જાહેરસભામાં વૃદ્ધ માજીને ઓળખવાની સાફ ના પાડનાર અમીર દીકરાના હોશ ઊડી ગયા, માજીએ તૂટેલો કાગળ બતાવતાં જ...

સાંજના સાત વાગ્યે શહેરના વિશાળ ટાઉનહોલમાં દીવાઓ, ગુલાબના હાર અને રંગબેરંગી રોશનીથી ભવ્ય સજાવટ કરવામાં આવી હતી.

હોલની અંદર હજારો લોકોની વિશાળ મેદની, અગ્રણી ઉદ્યોગપતિઓ અને પત્રકારો ઉત્સાહથી પોતપોતાની બેઠક પર ગોઠવાઈ ગયા હતા.

મંચ પર સોનેરી મોટા અક્ષરે લખાયેલું હતું કે શહેરના શ્રેષ્ઠ અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિ દિનેશભાઈનું ભવ્ય નાગરિક સન્માન સમારોહ.

દિનેશભાઈ મોંઘા રેશમી સૂટમાં, સોનાના ચશ્મા અને હાથમાં કિંમતી રોલેક્સ ઘડિયાળ પહેરીને અત્યંત ગર્વ સાથે બેઠા હતા.

તેમની બાજુમાં તેમની પત્ની રેખાબેન મોંઘા હીરાના ઘરેણાં અને ઝરીવાળી કિંમતી સાડીમાં પોતાનો મોભો દેખાડી રહી હતી.

કાર્યક્રમના સંચાલકે માઈક પર દિનેશભાઈના ગુણગાન ગાતાં કહ્યું કે તેમણે પોતાની અદભુત બુદ્ધિથી શૂન્યમાંથી કરોડોનું સામ્રાજ્ય બનાવ્યું છે.

દિનેશભાઈને ફૂલોનો મોટો ગજરો અને ચાંદીની ચમકતી તલવાર ભેટ આપીને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.

ત્યારબાદ દિનેશભાઈ પોતાના હાથમાં માઈક લઈને અત્યંત અહંકારથી સભાને સંબોધવા માટે ઊભા થયા.

'દોસ્તો, મારી આ સફળતા પાછળ કોઈનો હાથ નથી, હું બાળપણથી અનાથ હતો અને મારે કોઈ પરિવાર નહોતો!' દિનેશભાઈએ છાતી ફુલાવીને કહ્યું.

'મેં મારી પોતાની એકલી મહેનતથી અને બુદ્ધિથી આજે આ શહેર પર રાજ કર્યું છે!' દિનેશભાઈએ ગર્વથી બૂમ પાડી.

'ભાગ્ય પણ એ જ લોકો સામે ઝૂકે છે જેમનામાં સાહસ અને પ્રતિભા હોય છે, મારે કોઈના ઉપકારની જરૂર નથી પડી!' દિનેશભાઈએ ઉમેર્યું.

આખા હોલમાં તાળીઓનો ગડગડાટ ગુંજી ઊઠ્યો અને કેમેરાના ફ્લેશ ચારેય તરફ ચમકવા લાગ્યા.

પરંતુ તે જ ક્ષણે હોલના પાછળના મુખ્ય દરવાજેથી એક અતિશય ગરીબ વૃદ્ધ મહિલા ધીમા પગલે અંદર દાખલ થઈ.

તે સિત્તેર વર્ષના વૃદ્ધા શાંતાબેન હતા, જેમના શરીર પર એક જૂની, મેલી અને થીગડાં મારેલી સફેદ સુતરાઉ સાડી હતી.

તેમના પગમાં ચંપલ પણ નહોતા અને હાથમાં એક જૂનો કપડાનો થેલો લટકતો હતો.

શાંતાબેન દૂરના અંતરિયાળ ગામડેથી સવારની લોકલ બસમાં ઊભા રહીને આઠ કલાકની આકરી મુસાફરી કરીને આવ્યા હતા.

તેમના હાથમાં એક જૂનું અખબાર હતું, જેમાં દિનેશભાઈનો ફોટો છપાયેલો હતો અને તેઓ આખો રસ્તો તે ફોટાને ચૂમતા આવ્યા હતા.

તેમના ખિસ્સામાં માત્ર પચાસ રૂપિયા હતા, જે તેમણે બસની ટિકિટ ખરીદવામાં ખર્ચી નાખ્યા હતા અને તેઓ સવારથી ભૂખ્યા હતા.

શાંતાબેનની કરચલીવાળી આંખોમાંથી અશ્રુઓની અવિરત ધાર વહી રહી હતી અને તેઓ ધ્રૂજતા અવાજે દિનેશનું નામ પોકારી રહ્યા હતા.

