જે દીકરીના અકાળ મોત પર આખું ઘર રોતું રહ્યું, એની પેટીમાંથી નીકળેલા પત્રે આખા પરિવારને હચમચાવી દીધો...

દિવાળી પહેલાં ઘરની વાર્ષિક સાફસફાઈનું કામ પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યું હતું. જૂના મહોલ્લામાં આવેલું આ બે માળનું પૈતૃક મકાન લગભગ સાઠ વર્ષ જૂનું હતું. ઘરના દરેક ખૂણેથી જૂનો સામાન, પસ્તી અને બિનજરૂરી વસ્તુઓ બહાર કાઢવામાં આવી રહી હતી.

ધાબા પર આવેલા લાકડાના અંધારા માળિયામાં વર્ષોથી ધૂળ ખાતી પેટીઓ નીચે ઉતારવાની કામગીરી શરૂ થઈ. રોહિત અને તેના પિતા દિનેશ સીડી લગાવીને માળિયામાં ચડ્યા હતા. તેઓ જૂના પલંગના પાટિયા અને તૂટેલી ખુરશીઓ સાવચેતીથી ખસેડી રહ્યા હતા.

માળિયાના સૌથી અંદરના છેવાડાના ખૂણામાં એક જૂની પતરાની પેટી પડી હતી જેના પર મોટો કાટ લાગેલો હતો. એ પેટી પર એક જૂનું ગોળ પિત્તળનું તાળું લટકતું હતું પણ તે વગર ચાવીએ જ ખુલ્લું હતું. રોહિતે બંને હાથે જોર કરીને એ ભારે પેટી બહાર ખેંચી કાઢી.

પેટીનું ઢાંકણું ખોલતાં જ જૂના પીળા પડી ગયેલા અખબારો અને નેપ્થેલીનની ગોળીઓની તીવ્ર ગંધ આખા ઓરડામાં ફેલાઈ ગઈ. અંદર ૧૯૯૬ની સાલના જૂના સામાયિકો, રસીદો અને કાગળો વ્યવસ્થિત ગોઠવેલા હતા. કોઈએ આ પેટીને દાયકાઓથી હાથ પણ નહોતો લગાડ્યો.

અખબારોના થપ્પા નીચે હાથ નાખતાં જ રોહિતની આંગળીઓ સાથે કોઈ મુલાયમ વસ્તુ અથડાઈ. તેણે ધીમેથી બહાર ખેંચ્યું તો સુંદર ચમકદાર રૂપેરી કાગળમાં લપેટેલું એક નાનકડું બોક્સ બહાર આવ્યું. એ ગિફ્ટ પેકેટ પર ગુલાબી રંગની રેશમી ફીત બાંધેલી હતી જે સમય જતાં ઝાંખી પડી ગઈ હતી.

તેના પર ચોંટાડેલા નાના સફેદ કાગળ પર વાદળી શાહીથી સુંદર મરોડદાર અક્ષરે એક લખાણ લખેલું હતું. રોહિતે કાગળ પર જામી ગયેલી ધૂળ સાફ કરીને મોટેથી વાંચ્યું કે મારી વહાલી અંજલિને તેના અઢારમા જન્મદિને પ્રેમભરી ભેટ. આ નામ સાંભળતાં જ બાજુમાં ઊભેલા દિનેશના હાથમાંથી પિત્તળનો દીવો છટકીને જમીન પર પડી ગયો.

દિનેશનો ચહેરો ક્ષણવારમાં સાવ ફિક્કો પડી ગયો અને તેના પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા. રસોડામાંથી અવાજ સાંભળીને દિનેશની પત્ની ગીતા પણ દોડી આવી. ગીતાએ પૂછ્યું કે શું થયું, અચાનક આટલા બધા કેમ ગભરાઈ ગયા છો.

