જીવથી વહાલી વસ્તુ વેચીને પિતાએ પૈસા છુપાવી દીધા, દીકરો હિસાબ માંગવા ગયો ત્યાં સત્ય જાણીને પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ જ્યારે...

રવિવારની વહેલી સવારે ઘરના આંગણામાં પક્ષીઓનો મીઠો કલરવ સંભળાઈ રહ્યો હતો અને આખો પરિવાર ચા પીવા બેઠો હતો.

રસોડામાંથી વઘારેલા પૌંઆની મીઠી સુગંધ વચ્ચે વાસણોનો ધીમો રણકાર વાતાવરણમાં ગૂંજતો હતો.

પાંસઠ વર્ષના મનસુખભાઈ રેલ્વે વર્કશોપમાંથી નિવૃત્ત થયા હતા અને આખી જિંદગી અત્યંત ઈમાનદાર તેમજ સિદ્ધાંતવાદી જીવન જીવ્યા હતા.

તેમના દીકરા પ્રતીકે બહાર પાર્કિંગ તરફ નજર કરી અને અચાનક તેની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ.

પાર્કિંગની જગ્યા સાવ ખાલી પડી હતી, જ્યાં છેલ્લા ચાલીસ વર્ષથી પિતાની સૌથી પ્રિય ૧૯૭૮ મોડેલની રોયલ એનફિલ્ડ બુલેટ મોટરસાયકલ ઊભી રહેતી હતી.

મનસુખભાઈ દર રવિવારે સવારે વહેલા ઊઠીને પોતાના હાથે એ બાઈકને કલાકો સુધી ચમકાવતા હતા અને તેના એન્જિનનો અવાજ સાંભળીને હરખાતા હતા.

તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતાએ પોતાની નિવૃત્તિ વખતે મનસુખભાઈને એ મોટરસાયકલ ભેટ આપી હતી, જે આખા પરિવાર માટે એક પવિત્ર પારિવારિક વારસો સમાન હતી.

'પપ્પા, આપણી બુલેટ ક્યાં ગઈ? બહાર પાર્કિંગમાં દેખાતી નથી,' પ્રતીકે ચાનો કપ ટીપોઈ પર મૂકતાં પૂછ્યું.

મનસુખભાઈએ પોતાના હાથમાં રહેલું છાપું સહેજ નીચું કર્યું અને અત્યંત શાંત અવાજે જવાબ આપ્યો.

'પ્રતીક, મેં એ મોટરસાયકલ ગઈકાલે બપોરે બજારમાં વેચી દીધી છે.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ રસોડામાંથી પ્રતીકની માતા સરલાબેન દોડતાં બહાર આવી ગયાં અને પ્રતીક સ્તબ્ધ થઈને ઊભો થઈ ગયો.

'શું વાત કરો છો તમે? એ બાઈક તમારા સ્વર્ગસ્થ બાપુજીની છેલ્લી નિશાની હતી!' સરલાબેને આઘાત સાથે આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

'તમે એને તમારા પોતાના જીવ કરતાં પણ વધારે સાચવીને રાખી હતી, અને અમને કોઈને પૂછ્યા વગર વેચી દીધી?'

પ્રતીકે પણ અકળાઈને પિતા સામે જોયું, 'પપ્પા, તમે એ કેટલામાં વેચી? અને એ બધા પૈસા ક્યાં છે?'

'મેં એ વિન્ટેજ બાઈકના પૂરા દોઢ લાખ રૂપિયા રોકડા લીધા છે,' મનસુખભાઈએ ટૂંકો ઉત્તર આપ્યો.

'તો એ દોઢ લાખ રૂપિયા આપો! આપણા ઘરમાં રંગકામ બાકી છે, ચોમાસા પહેલાં છત રિપેર કરવાની છે અને મારી બહેનના લગ્નનું દેવું ચૂકવવાનું છે,' પ્રતીકે અવાજ ઊંચો કર્યો.

'પૈસા ક્યાં વાપરી નાખ્યા તમે? અમને હિસાબ તો આપો!'

પરંતુ મનસુખભાઈએ નીચી નજર કરી લીધી અને મક્કમતાથી બોલ્યા, 'પૈસા જ્યાં વાપરવાના હતા ત્યાં વપરાઈ ગયા છે. મારે કોઈને કોઈ હિસાબ નથી આપવો.'

પ્રતીકનો ક્રોધ હવે તમામ સીમાઓ વટાવી ગયો.

'પપ્પા, તમે આખી જિંદગી તમારી મનમાની જ ચલાવી છે!' પ્રતીકે કડવાશથી તાડૂકતાં કહ્યું.

