લગ્નના દિવસે ભાઈ ગાયબ થઈ જતાં બહેને સંબંધ તોડી નાખ્યો, વર્ષો પછી કબાટમાંથી મળેલી ટ્રેનની ટિકિટે એવો ખુલાસો કર્યો કે...

ઘરમાં લગ્નની પૂરજોશમાં તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી. દીવાનખંડમાં ચારેય બાજુ સાડીઓ અને કપડાંના ઢગલા પડ્યા હતા.

નીતાબેન પોતાની દીકરી રિયાના લગ્નનું લિસ્ટ બનાવવામાં વ્યસ્ત હતા. તેમના હાથમાં પેન હતી અને સામે મહેમાનોના નામની જૂની ડાયરી ખુલ્લી પડી હતી.

"મમ્મી, આ લિસ્ટમાં કોઈ રહી તો નથી જતું ને?" રિયાએ હાથમાં ચાનો કપ આપતા પૂછ્યું. "આપણે બધા જ સંબંધીઓને કંકોત્રી પહોંચાડવાની છે."

નીતાબેને એક ઊંડો શ્વાસ લીધો અને લિસ્ટના પાના ફેરવ્યા. એક ક્ષણ માટે એમની નજર થંભી ગઈ અને ચહેરા પર જૂની ઉદાસી છવાઈ ગઈ.

"ના બેટા, બધા મુખ્ય સગાં આવી ગયા છે." નીતાબેને ધીમા અવાજે કહ્યું. "આપણા તરફથી કોઈ બાકી નથી."

રિયા પોતાની માના ચહેરાના ભાવ બરાબર ઓળખતી હતી. જ્યારે પણ ઘરમાં કોઈ મોટો પ્રસંગ આવતો, ત્યારે મમ્મીના ચહેરા પર આ જ દર્દ દેખાતું હતું.

"મમ્મી, મામાનું નામ કેમ નથી લખ્યું?" રિયાએ હિંમત કરીને પૂછી જ લીધું. "શું મારા લગ્નમાં પણ તમે એમને નહીં બોલાવો?"

નીતાબેનના હાથમાંથી પેન નીચે પડી ગઈ. તેમની આંખોમાં વર્ષો જૂનો ગુસ્સો અને દુઃખ બંને એકસાથે છલકાઈ આવ્યા.

"એ માણસનું નામ આ ઘરમાં ફરી ક્યારેય ના લેતી." નીતાબેનનો અવાજ એકદમ કડક થઈ ગયો. "જેને પોતાની સગી બહેનના લગ્નની પડી નહોતી, એને તારા લગ્નની શું પડી હોય?"

"પણ મમ્મી, વાતને વીસ વર્ષ થઈ ગયા." રિયાએ મમ્મીનો હાથ પકડતા કહ્યું. "ક્યારેક તો જૂની વાતો ભૂલી જવી જોઈએ."

"અમુક વાતો ક્યારેય ભુલાતી નથી રિયા." નીતાબેને મોં ફેરવી લીધું. "મારા લગ્નના દિવસે મંડપમાં બધા ભાઈઓ પોતાની બહેનનો હાથ પકડીને બેઠા હતા, ત્યારે મારો સગો મોટો ભાઈ ફરક્યો પણ નહોતો."

નીતાબેનની આંખમાંથી આંસુ ટપકી પડ્યા. એ દિવસને વીસ વર્ષ વીતી ગયા હતા, પણ એ ઘા આજેય એટલો જ તાજો હતો.

લગ્નના દિવસે મોટો ભાઈ નરેશ નહોતો આવ્યો, એ વાત નીતાબેન ક્યારેય પચાવી શક્યા નહોતા. એમને હંમેશા એવું જ લાગતું હતું કે નરેશભાઈને એમના પતિ કે સાસરીવાળા પસંદ નહોતા.

તે દિવસ પછી નીતાબેને ભાઈ સાથેના તમામ સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા. નરેશભાઈએ ઘણી વાર ફોન કર્યા, ઘરે આવવાની કોશિશ કરી, પણ નીતાબેને ક્યારેય દરવાજો ન ખોલ્યો.

બપોર પછી રિયા ઉપરના માળે જૂના સ્ટોરરૂમમાં સાફ-સફાઈ કરવા ગઈ. લગ્નના જૂના સામાનમાંથી કેટલીક સજાવટની વસ્તુઓ શોધવાની હતી.

