જૂનું ટેબલ વેચવા ઊંધું કરતાં જ તળિયે પોતાનું નામ જોઈ પૌત્ર ચોંકી ગયો, પિતા સામે જોતાં જ પિતા ઘૂંટણિયે બેસીને બોલ્યા કે...

રવિવારની વહેલી સવારે ઘરના જૂના અભ્યાસખંડમાં સાફ-સફાઈનો મોટો સામાન અસ્તવ્યસ્ત અને વેરવિખેર પડેલો હતો.

ચિરાગ પોતાના હાથમાં જૂનું સુતરાઉ કપડું અને સેન્ડપેપર લઈને વર્ષો જૂના સાગના લાકડાના ટેબલ પર જામેલી ધૂળ સાફ કરી રહ્યો હતો.

તેની પત્ની સોનલ જૂના પુસ્તકો, કાગળો અને છાપાંઓની થપ્પીઓ દોરીથી બાંધીને ઓરડાની બહાર એક પછી એક મૂકી રહી હતી.

ઓરડાના એક ખૂણામાં ચિરાગના બાળપણના સ્કૂલ બેગ, તૂટેલી કંપાસ બોક્સ અને જૂની નોટબુકો પણ એક કોથળામાં ભરેલી પડી હતી.

આ ટેબલ પર જ ચિરાગે દસમા અને બારમા ધોરણની બોર્ડની પરીક્ષાઓની રાત-દિવસ ઉજાગરા કરીને તૈયારી કરી હતી.

ટેબલના લાકડા પર હજુ પણ વાદળી પેનના કેટલાક જૂના ડાઘા અને ભૂમિતિના પરિકરથી પડેલા નાના કાણાં મોજૂદ હતા.

બપોર પછી ફર્નિચરનો એક જૂનો વેપારી આ ટેબલ જોવા આવવાનો હતો અને ચિરાગ તેને સારા ભાવે વેચી દેવા માટે આતુર હતો.

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ચિરાગની ખાનગી કંપનીમાં પગાર નિયમિત નહોતો થતો અને બાળકોની સ્કૂલ ફી માટે પણ કરકસર કરવી પડતી હતી.

ટેબલ સાગના નક્કર લાકડાનું અને અત્યંત વજનદાર હોવાથી તેને એકલા હાથે ઊંચકવું કે ખસેડવું સાવ અશક્ય હતું.

ચિરાગે સોનલને સાદ પાડીને બોલાવી અને બંને જણાએ પૂરી તાકાત લગાવીને ટેબલને ફરસ પર ઊંધું ઢાળી દીધું.

જેવું ટેબલનું મોટું પાટિયું જમીન તરફ નમ્યું અને નીચેનો ભાગ સામે આવ્યો, ચિરાગની નજર લાકડાના બરાબર મધ્ય ભાગ પર ચોંટી ગઈ.

ત્યાં કાળા વાર્નિશના જૂના પડ નીચે ધૂળ ભરેલી સપાટી પર કોઈ ઊંડા લખાણના નિશાન દેખાઈ રહ્યા હતા.

ચિરાગે ઉત્સુકતાથી ભીનું કપડું લઈને એ જગ્યાને જોરજોરથી ઘસીને સાફ કરી તો તેના આશ્ચર્યનો કોઈ પાર ન રહ્યો.

કાળા વાર્નિશના પડ નીચે છીણી અને હથોડીથી બહુ જ બારીકાઈથી સુંદર મરોડદાર અક્ષરોમાં કોતરેલું હતું: 'ચિરાગ - મારા કુળનો દીપક, પ્રભુ તને મોટો વિદ્વાન બનાવે'.

તે લખાણની નીચે બહુ જ કાળજીપૂર્વક હાથથી કોતરેલી તારીખ લખેલી હતી: '૧૫-૦૮-૧૯૯૪'.

ચિરાગના હાથમાંથી ભીનું કપડું નીચે ફરસ પર પડી ગયું અને તેનું આખું શરીર એક અજાણી તીવ્ર ધ્રૂજારીથી કંપી ઊઠ્યું.

'૧૯૯૪' એ તો ચિરાગના પોતાના જન્મનું બરાબર વર્ષ, મહિનો અને પવિત્ર દિવસ હતો!

