ગુમ થયેલા વહાલા કૂતરાને શોધવા આખી શેરીએ જૂના ખંડેરનું ભોંયરું તોડ્યું, અંદર જોયું તો...

સાંજ ઢળતાં જ આખી શેરીમાં એક અજીબ પ્રકારનો સન્નાટો છવાઈ ગયો હતો. પંચોતેર વર્ષના રતિલાલ પોતાના ઘરના લોખંડના ઝાંપે લાકડીના ટેકે અડધા કલાકથી ઊભા હતા. તેમની વૃદ્ધ આંખો શેરીના દરેક ખૂણે અને વળાંકે કોઈની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહી હતી.

તેમના મોંમાંથી વારંવાર એક જ સાદ નીકળતો હતો કે મોતી, ઓ મોતી, ક્યાં ગયો બેટા. પણ સામેથી કોઈ વળતો ભસવાનો કે દોડી આવવાનો અવાજ નહોતો સંભળાતો. મોતી માત્ર એક સામાન્ય શેરીનો કૂતરો નહોતો પણ આખી શેરીનો લાડકો અને રતિલાલના એકલવાયા જીવનનો સૌથી મોટો સહારો હતો.

પાછલા દસ વર્ષથી મોતી આ શેરીના દરેક ઘરનો સભ્ય બની ગયો હતો અને આખી રાત શેરીની ચોકી કરતો હતો. પણ સૌથી વધુ પ્રેમ તેને રતિલાલ સાથે હતો. રતિલાલ જ્યાં પણ જાય, મોતી તેમની પાછળ-પાછળ તેમની પડછાયાની જેમ ચાલતો હતો.

આજે સવારથી મોતી ક્યાંય દેખાતો નહોતો. બપોરે કાળઝાળ ગરમી પછી સાંજે વાદળો ઘેરાયા હતા અને પવન ફૂંકાવા લાગ્યો હતો પણ મોતીનો કોઈ પત્તો નહોતો. રતિલાલની તબિયત લથડવા લાગી હતી અને તેમણે બપોરથી અન્નનો એક દાણો પણ મોંમાં મૂક્યો નહોતો.

રતિલાલના મોટા દીકરા વિરેને ઓસરીમાંથી બહાર આવીને કંટાળેલા અવાજે કહ્યું કે બાપુજી, હવે અંદર આવો, એક સામાન્ય કૂતરા માટે આટલું નાટક શું કામ કરો છો. ક્યાંક રખડતો હશે અને ભૂખ લાગશે એટલે પાછો આવી જશે. વિરેનની પત્ની સુધાએ પણ કહ્યું કે બાપુજી, જમવાનું ઠંડું થઈ રહ્યું છે, અંદર આવી જાઓ.

પરંતુ રતિલાલના કાન પર આ શબ્દોની કોઈ અસર ન થઈ. રતિલાલની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા. રતિલાલે કહ્યું કે વિરેન, તારા માટે એ માત્ર એક કૂતરો હશે પણ મારા માટે એ મારા સંતાનથી પણ વિશેષ છે.

આ દ્રશ્ય જોઈને સામે રહેતા પાડોશી જગદીશ અને બાર વર્ષનો અંકિત ઝાંપે આવી પહોંચ્યા. અંકિત મોતીને ખૂબ વહાલ કરતો હતો અને રોજ પોતાની શાળાએ જતાં પહેલાં તેને દૂધ પીવડાવતો હતો. અંકિતે કહ્યું કે દાદા, તમે ચિંતા ન કરો, હું અને આખી શેરીના લોકો મોતીને શોધી લાવીશું.

જોતજોતામાં આખી શેરીના યુવાનો, વડીલો અને બાળકો રતિલાલના આંગણે ભેગા થઈ ગયા. નક્કી થયું કે શેરીની ચારેય દિશાઓમાં ટુકડીઓ બનાવીને મોતીની શોધખોળ કરવામાં આવશે. હાથમાં ટોર્ચ અને લાકડીઓ લઈને આખી શેરી એક અબોલ જીવને બચાવવા માટે નીકળી પડી.

