ઘરમાં બે દીકરા હોવા છતાં પિતાએ તમામ જમીન અનાથ આશ્રમના નામે કરી દીધી, બાપના મૃત્યુ પછી બંને દીકરાઓએ...

રમણભાઈ આખી જિંદગી ખૂબ જ મહેનત કરીને પોતાના પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતા હતા. તેમની પાસે ગામના પાદરે આવેલી વીસ વીઘા ફળદ્રુપ ખેતીની જમીન હતી, જે તેમના પૂર્વજોની સંપત્તિ હતી. રમણભાઈને બે દીકરા હતા, મોટો દીકરો મુકેશ અને નાનો દીકરો રાકેશ. રમણભાઈએ પોતાની જુવાનીના દિવસોમાં મજૂરી કરીને અને રાત દિવસ એક કરીને બંને દીકરાઓને ઉછેર્યા હતા. દીકરાઓ મોટા થઈને પોતાના પગભર થઈ ગયા અને શહેરમાં પોતાની અલગ દુનિયા વસાવી લીધી હતી.

મુકેશ અને રાકેશ બંને લગ્ન પછી શહેરમાં સ્થાયી થઈ ગયા હતા. તેઓ પોતાના ધંધા અને નોકરીમાં ખૂબ જ વ્યસ્ત રહેતા હતા. ગામડે એકલા રહેતા વૃદ્ધ પિતા રમણભાઈની સંભાળ લેવાની કે તેમની ખબર અંતર પૂછવાની તેમની પાસે નવરાશ નહોતી. તહેવાર કે પ્રસંગ હોય તો પણ બંને ભાઈઓ ગામડે આવવાનું ટાળતા હતા. જો ક્યારેક ગામડે આવે પણ ખરા, તો તેમનું ધ્યાન પિતાના હાલચાલ પૂછવા કરતાં ગામડાની જમીનના ભાવ કેટલા બોલાય છે તે જાણવામાં વધારે રહેતું હતું. રમણભાઈ મોઢેથી કંઈ બોલતા નહીં, પણ પોતાના જ રક્તના આવા બદલાયેલા વ્યવહારથી તેમનું હૃદય અંદરથી કૂટાતું હતું.

સમય વહેતો ગયો અને રમણભાઈની ઉંમર થવા આવી. વધતી જતી ઉંમરની સાથે તેમનું શરીર પણ કથળવા લાગ્યું હતું. ગામના લોકો રમણભાઈના આદરણીય સ્વભાવને કારણે તેમને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા. રમણભાઈ ગામના એક ખૂણે આવેલા અનાથ આશ્રમમાં અવારનવાર જતા અને ત્યાંના નિરાધાર બાળકો સાથે સમય વિતાવતા હતા. તે આશ્રમ ગામના ભલા અને દયાળુ સજ્જન શાંતિલાલ શેઠ ચલાવતા હતા. શાંતિલાલ શેઠે ગામના કેટલાય અનાથ અને નિરાધાર બાળકોને આશ્રય આપ્યો હતો અને તેમના શિક્ષણ તથા ભોજનની સુંદર વ્યવસ્થા કરી હતી.

અચાનક એક દિવસ રમણભાઈની તબિયત ખૂબ જ લથડી ગઈ. ગામના લોકોએ તેમને હોસ્પિટલ પહોંચાડ્યા, પરંતુ વધતી ઉંમર અને બીમારીને કારણે રમણભાઈનું અવસાન થયું. પિતાના મૃત્યુના સમાચાર મળતા જ મુકેશ અને રાકેશ પોતાના પરિવાર સાથે ઉતાવળે ગામડે દોડી આવ્યા. ગામના સીમ જેવા મકાનમાં પિતાનો પાર્થિવ દેહ પડ્યો હતો અને આસપાસ ગામના વડીલો અને સગા સંબંધીઓ શોકમાં બેઠા હતા. પરંતુ બંને ભાઈઓના મનમાં પિતાના મૃત્યુના દુઃખ કરતાં વધુ એક વાતની ઉતાવળ હતી, અને તે હતી પિતાની વીસ વીઘા ખેતીની જમીન.

બંને ભાઈઓએ પિતાના અંતિમ સંસ્કારની તૈયારીઓ કરવાને બદલે ગામના જૂના વકીલ મનસુખભાઈને તાત્કાલિક ઘરે બોલાવ્યા. વકીલ મનસુખભાઈ હાથમાં એક કાળી ફાઈલ લઈને રમણભાઈના ઘરે આવ્યા. મુકેશ અને રાકેશે કશી પણ શરમ રાખ્યા વિના વકીલને સીધો જ પ્રશ્ન પૂછ્યો કે, વકીલ સાહેબ, પિતાજીના નામે જે વીસ વીઘા જમીન હતી, તેના કાગળો અને વસિયતનામું ક્યાં છે? અમારે આજે જ જમીનની વહેંચણી અને માલિકીની સ્પષ્ટતા કરી લેવી છે.

