ઓફિસમાં ન હોય તેવા કર્મચારીને શોધતી વૃદ્ધાને કાઢી મૂકનાર માલિક સ્તબ્ધ થઈ ગયા, ભોંયરાનું તાળું ખૂલતાં જ...

સવિતાબેને હિરેનના હાથમાં ગરમ રોટલી અને અથાણાંનો નાનો ડબ્બો આપ્યો હતો.

'હિરેન બેટા, તારી નોકરી ભલે નાની હોય, પણ તારું દિલ મોટું રાખજે,' સવિતાબેને વહાલથી કહ્યું હતું.

'ઓફિસમાં કોઈ લાચાર માણસ આવે તો એનું ક્યારેય અપમાન ન કરતો, ઈશ્વર બધું જોતો હોય છે.'

હિરેને માતાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને કહ્યું કે બા, હું હંમેશાં તમારા આપેલા સંસ્કારો પર જ ચાલીશ.

સવારે નવ વાગ્યા હતા અને કાપડના મોટા કોર્પોરેટ હેડક્વાર્ટરના કાચના ભવ્ય રિસેપ્શન કાઉન્ટર પર હિરેન પોતાની ખુરશી પર બેઠો હતો.

તેણે કમ્પ્યુટર ચાલુ કર્યું અને મુલાકાતીઓના રજિસ્ટરની નવી ડાયરી ખોલી.

ત્યાં જ દરવાજા પરથી એક વૃદ્ધ, ફાટેલા ધોતીવાળા ખેડૂત હાથમાં જૂની થેલી લઈને ધ્રૂજતા પગલે રિસેપ્શન કાઉન્ટર સામે આવીને ઊભા રહ્યા.

'બેટા, સુરેશભાઈ ક્યાં બેસે છે? મારે સુરેશભાઈને તાત્કાલિક મળવું છે,' પેલા વૃદ્ધે આજીજીભર્યા અવાજે પૂછ્યું.

હિરેને કમ્પ્યુટરમાં કંપનીની એમ્પ્લોયી ડિરેક્ટરી અને સ્ટાફ લિસ્ટમાં જોયું, પણ આખી કંપનીના પાંચસો કર્મચારીઓમાં સુરેશ નામનો કોઈ માણસ નહોતો.

'કાકા, આપણી આખી ઓફિસમાં સુરેશ નામનો કોઈ અધિકારી કે કર્મચારી કામ જ નથી કરતો,' હિરેને વિનમ્રતાથી કહ્યું.

પેલો વૃદ્ધ રડવા જેવો થઈ ગયો, 'ના બેટા, મને કોઈએ કહ્યું હતું કે આ જ ઓફિસમાં સુરેશભાઈ બેસે છે અને એ જ મારા દીકરાની દવા માટે મદદ કરશે.'

ગયા અઠવાડિયે પણ એક અંધ વૃદ્ધ લાકડીના ટેકે આવ્યા હતા અને કહી રહ્યા હતા કે સુરેશભાઈએ તેમના દીકરીના લગ્નમાં કરિયાવર આપવાનું વચન આપ્યું હતું.

તે સમયે હિરેને પોતાના ખિસ્સામાંથી બસો રૂપિયા કાઢીને પેલા અંધ વૃદ્ધને આપ્યા હતા અને પ્રેમથી જમાડ્યા હતા.

પણ હિરેનને પોતે સમજાતું નહોતું કે આ સુરેશભાઈ આખરે છે કોણ અને બધા એમને આટલા કેમ શોધે છે.

હિરેને પેલા વૃદ્ધને પાણી પીવડાવ્યું અને ભારે હૈયે રવાના કર્યા, કારણ કે છેલ્લા એક મહિનાથી આ પાંચમી વખત બન્યું હતું.

ક્યારેક કોઈ ગરીબ વિધવા, ક્યારેક કોઈ અપંગ યુવાન તો ક્યારેક કોઈ ભિખારી જેવો માણસ આવીને આ જ સુરેશભાઈની શોધ કરતો હતો.

બપોરે જ્યારે કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર પરેશભાઈ પોતાની લક્ઝરી કેબિનમાંથી બહાર આવ્યા, ત્યારે હિરેને આ વાત તેમની સામે મૂકી.

પરેશભાઈ કંપનીના સ્વર્ગસ્થ ચેરમેન જગદીશભાઈના એકમાત્ર વારસદાર અને અહંકારી સ્વભાવના યુવાન માલિક હતા.

પરેશભાઈ પોતાના કેબિનમાં વિદેશી ક્લાયન્ટ્સ સાથે કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટ્સની ચર્ચા કરી રહ્યા હતા અને નફા સિવાય તેમને કોઈ વાતમાં રસ નહોતો.