ખૂણામાં પડેલી એક જૂની લાકડાની પેટી રિયાના ધ્યાનમાં આવી. એ પેટી પર ધૂળનું મોટું પડ જામી ગયું હતું.

રિયાએ પેટી ખોલી તો અંદરથી જૂના આલ્બમ અને કાગળો મળ્યા. એમાં સૌથી નીચે લાલ રંગની એક જૂની કંકોત્રી દબાયેલી હતી.

રિયાએ કુતૂહલવશ એ કંકોત્રી બહાર કાઢી અને ધૂળ સાફ કરી. એ નીતાબેન અને તેના પપ્પાના લગ્નની કંકોત્રી હતી.

કંકોત્રી ખોલતા જ રિયાની નજર અંદર છપાયેલા નામો પર પડી. પરિવારના સભ્યોના નામમાં નરેશભાઈના નામ પર કાળી પેનથી મોટો ચેકો મારેલો હતો.

"આ નામ પર આટલો મોટો ચેકો કેમ મારેલો હશે?" રિયાએ સ્વગત વિચાર્યું. "શું મમ્મીએ આટલી હદે નફરત કરી હતી?"

રિયાએ કંકોત્રીનું કવર ઊંધું કર્યું તો અંદરથી એક પીળો પડી ગયેલો કાગળ નીચે પડ્યો. એ કાગળની સાથે એક જૂની ટ્રેનની ટિકિટ પણ ચોંટેલી હતી.

રિયાએ ટિકિટ હાથમાં લઈને ધ્યાનથી જોઈ. એ ટિકિટ બરાબર નીતાબેનના લગ્નના દિવસની જ હતી.

ટિકિટ પર સવારની ટ્રેનનો સમય હતો અને એ ગામથી અહીં આવવાની કન્ફર્મ ટિકિટ હતી. રિયાનું દિલ જોરથી ધડકવા લાગ્યું.

"જો મામા લગ્નમાં આવ્યા જ નહોતા, તો એમની ટિકિટ અહીં કેવી રીતે પહોંચી?" રિયાના મનમાં અસંખ્ય સવાલો ઊભા થયા. "અને આ કાગળમાં શું લખ્યું છે?"

રિયાએ ધ્રૂજતા હાથે પેલો પીળો કાગળ ખોલ્યો. એ કાગળ પર કોઈના અક્ષરે ઝડપથી લખાયેલી એક નાની ચિઠ્ઠી હતી.

ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું, "નરેશ, જો તું મંડપમાં પગ મૂકીશ તો આ લગ્ન નહીં થાય. જૂની જમીનની અદાવત ભૂલીને તારી બહેનનું સુખ જોવું હોય, તો ચૂપચાપ પાછો વયો જા."

નીચે છોકરાવાળાના એક વડીલ સગાની સહી હતી. આ વાંચીને રિયાના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ.

રિયાને સમજાયું કે જે વાતને મમ્મી વીસ વર્ષથી નફરત માનતી હતી, એ હકીકતમાં કંઈક અલગ જ હતી. મામાએ બહેનનો તિરસ્કાર નહોતો કર્યો, પણ બહેનનો સંસાર બચાવવા માટે પોતે બદનામ થઈ ગયા હતા.

રિયા એ કાગળ અને ટિકિટ લઈને સીધી નીચે દોડી આવી. નીતાબેન રસોડામાં લોટ બાંધી રહ્યા હતા.

"મમ્મી, મારે તને કંઈક બતાવવું છે." રિયાએ હાંફતા અવાજે કહ્યું. "આ જો સ્ટોરરૂમમાંથી શું મળ્યું."

"હમણાં મને હેરાન ના કર રિયા." નીતાબેને હાથ ધોતાં કહ્યું. "મારે રસોઈ બનાવવાની મોડી થાય છે."

"ના મમ્મી, આ જોવું બહુ જરૂરી છે." રિયાએ કંકોત્રી અને પેલી ચિઠ્ઠી નીતાબેનના હાથમાં મૂકી દીધી. "આ તારા લગ્નની કંકોત્રી છે."

નીતાબેને કંકોત્રી જોઈને મોં બગાડ્યું. "આ કચરો ક્યાંથી ઉપાડી લાવી? મેં તને કહ્યું હતું ને કે જૂની વાતો નથી ઉખેળવી."