વકીલ મનસુખભાઈએ બંને ભાઈઓ સામે ગંભીર નજરે જોયું અને કહ્યું કે, બેટા, અત્યારે તમારા પિતાનો આત્મા શાંતિ ઝંખી રહ્યો છે. તમારા બાપનો મૃતાત્મા સામે પડ્યો છે, પહેલા તેમની અંતિમવિધિ અને દાહસંસ્કાર કરી લો. સંપત્તિની વાતો પછી પણ થઈ શકે છે. પરંતુ મુકેશ અને રાકેશ ગુસ્સે થઈ ગયા. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું કે, જ્યાં સુધી જમીનના કાગળો અમોને બતાવવામાં નહીં આવે અને માલિકી હક્ક નક્કી નહીં થાય, ત્યાં સુધી અમે બાપની અંતિમવિધિ કરવાનો ઇનકાર કરીએ છીએ. અમે અગ્નિદાહ નહીં આપીએ.

બંને ભાઈઓનો આ અમાનવીય અને નિર્દયી વ્યવહાર જોઈને ગામના વડીલો અને સગા સંબંધીઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. આખા ગામમાં થૂ થૂ થવા લાગી કે જે બાપે આખી જિંદગી લોહીનું પાણી કરીને આ છોકરાઓને મોટા કર્યા, આજે એ જ છોકરાઓ જમીનના ટુકડા માટે બાપની લાશનો સોદો કરી રહ્યા છે. વકીલ પર ભારે દબાણ લાવતા મુકેશે કહ્યું કે, તમે અત્યારે ને અત્યારે જ વસિયત વાંચી સંભળાવો, નહીંતર પરિણામ સારું નહીં આવે.

વકીલ મનસુખભાઈએ એક ઊંડો નિસાસો નાખ્યો. તેમણે પોતાની ફાઈલમાંથી રમણભાઈનું વસિયતનામું અને એક બંધ પરબીડું બહાર કાઢ્યું. વકીલે ગામના ચોરા વચ્ચે મોટેથી વસિયતનામું વાંચવાનું શરૂ કર્યું. તેમણે કહ્યું કે, રમણભાઈએ પોતાની હયાતીમાં જ પોતાની તમામ વીસ વીઘા ખેતીની જમીન ગામના અનાથ આશ્રમના નામે રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજથી ટ્રાન્સફર કરી દીધી છે. હવે આ જમીન પર મુકેશ કે રાકેશનો કોઈ જ કાનૂની કે નૈતિક હક્ક રહેતો નથી.

આ સાંભળતા જ બંને ભાઈઓના પગ નીચેથી જમીન ખસી ગઈ. મુકેશનો ચહેરો લાલચોળ થઈ ગયો અને રાકેશ ચીસ પાડી ઊઠ્યો. મુકેશે વકીલનો કોલર પકડતા કહ્યું કે, આ અશક્ય છે! મારા પિતા પોતાની કરોડોની જમીન કોઈ આશ્રમના નામે કેવી રીતે કરી શકે? તમે ચોક્કસ કોઈ કૌભાંડ કર્યું છે અથવા આ વસિયત બનાવટી છે! અમે આ વસિયતને માનવા તૈયાર નથી! પિતાજીએ અમારી સાથે વિશ્વાસઘાત કર્યો છે!

વકીલ મનસુખભાઈએ શાંતિથી મુકેશનો હાથ બાજુ પર કર્યો અને ગંભીર અવાજે કહ્યું કે, તમારા પિતાએ કોઈ વિશ્વાસઘાત નથી કર્યો, પણ તમે બંને દીકરા તરીકેનો ધર્મ ભૂલી ગયા હતા. આ વસિયત સંપૂર્ણપણે કાયદેસર છે. અને તમારા પિતા જાણતા હતા કે તેમના મૃત્યુ પછી તમે બંને ભાઈઓ આવો જ હોબાળો કરશો. એટલા માટે તેમણે તમારા બંનેના નામે એક ખાસ છેલ્લી ચિઠ્ઠી લખીને મને આપી હતી. જો તમારી પરવાનગી હોય તો હું આ ચિઠ્ઠી બધાની સામે વાંચી સંભળાવું.