તેમના માટે ગરીબોની લાચારી માત્ર સમયનો બગાડ હતી અને તેઓ માનતા હતા કે લાગણીઓથી બિઝનેસ ન ચાલે.

વાત સાંભળતાં જ પરેશભાઈનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો.

'હિરેન, તારું મગજ ઠેકાણે છે કે નહીં?' પરેશભાઈએ મોટેથી ઠપકો આપ્યો.

'કંપનીમાં જ્યારે સુરેશ નામનો કોઈ માણસ અસ્તિત્વમાં જ નથી, તો આવા ભિખારીઓને તું રિસેપ્શનમાં ઊભા કેમ રહેવા દે છે?'

'આ કોઈ ધર્મશાળા નથી કે ગમે તે માણસ અંદર ઘૂસી આવે!'

'કાલથી જો કોઈ આવો કંગાળ માણસ અહીં દેખાયો, તો હું તને નોકરીમાંથી તાત્કાલિક કાઢી મૂકીશ!' પરેશભાઈએ કેબિનનો દરવાજો જોરથી પછાડ્યો.

હિરેન સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયો અને તેણે નીચું જોઈને પોતાનું કામ ચાલુ રાખ્યું.

સાંજે ઘરે પહોંચીને હિરેને પોતાની બીમાર માતા સવિતાબેન સામે આખી વાત કહી.

સવિતાબેને ખાટલામાં બેઠા થઈને કહ્યું, 'બેટા, ગરીબોના દર્દને ક્યારેય ધિક્કાર ન કરાય, કોઈ માણસ વગર કારણે આશા લઈને ન આવે.'

'તારા સ્વર્ગસ્થ પિતા કહેતા હતા કે ક્યારેક ભગવાન પણ કોઈ વેશ ધરીને કસોટી કરવા આવતા હોય છે.'

બીજા દિવસે સાંજના સાત વાગ્યે ધોધમાર વરસાદ વરસી રહ્યો હતો અને ઓફિસનો તમામ સ્ટાફ ઘરે જતો રહ્યો હતો.

માત્ર હિરેન પોતાની નાઇટ શિફ્ટનું લોગબુક પૂરું કરી રહ્યો હતો.

બરાબર એ જ વખતે એક સિત્તેર વર્ષનાં વૃદ્ધા દેવીબેન વરસાદમાં સાવ પલળતાં પલળતાં રિસેપ્શનના દરવાજે આવીને ફસડાઈ પડ્યાં.

તેમના ખોળામાં પાંચ વર્ષનો એક માસૂમ બાળક હતો, જે તીવ્ર તાવથી ધ્રૂજી રહ્યો હતો અને બેભાન હાલતમાં હતો.

દેવીબેનના હાથમાં એક પીળો કાગળ અને પિત્તળની નાની જૂની ચાવી હતી.

'બેટા... સુરેશભાઈને બોલાવો... મારો પૌત્ર મરી જશે!' દેવીબેન પોકેપોકે રડી પડ્યાં.

હિરેન દોડીને બહાર આવ્યો અને બાળકને ઊંચકીને સોફા પર સુવડાવ્યો.

તેણે પેલા કાગળ સામે જોયું, જેના પર હાથથી લખેલું હતું: 'મુસીબતના સમયે આ ચાવી લઈને કંપનીના રૂમ નંબર 104માં પહોંચી જવું. સુરેશ.'

હિરેનના મનમાં ધ્રાસકો પડ્યો, કારણ કે રૂમ નંબર 104 તો ઓફિસના અંધારા ભોંયરામાં આવેલો જૂનો સ્ટોરરૂમ હતો, જે સ્વર્ગસ્થ ચેરમેન જગદીશભાઈના સમયથી બંધ પડ્યો હતો!

હિરેને એક ક્ષણનો પણ વિચાર ન કર્યો, તેણે પેલી પિત્તળની ચાવી લીધી અને વૃદ્ધા તથા બાળકને લઈને સીધો ભોંયરા તરફ દોડ્યો.

બરાબર એ જ ક્ષણે પરેશભાઈ પોતાની કારની ચાવી ભૂલી ગયા હોવાથી ઓફિસમાં પાછા આવ્યા હતા.

તેમણે રિસેપ્શન ખાલી જોયું અને ભોંયરામાંથી લાઈટનો પ્રકાશ આવતો જોયો.

પરેશભાઈ ગુસ્સામાં લાલચોળ થઈને સીધા ભોંયરા તરફ ધસી ગયા.