'દિનેશ... મારો વહાલો દીકરો દિનેશ!' શાંતાબેને ભીડ વચ્ચેથી આગળ વધતાં કાંપતા અવાજે મોટેથી બૂમ પાડી.

આ કરુણ અવાજ સાંભળીને આખા હોલમાં અચાનક સોપો પડી ગયો અને બધા જ લોકો આશ્ચર્યથી તે ગરીબ વૃદ્ધા તરફ જોવા લાગ્યા.

મંચ પર ઊભેલા દિનેશભાઈની નજર જેવી તે વૃદ્ધા પર પડી કે તરત જ તેમના ચહેરાનો રંગ સાવ ઊડી ગયો.

તેમના કપાળ પર ચિંતા અને ભયનો પરસેવો વળી ગયો અને હાથમાં રહેલું માઈક ધ્રૂજવા લાગ્યું.

પરંતુ શહેરના મોટા અબજોપતિઓ અને પત્રકારો સામે પોતાની ખોટી પ્રતિષ્ઠા બચાવવા માટે દિનેશભાઈએ તરત જ પોતાના ચહેરા પર કઠોરતા લાવી દીધી.

શાંતાબેન ધ્રૂજતા પગલે મંચની સીડીઓ ચડીને દિનેશભાઈની બિલકુલ સામે આવીને ઊભા રહી ગયા.

'બેટા દિનેશ, આજે તને આટલો મોટો માણસ બનેલો જોઈને મારી આંખો ધન્ય થઈ ગઈ!' શાંતાબેને વહાલથી દીકરાના માથા પર હાથ મૂકવા હાથ લંબાવ્યો.

પરંતુ દિનેશભાઈએ એક આંચકા સાથે તે ગરીબ વૃદ્ધાનો હાથ જોરથી ફગાવી દીધો.

'કોણ છો તમે અને આ ભવ્ય સ્ટેજ પર આવીને કેમ ગંદો તમાશો કરી રહ્યા છો?' દિનેશભાઈએ આખા હોલ સામે તાડૂકીને ગર્જના કરી.

'હું મારી આખી જિંદગીમાં આ ભિખારી સ્ત્રીને ક્યારેય મળ્યો નથી અને ઓળખતો પણ નથી!' દિનેશભાઈએ જાહેરમાં પોતાનો સંબંધ સાફ નકારી દીધો.

રેખાબેને પણ મોં મચકોડીને તીખા અવાજે કહ્યું, 'સિક્યોરિટી ગાર્ડ, આ પાગલ ભિખારણને તરત જ ગરદન પકડીને બહાર કાઢો!'

બે સિક્યોરિટી ગાર્ડ દોડી આવ્યા અને શાંતાબેનના બંને હાથ પકડીને તેમને મંચ પરથી નીચે ઢસડવા લાગ્યા.

હોલમાં બેઠેલા પત્રકારો ફટાફટ ફોટા પાડવા લાગ્યા અને લોકો અંદરોઅંદર ધિક્કાર સાથે ગણગણાટ કરવા લાગ્યા.

પરંતુ શાંતાબેને પોતાના બંને હાથ એક ઝાટકે છોડાવી લીધા અને અત્યંત શાંતિથી દિનેશભાઈની આંખોમાં સીધું જોયું.

'દિનેશ, તું આખી દુનિયા સામે જૂઠું બોલી શકે છે, પણ મારી સામે નહીં!' શાંતાબેનનો ગંભીર અવાજ આખા હોલમાં ગુંજી ઊઠ્યો.

'તું કહે છે ને કે તું મને ક્યારેય મળ્યો નથી, તો સાંભળ આ આખો હોલ સાંભળે!' વૃદ્ધાએ આંગળી ચીંધીને કહ્યું.

'તારી પીઠ પર ડાબી બાજુ ગરમ તેલથી દાઝી ગયેલો ત્રણ ઇંચનો મોટો કાળો ડાઘ છે, જે આજે પણ મોજૂદ છે!'

'જ્યારે તું બે વર્ષનો હતો ત્યારે ઝૂંપડીમાં તારા માટે પૂરી તળતાં તારા પર તેલ પડ્યું હતું અને મેં મારી હથેળી આડી રાખીને તને બચાવ્યો હતો!'

શાંતાબેને પોતાની જમણી હથેળી ઊંચી કરીને આખી સભા સમક્ષ બતાવી, જેના પર દાઝી ગયેલા ચામડીના ભયાનક નિશાન સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

આ સાંભળતાં જ દિનેશભાઈના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ હોય તેવો કારમો આંચકો લાગ્યો.