ચિરાગના મનમાં બાળપણથી સાંભળેલી વાતો અને યાદોનો મોટો વંટોળ ઊભો થયો.

ઘરમાં બધા હંમેશા કહેતા આવ્યા હતા કે આ જૂનું ટેબલ તેના સ્વર્ગસ્થ દાદા મનસુખભાઈએ ચાલીસ વર્ષ પહેલાં કોઈ જૂના બજારની હરાજીમાંથી ખરીદ્યું હતું.

દાદાજી આખી જિંદગી ચિરાગ સાથે સાવ અલિપ્ત, મૌન અને કઠોર સ્વભાવના પથ્થર જેવા રહ્યા હતા.

તેઓ ક્યારેય ચિરાગને વહાલથી ખોળામાં તેડતા નહોતા, ન તો ક્યારેય કોઈ મેળો કે બગીચે ફરવા લઈ ગયા હતા.

ચિરાગના મનમાં હંમેશા એવી ઊંડી ગ્રંથિ બંધાઈ ગઈ હતી કે દાદાજી પોતાના બીજા પૌત્રોને વધારે વહાલ કરતા હતા અને પોતાની સદંતર ઉપેક્ષા કરતા હતા.

તો પછી દાદાજીએ બજારમાંથી ખરીદેલા આ અજાણ્યા ટેબલના તળિયે ચિરાગનું નામ અને આટલી પવિત્ર હૃદયસ્પર્શી પ્રાર્થના કોણે અને ક્યારે કોતરી?

સોનલ પણ એ લખાણ જોઈને સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ, 'ચિરાગ, આ તો તમારા દાદાજીના જ અક્ષરો છે! મેં એમની જૂની ડાયરીમાં આવા જ અક્ષર જોયા છે.'

ચિરાગના હૃદયમાં એક વિચિત્ર બેચેની, ક્રોધ અને અસમંજસનો દાવાનળ સળગી ઊઠ્યો.

શું દાદાજીએ મારી સામે આખી જિંદગી કોઈ મોટો ઢોંગ કર્યો હતો? કે પછી આ ટેબલ પાછળ કોઈ બીજું જ રહસ્ય છુપાયેલું છે?

તેણે તરત જ ઓસરીના હિંચકે બેસીને તુલસીની માળા ફેરવી રહેલા પોતાના પિતા અરવિંદભાઈને મોટેથી અવાજ આપીને બોલાવ્યા.

અરવિંદભાઈ ચશ્મા સરખા કરીને લાકડીના ટેકે ધીમા પગલે અભ્યાસખંડમાં આવ્યા.

'શું થયું ચિરાગ? સવારના પહોરમાં આખા ઘરમાં કેમ આટલી બૂમાબૂમ કરી રહ્યો છે?' પિતાએ શાંત ભાવે પૂછ્યું.

ચિરાગે ઊંધા પડેલા સાગના ટેબલ તરફ આંગળી ચીંધી, 'બાપુજી, આ જુઓ! તમે તો કહેતા હતા કે આ ટેબલ દાદાજીએ કોઈ જૂના બજારમાંથી સસ્તામાં ખરીદ્યું હતું.'

'તો પછી આ ટેબલના તળિયે મારા જન્મની સાચી તારીખે મારું નામ અને આશીર્વાદ કોણે કોતર્યા છે?' ચિરાગનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

'શું દાદાજી આખી જિંદગી મારાથી નફરત કરતા હતા કે પછી કોઈ બીજું જ નાટક ચાલતું હતું?' ચિરાગે કડવાશથી સવાલ કર્યો.

અરવિંદભાઈની નજર જેવી એ કોતરેલા અક્ષરો અને તારીખ પર પડી, તેમનો ચહેરો ક્ષણવારમાં સાવ ભાવુક થઈ ગયો અને આંખો આંસુથી છલકાઈ ગઈ.

તેમના હાથમાંથી તુલસીની માળા સરકીને ટેબલ પર પડી ગઈ અને તેઓ ઘૂંટણભેર ફરસ પર બેસી ગયા.

