખત બન્યું છે!' કેતને ગભરાયેલા અને ગુસ્સાભર્યા અવાજે કહ્યું.

'જ્યારે પણ તમે આ જૂના પિત્તળના ડબ્બા વેચો છો, ત્યારે આવી અનામી ધમકીની ચિઠ્ઠી ક્યાંથી આવે છે?'

'તમે કોઈ ગેરકાયદેસર ધંધો તો નથી કરતા ને? જો પોલીસ આવશે તો આપણું આખું ખાનદાન જેલમાં સડશે!'

રમેશભાઈના ચહેરા પર પણ પરસેવો વળી ગયો હતો, પણ તેમણે કંપતા અવાજે કહ્યું, 'કેતન, મેં આખી જિંદગીમાં ક્યારેય એક રૂપિયાનું પણ ખોટું નથી કર્યું.'

'આ ડબ્બાઓ તો આપણા માળિયામાં વર્ષોથી ધૂળ ખાતા પડ્યા હતા, મને પોતે ખબર નથી કે આ ચિઠ્ઠીઓ કોણ ફેંકે છે.'

આ દુકાન રમેશભાઈના પિતાએ ચાલીસ વર્ષ પહેલાં સાદા પતરાના શેડમાં શરૂ કરી હતી.

તેમના બંને દીકરાઓ, મહેશ અને રમેશ, રાત-દિવસ લોખંડ અને પિત્તળના વાસણો ઘસીને દુકાનને આગળ લાવ્યા હતા.

પણ વીસ વર્ષ પહેલાં અચાનક આવેલી આફતે આખા હસતા-રમતા પરિવારના ટુકડે-ટુકડા કરી નાખ્યા હતા.

સાંજે ઘરે પહોંચીને કેતને પોતાની માતા શારદાબેન સામે મોટો હોબાળો મચાવ્યો.

રસોડામાં દાળ વઘારતાં શારદાબેન પણ ધ્રૂજી ઊઠ્યાં, 'રમેશ, આ બધું શું છે? આપણે કોઈ દુશ્મનાવટ વહોરવી નથી, એ બધો સામાન ભંગારમાં ફેંકી દો!'

'ના મા, ભંગારમાં નથી ફેંકવો, મને શંકા છે કે બાપુજી આપણી પાસે કંઈક બહુ મોટું સત્ય છુપાવી રહ્યા છે,' કેતને કઠોર અવાજે આક્ષેપ મૂક્યો.

'જો કાલે સવારે મને આ ચિઠ્ઠીઓનું સત્ય નહીં મળે, તો હું આ ઘર અને દુકાન કાયમ માટે છોડીને ચાલ્યો જઈશ!'

રમેશભાઈ આખી રાત પલંગ પર પડખાં ઘસતા રહ્યા અને તેમની આંખોમાંથી ઊંઘ ગાયબ થઈ ગઈ.

બીજા દિવસે બપોરે એક કાર આવીને દુકાન આગળ ઊભી રહી.

એક મોટો શાહુકર જેવો લાગતો માણસ ઉતર્યો અને તેણે દુકાનમાં બાકી બચેલા તમામ પાંચ પિત્તળના ડબ્બા તરફ જોયું.

'દુકાનદાર, આ પાંચેય ડબ્બા હું ખરીદવા માંગું છું, આ લો પચાસ હજાર રૂપિયા રોકડા!' પેલા માણસે નોટોનું બંડલ ટેબલ પર પછાડ્યું.

કેતને ગુસ્સામાં ટેબલ પર હાથ પછાડતાં કહ્યું હતું, 'બાપુજી, આખી બજારમાં લોકો ડિજિટલ શોરૂમ બનાવીને બેઠા છે અને આપણે આ જૂના ભંગારના ડબ્બા સાચવીને બેઠા છીએ!'

'જો તમે આ પચાસ હજારની મોટી રકમ ઠુકરાવી દેશો, તો હું સમજીશ કે તમને અમારા ભવિષ્યની કોઈ ચિંતા જ નથી!'

શારદાબેને કેતનને શાંત પાડતાં કહ્યું હતું કે બેટા, પૈસા કરતાં પરિવારની શાંતિ અને સલામતી વધુ મહત્વની છે.

પચાસ હજારની મોટી રકમ જોઈને કેતનની આંખો પણ પહોળી થઈ ગઈ, પણ રમેશભાઈના હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા.

જેવો રમેશભાઈએ પૈસા લેવા હાથ લંબાવ્યો, કે અચાનક બહારથી એક પથ્થર દુકાનની અંદર પડ્યો.

પથ્થર સાથે લાલ દોરીથી એક ચિઠ્ઠી બાંધેલી હતી: 'જો આજે આ ડબ્બાઓ બહાર ગયા, તો તારા દીકરાની અર્થી ઊઠશે!'