આખા આંગણામાં ભારે શાંતિ છવાઈ ગઈ. ગામના તમામ લોકો ઉત્સુકતા અને આશ્ચર્યથી વકીલ સામે જોઈ રહ્યા હતા. બંને ભાઈઓ પણ ગુસ્સામાં અને અકળામણમાં વકીલની સામે ઊભા રહ્યા. વકીલ મનસુખભાઈએ બંધ પરબીડું ખોલ્યું, ચશ્મા સરખા કર્યા અને રમણભાઈના પોતાના હસ્તાક્ષરમાં લખાયેલી છેલ્લી ચિઠ્ઠી મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું: મારા વહાલા દીકરાઓ મુકેશ અને રાકેશ, મને ખબર છે કે આ વસિયતનામું સાંભળ્યા પછી તમારા મનમાં મારા પ્રત્યે ભારે તિરસ્કાર અને ગુસ્સો જાગ્યો હશે. તમને લાગતું હશે કે તમારો બાપ સ્વાર્થી હતો અને તેણે પોતાની સગી ઔલાદને અન્યાય કરીને આખી જમીન બીજાના નામે કરી દીધી. પરંતુ સત્ય કંઈક અલગ છે જે આજે મારે તમને જણાવવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

આજથી ત્રીસ વર્ષ પહેલાંની આ વાત છે, જ્યારે તમે બંને ખૂબ જ નાના હતા. મુકેશ તારો જન્મ થયો ત્યારે તારી માતાની તબિયત અત્યંત નાજુક થઈ ગઈ હતી. તબીબોએ તેને બચાવવા માટે મોટી હોસ્પિટલમાં જવાની સલાહ આપી હતી. એ જ સમયે નાનો રાકેશ જ્યારે ત્રણ વર્ષનો હતો ત્યારે તેને એક ગંભીર બીમારી થઈ ગઈ હતી. ડૉક્ટરોએ કહ્યું હતું કે જો તાત્કાલિક મોંઘી સારવાર અને ઓપરેશન નહીં થાય તો રાકેશનો જીવ બચવો મુશ્કેલ છે.

એ સમયે મારી પાસે એક પણ રૂપિયો બચ્યો નહોતો. તમારી માતાનો ઈલાજ અને રાકેશનું ઓપરેશન કરવા માટે મારે તાત્કાલિક લાખો રૂપિયાની જરૂર હતી. મેં ગામના કેટલાય ધનિકો અને સગા સંબંધીઓ પાસે હાથ લાંબો કર્યો, પરંતુ કોઈએ મને એક રૂપિયો પણ ઉધાર ન આપ્યો. હું આશા છોડી બેઠો હતો અને મારા પરિવારને મારી આંખો સામે વિખેરાતો જોઈ રહ્યો હતો. મારી પાસે બચવા માટે માત્ર મારી આ વીસ વીઘા જમીન જ હતી.

પરંતુ એ સમયે જમીનના ભાવ બહુ ઓછા હતા અને કાયદાકીય અડચણોને કારણે કોઈ જમીન ખરીદવા તૈયાર નહોતું. એ કાળી રાત્રે હું રોતો રોતો ગામના અનાથ આશ્રમના ટ્રસ્ટી શાંતિલાલ શેઠ પાસે ગયો. મેં તેમને મારી કરુણ કથા સંભળાવી. શાંતિલાલ શેઠે મારી સ્થિતિ જોઈને તુરંત જ પોતાનું દિલ ખોલી નાખ્યું. તેમણે મને કોઈ પણ વ્યાજ વગર લાખો રૂપિયાની આર્થિક મદદ કરી, જેના કારણે તારી માતાનો પ્રાણ બચ્યો અને રાકેશ તારું મોટું ઓપરેશન સફળ થયું.

જ્યારે હું વ્યાજ અને મુદલ ચૂકવવા માટે શેઠ પાસે ગયો ત્યારે મેં તેમને કહ્યું કે મારી આ ખેતીની જમીન તમારી પાસે ગીરો મૂકું છું. તમે મને આપેલી રકમનું દેવું ચૂકવવા માટે મારી પાસે આ જમીન સિવાય બીજું કંઈ નથી. પણ શાંતિલાલ શેઠે મને કહ્યું કે, રમણભાઈ, તમે અત્યારે આ જમીન પર ખેતી કરો અને તમારા બાળકોને ભણાવી ગણીને મોટા કરો. જ્યારે તમારા બાળકો મોટા થઈ જાય અને તમે આ દુનિયામાંથી વિદાય લો, ત્યારે આ જમીન અનાથ આશ્રમના નામે કરી દેજો જેથી અહીં રહેતા સેંકડો નિરાધાર બાળકોનું ભવિષ્ય સુધરી શકે.

મેં એ દિવસે શાંતિલાલ શેઠ સાથે વચનબદ્ધ કરાર કર્યો હતો. મેં મારી જમીન પરથી દેવું ચૂકવવા માટે આ જમીન ગીરો મૂકી હતી અને શેઠે મારું આખું દેવું ભરી દીધું હતું. તમારા બંનેના જન્મ, બચપન, શિક્ષણ અને જીવન રક્ષક ઈલાજ માટે મેં જે લાખો રૂપિયાનું દેવું કર્યું હતું, તે જ દેવાના બદલામાં આ જમીન આશ્રમના નામે ગઈ છે. આ જમીન ખરેખર તો તમારા બંનેના જીવનની કિંમત છે જે અનાથ આશ્રમે ચૂકવી હતી.

