પેન્શન જમા થતાં જ દર મહિને ઘર છોડી ભાગતા પિતાનો દીકરીએ પીછો કર્યો, અંધશાળામાં પિતાને જોઈને દીકરી ચોધાર આંસુએ રડી પડી જ્યારે...

મહિનાની પહેલી તારીખની વહેલી સવાર હતી અને ઘરની ઓસરીમાં બેસીને ધનસુખભાઈ ચાની ચૂસકી લઈ રહ્યા હતા.

રસોડામાંથી વઘારેલા પૌંઆ અને આદુવાળી ચાની મીઠી સુગંધ આખા ઘરમાં પ્રસરી રહી હતી.

વાસણોનો ધીમો રણકાર અને ગેસનો અવાજ ઘરની શાંતિ વચ્ચે સ્પષ્ટ સંભળાઈ રહ્યો હતો.

બોંત્તેર વર્ષના ધનસુખભાઈ સરકારી કચેરીમાંથી પટાવાળા તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા અને આખી જિંદગી અત્યંત સાદગીભર્યું જીવન જીવ્યા હતા.

તેમના ચહેરા પર કરચલીઓની સાથે એક ઊંડો થાક અને અકળ ચિંતા હંમેશા છવાયેલી રહેતી હતી.

તેમની યુવાન દીકરી અદિતિ ડાઈનિંગ ટેબલ સાફ કરી રહી હતી અને ઘરના માસિક બજેટની ચિંતામાં ગળાડૂબ હતી.

ઘરમાં કરિયાણાવાળાનું મોટું બિલ બાકી હતું, લાઈટ બિલ ભરવાની છેલ્લી તારીખ નજીક હતી અને ધનસુખભાઈના ઘૂંટણના દુખાવાની નિયમિત દવાઓ લાવવાની હતી.

આ ઉપરાંત ચોમાસા પછી ઘરની જૂની છતમાંથી પાણી ટપકતું હોવાથી નળ અને છત રિપેરિંગનો મોટો ખર્ચો માથે તોળાઈ રહ્યો હતો.

અદિતિ દર મહિને આશા રાખતી હતી કે પિતાના પેન્શનમાંથી ઘરના આ જરૂરી કામો પાર પડશે.

અચાનક ધનસુખભાઈના જૂના કીપેડ વાળા સાદા ફોનમાં એક મોટો મેસેજનો અવાજ રણકી ઊઠ્યો.

તેમણે પોતાના ચશ્મા સરખા કર્યા અને ધ્રૂજતા હાથે ફોન ખોલીને સ્ક્રીન પર જોયું.

તેમાં તેમનું માસિક અઢાર હજાર રૂપિયાનું પેન્શન બેંક ખાતામાં જમા થયાનો સ્પષ્ટ મેસેજ આવી ગયો હતો.

મેસેજ વાંચતાં જ ધનસુખભાઈના ચહેરા પર એક અકળ ઉતાવળ, અજંપો અને ગભરામણ છવાઈ ગયાં.

તેમણે અધૂરી ચાનો કપ ટીપોઈ પર મૂકી દીધો અને નાસ્તો કર્યા વગર તરત જ ઊભા થઈ ગયા.

તેમણે ખીંટી પરથી પોતાની જૂની કાળી છત્રી અને લાકડી હાથમાં પકડી લીધાં અને પગમાં ચંપલ પહેરવા લાગ્યા.

'અદિતિ બેટા, હું જરા બહાર જઈને આવું છું,' ધનસુખભાઈએ ઉતાવળે પગલે દરવાજા તરફ જતાં કહ્યું.

અદિતિએ આશ્ચર્ય, અકળામણ અને ગુસ્સા સાથે પિતા સામે જોયું.

'પપ્પા, ઊભા તો રહો! આટલી બધી ઉતાવળ શેની છે? નાસ્તો તો ગરમ ગરમ કરી લો,' અદિતિએ મોટેથી સાદ પાડ્યો.

'અને આજે પહેલી તારીખ છે, આપણી દૂધવાળાની અને કરિયાણાની ડાયરીનો હિસાબ ચૂકવવાનો છે, પૈસા તો આપતા જાઓ.'