દિનેશે ધ્રૂજતી આંગળીથી પેલું ગિફ્ટ પેકેટ બતાવ્યું. ગીતાએ પણ એ લખાણ વાંચ્યું અને તે પણ સ્તબ્ધ થઈને ઊભી રહી ગઈ. ઓરડામાં એક અજીબ અને રહસ્યમય સોપો પડી ગયો.

અંજલિ દિનેશની સગી મોટી બહેન હતી જેનું ત્રીસ વર્ષ પહેલાં અકાળે અવસાન થયું હતું. પરિવારમાં આ એક એવો ઘાવ હતો જેની વાત પણ કોઈ કરતું નહોતું. દિનેશના મગજમાં સવાલોનું મોટું વાવાઝોડું ઊમટી પડ્યું.

અંજલિનું મૃત્યુ તેના અઢારમા જન્મદિવસના બરાબર ત્રણ અઠવાડિયા પહેલાં નદીમાં ડૂબી જવાથી થયું હતું. જ્યારે અંજલિ પોતાનો અઢારમો જન્મદિવસ જોવા માટે જીવતી જ નહોતી રહી, તો પછી તેના અઢારમા જન્મદિવસની આ અણખોલેલી ભેટ ક્યાંથી આવી. આ ભેટ કોણે આપી હતી અને આટલા વર્ષો સુધી પિતાની અંગત પેટીમાં કેમ બંધ રહી.

દિનેશને યાદ આવ્યું કે તેની સ્વર્ગસ્થ માતા સુમન આખી જિંદગી દીકરીના વિયોગમાં આંસુ સારતી રહી હતી. માતા સુમન જ્યારે પણ અંજલિનું નામ સાંભળતી ત્યારે બેભાન થઈ જતી હતી. આ રહસ્યમય પેકેટ માતાની હયાતીમાં ક્યારેય બહાર કેમ ન આવ્યું.

દિનેશે ઓસરીમાં આરામખુરશી પર બેઠેલા પોતાના વૃદ્ધ પિતા નટવર પાસે જવાનું નક્કી કર્યું. નટવર એંસી વર્ષના થઈ ચૂક્યા હતા અને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સાવ એકાંતમાં મૌન રહેતા હતા. દિનેશ અને રોહિત એ ગિફ્ટ પેકેટ લઈને ઓસરીમાં આવ્યા.

દિનેશે એ પેકેટ પોતાના પિતાના ધ્રૂજતા ખોળામાં મૂક્યું. પેકેટ પર નજર પડતાં જ નટવરના ચહેરા પર ભય અને અસહ્ય પીડાની રેખાઓ ખેંચાઈ ગઈ. તેમણે ધ્રૂજતા હાથે પેકેટને પોતાની ધોતી નીચે ઢાંકી દેવાનો નિષ્ફળ પ્રયત્ન કર્યો.

નટવરે ગળગળા અને કાંપતા અવાજે કહ્યું કે આ પેટી તમે કેમ અડી, આને પાછી ત્યાં જ મૂકી આવો. નટવરની આંખોમાં ત્રીસ વર્ષ જૂની ભયંકર વેદના છલકાઈ રહી હતી. પણ દિનેશ આજે કોઈ પણ સંજોગોમાં પાછળ હટવા તૈયાર નહોતો.

દિનેશનો સંયમ હવે તૂટી રહ્યો હતો અને તેના અવાજમાં આક્રોશ ભળી ગયો. દિનેશે હાથ જોડીને પૂછ્યું કે પિતાજી, મારી મોટી બહેન અંજલિના ગયા પછી આપણું હસતું-રમતું ઘર સાવ વેરાન બની ગયું હતું. મારી મા આખી જિંદગી રોઈ રોઈને અકાળે મરી ગઈ અને તમે આ રહસ્ય ત્રીસ વર્ષ સુધી અમારાથી છુપાવી રાખ્યું.