હોલમાં ઉપસ્થિત સેંકડો લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને ચારેય તરફ સોપો પડી ગયો.

શાંતાબેને પોતાના મેલા કપડાના થેલામાંથી એક જૂનો, પીળો પડી ગયેલો કાગળ અને બાળપણની એક નાની તાવીજ બહાર કાઢી.

'આ જો દિનેશ, આ એ સરકારી હોસ્પિટલની પચાસ વર્ષ જૂની જન્મની રસીદ છે!' શાંતાબેને કાગળ હવામાં લહેરાવ્યો.

'તારા જન્મ પછી તારા પિતા પથ્થરની ખાણમાં કામ કરતાં ક્ષયના રોગમાં ગુજરી ગયા હતા અને ઘરમાં એક દાણો પણ નહોતો.'

'મેં આ શહેરના અમીરોના ઘરોમાં વાસણો માંજીને, કચરા-પોતા કરીને અને એંઠવાડ ઉપાડીને તને ભણાવ્યો હતો!'

'શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં થીજી ગયેલા પાણીથી વાસણો માંજતાં મારા હાથની આંગળીઓમાંથી લોહી નીકળતું હતું.'

'તને મોટી શાળામાં ભણાવવા માટે મેં મારા બંને કાનની સોનાની કડીઓ અને ચાંદીના કડલાં ગિરવે મૂકી દીધા હતા!'

શાંતાબેનની આંખોમાંથી આંસુની અવિરત હેલી વહી નીકળી.

'જ્યારે તું મોટી કૉલેજમાં ગયો ત્યારે તને કોઈ ગરીબ સફાઈ કામદારનો દીકરો કહીને ન ધિક્કારે, એટલે મેં તારાથી દૂર રહેવાનું સ્વીકાર્યું હતું!'

'મેં દર મહિને હોસ્ટેલમાં ગુપ્ત રીતે મનીઓર્ડરથી પૈસા મોકલ્યા હતા, જેથી તું શાંતિથી ભણીને મોટો સાહેબ બની શકે!'

'તેં એક દિવસ મને કહી દીધું હતું કે જો તું મારી સાથે રહીશ તો તારી સમાજમાં બદનામી થશે!'

'મેં તારા સુખ, મોભા અને પ્રતિષ્ઠા માટે આખી જિંદગી એકલા ભૂખ્યા પેટે રઝળીને કાઢી નાખી, પણ ક્યારેય તારા આલીશાન બંગલે હાથ ફેલાવવા ન આવી!'

'આજે તો હું ફક્ત તારા સન્માનના સમાચાર જૂના અખબારમાં વાંચીને તારું મોં જોવા અને અંતરના આશીર્વાદ આપવા દોડી આવી હતી બેટા!' શાંતાબેન રડી પડ્યા.

'પણ તેં તો આ ભરી સભામાં મને અજાણી અને ભિખારણ કહીને મંચ પરથી ધક્કો મરાવી દીધો!'

આ હૃદયદ્રાવક સત્ય સાંભળીને હોલમાં બેઠેલા તમામ લોકોના કાળજા કંપી ઊઠ્યા.

અનેક સ્ત્રીઓ અને પુરુષોની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા અને લોકો દિનેશ સામે ધિક્કારથી જોવા લાગ્યા.

દિનેશભાઈના હાથમાંથી માઈક છટકીને જમીન પર પડી ગયું.

તેમનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, પશ્ચાતાપ અને ભયાનક ગ્લાનિથી ધ્રૂજી ઊઠ્યું.

જે માતાએ પોતાના લોહીનું પાણી કરીને તેને આટલો મોટો અબજોપતિ બનાવ્યો, તે જ દેવી જેવી માતાને તેણે ભિખારણ કહીને અપમાનિત કરી હતી!

દિનેશભાઈના મનમાં બાળપણના દિવસો વીજળીના ચમકારાની જેમ તાજા થઈ ગયા.

તેમને યાદ આવ્યું કે કડકડતી ઠંડીની રાતોમાં જ્યારે તેમની પાસે એક જ જૂની ગોદડી હતી, ત્યારે માતા પોતે ઠંડીમાં ધ્રૂજતી રહીને તે ગોદડી પોતાના દીકરા પર ઓઢાડી દેતી હતી.

જ્યારે ઘરમાં માત્ર એક જ રોટલી બચતી, ત્યારે માતા પેટમાં દુખવાનું બહાનું બનાવીને તે આખી રોટલી પોતાના વહાલા દીકરાને જમાડી દેતી હતી.

દિનેશભાઈ પોતાની જાતને સંભાળી ન શક્યા અને એક જ ક્ષણમાં મંચ પરથી નીચે દોડી આવ્યા.