'તમારા ઘૂંટણની દવાઓ પણ સાવ પૂરી થઈ ગઈ છે, આજે મેડિકલ સ્ટોરમાંથી નવી ગોળીઓ લાવવાની છે.'

પરંતુ ધનસુખભાઈએ પાછળ વળીને જોયું પણ નહીં અને બારણાની બહાર પગ મૂકતાં બોલ્યા.

'બેટા, હું બપોરે આવીને બધું જોઈ લઈશ, અત્યારે મારે બહુ જ અગત્યનું કામ છે અને મારે તાત્કાલિક પહોંચવું પડે એમ છે.'

અદિતિ ઉંબરા વચ્ચે લાચાર અને ક્રોધિત થઈને ઊભી રહી ગઈ.

તેના ચહેરા પર નિરાશા અને અવિશ્વાસની કાળી રેખાઓ સ્પષ્ટ ઉપસી આવી હતી.

આ કોઈ પહેલી વાર નહોતું બન્યું, છેલ્લા પૂરા ત્રણ વર્ષથી દર મહિનાની પહેલી તારીખે આ જ અકળ સિલસિલો નિયમિત ચાલતો હતો.

જેવું પેન્શન ખાતામાં જમા થાય કે તરત જ પિતા કશું પણ કહ્યા વિના ઘર છોડીને ભાગી જતા હતા.

તેઓ આખો દિવસ ક્યાં રહેતા હતા તેની કોઈને ખબર નહોતી પડતી અને છેક મોડી સાંજે સાવ ખાલી ખિસ્સે અને થાકેલા પગે પાછા ફરતા હતા.

જ્યારે પણ અદિતિ ઘરખર્ચ માટે પૈસા માંગતી ત્યારે પિતા માત્ર બે-ત્રણ હજાર રૂપિયા માંડ આપતા અને બાકીના પૈસા ક્યાં ગયા તેનો કોઈ હિસાબ ન આપતા.

અદિતિના મનમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી કડવા અને ઝેરી વિચારો સતત ઘોળાતા રહેતા હતા.

'પપ્પા પોતાનું આખું પેન્શન દર મહિને ક્યાં ઉડાવી આવે છે? શું તેમને કોઈ ખરાબ લત કે જુગારની ટેવ પડી ગઈ છે?'

'કે પછી પપ્પા બહાર કોઈ અજાણ્યા ઠગ લોકોને પૈસા આપીને વારંવાર છેતરાઈ રહ્યા છે?'

અદિતિને લાગતું હતું કે પિતા પોતાની સગી દીકરી પર પણ જરાય વિશ્વાસ નથી કરતા અને તેનાથી પૈસા છુપાવીને પોતાનો સ્વાર્થ સાધી રહ્યા છે.

આજે અદિતિએ મનોમન પાકો નિર્ધાર કરી લીધો કે ગમે તે થાય, તે આ રહસ્યનો પર્દાફાશ કરીને જ રહેશે.

તેણે ઉતાવળે પોતાના ગળામાં દુપટ્ટો નાખ્યો અને પિતાની પાછળ પાછળ ગુપચુપ ઘરની બહાર નીકળી પડી.

ધનસુખભાઈ સોસાયટીના નાકે આવેલા એટીએમ મશીન પાસે પહોંચ્યા અને લાઈનમાં ઊભા રહીને પોતાના પેન્શનના પૂરેપૂરા અઢાર હજાર રૂપિયા રોકડા ઉપાડ્યા.

તેમણે તમામ ચલણી નોટો ગણીને એક કાગળના કવરમાં મૂકી અને પોતાના કુર્તાના અંદરના ગુપ્ત ખિસ્સામાં ખૂબ સાચવીને રાખી લીધી.

ત્યારબાદ તેઓ નજીકના બસ સ્ટોપ પર ઊભા રહ્યા અને શહેરના છેવાડે જતી જૂની લોકલ લાલ બસમાં ચડી ગયા.

અદિતિએ તરત જ રોડ પરથી પસાર થતી એક રીક્ષા પકડી અને રીક્ષાવાળાને પેલા બસની પાછળ પાછળ ચાલવા ઈશારો કર્યો.