પેલો ગ્રાહક આ ધમકી જોઈને ગભરાઈ ગયો અને પૈસાનું બંડલ લઈને તરત જ કારમાં બેસીને ભાગી ગયો.

કેતનનો ક્રોધ હવે સીમા વટાવી ચૂક્યો હતો.

તેણે દુકાનમાંથી મોટો લોખંડનો હથોડો ઉપાડ્યો અને પેલા પિત્તળના ડબ્બા તરફ ધસી ગયો.

'આજે તો હું આ ડબ્બાના ટુકડે-ટુકડા કરી નાખીશ અને જોઈશ કે આની અંદર શું કાળો જાદુ સંતાયેલો છે!' કેતને હથોડો ઉગામ્યો.

રમેશભાઈએ આગળ વધીને કેતનનો હાથ પકડી લીધો, 'રોકાઈ જા કેતન! આ આપણા વડીલોની અમાનત છે!'

પણ કેતને પિતાને એક તરફ હડસેલી દીધા અને પૂરી તાકાતથી પિત્તળના ડબ્બાના તળિયા પર હથોડો ફટકાર્યો.

ધાતુનો મોટો અવાજ થયો અને ડબ્બાનું તળિયું બેવડાઈને ખૂલી ગયું.

તળિયાની અંદર એક ગુપ્ત પોલાણ હતું, જેમાંથી લાલ મખમલની મોટી પોટલી બહાર લાદી પર પડી.

પોટલીનું મોં ખૂલી ગયું અને અંદરથી સોનાના જૂના ઐતિહાસિક સિક્કા, દાગીના અને જમીનના જૂના દસ્તાવેજો બહાર ઢળ્યા!

કેતનના હાથમાંથી હથોડો નીચે પડી ગયો અને તેની આંખો ફાટી ગઈ.

રમેશભાઈ પણ આટલું બધું સોનું અને દસ્તાવેજો જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

દસ્તાવેજ પર તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતાના હસ્તાક્ષર હતા અને તેમના મોટા ભાઈ મહેશનું નામ લખેલું હતું.

બરાબર એ જ ક્ષણે દુકાનની બહાર ગલીના ખૂણામાંથી એક વૃદ્ધ, લંગડાતા પગવાળા અને ફાટેલાં કપડાં પહેરેલા માણસે અંદર પ્રવેશ કર્યો.

તેના ચહેરા પર વર્ષોની ગરીબી અને ભૂખમરાના ઊંડા ઘા હતા, પણ આંખોમાં અપાર વાત્સલ્ય હતું.

તેણે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું, 'રમેશ... મારા નાના ભાઈ... સારું થયું કે આ સોનું બચી ગયું!'

રમેશભાઈએ પેલા વૃદ્ધ સામે જોયું અને તેમનું હૃદય એક ધબકારો ચૂકી ગયું.

'મોટા ભાઈ... મહેશભાઈ! તમે જીવતા છો?' રમેશભાઈ પોકેપોકે રડી પડ્યા અને ભાઈને વળગી પડ્યા.

આખો હોબાળો સાંભળીને શારદાબેન પણ દોડી આવ્યાં હતાં અને જેઠને આ હાલતમાં જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયાં.

કેતને પૂછ્યું, 'મોટા બાપુજી... તમે વીસ વર્ષ પહેલાં આખા કુટુંબનું સોનું લઈને ભાગી ગયા હતા એવું બધા કહેતા હતા!'

મહેશભાઈ જમીન પર બેસી પડ્યા અને તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા.

તેમણે વીસ વર્ષ જૂનો એવો કાળો ઇતિહાસ ખોલ્યો જેને સાંભળીને કેતન અને રમેશના કાળજા કંપી ગયા.

'કેતન બેટા, હું કોઈ ચોર કે ભાગેડુ નહોતો,' મહેશભાઈએ ડૂસકાં ભરતાં કહ્યું.

'આજથી વીસ વર્ષ પહેલાં આપણા પિતાજીના અવસાન વખતે ગામના નિર્દય વ્યાજખોરોએ આપણા આખા ઘર અને દુકાન પર કબ્જો કરવાની ધમકી આપી હતી.'

'તેઓ આપણા આખા પરિવારને જાનથી મારી નાખવા માંગતા હતા અને આપણી જમીન પડાવી લેવા માંગતા હતા.'

'તે રાત્રે મેં નક્કી કર્યું કે હું મારા નાના ભાઈ રમેશ અને એના નાના દીકરા કેતન પર આંચ નહીં આવવા દઉં.'

'મેં તમામ દેવું મારા પોતાના માથે લઈ લીધું અને ઘરનું આ છેલ્લું બચેલું વડીલોપાર્જિત સોનું અને દસ્તાવેજ આ પિત્તળના ડબ્બાઓના તળિયામાં સીલ કરી દીધા!'