દિનેશે આગળ કહ્યું કે આજે અમારે આ પેકેટ ખોલવું જ પડશે. જો તમે અમને સત્ય નહીં કહો તો હું સમજીશ કે મારી બહેનના મોત પાછળ કોઈ એવું પાપ હતું જે તમે છુપાવી રહ્યા છો. આ કઠોર વેણ સાંભળતાં જ નટવરના દિલમાં તીર વાગ્યું હોય તેવી ચીસ નીકળી ગઈ.

નટવરની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા અને તેમણે માથું બંને હાથ વચ્ચે પકડી લીધું. નટવરે રડતાં રડતાં કહ્યું કે બેટા, તારા બાપ પર આવો આક્ષેપ ન કર. તારી બહેન કોઈ સામાન્ય છોકરી નહોતી, પણ આ દુનિયા તેનું સત્ય સહન કરી શકે તેમ નહોતી.

રોહિતે આગળ વધીને પેકેટ પરની જૂની સુકાઈ ગયેલી ગુલાબી ફીત ધીમેથી તોડી નાખી. તેણે ચમકદાર રૂપેરી કાગળ હટાવ્યો અને અંદરથી સાગના લાકડાની એક સુંદર પોલિશ કરેલી ડબ્બી નીકળી. ડબ્બીનું પિત્તળનું નાનું હૂક ખોલતાં જ અંદરથી ત્રણ વસ્તુઓ બહાર આવી.

ડબ્બીમાં સૌથી ઉપર હાથથી ગૂંથેલું કેસરી રંગનું એક સુંદર ઊનનું સ્વેટર હતું જેના પર મોરપીંછની ડિઝાઇન બનાવેલી હતી. તેની સાથે ચાંદીના ઝાંઝરની એક નાજુક જોડી હતી જેના પર ઝીણા ઘૂઘરા લટકતા હતા અને તેમાંથી ધીમો રણકારો થયો. આ બંને વસ્તુઓની નીચે એક પીળો પડેલો લાંબો પત્ર ચાર ઘડી વાળીને મૂકેલો હતો.

રોહિતે એ પત્ર હાથમાં લીધો અને ઓસરીમાં મોટેથી વાંચવાનું શરૂ કર્યું. પત્ર વાંચતાં જ ઓસરીમાં હાજર તમામ લોકોના શ્વાસ થંભી ગયા. એ પત્ર કોઈ સંબંધીનો નહોતો પણ ગામના છેવાડે ઝૂંપડીમાં રહેતી એક ગરીબ વિધવા સ્ત્રી શારદાનો હતો.

પત્રમાં લખ્યું હતું કે આદરણીય નટવરભાઈ, હું પાપી સ્ત્રી છું પણ તમારી દેવ જેવી દીકરી અંજલિનું ઋણ ચૂકવવા માટે મારી પાસે સાત જનમ પણ ઓછા પડે. ત્રીસ વર્ષ પહેલાં ચોમાસાની એ કાળી સાંજે ગામની નદીમાં ભયંકર પૂર આવ્યું હતું. મારો સાત વર્ષનો એકમાત્ર દીકરો કાળુ નદી કાંઠે લાકડાં વીણતાં અચાનક ધસમસતા પાણીમાં તણાઈ ગયો હતો.

કાંઠે ઊભેલા સેંકડો મર્દો તમાશો જોતા હતા અને બૂમો પાડતા હતા પણ કોઈ નદીના વમળમાં કૂદવાની હિંમત નહોતું કરતું. એ જ વખતે કોલેજથી પાછી ફરતી તમારી સત્તર વર્ષની વહાલી દીકરી અંજલિ ત્યાંથી પસાર થઈ. તેણે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર પોતાના જીવની પરવા કર્યા વિના ઊંડી નદીમાં છલાંગ લગાવી દીધી.