જો મેં એ દિવસે આ નિર્ણય ન લીધો હોત, તો આજે ન તો રાકેશ આ દુનિયામાં જીવતો હોત અને ન તો તમારી માતા વધુ જીવી શકી હોત. મેં મારી આખી જિંદગી આ જમીન પર મહેનત કરીને તમને ભણાવ્યા અને મોટા કર્યા. હવે જ્યારે મારું દેવું પૂરું કરવાનો સમય આવ્યો, ત્યારે મેં મારો વાયદો પૂરો કર્યો છે. મારી પાસે મારૂં પોતાનું કશું જ નહોતું, જે હતું તે આશ્રમનું ઋણ હતું.

વકીલે ચિઠ્ઠી વાંચવાનું પૂરું કર્યું અને આખા મંડપમાં સ્તબ્ધતા છવાઈ ગઈ. ગામના વડીલોની આંખોમાં પાણી આવી ગયા. બધા લોકો રમણભાઈના આ મહાન ત્યાગ અને સમર્પણને નમન કરી રહ્યા હતા. જે બાપને બંને ભાઈઓ સ્વાર્થી અને કંજૂસ સમજી રહ્યા હતા, તે બાપે તો પોતાના બાળકોના પ્રાણ બચાવવા માટે પોતાની આખી સંપત્તિ અને જિંદગી હોમી દીધી હતી.

આ સત્ય સાંભળતા જ મુકેશ અને રાકેશના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. તેમના હાથમાંથી ગુસ્સો અને અહંકાર ઓગળી ગયા. પિતાની છેલ્લી ચિઠ્ઠીના એક એક શબ્દે તેમના કાળજા સોંસરા વિંધી નાખ્યા. બંને ભાઈઓને પોતાના નીચ અને દયાહીન વ્યવહાર પર ભારે પસ્તાવો થવા લાગ્યો. જે પિતાના શબને અડવાની પણ તેઓ ના પાડી રહ્યા હતા, એ જ પિતાના પાર્થિવ દેહ સામે બંને ભાઈઓ ઘૂંટણિયે પડી ગયા.

મુકેશ પિતાના ચરણોમાં માથું મૂકીને મોટેથી ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગ્યો. તે બૂમો પાડીને કહેવા લાગ્યો, પપ્પા! મને માફ કરી દો! અમે કેટલા સ્વાર્થી અને અંધ બની ગયા હતા! તમે અમારા જીવન માટે આટલો મોટો ત્યાગ કર્યો અને અમે તમારા જમીનના ટુકડા માટે તમારી સાથે આટલો નીચ વ્યવહાર કર્યો! રાકેશ પણ પોતાના પિતાની છાતી પર માથું મૂકીને જમીન પર આળોટી રહ્યો હતો. તેના મુખમાંથી શબ્દો નીકળતા નહોતા, માત્ર પસ્તાવાના અશ્રુઓ વહી રહ્યા હતા.

ગામના વડીલોએ બંને ભાઈઓને ઊભા કર્યા, પણ બંને પાસે પસ્તાવા સિવાય કંઈ બચ્યું નહોતું. જે બાપે પોતાના બાળકોને નવું જીવન આપવા માટે પોતાનું સર્વસ્વ દાન કરી દીધું હતું, તે બાપના ઉપકારનો બદલો બંને ભાઈઓ ક્યારેય ચૂકવી શકે તેમ નહોતા. હવે સંપત્તિ, જમીન કે પૈસા તેમના માટે અર્થહીન બની ગયા હતા. માત્ર બાપનો મૃતાત્મા અને તેમની સામે પડેલું શબ હતું, જેમના આશીર્વાદ અને માફી માટે બંને ભાઈઓ તડપી રહ્યા હતા.

છેવટે બંને ભાઈઓએ ભારે હૈયે, પસ્તાવાના આંસુ સાથે પોતાના પિતાના પાર્થિવ દેહની અંતિમવિધિ કરી અને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ દાહસંસ્કાર આપ્યો. પિતાના અગ્નિદાહની જ્વાળાઓ તરફ જોઈને મુકેશ અને રાકેશ બંને મનોમન સંકલ્પ કરી રહ્યા હતા કે તેઓ હવેથી પોતાના જીવનનો એક ભાગ અનાથ આશ્રમના બાળકોની સેવામાં સમર્પિત કરશે, જેથી પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતાના આત્માને સાચી શાંતિ મળી શકે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.