તેમણે આખા હોલની સામે જમીન પર ઘૂંટણિયે પડીને શાંતાબેનના ધૂળથી ખરડાયેલા પગ પકડી લીધા.

'બા, મને માફ કરી દે, હું તારો નરાધમ અને અધમ દીકરો છું!' દિનેશભાઈ પિતા સમાન માતાના પગ પકડીને પોક મૂકીને રડવા લાગ્યા.

તેમણે પોતાનું માથું માતાના ચરણોમાં મૂકી દીધું અને ચોધાર આંસુએ રડતા રહ્યા.

'હું સંપત્તિ અને મોભાના નશામાં સાવ અંધ અને કઠોર બની ગયો હતો બા!' દિનેશભાઈનો અવાજ રડીને રૂંધાઈ ગયો.

'મેં આખી દુનિયા સામે તારો ત્યાગ કરીને સૌથી મોટું પાપ કર્યું છે બા, મને તારા આ ચરણોમાં આકરી સજા કર!'

દિનેશભાઈએ મંચ પર રાખેલા ચાંદીના કળશમાંથી પવિત્ર જળ લીધું અને પોતાના હાથે માતાના બંને પગ ધોયા.

રેખાબેન પણ દોડીને આવી અને સાસુના પગમાં પડીને રડતાં રડતાં પોતાની ભૂલની માફી માંગવા લાગી.

રેખાબેને પોતાની રેશમી સાડીના પાલવથી સાસુના ધૂળવાળા પગ સાફ કર્યા.

શાંતાબેને એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વિના પોતાના બંને ધ્રૂજતા હાથે દિનેશને ઊભો કર્યો.

તેમણે પોતાના દીકરાને પોતાની છાતી સરસો જોરથી ચાંપી લીધો.

'ના બેટા દિનેશ... મા ક્યારેય પોતાના સંતાન પર ક્રોધ ન કરી શકે.' શાંતાબેને વહાલથી દીકરાનું માથું ચૂમી લીધું.

'તેં આજે આખી સભા વચ્ચે મને મા કહીને બોલાવી, એ જ મારા જીવનનો સૌથી મોટો પુરસ્કાર છે બેટા!'

હોલમાં બેઠેલા શહેરના પ્રથમ નાગરિક અને મેયરે આગળ આવીને માઈક સંભાળ્યું.

તેમણે કહ્યું કે આ શહેરના તમામ પુરસ્કારો આજે આ ત્યાગમૂર્તિ માતાના ચરણોમાં સાવ વામણા સાબિત થાય છે.

આખા હોલના તમામ મહેમાનોએ ઊભા થઈને શાંતાબેન પર ગુલાબના ફૂલોની વર્ષા કરી.

દિનેશભાઈએ માતાને હાથ પકડીને સન્માનની મુખ્ય ખુરશી પર બેસાડ્યા અને પોતે નીચે જમીન પર બેસી ગયા.

દિનેશભાઈએ તે જ ક્ષણે પોતાનો સન્માનનો મોટો સુવર્ણચંદ્રક અને સાફો ઉતારીને પોતાની માતાના ગળામાં પહેરાવી દીધા.

તેમણે માઈક હાથમાં લઈને ધ્રૂજતા અવાજે આખી સભા સમક્ષ કહ્યું.

'ભાઈઓ અને બહેનો, આ સન્માન મારું નથી, પરંતુ મારી આ દેવ સમાન માતાના ત્યાગ, પરસેવા અને સંઘર્ષનું છે!'

'આજથી મારી તમામ સંપત્તિ અને મારું જીવન મારી માતાના ચરણોમાં સમર્પિત છે.'

આખા ટાઉનહોલમાં તમામ લોકો પોતાની જગ્યા પર ઊભા થઈ ગયા અને આંસુ ભરેલી આંખો સાથે તાળીઓનો ગડગડાટ કરી મૂક્યો.

દિનેશભાઈ પોતાની માતાને ગાડીમાં બેસાડીને આદરપૂર્વક પોતાના ઘરે લઈ ગયા.

તેમણે માતાને ઘરના સૌથી મોટા રૂમમાં સ્થાન આપ્યું અને પોતાના હાથે તેમના પગ ધોયા.

ખોટા દેખાડા અને મોભા કરતાં માતાના ચરણોની ધૂળ હજાર ગણી વધારે પવિત્ર હોય છે.

અને એ દિવસે એક માસૂમ માતાના પવિત્ર પ્રેમે અહંકારી દીકરાના પથ્થર જેવા હૃદયને પીગળાવીને સાચો માણસ બનાવી દીધો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.