રાતના નવ વાગ્યા સુધી આસપાસના તમામ ખુલ્લા પ્લોટ, જૂની ગલીઓ અને મુખ્ય રસ્તાઓ તપાસી લીધા પણ મોતીનો કોઈ પત્તો ન મળ્યો. આકાશમાં વીજળીના કડાકા સાથે વરસાદ શરૂ થઈ ગયો હતો. રતિલાલ પોતાના ઓટલે બેસીને હાથ જોડીને પ્રભુને પ્રાર્થના કરી રહ્યા હતા.

ત્યારે અચાનક શેરીના છેડેથી અંકિત દોડતો આવ્યો. અંકિતે હાંફતા હાંફતા કહ્યું કે કાકા, શેરીના છેડે આવેલા પેલા બંધ પડેલા જૂના બંગલાની પાછળથી ધીમો-ધીમો ભસવાનો અવાજ આવી રહ્યો છે. મને લાગે છે કે મોતી ત્યાં ક્યાંક ફસાયો છે.

આ સાંભળતાં જ વિરેનનો ચહેરો અચાનક ફીક્કો પડી ગયો અને તેણે આગળ આવીને વિરોધ કર્યો. વિરેને ઝડપથી કહ્યું કે એ જૂનો બંગલો તો પંદર વર્ષથી બંધ અને ખંડેર છે એટલે કોઈએ ત્યાં જવાની જરૂર નથી. મોતી ત્યાં નહીં હોય.

પરંતુ જગદીશ અને અન્ય યુવાનોએ વિરેનની વાત પર ધ્યાન ન આપ્યું. રતિલાલ પણ લાકડીના ટેકે ઊભા થઈ ગયા અને કહ્યું કે હું પણ ત્યાં આવીશ. વિરેન આ સાંભળીને અંદરથી ખૂબ અકળાઈ ગયો અને તેના કપાળ પર પરસેવો વળી ગયો.

આખી શેરી શેરીના છેડે આવેલા એ વિશાળ અને ખંડેર બંગલા પાસે પહોંચી ગઈ. આ બંગલો રતિલાલના પરિવારની જૂની મિલકત હતી પણ પંદર વર્ષ પહેલાં એક મોટા પારિવારિક વિવાદ પછી તેને તાળું મારી દેવામાં આવ્યું હતું. ચારેય તરફ મોટી-મોટી ઝાડીઓ અને કાંટાળાં ઝાંખરાં ઊગી નીકળ્યાં હતાં.

જ્યારે લોકો પાછલા ભાગમાં પહોંચ્યા ત્યારે નીચે ભોંયરાની નાની જાળી પાસેથી મોતીના દર્દનાક રડવાનો અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાયો. મોતી ભોંયરાના જૂના તૂટેલા પગથિયાં પરથી નીચે પડી ગયો હતો અને ઉપર ચડી શકતો નહોતો. વરસાદનું પાણી ધીમે-ધીમે એ ભોંયરામાં ભરાઈ રહ્યું હતું.

જગદીશ અને બે યુવાનોએ લોખંડના સળિયાથી ભોંયરાનો કાટવાળો દરવાજો જોર કરીને તોડી નાખ્યો. ટોર્ચના પ્રકાશમાં જોયું તો મોતી કાદવમાં લથપથ હાલતમાં એક ખૂણામાં બેઠો હતો. અંકિતે દોડીને મોતીને ગળે લગાવી લીધો અને મોતી પૂંછડી પટપટાવીને બધાના હાથ ચાટવા લાગ્યો.

મોતીને બહાર કાઢતાં જ લોકોએ જોયું કે મોતી ભોંયરામાંથી બહાર આવવાની ચોખ્ખી ના પાડી રહ્યો હતો. તે વારંવાર ભોંયરાના એક અંધારા ખૂણામાં પડેલી જૂની સાગના લાકડાની પેટી તરફ દોડતો હતો અને ભસતો હતો. મોતી પોતાના પંજાથી એ જૂની પેટી પર સતત પંજા મારી રહ્યો હતો.