'તમે ક્યારેય અમારો વિશ્વાસ નથી કર્યો, ન તો મારી બાને ક્યારેય કોઈ નિર્ણયમાં ભાગીદાર બનાવી છે.' પ્રતીકે કડવાશ ઉમેરતાં કહ્યું.

'જો અમારે કોઈ વસ્તુ ખરીદવી હોય તો તમારે સો સવાલો પૂછવા પડે છે, અને તમે અચાનક આટલો મોટો નિર્ણય લઈ લીધો?'

સરલાબેન પણ સોફાના ખૂણે બેસીને પોતાના સાડલાના છેડેથી આંસુ લૂછતાં બોલ્યાં, 'મને કમસેકમ એક વાર કહ્યું તો હોત! શું હું એટલી પારકી થઈ ગઈ છું?'

'અમારા પરિવારના સુખ કે જરૂરિયાતોની તમને કોઈ પરવા નથી. તમે સાવ સ્વાર્થી છો અને ગુપ્ત રીતે પૈસા ઉડાવી દીધા છે!'

મનસુખભાઈ કશું બોલ્યા નહીં, તેમણે ચૂપચાપ ઊભા થઈને પોતાના ઓરડાનું બારણું અંદરથી બંધ કરી લીધું.

પ્રતીકના મનમાં તીવ્ર અસંતોષ, ક્રોધ અને શંકાનો મોટો વંટોળ ઊભો થયો હતો.

તેને લાગતું હતું કે પિતા કોઈ સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બન્યા છે અથવા તેમણે કોઈ અયોગ્ય સ્ત્રી કે વ્યસનમાં પૈસા ગુમાવી દીધા છે.

પ્રતીકે મનોમન નક્કી કર્યું કે તે એ બાઈક ખરીદનારને શોધી કાઢશે અને પોતાની પારિવારિક નિશાની ગમે તે ભોગે પાછી લાવશે.

તેણે પિતાના જૂના સાગના કબાટના ડ્રોઅરમાંથી વેચાણ પાવતીની રસીદ શોધી કાઢી, જેના પર જૂના બજારના એક જાણીતા ગેરેજવાળાનું નામ અને સરનામું લખેલું હતું.

પ્રતીક તરત જ પોતાની નાની ગાડી લઈને જૂના બજારના પેલા ગેરેજ પર પહોંચ્યો.

ત્યાં ગેરેજના એક ખૂણામાં પિતાની પેલી ઓળખીતી લીલા રંગની વિન્ટેજ બુલેટ વ્યવસ્થિત કવરથી ઢાંકેલી ઊભી હતી.

પ્રતીકે ગેરેજના માલિક રફીકભાઈ પાસે જઈને કહ્યું, 'આ બાઈક મારા પિતા મનસુખભાઈએ તમને વેચી છે. હું તમને પૂરા દોઢ લાખ રૂપિયા રોકડા આપવા તૈયાર છું, મને મારી બાઈક પાછી આપી દો.'

રફીકભાઈએ પ્રતીક સામે ધ્યાનથી જોયું અને એક ઊંડો નિસાસો નાખ્યો.

'બેટા, હું તને બાઈક આપી દઉં પણ તારા પિતાએ આ બાઈક પોતાના મોજશોખ કે પૈસાની લાલચ માટે નથી વેચી,' રફીકભાઈએ અત્યંત ગંભીર અવાજે કહ્યું.

'તને ખબર છે કે એ દોઢ લાખ રૂપિયા લઈને તારા પિતા સીધા ક્યાં ગયા હતા?'

પ્રતીકે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, 'ક્યાં ગયા હતા?'

'તેઓ સીધા સિવિલ હોસ્પિટલના જૂના નિવૃત્ત કમ્પાઉન્ડર હરિભાઈના ઘરે ગયા હતા અને આ પૂરેપૂરી રકમ હરિભાઈના હાથમાં સોંપી દીધી હતી,' રફીકભાઈએ જણાવ્યું.

'હરિભાઈ?' પ્રતીકના મનમાં પ્રશ્ન થયો, 'એ હરિભાઈ કોણ છે અને પપ્પાએ એમને આટલી મોટી રકમ કેમ આપી દીધી?'

'જો તારે સાચું જાણવું હોય, તો રેલ્વે કોલોની પાછળ આવેલી હરિભાઈની ગરીબ ઓરડીએ જા અને પોતાની આંખે સત્ય જોઈ લે,' રફીકભાઈએ સરનામું આપ્યું.

પ્રતીકના મનમાં ઉત્સુકતા, ડર અને ગભરામણ વધી ગયાં, તે તરત જ રેલ્વે કોલોની પાછળની ગરીબ વસાહત તરફ નીકળી પડ્યો.

ત્યાં એક નાનકડી, નળિયાવાળી જર્જરિત ઓરડીના આંગણામાં સાદો આસોપાલવનો માંડવો બંધાયેલો હતો અને એક યુવતીના લગ્નની સાધારણ તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી.

