ગરીબ શિક્ષકને હોસ્પિટલના બિસ્તર પર જોઈને રાજ્યના સૌથી મોટા હાર્ટ સર્જનના હાથમાંથી ફાઈલ પડી ગઈ કારણ કે...

તાલુકા મથકની સરકારી હાઈસ્કૂલમાં સળંગ પાંત્રીસ વર્ષ સુધી ગણિત અને વિજ્ઞાનના આદરણીય શિક્ષક તરીકે સેવા આપીને હસમુખલાલ નિવૃત્ત થયા હતા. તેઓ આખી જિંદગી એક જૂની સાદી સાયકલ પર સવાર થઈને તાપ, ટાઢ કે વરસાદમાં પણ સમયસર શાળાએ પહોંચતા હતા. તેમણે ક્યારેય કોઈ વિદ્યાર્થી પાસેથી ટ્યુશનના નામે એક રૂપિયો પણ નહોતો લીધો, કારણ કે તેઓ શિક્ષણને વેપાર નહીં પણ ઈશ્વરની પવિત્ર પૂજા માનતા હતા.

નિવૃત્તિ પછી તેઓ પોતાની ધર્મપત્ની શાંતાબેન સાથે પોતાના નાના મકાનમાં મળતા સાધારણ પેન્શન પર સાદગીપૂર્ણ અને સંતોષી જીવન વિતાવી રહ્યા હતા. તેમનો દીકરો આલોક એક નાની ખાનગી કંપનીમાં સામાન્ય પગાર પર હિસાબનીશ તરીકે નોકરી કરતો હતો. ઘરમાં કોઈ મોટો વૈભવ નહોતો, પણ પ્રેમ અને સંસ્કારોની કોઈ ખોટ નહોતી.

એક દિવસ વહેલી સવારે તુલસીક્યારે પાણી ચડાવતી વખતે હસમુખલાલને છાતીમાં અચાનક વીજળી જેવો તીવ્ર કંપારી છૂટી ગયો અને તેઓ અસહ્ય દુખાવાથી કણસતા ઓસરીમાં ઢળી પડ્યા. શાંતાબેને ગભરાઈને પોક મૂકી એટલે આજુબાજુના પડોશીઓ દોડી આવ્યા. આલોકે તાત્કાલિક રીક્ષા બોલાવીને પિતાને સ્થાનિક સરકારી હોસ્પિટલમાં પહોંચાડ્યા.

ત્યાંના ડોક્ટરે પ્રાથમિક તપાસ અને કાર્ડિયોગ્રામ કરીને ગંભીર ચહેરે જણાવ્યું કે હસમુખલાલને ભયાનક મેજર હાર્ટ એટેક આવ્યો છે. તેમના હૃદયની ત્રણ મુખ્ય નસોમાં પંચાણું ટકાથી વધુ કાળો બ્લોકેજ થઈ ગયો છે અને હૃદય માત્ર ત્રીસ ટકા જ કામ કરી રહ્યું છે. જો આગામી બાર કલાકમાં શહેરની મોટી સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં તેમની તાત્કાલિક ઈમરજન્સી બાયપાસ સર્જરી કરવામાં નહીં આવે, તો તેમને બચાવવા અસંભવ છે.

ડોક્ટરે તેમને તાત્કાલિક એમ્બ્યુલન્સમાં શહેરની સૌથી પ્રખ્યાત અને મોંઘી હાર્ટ કેર સુપર-સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં લઈ જવાની ભલામણ કરી. એ ઓપરેશન, આઈસીયુ અને દવાઓનો અંદાજિત ખર્ચ આઠ લાખ રૂપિયા જેટલો મોટો થતો હતો. આટલી તોતિંગ રકમ સાંભળતાં જ શાંતાબેન અને આલોકના પગ નીચેથી જાણે ધરતી સરકી ગઈ.