અંકિતે કહ્યું કે કાકા, જુઓ તો ખરા, મોતી આ પેટી પાસે કેમ આટલો વ્યાકુળ થઈ રહ્યો છે. જગદીશે પોતાની મોટી ટોર્ચનો પ્રકાશ એ પેટી પર ફેંક્યો. એ પેટી પર એક જૂનો ગરમ કોટ પડેલો હતો જેને મોતી સુંઘી રહ્યો હતો અને આંખોમાંથી આંસુ વહાવ્યો હતો.

વિરેને આગળ વધીને ગભરાયેલા અવાજે બૂમ પાડી કે આ બધો કચરો છે, ચાલો બહાર નીકળો હવે. કોઈએ આ પેટીને અડવાની જરૂર નથી. પણ જગદીશને વિરેનના આ વિચિત્ર અને ડરેલા વર્તનથી ભારે શંકા ગઈ.

રતિલાલ પોતે ધીમા પગલે ભોંયરામાં નીચે ઉતર્યા. જ્યારે રતિલાલની નજર એ પેટી પર પડેલા જૂના કોટ પર પડી ત્યારે તેમના પગ થંભી ગયા. એ કોટ તેમના નાના દીકરા કિરણનો હતો જે પંદર વર્ષ પહેલાં ઘર છોડીને કાયમ માટે જતો રહ્યો હતો.

રતિલાલે ધ્રૂજતા હાથે જગદીશને કહ્યું કે બેટા, આ પેટીનું તાળું તોડો, મારે જોવું છે કે આમાં શું છે. વિરેને બાપુજીને રોકવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યો પણ સોસાયટીના લોકોએ વિરેનને બાજુ પર ખસેડી દીધો. જગદીશે એક ભારે પથ્થર મારીને પેટીનું જૂનું તાળું તોડી નાખ્યો.

પેટીનું ઢાંકણું ખૂલતાં જ અંદરથી જૂના દસ્તાવેજો, કોર્ટની કાનૂની નોટિસો, સ્ટેમ્પ પેપર્સ અને બેંકની રસીદોનો મોટો ઢગલો બહાર નીકળ્યો. સાથે સાથે કિરણની એક જૂની ડાયરી અને રતિલાલના નામે લખાયેલો એક લાંબો પત્ર પણ મળી આવ્યો.

જગદીશે એ પત્ર હાથમાં લીધો અને ટોર્ચના અજવાળામાં મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું. જેમ-જેમ પત્રના શબ્દો વંચાતા ગયા, તેમ-તેમ આખી શેરીના લોકોના પગ નીચેથી ધરતી સરકવા લાગી.

આખી શેરી પંદર વર્ષથી એ જ માનતી હતી કે રતિલાલનો નાનો દીકરો કિરણ એક લુચ્ચો અને બદમાશ છોકરો હતો. વિરેને બધાને એવી વાત ફેલાવી હતી કે કિરણે પિતાની પેઢીમાંથી પચાસ લાખ રૂપિયાની ચોરી કરી લીધી હતી અને કુટુંબને દેવામાં ડુબાડીને ભાગી ગયો હતો. આ કલંકના કારણે રતિલાલે કિરણને કાયમ માટે બેદખલ કરી દીધો હતો.

પરંતુ એ પેટીમાં રહેલા અસલ બેંક દસ્તાવેજો અને પોલીસ સ્ટેશનની પહોંચે એક ભયાનક સત્ય છતું કરી દીધું. અસલમાં પચાસ લાખ રૂપિયાની ચોરી કે સટ્ટો કિરણે નહીં પણ મોટા દીકરા વિરેને કર્યો હતો. વિરેન શેરબજાર અને ગેરકાયદેસર જુગારમાં આખો પરિવાર બરબાદ કરી ચૂક્યો હતો.