'હું રાતોરાત ગામ છોડીને ભાગી ગયો જેથી વ્યાજખોરો મારી પાછળ દોડે અને રમેશ સુખેથી જીવી શકે!'

'છેલ્લા વીસ વર્ષથી હું પથ્થરની ખાણોમાં મજૂરી કરીને અને ભીખ માંગીને જીવતો રહ્યો.'

'ગયા મહિને જ્યારે મને ખબર પડી કે પેલા જૂના વ્યાજખોરનો દીકરો આ દુકાનમાં આવીને આ ડબ્બાઓ શોધે છે, ત્યારે મારા હોશ ઊડી ગયા!'

'તેને શંકા હતી કે આ ડબ્બાઓમાં સોનું સંતાડેલું છે.'

'જો રમેશ એ ડબ્બા વેચી દેત, તો આખું સોનું પેલા વ્યાજખોરના હાથમાં જતું રહેત!'

'હું સામે આવી શકું તેમ નહોતો કારણ કે મારા પર જૂના કેસ હતા, તેથી હું પથ્થર ફેંકીને અને ચિઠ્ઠીઓ લખીને રમેશને આ સોદો કરતાં રોકતો હતો!'

'મારો એક જ સંકલ્પ હતો કે મારા રમેશના પરિવારની આ અમાનત કોઈ લૂંટી ન જાય!'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ કેતનના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

તેણે પોતાના પિતા પર ચોરી અને કાળાબજારીનો આરોપ મૂક્યો હતો, જ્યારે પિતા અને મોટા બાપુજીએ પોતાના લોહીનું પાણી કરીને પરિવારની લાજ રાખી હતી!

કેતન ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડતો પોતાના મોટા બાપુજીના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ ઢળી પડ્યો.

'મોટા બાપુજી... મને માફ કરી દો! હું કેટલો મોટો અહંકારી અને પાપી હતો!' કેતન રડતાં રડતાં તેમના પગ પકડી લીધા.

'મેં બાપુજી પર શંકા કરી અને તમને કાયર સમજ્યા!'

મહેશભાઈએ ધ્રૂજતા હાથે કેતનને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતીએ વળગાડી લીધો.

રમેશભાઈ અને મહેશભાઈ બંને વૃદ્ધ ભાઈઓ એકબીજાના ગળે મળીને નાના બાળકની જેમ રડી પડ્યા.

શારદાબેને રડતાં રડતાં જેઠના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને તેમને ઘરમાં આદરપૂર્વક આવકાર્યા.

મહેશભાઈએ ધ્રૂજતા હાથે પોતાની કમરમાં બાંધેલી એક જૂની ચાવી કાઢી અને પેલી સોનાની પેટી ખોલીને બતાવી.

તેમાં તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતાના હાથથી લખાયેલો છેલ્લો પત્ર પણ હતો, જેમાં બંને ભાઈઓને કાયમ એક થઈને રહેવાની શિખામણ આપેલી હતી.

એ પત્ર વાંચતાં જ રમેશભાઈ અને કેતનની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુ વહી નીકળ્યા.

કેતને પોતાના મોટા બાપુજીના બંને પગ ધોઈને ચરણામૃત લીધું અને પોતાની ભૂલનો પશ્ચાતાપ કર્યો.

મહેશભાઈએ કેતનને પ્રેમથી ગળે લગાવ્યો અને કહ્યું કે પરિવારની એકતા જ આપણું સાચું ધન છે.

કેતને તે જ ક્ષણે જાહેરાત કરી કે આજથી તે આ દુકાનનું નવીનીકરણ કરશે અને મોટા બાપુજીના માર્ગદર્શન હેઠળ જ આખો વેપાર ચલાવશે.

શારદાબેને રસોડામાંથી મીઠાઈ લાવીને ભગવાનના મંદિરમાં ધરાવી અને આખા મહોલ્લામાં આનંદ છવાઈ ગયો.

તે જ દિવસે તમામ સોનું અને જમીનના દસ્તાવેજો સાચા માલિકો પાસે પાછા આવ્યા.

આખી બજારના વેપારીઓએ આવીને મહેશભાઈની બહાદુરી અને ત્યાગને સલામ કરી.

રમેશભાઈએ ભીની આંખે સ્વીકાર્યું કે સાચો ધનવાન એ જ છે જેનો પરિવાર એક થઈને મુશ્કેલીઓ સામે લડી શકે.

દુકાનની એ નાની છત નીચે વડીલોના આશીર્વાદ અને સંસ્કારોનો અખંડ દીવો સદાય માટે પ્રજ્વલિત થઈ ગયો.

દુકાનની એ નાની છત નીચે શંકા અને ડરનો અંધકાર હંમેશ માટે ભૂંસાઈ ગયો હતો.

અને બે ભાઈઓના પવિત્ર ત્યાગ અને એકતાનો સૂર્ય સદાય માટે ઝળહળી ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.