હસમુખલાલની આખી જિંદગીની એકઠી કરેલી જમાપૂંજી માંડ દોઢ લાખ રૂપિયા હતી જે બેંકની ફિક્સ ડિપોઝિટમાં પડી હતી. આલોકે આંખોમાં આંસુ સાથે પોતાના સગા કાકાઓ, મામાઓ અને મિત્રો આગળ હાથ ફેલાવ્યા. પણ આટલી મોટી રકમ સાંભળીને તમામ અમીર સગા-સંબંધીઓએ હાથ ઊંચા કરી દીધા અને બહાના કાઢીને ફોન કાપી નાખ્યા.

અંતે લાચાર બનીને પરિવારે પોતાના ઘરના દાગીના ગીરે મૂકવાની શરતે હસમુખલાલને શહેરની પેલી જાણીતી હાર્ટ હોસ્પિટલના આઈસીયુ વોર્ડમાં દાખલ કર્યા. હસમુખલાલના શરીરે અસંખ્ય મશીનો અને ઓક્સિજનના પાઈપો જોડાયેલા હતા. તેઓ અર્ધબેભાન અવસ્થામાં જીવન અને મરણ વચ્ચે અંતિમ શ્વાસો ગણી રહ્યા હતા.

તેમના ધૂંધળા મગજમાં પોતાના પાંત્રીસ વર્ષના શિક્ષક જીવનની અનેક જૂની સ્મૃતિઓ એક પછી એક સિનેમાના પડદાની જેમ પસાર થવા લાગી. તેમને ખાસ કરીને વીસ વર્ષ પહેલાંની દસમા ધોરણની બેચનો પોતાનો સૌથી તોફાની અને માથાભારે વિદ્યાર્થી કેતન યાદ આવી ગયો.

કેતન આખી હાઈસ્કૂલનો સૌથી અણગમતો, ઝઘડાળુ અને બેદરકાર વિદ્યાર્થી ગણાતો હતો. તે ક્યારેય પુસ્તકો કે નોટબુક લાવતો નહોતો, વર્ગખંડની બારીઓમાંથી પથ્થર ફેંકતો અને સાથી વિદ્યાર્થીઓ સાથે રોજ મારામારી કરતો હતો. શાળાના તમામ શિક્ષકો અને આચાર્ય કેતનને શાળામાંથી કાયમ માટે કાઢી મૂકવા માંગતા હતા.

પરંતુ હસમુખલાલે કેતનને ક્યારેય શાળામાંથી કાઢવા નહોતો દીધો. હસમુખલાલ હંમેશા કહેતા હતા કે કોઈ બાળક જન્મથી ખરાબ નથી હોતું, એના સંજોગો એને ભટકાવી દે છે. એક દિવસ શાળાના સ્ટાફરૂમની તિજોરીમાંથી પરીક્ષા ફીના બસો રૂપિયા ચોરાયા અને કેતન રંગેહાથ પકડાઈ ગયો.

તમામ શિક્ષકોએ કેતનને પોલીસ સ્ટેશન ભેગો કરવાની જીદ પકડી હતી. પણ હસમુખલાલ કેતનને શાંતિથી પોતાની સાયકલની પાછળ બેસાડીને તેના ઘરે લઈ ગયા. ત્યાં જઈને હસમુખલાલે જે દ્રશ્ય જોયું તે જોઈને તેમનું કાળજું કંપી ગયું હતું.

ગામના છેવાડે આવેલી એક કાચી નળિયાવાળી ઝૂંપડીમાં કેતનની વિધવા માતા ટીબીના છેલ્લા તબક્કામાં લોહીની ઊલટીઓ કરતી ખાટલામાં કણસતી હતી. ઘરમાં અનાજનો એક દાણો નહોતો અને માતાની દવા લાવવા માટે લાચાર બનીને કેતને એ ચોરી કરી હતી.