શાહુકારો વિરેનને જેલમાં ધકેલવાની અને રતિલાલના ઘરની હરાજી કરવાની ધમકી આપી રહ્યા હતા. તે સમયે નાનો ભાઈ કિરણ એક પ્રતિષ્ઠિત સરકારી નોકરીની તૈયારી કરી રહ્યો હતો અને તેનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ હતું. પણ પોતાના મોટા ભાઈને જેલમાંથી બચાવવા અને પિતાની આબરૂ બચાવવા કિરણે એક મહાન બલિદાન આપ્યું હતું.

કિરણે તમામ દેવું પોતાના માથે લઈ લીધું હતું અને વિરેનના તમામ ગુનાહિત દસ્તાવેજો પર પોતાની સહીઓ કરી આપી હતી. કિરણે પોતાના નામે મળેલી પૂર્વજોની જમીન અને પોતાની તમામ બચત વેચીને શાહુકારોના રૂપિયા ચૂકવી દીધા હતા.

પત્રમાં કિરણે પોતાના પિતાને ઉદ્દેશીને લખ્યું હતું કે વહાલા બાપુજી, જો તમને ખબર પડશે કે મોટા ભાઈએ આ પાપ કર્યું છે તો તમારું હૃદય આ આઘાત સહન નહીં કરી શકે અને તમે જીવી નહીં શકો. એટલા માટે હું આ આખો આળ મારા માથે લઈને આ ઘર કાયમ માટે છોડીને જઈ રહ્યો છું.

કિરણે આગળ લખ્યું હતું કે ભાઈને માફ કરી દેજો અને તેમને સંભાળી લેજો. આ શેરીના ખૂણેથી મને મળેલું નાનું ગલુડિયું મોતી હું તમારા સહારે મૂકીને જાઉં છું, એ તમારા એકલવાયાપણાને દૂર કરશે. હું જ્યાં પણ રહીશ, તમારા આશીર્વાદ મારી સાથે રહેશે.

જ્યારે જગદીશે આ પત્ર પૂરો વાંચ્યો ત્યારે આખી શેરીમાં સોપો પડી ગયો. રતિલાલના હાથમાંથી લાકડી છટકી ગઈ અને તેઓ ધબ્બ દઈને જમીન પર બેસી પડ્યા. રતિલાલના મોંમાંથી કાળજું ચીરી નાખે તેવી પોક નીકળી ગઈ.

જે દીકરાને તેઓ પંદર વર્ષથી ચોર, કાળમુખો અને દેશદ્રોહી સમજીને નફરત કરતા રહ્યા હતા, એ દીકરો પોતાના પિતાના જીવન અને મોટા ભાઈની ઈજ્જત માટે પોતાની આખી જિંદગી કુરબાન કરીને ચૂપચાપ ચાલ્યો ગયો હતો.

આખી શેરીના લોકો ક્રોધથી વિરેન તરફ ધસ્યા અને જગદીશે વિરેનનો કાંઠલો પકડીને જોરદાર લપડાક લગાવી દીધી. જગદીશે કહ્યું કે અરે નીચ માણસ, તું આટલો મોટો દંભી અને કપટી નીકળ્યો. પોતાના સગા નાના ભાઈને બલિનો બકરો બનાવીને તું પંદર વર્ષથી આબરૂદાર બનીને ફરતો હતો.

વિરેનની પત્ની સુધા પણ શરમથી માથું નીચું કરીને રડવા લાગી. વિરેન પાસે બચાવમાં બોલવા માટે કોઈ શબ્દ નહોતો. તે થરથર ધ્રૂજતો જમીન પર બેસી પડ્યો અને પિતાના ચરણોમાં માથું પટકવા લાગ્યો.

વિરેને રડતાં રડતાં કહ્યું કે બાપુજી, મને માફ કરી દે દો, હું ડરી ગયો હતો કે તમે મને ઘરમાંથી કાઢી મૂકશો. કિરણ મને બચાવીને જતો રહ્યો અને હું આખી જિંદગી આ પાપના બોજ નીચે સડતો રહ્યો. રતિલાલે નફરતથી પોતાનો પગ પાછો ખેંચી લીધો.