બસ શહેરના વ્યસ્ત બજારો અને ભીડભાડવાળા વિસ્તારો વટાવીને ધીમે ધીમે છેવાડાના એકાંત રસ્તા પર આગળ વધવા લાગી.

લગભગ ચાલીસ મિનિટની મુસાફરી પછી બસ એક સાવ શાંત, લીલાછમ ઘટાદાર વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા નિર્જન વિસ્તારમાં ઊભી રહી.

ત્યાં એક જૂની, સફેદ પથ્થરની દીવાલોવાળી મોટી મિલકત આવેલી હતી જેના વિશાળ લોખંડના દરવાજા ખુલ્લા હતા.

મુખ્ય દરવાજા પર પિત્તળના મોટા બોર્ડ પર ગુજરાતીમાં સ્પષ્ટ લખેલું હતું: 'પ્રજ્ઞાચક્ષુ કન્યા છાત્રાલય અને પુનર્વસન કેન્દ્ર'.

અદિતિ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ અને રીક્ષામાંથી ઊતરીને વિચારવા લાગી કે પિતા આ અંધ કન્યાઓની શાળામાં શા માટે આવ્યા હશે.

ધનસુખભાઈ લાકડીના ટેકે ધીમે ધીમે અને અતિ સાવધાનીથી સંસ્થાના કમ્પાઉન્ડમાં દાખલ થયા.

અદિતિ પણ પોતાનો ચહેરો દુપટ્ટાથી બરાબર ઢાંકીને સંસ્થાની પાછળની દીવાલ અને મોટી ખુલ્લી બારીઓ પાસે પહોંચી ગઈ.

સંસ્થાના મુખ્ય પ્રાર્થના ખંડમાં દસ-બાર નાની અંધ દીકરીઓ ગોળ કુંડાળું વળીને બેઠી હતી અને બ્રેઇલ લિપિના જાડા પુસ્તકો પર આંગળીઓ ફેરવીને વાંચી રહી હતી.

જેવા ધનસુખભાઈએ ઓરડામાં પગ મૂક્યો કે લાકડીના ટકોરાનો પરિચિત અવાજ સાંભળીને સંસ્થાના સંચાલક એક વૃદ્ધ શિક્ષક દોડીને સામે આવ્યા.

'અરે ધનસુખભાઈ! પધારો પધારો,' સંચાલકે અત્યંત આદર અને સ્નેહથી તેમના બંને હાથ પકડી લીધા.

બધી અંધ બાળકીઓ પણ લાકડીના અવાજથી તરત જ ઓળખી ગઈ અને તેમના ચહેરા પર ખુશીની લહેર દોડી ગઈ.

'દાદાજી આવ્યા! અમારા ધનસુખ દાદાજી આવ્યા!' બાળકીઓ એકસાથે હરખાઈને બોલી ઊઠી.

ધનસુખભાઈના ચહેરા પરથી વર્ષોનો થાક ક્ષણવારમાં ઊતરી ગયો અને તેમની આંખોમાં અમૃત જેવો દિવ્ય સ્નેહ છલકાઈ આવ્યો.

તેમણે આગળ વધીને દરેક બાળકીના માથા પર વહાલથી હાથ મૂક્યો અને પોતાના ખિસ્સામાંથી લાવેલી પીપરમિન્ટની ગોળીઓ વહેંચી.

ત્યારબાદ તેમણે પોતાના કુર્તાના અંદરના ખિસ્સામાંથી પેલું રોકડ રૂપિયા ભરેલું કવર કાઢ્યું અને સંચાલકના હાથમાં મૂકી દીધું.

'ભાઈ, આ આ મહિનાનું પેન્શન છે. આમાંથી આ અનાથ અને અંધ દીકરીઓનું અનાજ, દૂધ અને બ્રેઇલ પુસ્તકોનો તમામ ખર્ચો કરી લેજો,' ધનસુખભાઈએ નમ્રતાથી કહ્યું.

સંચાલકે કવર હાથમાં લીધું પણ તેમના ચહેરા પર ચિંતા અને સંકોચની ઊંડી રેખાઓ ઉપસી આવી.