તે દિવસે હસમુખલાલે પોતાના ખિસ્સામાંથી આખા મહિનાની તમામ દવાઓ અને અનાજ કેતનના ઘરમાં લાવી આપ્યાં હતાં. હસમુખલાલે કેતનના માથા પર વહાલથી હાથ મૂકીને કહ્યું હતું કે બેટા, તું ચોર નથી પણ સંજોગો સામે હારી ગયેલો દીકરો છે. જો તું આવી રીતે ચોરી કરીશ તો તારી માની આ કાળી મહેનત સાવ એળે જશે.

હસમુખલાલે કેતનને આખું વર્ષ રોજ સાંજે પોતાના ઘરે બેસાડીને પ્રેમથી ગણિત અને વિજ્ઞાન ભણાવ્યા હતા. તેમણે કેતનને પોતાના દીકરા જેવા નવા કપડાં અને પુસ્તકો લઈ આપ્યાં હતાં. હસમુખલાલના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને સાચા માર્ગદર્શનના કારણે એ તોફાની કેતને બોર્ડની પરીક્ષામાં ચમત્કાર કરીને આખા જિલ્લામાં બીજો નંબર મેળવ્યો હતો.

પરંતુ બોર્ડનું પરિણામ આવ્યાના થોડા દિવસો પછી કેતનની માતાનું અવસાન થઈ ગયું અને કેતન કોઈ સંબંધી સાથે દૂરના મોટા શહેરમાં ચાલ્યો ગયો હતો. ત્યારબાદ વીસ વર્ષ સુધી હસમુખલાલને કેતનના કોઈ સમાચાર નહોતા મળ્યા.

આઈસીયુ વોર્ડનો કાચનો મોટો દરવાજો અચાનક ખુલ્યો અને હોસ્પિટલના ચીફ કાર્ડિયાક સર્જન પોતાના દસ જુનિયર ડોક્ટરો અને નર્સોના કાફલા સાથે રાઉન્ડ પર આવ્યા. એ ચીફ સર્જન આખા રાજ્યમાં સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને અતિવ્યસ્ત હાર્ટ સ્પેશિયાલિસ્ટ તરીકે જાણીતા હતા. ડોક્ટરે પોતાના મોં પર લીલા રંગનો સર્જિકલ માસ્ક ચડાવેલો હતો અને હાથમાં દર્દીઓની ફાઈલો હતી.

ચીફ સર્જને જેવી હસમુખલાલની ફાઈલ ખોલી અને દર્દીનું પૂરું નામ તથા તાલુકા ગામનું સરનામું વાંચ્યું, તેવી જ ક્ષણે તેમના હાથમાં રહેલી ફાઈલ ધ્રૂજી ઊઠી. ડોક્ટરે ફાઈલ બાજુ પર મૂકી દીધી અને બેડ પર સૂતેલા દર્દીના કરચલીવાળા ચહેરા સામે અત્યંત બારીકાઈથી જોયું.

હસમુખલાલે ખૂબ જ ધીમેથી પોતાની પીડાથી ભરેલી આંખો ખોલી. સામે સફેદ એપ્રોનમાં ઊભેલા યુવાન ડોક્ટરના કપાળ પર ભમર પાસે એક જૂનો ટાંકાનો ઘા દેખાતો હતો જે બાળપણમાં લીમડાના ઝાડ પરથી પડતાં વાગ્યો હતો.

ડોક્ટરે ધ્રૂજતા હાથે પોતાના મોં પરથી માસ્ક ઉતારી નાખ્યો. તેમની મોટી તેજસ્વી આંખોમાંથી અચાનક આંસુની ધારાઓ વહેવા લાગી.

તેમણે પોતાની આખી મેડિકલ ટીમ, જુનિયર ડોક્ટરો અને નર્સોની હાજરીની સહેજ પણ પરવા કર્યા વગર પોતાનું સ્ટેથોસ્કોપ સાઈડ ટેબલ પર મૂકી દીધું. તેઓ સીધા આઈસીયુના બેડ પાસે ગયા અને જમીન પર ઘૂંટણિયે બેસીને હસમુખલાલના બંને ઠંડા પગ પોતાના હાથમાં પકડી લીધા.