રતિલાલે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે તેં માત્ર તારા ભાઈ સાથે નહીં પણ મારા પિતા તરીકેના આત્મા સાથે દગો કર્યો છે. તેં મને મારા દેવ જેવા દીકરાથી પંદર વર્ષ સુધી દૂર રાખ્યો. જો આજે મોતી આ ભોંયરામાં ન આવ્યો હોત તો હું આ કલંક લઈને જ મરી ગયો હોત.

મોતી રતિલાલના ખોળામાં માથું મૂકીને ધીમે-ધીમે રડી રહ્યો હતો જાણે તે પણ પોતાના અસલ માલિક કિરણને યાદ કરતો હોય. રતિલાલે મોતીને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો અને કહ્યું કે ચાલ દીકરા, આપણે મારા કિરણને શોધવા જવું છે.

પેટીમાં રહેલી ડાયરીના છેલ્લા પાનેથી કિરણના એક મિત્રનું સરનામું મળી આવ્યું. આખી શેરીના લોકોએ નક્કી કર્યું કે આજે જ કિરણને શોધીને પાછો લાવવો પડશે. જગદીશ અને અન્ય યુવાનો તાત્કાલિક ગાડીઓ લઈને એ સરનામે રવાના થયા.

શહેરના એક સાધારણ પરા વિસ્તારમાં એક નાનકડી સિંગલ રૂમની ઓરડીમાં કિરણ એક સામાન્ય કારકૂન તરીકે સાદગીથી જીવી રહ્યો હતો. તેના ઘરમાં રતિલાલનો એક મોટો ફોટો હાર ચડાવીને રાખેલો હતો. જ્યારે અચાનક દરવાજો ખૂલ્યો અને સામે પિતા રતિલાલ, મોતી અને આખી શેરીને ઊભેલી જોઈ ત્યારે કિરણ સ્તબ્ધ થઈ ગયો.

મોતી જોરથી દોડીને સીધો કિરણના ખોળામાં કૂદી પડ્યો અને તેના ચહેરાને વહાલથી ચાટવા લાગ્યો. રતિલાલ દોડીને કિરણના ચરણોમાં પડી ગયા. રતિલાલે પોક મૂકીને કહ્યું કે બેટા કિરણ, મને માફ કરી દે, તારો આ કમનસીબ બાપ તારા ત્યાગને ઓળખી ન શક્યો.

કિરણે તરત જ નીચે નમીને પિતાને ઊંચકી લીધા અને બંને બાપ-દીકરો એકબીજાને વળગીને નાના બાળકની જેમ રડી પડ્યા. પંદર વર્ષનો વિરહ અને આંસુ પળવારમાં ઓગળી ગયા. વિરેને પણ આવીને કિરણના પગ પકડી લીધા અને માફી માંગી.

કિરણે પોતાના મોટા ભાઈને પણ ગળે લગાવી લીધો અને કહ્યું કે ભાઈ, પરિવારની ઈજ્જત બચી ગઈ એ જ મારા માટે બધું હતું. મારે તમારી સાથે કોઈ વેર નથી. આ દ્રશ્ય જોઈને આખી શેરીના લોકોની આંખોમાંથી આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

બીજા દિવસે સવારે આખી શેરી વાજતે-ગાજતે કિરણને લઈને પાછી ફરી. રતિલાલે પોતાના હાથથી ઘરની તમામ મિલકત અને પેઢીનો અધિકાર કિરણના નામે સોંપી દીધો અને વિરેનને પણ સાચા માર્ગે ચાલવાની કસમ ખવડાવી.

એક અબોલ કૂતરાના ગુમ થવાની ઘટનાએ પંદર વર્ષ જૂના જૂઠાણાનો પડદો ફાડી નાખ્યો અને એક મહાન ત્યાગી પુત્રને તેનું ખોવાયેલું સન્માન પાછું અપાવ્યું. સત્ય ભલે ગમે તેટલા વર્ષો સુધી અંધારામાં દબાયેલું રહે પણ ઈશ્વર કોઈ ને કોઈ બહાને તેને બહાર લાવીને જ રહે છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.