જેવા તેઓ રૂમ નંબર 104ના દરવાજે પહોંચ્યા, તેમણે હિરેનને પેલી વૃદ્ધા સાથે રૂમની અંદર ઊભેલો જોયો.

'હિરેન! તારી આટલી હિંમત કે તું મારી પરવાનગી વગર આ બંધ રૂમમાં આવા ભિખારીઓને લઈને ઘૂસી ગયો?' પરેશભાઈએ તાડૂકીને કહ્યું.

'આજથી તું નોકરીમાંથી બરતરફ છે અને હું તમને બધાને પોલીસને હવાલે કરીશ!'

પણ હિરેનનું ધ્યાન પરેશભાઈની ધમકી પર નહોતું, તેનું ધ્યાન રૂમના ખૂણામાં રહેલી જૂની લોખંડની તિજોરી પર હતું.

પેલી પિત્તળની ચાવી બરાબર એ તિજોરીના તાળામાં ફિટ થઈ ગઈ અને ખટાક અવાજ સાથે તાળું ખૂલી ગયું!

તિજોરીની અંદર એક જૂની ચામડાની ડાયરી, ચેકબુક, પાંચ લાખ રૂપિયા રોકડા અને એક મોટી ફ્રેમવાળો ફોટો મૂકેલો હતો.

પરેશભાઈએ જેવો એ ફોટો જોયો, તેમના હાથમાંથી કારની ચાવી નીચે લાદી પર પડી ગઈ.

એ ફોટો તેમના પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતા જગદીશભાઈનો હતો!

ફોટામાં જગદીશભાઈ કોઈ અમીર સૂટબૂટમાં નહીં, પણ એક સાદા મજૂરના ખાદીના કુર્તામાં હસતા ઊભા હતા.

અને તેમના ગળામાં એક બેજ લટકતો હતો જેના પર મોટા અક્ષરે લખેલું હતું: 'સુરેશ - જનસેવક.'

પરેશભાઈના પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેમણે ધ્રૂજતા હાથે પેલી ચામડાની ડાયરી ખોલી.

ડાયરીના પહેલા જ પાના પર જગદીશભાઈના પોતાના હસ્તાક્ષરમાં લખાયેલો પત્ર હતો.

પત્ર વાંચતાં જ પરેશભાઈની આંખોમાંથી આંસુનો ધોધ વહી નીકળ્યો.

પત્રમાં જગદીશભાઈએ લખ્યું હતું: 'મારા વહાલા દીકરા પરેશ, જો ક્યારેય તું આ તિજોરી ખોલે, તો સમજી લેજે કે તારા પિતાની સાચી ઓળખ આ છે.'

'આજથી ત્રીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું સાવ કંગાળ હતો, ત્યારે મારા મોટા ભાઈ સુરેશે મને એન્જિનિયરિંગ ભણાવવા માટે કોલસાની ખાણમાં મજૂરી કરી હતી.'

'તે ખાણમાં થયેલા અકસ્માતમાં મારા મોટા ભાઈ સુરેશનું મોત થઈ ગયું હતું.'

'મરતી વખતે સુરેશભાઈએ મારો હાથ પકડીને વચન લીધું હતું કે જગદીશ, તું ગમે તેટલો મોટો માણસ બને, પણ ગરીબોના દર્દને ક્યારેય ભૂલતો નહીં.'

'મેં આખી જિંદગી મારા ભાઈના નામે એક ગુપ્ત જિંદગી જીવી છે.'

'હું જગદીશ બનીને કંપની ચલાવતો હતો, પણ દર રવિવારે સુરેશ બનીને ગામડાંઓમાં ગરીબોની ઝૂંપડીઓમાં જઈને દવા અને અનાજ પહોંચાડતો હતો.'

'મેં ક્યારેય દાનનો ઢંઢેરો નથી પીટ્યો, તેથી ગામડાંના હજારો પરિવારો મને માત્ર સુરેશ તરીકે જ ઓળખે છે.'

'મેં મારા અંગત નફામાંથી આ તિજોરી બનાવી છે જેથી મારા ગયા પછી પણ કોઈ લાચાર માણસ સુરેશના નામે આવે તો ખાલી હાથે પાછો ન જાય.'

'પરેશ, જો તું સાચો દીકરો હોય, તો આ સુરેશના નામને ક્યારેય મરવા ન દેતો!'

આ શબ્દો વાંચતાં જ પરેશભાઈ ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડી પડ્યા અને ભોંયરાની લાદી પર બેસી પડ્યા.

તેમણે પેલી વૃદ્ધા દેવીબેન સામે જોયું અને પૂછ્યું, 'માજી... મારા પિતાજીને તમે કેવી રીતે ઓળખો છો?'