ચીફ સર્જને ચોધાર આંસુએ રડતાં ગદગદ અવાજે કહ્યું કે ગુરુજી, મને ઓળખ્યો, હું તમારો એ જ અભાગી અને તોફાની કેતન છું જેને તમે ચોર બનતાં બચાવીને માણસ બનાવ્યો હતો. આજે તમારી સામે જે ડોક્ટર ઊભો છે, એ તમારા જ આપેલા સંસ્કારો અને તમારી જ સરસ્વતીનું ફળ છે.

હસમુખલાલના ઓક્સિજન માસ્કમાંથી અવિશ્વાસ અને આશ્ચર્યનો એક મોટો નિસાસો નીકળી ગયો. તેમની આંખોમાંથી પણ હર્ષ અને ગૌરવના આંસુ વહી નીકળ્યાં.

હસમુખલાલે ધ્રૂજતા હાથે કેતનના માથા પર હાથ મૂકીને અખંડ આશીર્વાદ આપ્યા. જેને વીસ વર્ષ પહેલાં આખી શાળાએ નકારી દીધો હતો, તે જ બાળક આજે હજારો દર્દીઓનો પ્રાણદાતા અને મોટો ડોક્ટર બનીને સામે ઊભો હતો.

ડોક્ટર કેતન ક્ષણભરનો પણ વિલંબ કર્યા વગર સીધા આઈસીયુની બહાર દોડી ગયા. બહાર વેઈટિંગ એરિયામાં શાંતાબેન અને આલોક હોસ્પિટલના બિલની ચિંતામાં રડી રહ્યા હતા. કેતને આગળ વધીને શાંતાબેનના બંને ચરણ સ્પર્શ કર્યા.

કેતને હાથ જોડીને કહ્યું કે કાકી, તમે આંસુ લૂછી નાખો અને જરાય ચિંતા ન કરો. મારા ગુરુજીનું ઓપરેશન હું પોતે જ કરીશ અને હોસ્પિટલના એક પણ રૂપિયાની તમારે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. જે ગુરુજીએ પોતાની તૂટેલી કમાણીમાંથી મારી બીમાર માની દવા કરાવી હતી, એ ગુરુજી માટે હું મારું આખું જીવન પણ હોમી દઉં તોય ઓછું છે.

કેતને તાત્કાલિક હોસ્પિટલના બિલિંગ ડિપાર્ટમેન્ટમાં ફોન કરીને તમામ રકમ પોતાના પર્સનલ એકાઉન્ટ અને ચેરિટેબલ ફંડમાંથી ચૂકવી આપી. તેમણે હોસ્પિટલના સૌથી શ્રેષ્ઠ મેડિકલ સ્ટાફ અને અદ્યતન સાધનો ઓપરેશન થિયેટરમાં તૈયાર કરાવી દીધાં.

બપોરે બાર વાગ્યે હસમુખલાલને ઓપરેશન થિયેટરમાં લેવામાં આવ્યા. ડોક્ટર કેતને પોતે સતત સાડા છ કલાક સુધી ઊભા રહીને હસમુખલાલની અત્યંત જટિલ અને નાજુક બાયપાસ સર્જરી હાથ ધરી. કેતને પોતાના ગુરુજીના હૃદયની એક એક બંધ નસને કોઈ ભગવાનની મૂર્તિની જેમ સાચવીને નવી નસો જોડી આપી.

સાંજે સર્જરી સંપૂર્ણપણે સફળ રહી અને હસમુખલાલનું હૃદય ફરી સામાન્ય ગતિએ ધબકવા લાગ્યું. ડોક્ટર કેતન પોતે આખી રાત આઈસીયુમાં બેસી રહ્યા અને પોતાના ગુરુજીના ધબકારા પર નજર રાખતા રહ્યા.

ત્રણ દિવસ પછી જ્યારે હસમુખલાલ સંપૂર્ણ ભાનમાં આવ્યા અને તેમને સ્પેશિયલ રૂમમાં શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા, ત્યારે કેતન પોતાના હાથમાં ફળો અને ગરમ દૂધ લઈને રૂમમાં આવ્યો. કેતને પોતાના હાથે ગુરુજીને દૂધ પીવડાવ્યું.