'ધનસુખભાઈ, તમે છેલ્લા ત્રણ પૂરા વર્ષથી દર મહિને તમારી પેન્શનની પૂરી રકમ અહીં અમારા આશ્રમમાં આપી દો છો,' સંચાલકે ગળગળા થઈને પૂછ્યું.

'પણ ગયા મહિને તમે વાતવાતમાં કહેતા હતા કે તમારા બંને ઘૂંટણમાં સખત ઘસારો છે અને ડોક્ટરે તાત્કાલિક ઓપરેશન કરાવવાનું કહ્યું છે.'

'તમે તમારી પોતાની સારવાર કેમ નથી કરાવતા? તમે આટલી મોટી ઉંમરે આટલું મોટું કષ્ટ કેમ વેઠો છો?'

'તમારી દીકરીને ખબર પડશે તો એ તમારા પર કેટલો ક્રોધ કરશે એનો તમને અંદાજ છે?'

ધનસુખભાઈની આંખોમાંથી બે મોટાં આંસુ સરીને તેમના ગાલ પર વહી ગયાં અને તેમણે ભારે હૈયે નીચી નજર કરી લીધી.

તેમણે ધ્રૂજતા હાથે પોતાના જૂના ચામડાના પાકીટમાંથી એક નાનો, ઘસાઈ ગયેલો અને પીળો પડી ગયેલો પાસપોર્ટ સાઈઝનો ફોટો બહાર કાઢ્યો.

તેમણે એ ફોટો ટેબલ પર મૂક્યો અને ધ્રૂજતા અવાજે અતીતનો કાળો પડદો ખોલ્યો.

'ભાઈ, આ મારી મોટી દીકરી માનસીનો ફોટો છે,' ધનસુખભાઈએ રૂંધાયેલા ગળે કહ્યું.

બારી પાછળ ઊભેલી અદિતિ આ નામ સાંભળતાં જ થથરી ગઈ, કારણ કે માનસી તેની સગી મોટી બહેન હતી જે વીસ વર્ષ પહેલાં બાળપણમાં જ અવસાન પામી હતી.

'મારી માનસી જન્મથી જ અંધ હતી, પણ તેને ભણવાનો અને દુનિયા જોવાનો એટલો મોટો શોખ હતો કે વાત ન પૂછો,' ધનસુખભાઈ આગળ બોલ્યા.

'તે વખતે મારી પાસે સરકારી કચેરીમાં પટાવાળાની સાવ તુચ્છ નોકરી હતી અને હું એટલો ગરીબ હતો કે તેને કોઈ સ્પેશિયલ અંધશાળામાં ભણાવી ન શક્યો.'

'તે માત્ર બાર વર્ષની કુમળી ઉંમરે યોગ્ય સારવાર અને શિક્ષણના અભાવે સખત તાવમાં મારા ખોળામાં તડપી તડપીને દમ તોડી ગઈ હતી.'

'મરતી વખતે મારી દીકરીએ મારા બંને હાથ પોતાના હાથમાં લઈને કહ્યું હતું કે પપ્પા, હું તો આ દુનિયા ન જોઈ શકી, પણ કોઈ બીજી અંધ દીકરી અંધારામાં ન રહેવી જોઈએ.'

'તે દિવસે મેં મારી મરતી દીકરીના ઠંડા માથા પર હાથ મૂકીને ઈશ્વરની સાક્ષીએ વચન આપ્યું હતું કે હું ભલે આખી જિંદગી ભૂખ્યો રહું, પણ નિવૃત્ત થઈને મારું એક એક પેન્શન અંધ દીકરીઓના ભણતર પાછળ વાપરીશ.'

'આ દીકરીઓ જ્યારે પોતાની આંગળીઓથી બ્રેઇલ પુસ્તકો વાંચે છે, ત્યારે મને લાગે છે કે મારી માનસી એમની આંખો બનીને આખી દુનિયા જોઈ રહી છે.'

'મારા ઘૂંટણનો દુખાવો તો દવા વગર પણ મટી જશે ભાઈ, પણ જો કોઈ દીકરીનું ભણતર અટકી જશે તો મારી માનસીના આત્માને હું પરલોકમાં શું મોં બતાવીશ?'