ઓરડીના ખાટલા પર એક અત્યંત બીમાર, કમજોર અને વૃદ્ધ પુરુષ ઓક્સિજન સિલિન્ડરના ટેકે સૂતો હતો.

પ્રતીકે દરવાજો ખખડાવ્યો અને ખચકાતાં ખચકાતાં અંદર પગ મૂક્યો.

ખાટલા પાસે બેઠેલી પેલી કન્યાએ પૂછ્યું, 'કોણ છો ભાઈ? કોનું કામ છે?'

'હું મનસુખભાઈનો દીકરો પ્રતીક છું,' પ્રતીકે પોતાનો પરિચય આપ્યો.

'મનસુખભાઈ'નું નામ સાંભળતાં જ ખાટલા પર સૂતેલા પેલા વૃદ્ધ હરિભાઈની આંખોમાં અસીમ આદર અને આભારના આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

તેમણે ધ્રૂજતા હાથે ઓક્સિજન માસ્ક સહેજ હટાવ્યો અને ગળગળા અવાજે બોલ્યા.

'અરે... તું મનસુખભાઈનો દીકરો પ્રતીક છે? જેને મેં પંદર વર્ષ પહેલાં મારી નજર સામે મરતાં બચાવ્યો હતો?'

પ્રતીક સ્તબ્ધ થઈ ગયો, 'શું કહ્યું તમે? તમે મને મરતાં બચાવ્યો હતો?'

હરિભાઈએ પોતાની દીકરીને ઈશારો કરીને કબાટમાંથી એક જૂની મેડિકલ ફાઈલ મંગાવી.

'પ્રતીક બેટા, પંદર વર્ષ પહેલાં જ્યારે તું કોલેજના બીજા વર્ષમાં ભણતો હતો ત્યારે તારો ભયાનક અકસ્માત થયો હતો અને તારી ખોપરીમાં લોહી જામી ગયું હતું,' હરિભાઈએ થાકેલા અવાજે કહ્યું.

'સિવિલ હોસ્પિટલના મુખ્ય સર્જને કહ્યું હતું કે જો બે કલાકમાં મગજનું ઈમરજન્સી ઓપરેશન નહીં થાય તો આ છોકરો કાયમ માટે દમ તોડી દેશે.'

'ઓપરેશન માટે તાત્કાલિક દોઢ લાખ રૂપિયા હોસ્પિટલના કાઉન્ટર પર જમા કરાવવાના હતા, પણ તારા પિતા પાસે તે સમયે પચાસ હજાર પણ નહોતા.'

'તારા પિતા હોસ્પિટલના ફ્લોર પર પોતાનું માથું પછાડીને પોક મૂકીને રડી રહ્યા હતા અને લોકો સામે ભીખ માંગી રહ્યા હતા.'

'હું તે વખતે હોસ્પિટલમાં સામાન્ય કમ્પાઉન્ડર તરીકે નોકરી કરતો હતો. મારાથી તારા લાચાર બાપનું આ કલ્પાંત સહન ન થયું.'

'મેં મારી પત્નીનું એકમાત્ર સોનાનું મંગળસૂત્ર અને અમારી જિંદગીભરની તમામ નાની બચત ગીરવે મૂકીને એ જ ક્ષણે દોઢ લાખ રૂપિયા હોસ્પિટલમાં જમા કરાવી દીધા હતા.'

'તારું ઓપરેશન સફળ થયું અને તારો નવો જન્મ થયો.'

'મેં તારા પિતા પાસેથી ક્યારેય એ પૈસા પાછા નહોતા માંગ્યા, કારણ કે એક વહાલા સંતાનનો જીવ બચાવવો એ જ મારો સૌથી મોટો ધર્મ હતો.'

'પરંતુ આજે પંદર વર્ષ પછી હું પોતે ફેફસાના કેન્સરની આખરી અવસ્થામાં ખાટલે પડ્યો છું.'

'મારી આ વહાલી દીકરીના લગ્ન નક્કી થયા હતા, પણ મારી પાસે કન્યાદાન કરવા કે જાનૈયાઓને બે ટંક જમાડવાના પૈસા નહોતા.'

'લેણદારો મારા ઘરના બારણે આવીને મારી દીકરીના લગ્ન તોડાવવાની અને અમારી આબરૂ લૂંટવાની ધમકી આપી રહ્યા હતા.'

'જ્યારે તારા પિતા મનસુખભાઈને ગઈકાલે આ વાતની ખબર પડી, ત્યારે તેઓ દોડતા અહીં આવ્યા.'