હસમુખલાલે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે બેટા કેતન, એક શિક્ષક માટે પોતાના જીવનમાં આનાથી મોટો કોઈ ગૌરવનો દિવસ ન હોઈ શકે. આજે મારા જ વિદ્યાર્થીએ મને મોતના મુખમાંથી બહાર કાઢીને નવું જીવન આપ્યું છે.

કેતને પોતાના ખિસ્સામાંથી એક જૂની ફાઉન્ટેન પેન બહાર કાઢીને હસમુખલાલના હાથમાં મૂકી. કેતને ભરેલા ગળે કહ્યું કે ગુરુજી, દસમા ધોરણમાં બોર્ડમાં નંબર આવ્યો ત્યારે તમે મને આ પેન ભેટ આપી હતી. મેં મેડિકલ કોલેજની તમામ કઠિન પરીક્ષાઓ અને ગોલ્ડ મેડલ આ જ પેનથી મેળવ્યા છે અને તેને હંમેશા મારા હૃદય પાસે રાખી છે.

શાંતાબેને રડતાં રડતાં પોતાના હાથથી કેતનના મોંમાં ગોળ-ધાણા મૂકીને આશીર્વાદ આપ્યા. શાંતાબેને કહ્યું કે બેટા, આજે તેં સાબિત કરી દીધું કે સાચો શિષ્ય પોતાના ગુરુના ઋણને ક્યારેય ભૂલતો નથી.

આલોકે પણ કેતનને બંને હાથે ભેટીને કહ્યું કે ભાઈ, આજે મને સમજાયું કે મારા પિતાએ કોઈ બંગલા કે ગાડીઓ નથી વસાવ્યાં, પણ તમારા જેવા સંસ્કારી રત્નોની અમૂલ્ય કમાણી કરી છે.

કેતને અત્યંત વિનમ્રતાથી હાથ જોડીને કહ્યું કે ગુરુજી, આ જીવન તો તમારું જ આપેલું છે. જો તે દિવસે તમે મારા હાથમાંથી ચોરીના રૂપિયા છીનવીને મારા હાથમાં કલમ અને પુસ્તકો ન આપ્યાં હોત, તો આજે હું કોઈ જેલમાં સડતો હોત. તમે મારા માત્ર શિક્ષક નહોતા, પણ મારા સાચા ઈશ્વર હતા.

સાત દિવસ પછી જ્યારે હસમુખલાલને હોસ્પિટલમાંથી સન્માનભેર રજા આપવામાં આવી, ત્યારે ડોક્ટર કેતને હોસ્પિટલના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારે તમામ ડોક્ટરો અને નર્સોની હાજરીમાં હસમુખલાલને સાલ ઓઢાડીને સન્માન કર્યું. કેતને પોતાનું સ્ટેથોસ્કોપ હસમુખલાલના હાથમાં મૂકીને કહ્યું કે ગુરુજી, આ ધબકારા તમારા જ ચરણોની કૃપા છે.

આખો હોસ્પિટલ સ્ટાફ અને ત્યાં હાજર સેંકડો દર્દીઓ આ ગુરુ-શિષ્યના અમર અને પવિત્ર સંબંધને જોઈને અશ્રુભીની આંખો સાથે તાળીઓ વગાડી રહ્યા હતા. એક શિક્ષકે ભૂતકાળમાં વાવેલું સંસ્કાર અને કરુણાનું નાનકડું બીજ આજે વટવૃક્ષ બનીને પોતાના જ ગુરુના જીવનનું રક્ષણ કરી રહ્યું હતું. સાચું શિક્ષણ ક્યારેય ડિગ્રીઓમાં નથી હોતું, પણ માણસાઈ અને કૃતજ્ઞતાના સંસ્કારોમાં જીવંત રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.