દેવીબેને રડતાં રડતાં કહ્યું, 'બેટા, આજથી દસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે અમારા આખા ગામમાં પૂર આવ્યું હતું, ત્યારે આ સુરેશભાઈએ અમને પોતાના ખભા પર બેસાડીને બચાવ્યા હતા.'

'તેમણે આ ચાવી આપતાં કહ્યું હતું કે જ્યારે પણ આ બાળક બીમાર પડે, ત્યારે આ ઓફિસે આવી જજે.'

પરેશભાઈને પોતાના અહંકાર અને કઠોરતા પર એટલો બધો પશ્ચાતાપ થયો કે તેઓ પોતાની જાતને ધિક્કારવા લાગ્યા.

તેમણે દોડીને પેલા બીમાર બાળકને પોતાની છાતીએ ચાંપી લીધો.

'મને માફ કરી દો માજી! હું મારા દેવ જેવા પિતાના સંસ્કારો ભૂલીને રાક્ષસ બની ગયો હતો!' પરેશભાઈ પોકેપોકે રડવા લાગ્યા.

પરેશભાઈએ હિરેનનો હાથ પકડીને ગળે લગાવી લીધો, 'હિરેન, તેં આજે મારી આંખો ખોલી નાખી, જો તેં આ તાળું નકોલ્યું હોત તો હું મારા પિતાના આત્માનો ગુનેગાર બની જાત!'

પરેશભાઈએ પોતાની ગાડી કઢાવીને તે જ ક્ષણે બાળક અને દેવીબેનને શહેરની સૌથી મોટી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાવ્યા અને શ્રેષ્ઠ સારવાર કરાવી.

પરેશભાઈની પત્ની પણ હોસ્પિટલ પહોંચી અને તેમણે બાળકને પોતાના ખોળામાં લઈને માથે વહાલથી હાથ ફેરવ્યો.

તેમણે કહ્યું કે આપણા ઘરમાં આટલી સંપત્તિ છે, પણ સાચું સુખ આજે કોઈ લાચારના આંસુ લૂછવામાં મળ્યું છે.

બીજા દિવસે સવારે પરેશભાઈએ કંપનીના બોર્ડરૂમમાં જાહેરાત કરી કે કંપનીના નફાનો પચ્ચીસ ટકા હિસ્સો કાયમ માટે 'સુરેશ સેવા ટ્રસ્ટ'માં જશે.

અને હિરેનને આ સેવા ટ્રસ્ટના કાયમી ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો.

ઓફિસના રિસેપ્શન પર હવે મોટા અક્ષરે બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું કે સુરેશભાઈના નામથી આવનાર દરેક ગરીબનું અહીં સ્વાગત છે.

સવિતાબેને પણ ઘરે હિરેનને ગળે લગાવી લીધો અને પોતાના દીકરાની પ્રામાણિકતા પર ગર્વના આંસુ વહાવ્યા.

હિરેને તે જ સાંજે માતા સવિતાબેનના ચરણ સ્પર્શ કરીને કહ્યું કે તમારા આશીર્વાદથી આજે એક માસૂમ જીવ બચી ગયો.

પરેશભાઈએ હિરેનને પોતાના નાના ભાઈ જેવો આદર આપીને આખા સ્ટાફ સામે ગૌરવ અપાવ્યું.

આખી કંપનીના કર્મચારીઓએ ઊભા થઈને આ નિર્ણયને વધાવી લીધો અને ઓફિસનું વાતાવરણ પ્રેમ અને આદરથી ભરાઈ ગયું.

પરેશભાઈએ ભીની આંખે સ્વીકાર્યું કે સાચી સંપત્તિ આલીશાન બેંક બેલેન્સમાં નથી, પણ પિતાના આપેલા સંસ્કારો અને પરોપકારમાં છે.

દેવીબેને બંને હાથ જોડીને આખા પરિવારને દીર્ઘાયુષ્યના આશીર્વાદ આપ્યા અને બાળકના ચહેરા પર સુંદર સ્મિત ખીલી ઊઠ્યું.

એ કોર્પોરેટ ઓફિસ હવે માત્ર પૈસા કમાવાનું સાધન નહીં, પણ હજારો ગરીબોના આશાનું પવિત્ર મંદિર બની ગઈ.

એ ઓફિસની છત નીચે અહંકાર અને સ્વાર્થનો અંધકાર સદાય માટે ભૂંસાઈ ગયો હતો.

અને એક સાચા પિતાના અમર બલિદાન અને સેવાભાવનો સૂર્ય પેઢીઓ સુધી ઝળહળતો રહ્યો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.