"આ કચરો નથી મમ્મી, આ તારા ભાઈનો ત્યાગ છે." રિયાનો અવાજ ગંભીર થઈ ગયો. "આ ચિઠ્ઠી અને ટિકિટ વાંચી તો જો."

નીતાબેને અચકાતાં અચકાતાં પેલી પીળી ચિઠ્ઠી ખોલી. જેમ જેમ તેઓ વાંચતા ગયા, તેમ તેમ તેમના ચહેરાનો રંગ ઊડતો ગયો.

હાથમાં પકડેલી ટ્રેનની ટિકિટ પર એમની નજર પડી. લગ્નની તારીખ, સવારના આઠ વાગ્યાનો સમય અને પોતાના શહેરનું સ્ટેશન સ્પષ્ટ દેખાતું હતું.

"આ... આ બધું શું છે?" નીતાબેનનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો. "નરેશભાઈ તો આવ્યા જ નહોતા."

"મામા સ્ટેશન સુધી આવી ગયા હતા મમ્મી." રિયાએ ધીમેથી સમજાવ્યું. "પણ એમને આ ધમકીભરી ચિઠ્ઠી મળી હતી."

નીતાબેન સોફા પર ફસડાઈ પડ્યા. એમનું મગજ વીસ વર્ષ પાછળ દોડી ગયું.

લગ્નના દિવસે સાસરીવાળાના કેટલાક લોકો વારંવાર નરેશભાઈ વિશે પૂછતા હતા. ત્યારે નીતાબેનને લાગ્યું હતું કે તેઓ ભાઈની ગેરહાજરીની મજાક ઉડાવી રહ્યા છે.

પણ આજે સત્ય સામે આવ્યું ત્યારે ખબર પડી કે સાસરી પક્ષના લોકોએ જ ભાઈને રોકી રાખ્યો હતો. જો નરેશભાઈ મંડપમાં આવ્યા હોત, તો વરપક્ષે જાન પાછી લઈ જવાની ધમકી આપી હતી.

"મારો ભાઈ... મારો નરેશ..." નીતાબેનના ગળામાંથી ડૂમો નીકળી ગયો. "એ આટલું મોટું દર્દ એકલો સહન કરતો રહ્યો?"

"હા મમ્મી, એણે પોતાની જાતને ખરાબ સાબિત થવા દીધી." રિયાએ મમ્મીના આંસુ લૂછતાં કહ્યું. "જેથી તારા લગ્નમાં કોઈ વિઘ્ન ના આવે અને તારો સંસાર સુખી રહે."

નીતાબેનને યાદ આવ્યું કે લગ્ન પછી એમણે નરેશભાઈ સાથે કેવો ખરાબ વ્યવહાર કર્યો હતો. રક્ષાબંધન પર રાખડી મોકલવાનું બંધ કરી દીધું હતું અને ભાઈબીજે દરવાજો પણ નહોતો ખોલ્યો.

નરેશભાઈ દર વખતે નીચી નજરે ઊભા રહેતા અને એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર પાછા ચાલ્યા જતા. એમણે ક્યારેય પોતાની સફાઈ આપવાની કોશિશ નહોતી કરી.

"મેં મારા ભાઈ સાથે કેટલો મોટો અન્યાય કર્યો!" નીતાબેન જોરજોરથી રડવા લાગ્યા. "વીસ વર્ષ સુધી હું એને પથ્થરદિલ સમજતી રહી."

"રડવાથી કંઈ નહીં થાય મમ્મી." રિયાએ નીતાબેનને ઊભા કર્યા. "આપણે અત્યારે જ મામાના ઘરે જવું પડશે."

નીતાબેને એક ક્ષણનો પણ વિચાર ન કર્યો. એમણે સાડીનો પાલવ સરખો કર્યો અને સીધા ઘરની બહાર નીકળ્યા.

અડધા કલાકમાં બંને જણા નરેશભાઈના જૂના મકાન પાસે પહોંચી ગયા. એ ઘર આજે પણ એવું જ શાંત અને સાદું દેખાતું હતું.

આંગણામાં તુલસીનો ક્યારો હતો અને ઓટલા પર એક ખાટલો ઢાળેલો હતો. ખાટલા પર સફેદ વાળવાળા નરેશભાઈ ચશ્મા ચડાવીને છાપું વાંચી રહ્યા હતા.