'મારી નાની દીકરી અદિતિને મેં આ વાત ક્યારેય નથી કહી, કારણ કે હું નથી ઈચ્છતો કે એ પોતાની સ્વર્ગસ્થ બહેનના ભૂતકાળના દર્દથી આખી જિંદગી પીડાય.'

પિતાના આ શબ્દો સાંભળતાં જ બારી પાછળ ઊભેલી અદિતિના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

તેના હાથમાંથી પર્સ છૂટીને જમીન પર પડી ગયું અને તેનું આખું અસ્તિત્વ ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે કાંપવા લાગ્યું.

તેના કાનમાં પોતાના એ કઠોર, શંકાસ્પદ અને અહંકારી શબ્દો ગૂંજવા લાગ્યા: 'પપ્પા પૈસા ઉડાવી આવે છે... ખરાબ લત લાગી છે... અમારો કોઈ વિચાર નથી કરતા... world...'

અદિતિને પોતાની સંકુચિત અને સ્વાર્થી વિચારસરણી પર એટલો તીવ્ર પશ્ચાત્તાપ અને ધિક્કાર થયો કે તે પોતાની જાતને માફ કરી શકતી નહોતી.

જે પિતા એક પવિત્ર પ્રતિજ્ઞા અને અસીમ પિતૃપ્રેમની વેદી પર પોતાના તમામ સુખ, આરામ અને સારવારનું બલિદાન આપી રહ્યા હતા, એ પિતા પર તેણે ચોરી અને સ્વાર્થનો આરોપ મૂક્યો હતો!

અદિતિ હવે પોતાના ડૂસકાંને રોકી શકી નહીં, તે પાગલની જેમ દોડતી ઓરડામાં દાખલ થઈ ગઈ.

તેણે સીધા જ ધનસુખભાઈના બંને પગ પકડી લીધા અને પોતાનું માથું તેમના ચરણોમાં પછાડીને પોક મૂકીને રડી પડી.

'પપ્પા... મને માફ કરી દો! હું તમારી બહુ મોટી ગુનેગાર દીકરી છું!' અદિતિ ચોધાર આંસુએ રડવા લાગી.

'મેં તમારા પવિત્ર ત્યાગ પર શંકા કરી અને તમને સ્વાર્થી માની બેઠી! હું તમારી ધૂળ બરાબર પણ નથી પપ્પા!'

ધનસુખભાઈ અચાનક પોતાની દીકરીને સામે રડતી જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગયા, તેમણે નીચે નમીને અદિતિને પ્રેમથી ઊભી કરી.

'અદિતિ બેટા! તું અહીં ક્યાંથી? તું રડ નહીં મારી ઢીંગલી,' પિતાના અવાજમાં વહાલ અને ક્ષમા છલકાઈ ઊઠ્યાં.

અદિતિએ પિતાના કરચલીવાળા હાથ પોતાના હાથમાં લીધા અને બંને હાથ જોડીને સંકલ્પ કર્યો.

'પપ્પા, માનસી દીદી ફક્ત તમારી દીકરી નહોતી, મારી પણ વહાલી મોટી બહેન હતી.'

'આજથી આ પવિત્ર સંકલ્પ માત્ર તમારો નથી, આપણો બંનેનો છે.'

'આવતા અઠવાડિયે હું મારી નોકરીની તમામ બચતમાંથી પહેલાં તમારા બંને ઘૂંટણનું સફળ ઓપરેશન કરાવીશ જેથી તમે દર્દ વગર ચાલી શકો.'

'અને ત્યાર પછી દર મહિને આપણે બંને સાથે મળીને આ સંસ્થાની દીકરીઓની સેવા કરવા આવીશું અને એમનું ભણતર પૂરું કરાવીશું.'

ધનસુખભાઈએ રડતાં રડતાં દીકરીને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

ઓરડામાં હાજર તમામ અંધ દીકરીઓ અને શિક્ષકોની આંખો પણ આ અલૌકિક સ્નેહ અને સમર્પણ જોઈને ભીની થઈ ગઈ.

ઘરમાં વર્ષોથી બંધ રહેલું એક મોટું દર્દ આજે કાયમ માટે મુક્ત થઈ ગયું હતું અને પ્રેમનો નવો સૂર્યોદય થયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.