'તેમણે કહ્યું કે જે માણસે પોતાની પત્નીનું મંગળસૂત્ર વેચીને મારા દીકરાનો જીવ બચાવ્યો હતો, એ દેવદૂત જેવા માણસની દીકરીની આબરૂ હું જીવતેજીવ ક્યારેય નહીં લૂંટાવા દઉં.'

'તેમણે પોતાની સૌથી વહાલી પૈતૃક બાઈક વેચીને એ દોઢ લાખ રૂપિયા મારી દીકરીના કન્યાદાનમાં અને કરિયાવરમાં આપી દીધા!'

'તારા પિતા સાક્ષાત દેવદૂત છે બેટા, એમણે મારી દીકરીનો આખો સંસાર ઉજાળી દીધો અને મારી લાજ રાખી લીધી!'

હરિભાઈના આ શબ્દો સાંભળતાં જ પ્રતીકના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

તેના હાથ-પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેના ગળામાં મોટો ડૂમો ભરાઈ ગયો.

તેના કાનમાં પોતાના એ ઝેરી, કડવા અને અહંકારી શબ્દો ગૂંજવા લાગ્યા: 'તમે સાવ સ્વાર્થી છો... પૈસા ઉડાવી દીધા... પરિવારની કોઈ પરવા નથી... world...'

પ્રતીકને પોતાની જાત પર એટલી તીવ્ર શરમ અને પશ્ચાત્તાપ થયો કે તે પોતાની નજરો ઊંચી કરી શકતો નહોતો.

જે પિતાએ પોતાના દીકરાના જીવનદાતાનું પંદર વર્ષ જૂનું પવિત્ર ઋણ ચૂકવવા માટે પોતાની સૌથી વહાલી અમૂલ્ય મિલકતનું બલિદાન આપી દીધું હતું, એ પિતા પર તેણે ચોરી અને સ્વાર્થનો આરોપ મૂક્યો હતો!

પ્રતીક તરત જ હરિભાઈના ચરણ સ્પર્શીને ત્યાંથી નીકળ્યો અને પોતાના ઘર તરફ ગાડી દોડાવી.

ઘરે પહોંચીને તેણે જોયું કે મનસુખભાઈ ઓસરીની ખાલી જગ્યા પાસે બેસીને ચૂપચાપ જૂની માળા ફેરવી રહ્યા હતા.

પ્રતીક કોઈ પણ વિચાર કર્યા વિના પિતાના બંને પગમાં ઢળી પડ્યો.

'પપ્પા... મને માફ કરી દો! હું બહુ મોટો પાપી, અધમ અને અહંકારી દીકરો છું!' પ્રતીક ચોધાર આંસુએ પોક મૂકીને રડવા લાગ્યો.

'તમે તો મારા જીવનું ઋણ ચૂકવી રહ્યા હતા, અને મેં તમારા પવિત્ર ત્યાગ પર કેટલો ગંદો અને નીચ આક્ષેપ કર્યો!'

મનસુખભાઈએ નીચે નમીને દીકરાને ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો જોરથી ચાંપી લીધો.

'ના બેટા, તું રડ નહીં. મારા માટે એ લોખંડની બાઈક કરતાં તારો જીવ અને હરિભાઈની ઈજ્જત લાખ ગણી વધારે કિંમતી હતી,' પિતાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

પ્રતીકે પિતાના હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને ગળગળા અવાજે પ્રતિજ્ઞા લીધી.

'પપ્પા, આવતી કાલે સવારે હું મારી નોકરીની તમામ બચતમાંથી એ બાઈક પણ ગેરેજમાંથી છોડાવી લાવીશ.'

'અને હરિભાઈની દીકરીના લગ્નનો તથા એમની સારવારનો તમામ બાકી ખર્ચો પણ હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી ઉપાડીશ.'

'હું આવતી કાલે જ રજા લઈને હરિભાઈના ઘરે જઈશ અને એમના કન્યાદાનમાં મોટા ભાઈ તરીકે ઊભો રહીશ.' પ્રતીકે ગળગળા થઈને કહ્યું.

'જે માણસે પોતાના ઘરનું મંગળસૂત્ર ગીરવે મૂકીને મારું જીવન બચાવ્યું, એમના પરિવારનું ઋણ ચૂકવવું એ હવે મારું પરમ કર્તવ્ય છે.'

મનસુખભાઈએ વહાલથી દીકરાના આંસુ લૂછ્યા અને બોલ્યા, 'બેટા, તેં આજે મારી પેઢીઓનું નામ રોશન કરી દીધું.'

સરલાબેનની આંખોમાંથી પણ ગર્વના આંસુ છલકાઈ આવ્યા અને ઘરમાં વર્ષોથી બંધ રહેલી પવિત્ર શાંતિ અને એકતા છવાઈ ગઈ.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.