નીતાબેન ધીમા પગલે દરવાજા પાસે જઈને ઊભા રહ્યા. વર્ષો પછી ભાઈનો ચહેરો જોઈને એમનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું.

નરેશભાઈની નજર અચાનક દરવાજા તરફ ગઈ. પોતાના આંગણામાં બહેનને ઊભેલી જોઈને એમના હાથમાંથી છાપું સરકી ગયું.

તેઓ ખાટલા પરથી ઊભા થયા અને અવિશ્વાસથી નીતાબેન સામે તાકી રહ્યા. "નીતા... તું અહીં?"

નીતાબેનથી એક પણ શબ્દ બોલાયો નહીં. તેઓ દોડીને સીધા નરેશભાઈના પગમાં પડી ગયા અને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગ્યા.

"મને માફ કરી દે ભાઈ... મને માફ કરી દે." નીતાબેન પગ પકડીને રડી રહ્યા હતા. "મેં તને ઓળખવામાં વીસ વર્ષ બગાડી નાખ્યા."

નરેશભાઈ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેમણે તરત જ નીતાબેનને બંને હાથે પકડીને ઊભા કર્યા.

"આ શું કરે છે નીતા?" નરેશભાઈનો અવાજ પણ ભીનો થઈ ગયો. "તું મારી નાની બહેન છે, તારે મારા પગે પડવાનું ના હોય."

"ના ભાઈ, હું તારી બહેન કહેવડાવવાને લાયક નથી." નીતાબેને પેલી ચિઠ્ઠી અને ટિકિટ નરેશભાઈના હાથમાં મૂકી. "તેં મારા સુખ માટે આટલું મોટું બલિદાન આપ્યું અને મેં તને આખી જિંદગી નફરત કરી."

નરેશભાઈએ પેલી જૂની ટિકિટ સામે જોયું. એમની આંખોમાં પણ વર્ષોથી રોકી રાખેલા આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

"નીતા, એ સમયે મારી પાસે બીજો કોઈ રસ્તો નહોતો." નરેશભાઈએ ધીમેથી કહ્યું. "જો હું મંડપમાં આવ્યો હોત તો તારા સાસરીવાળા જાન પાછી લઈ જાત."

"તો તેં મને સત્ય કેમ ના કહ્યું ભાઈ?" નીતાબેને ફરિયાદ ભરેલા અવાજે પૂછ્યું. "તેં મને કેમ અંધારામાં રાખી?"

"જો હું તને કહી દેત, તો તારા મનમાં તારા પતિ અને સાસરી પ્રત્યે કડવાશ આવી જાત." નરેશભાઈએ બહેનના માથા પર હાથ મૂક્યો. "હું ઇચ્છતો હતો કે તું તારા સાસરે સુખી રહે, ભલે એના માટે મારે તારી નજરમાં ખરાબ બનવું પડે."

આ સાંભળીને રિયા પણ પોતાની જાતને રોકી શકી નહીં અને મામાને પગે લાગી ગઈ.

"મામા, તમારા જેવો ભાઈ આ દુનિયામાં કોઈને ન મળે." રિયાએ હાથ જોડીને કહ્યું. "હું મારા લગ્નની પહેલી કંકોત્રી તમને આપવા આવી છું."

રિયાએ પોતાના પર્સમાંથી નવી કંકોત્રી કાઢીને નરેશભાઈના હાથમાં મૂકી. કંકોત્રી પર સૌથી પહેલું નામ મોટા મોભી તરીકે નરેશભાઈનું જ લખેલું હતું.

નરેશભાઈએ ધ્રૂજતા હાથે કંકોત્રી સ્વીકારી અને છાતી સરસી ચાંપી લીધી. વીસ વર્ષનો સૂનકાર એક જ પળમાં દૂર થઈ ગયો હતો.

"હું ચોક્કસ આવીશ બેટા." નરેશભાઈએ વહાલથી કહ્યું. "મારી ભાણીના લગ્નમાં મામેરું લઈને સૌથી આગળ હું જ ઊભો રહીશ."

નીતાબેને ભાઈનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં પકડી રાખ્યો હતો. વર્ષોથી બંધ પડેલા હૃદયના દરવાજા આજે ખુલી ગયા હતા અને ઘરમાં ફરી એકવાર સાચા પ્રેમ અને સ્નેહનો અજવાસ ફેલાઈ ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.