અંજલિએ પાણીના પ્રચંડ પ્રવાહ સામે જીવસટોસટની લડાઈ લડી અને મારા ડૂબતા બાળકના વાળ પકડી લીધા. તેણે પોતાના બંને હાથથી મારા દીકરાને ઊંચકી રાખ્યો અને પથ્થર સાથે અથડાવા છતાં હાર ન માની. તેણે પૂરી તાકાત લગાવીને મારા બાળકને કિનારા પર ઊભેલા લોકો તરફ ફેંકી દીધો અને તેનો જીવ બચાવી લીધો.

પણ કમનસીબે એ જ પળે પહાડ પરથી પાણીનું એક રાક્ષસી મોજું તૂટી પડ્યું. બાળકને બચાવવામાં અંજલિની તમામ શક્તિ ખતમ થઈ ગઈ હતી અને તે ઊંડા વમળમાં ગરકાવ થઈ ગઈ. એક ગરીબ વિધવાના એકમાત્ર કુળદીપકને નવજીવન આપવા માટે તમારી ફૂલ જેવી નિર્દોષ દીકરી શહીદ થઈ ગઈ હતી.

પત્રમાં આગળ શારદાએ લખ્યું હતું કે મને થોડા દિવસ પછી ખબર પડી કે ત્રણ અઠવાડિયા પછી અંજલિનો અઢારમો જન્મદિવસ આવવાનો હતો. મેં રાત-દિવસ મજૂરી કરીને અને મારી છેલ્લી બકરી વેચીને આ ચાંદીના ઝાંઝર ખરીદ્યા હતા અને મારા આંસુઓ વચ્ચે આ સ્વેટર ગૂંથ્યું હતું. હું આ ભેટ અંજલિના ચરણોમાં મૂકીને તેના આશીર્વાદ લેવા આવી હતી.

આ પત્ર સાંભળતાં જ દિનેશના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. દિનેશની આંખોમાંથી આંસુઓની ધાર વહેવા લાગી. પરિવાર આખી જિંદગી એવું જ માનતો આવ્યો હતો કે અંજલિ નદી કાંઠે પગ લપસી જવાથી સામાન્ય અકસ્માતમાં ડૂબી ગઈ હતી.

દિનેશે ધ્રૂજતા અવાજે પિતાને પૂછ્યું કે પિતાજી, આટલું મોટું દેવદુર્લભ બલિદાન તમે અમારાથી કેમ છુપાવ્યું. મારી બહેન કોઈ કમનસીબ અકસ્માતનો ભોગ નહોતી બની પણ એક અમર વીરાંગના હતી. તમે આખી દુનિયા આગળ તેનું માથું ગૌરવથી ઊંચું કેમ ન કર્યું.

નટવરે ભારે હૈયે દિનેશનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં પકડ્યો અને રડતાં રડતાં રહસ્ય ખોલ્યું. નટવરે કહ્યું કે બેટા, તારી માતા સુમન હૃદયની અત્યંત નબળી અને બીમાર સ્ત્રી હતી. અંજલિના ગયા પછી તારી માતા માનસિક આઘાતમાં સરી પડી હતી અને ડોક્ટરોએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો તેને કોઈ મોટો માનસિક આંચકો લાગશે તો તેનું હૃદય તે જ ક્ષણે બંધ થઈ જશે.

નટવરે આગળ કહ્યું કે જો તારી માતાને ખબર પડત કે અંજલિ પારકા બાળકને બચાવવા માટે નદીમાં કૂદી હતી, તો તે આખી જિંદગી એ પસ્તાવામાં બળી મરત કે તેણે અંજલિને તે દિવસે બહાર કેમ જવા દીધી. તે કદાચ પેલા નિર્દોષ બાળક અને તેની ગરીબ માતાને નફરત કરવા લાગત અને પોતાના સંસ્કારો ગુમાવી બેસત.

નટવરે રડતાં રડતાં જણાવ્યું કે એક પિતા તરીકે મેં મારા કાળજા પર હિમાલય જેવો પથ્થર મૂકી દીધો હતો. મેં શારદાબેનના પગ પકડીને આજીજી કરી હતી કે આ વાત કોઈને ન કહે. મેં મારી વહાલી દીકરીની આ છેલ્લી ભેટ છાતી સરસી રાખી હતી જેથી ઘરમાં કોઈના મનમાં ઝેર ન ઘોળાય.

નટવરે કહ્યું કે દર વર્ષે અંજલિના જન્મદિવસે હું મધરાતે આ માળિયામાં આવીને પેટી ખોલતો હતો. આ કેસરી સ્વેટરને સૂંઘીને હું મારી દીકરીની સુગંધ અનુભવતો હતો અને ઝાંઝરના રણકારમાં તેના હાસ્યનો અવાજ સાંભળતો હતો. એક પિતા તરીકે આ અસહ્ય પીડા મેં ત્રીસ વર્ષ સુધી એકલા હાથે મૂંગા મોંએ વેઠી છે.

આ વાત સાંભળીને દિનેશ પોતાના પિતાના પગમાં ફસડાઈ પડ્યો. દિનેશે પિતાના બંને ચરણ પકડીને પોક મૂકી દીધી. દિનેશે કહ્યું કે પિતાજી મને માફ કરી દો, મેં તમારા પવિત્ર હૃદય પર શંકા કરી પણ તમે તો સંયમ અને ત્યાગના સાક્ષાત સાગર છો.

રોહિત પણ આગળ આવ્યો અને તેણે પોતાના વૃદ્ધ દાદાને ગળે લગાવી લીધા. ગીતાએ પૂજાના ઓરડામાંથી દીવો લાવીને એ લાકડાની પેટી સામે પ્રગટાવ્યો. આખા ઘરમાં હવે શોક કે કકળાટનો સન્નાટો નહોતો પણ અંજલિના પવિત્ર બલિદાનનું દિવ્ય ગૌરવ છવાઈ ગયું હતું.

દિનેશે એ ચાંદીના ઝાંઝર અને કેસરી સ્વેટરને ઘરના મુખ્ય દીવાનખંડમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની મૂર્તિ પાસે આદરપૂર્વક પધરાવ્યાં. તેણે કહ્યું કે મારી બહેનનું આ બલિદાન હવે છુપાયેલું નહીં રહે પણ આપણી આવનારી તમામ પેઢીઓ માટે સંસ્કારની જ્યોત બનશે.

તે જ સાંજે દિનેશે ગામમાં તપાસ કરાવી તો એક ચમત્કારિક સત્ય સામે આવ્યું. પેલો બચી ગયેલો નાનો બાળક કાળુ આજે મોટો થઈને શહેરની સિવિલ હોસ્પિટલમાં મોટો બાળરોગ નિષ્ણાત ડોક્ટર બની ગયો હતો. તે દરરોજ સેંકડો ગરીબ બાળકોની મફત સારવાર કરીને તેમની જિંદગી બચાવી રહ્યો હતો.

નટવરના ચહેરા પર ત્રીસ વર્ષ પછી એક દિવ્ય અને અસીમ શાંતિ છવાઈ ગઈ. તેમને લાગ્યું કે તેમની દીકરી અંજલિનું બલિદાન ખરેખર અમર થઈ ગયું હતું. તેનો જીવ આજે સેંકડો નિર્દોષ બાળકોમાં ધબકી રહ્યો હતો.

સાચો પ્રેમ અને ત્યાગ ક્યારેય કાળની ધૂળ નીચે દબાતા નથી. ત્રીસ વર્ષ પછી ખૂલેલી એ અણખોલેલી ભેટ માત્ર એક ભેટ નહોતી, પણ એક પવિત્ર પરિવારની અમર શહાદતનો સાક્ષાત્કાર હતી. એ ભેટ દ્વારા આખો પરિવાર ફરી એકવાર સ્નેહ અને ગૌરવના અતૂટ બંધનમાં બંધાઈ ગયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.