તેમણે ધ્રૂજતા હાથે એ કોતરેલા એક એક અક્ષર પર અત્યંત સ્નેહથી હાથ ફેરવ્યો, જાણે પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતાના ચરણો સ્પર્શી રહ્યા હોય.

'ચિરાગ, આ ટેબલ કોઈ બજારમાંથી કે હરાજીમાંથી ખરીદેલું નહોતું બેટા.' અરવિંદભાઈનો અવાજ ડૂસકાંમાં ફેરવાઈ ગયો.

'આ ટેબલ તો તારા દાદાજીએ પોતાના હાથે, પોતાના કલેજાના ટુકડાની જેમ, લોહીનું પાણી કરીને તારા માટે રાતોરાત ઘડ્યું હતું.'

આ અકલ્પનીય વાત સાંભળીને ચિરાગના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ, 'દાદાજીએ બનાવ્યું હતું? પણ દાદાજી તો કાપડની મિલમાં સાદા ચોકીદાર હતા!'

'હા બેટા, પણ મિલની નોકરી સ્વીકાર્યા પહેલાં તારા દાદાજી આ આખા પંથકના કાષ્ઠકલાના સૌથી શ્રેષ્ઠ શિલ્પી અને કારીગર હતા.' પિતાએ જૂની સ્મૃતિઓ ખોલતાં કહ્યું.

'જ્યારે સંયુક્ત પરિવારનું દેવું વધી ગયું અને નાના ભાઈઓના લગ્ન કરવાના આવ્યા, ત્યારે તેમણે પોતાની કલા અને મોટો વર્કશોપ બંધ કરીને ચોકીદારીની કાળી મજૂરી સ્વીકારી લીધી હતી.'

'તેમણે પોતાની વાલી છીણી અને હથોડી કાયમ માટે પેટીમાં બંધ કરીને અભેરાઈ પર ચડાવી દીધા હતા અને સોગંદ લીધા હતા કે ક્યારેય લાકડું નહીં અડે.'

ચિરાગ સાવ શાંત બનીને પથ્થરની જેમ સાંભળી રહ્યો હતો, તેના અંદરનો વર્ષો જૂનો ક્રોધ ધીમે ધીમે ઓગળી રહ્યો હતો.

'પરંતુ જ્યારે તારો જન્મ થયો ત્યારે તારી તબિયત સાવ નાજુક હતી અને તું સાતમા મહિને અધૂરા દિવસે જન્મ્યો હતો.' અરવિંદભાઈ આગળ બોલ્યા.

'હોસ્પિટલના મોટા ડૉક્ટરોએ હાથ ટેકી દીધા હતા અને કહ્યું હતું કે આ નબળું બાળક કદાચ ચોવીસ કલાક પણ બચી નહીં શકે.'

'તે કાળી ભયાનક રાત્રે તારા દાદાજી આખી રાત મહાદેવના મંદિરમાં રડતા રડતા જમીન પર આળોટતા રહ્યા હતા અને કઠોર બાધા રાખી હતી.'

'તેમણે ભગવાન સામે પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે જો મારો પૌત્ર જીવી જશે, તો હું મારા હાથે એના અભ્યાસ માટે એક એવું મજબૂત ટેબલ બનાવીશ જે એને દુનિયાનો મોટો વિદ્વાન બનાવશે.'

'પ્રભુની કૃપાથી તું બચી ગયો, અને તારા જન્મના બીજા જ દિવસથી તારા દાદાજીએ ચોરીછૂપીથી રાતના અંધારામાં સાગનું ઉત્તમ લાકડું ખરીદીને આ ટેબલ ઘડવાનું શરૂ કર્યું.'

'તેમણે પોતાની જૂની પેટીમાંથી છીણી કાઢી અને સતત ત્રણ મહિના સુધી રાતે બે-બે વાગ્યા સુધી જાગીને, હાથમાં ફોલ્લા પાડીને આ ટેબલ તૈયાર કર્યું હતું.'

'જ્યારે ટેબલ પૂરું થયું, ત્યારે તેમણે તળિયે તારું નામ કોતરીને આંસુઓથી એને અભિષેક કર્યો હતો.'

અરવિંદભાઈએ અભ્યાસખંડના જૂના કબાટમાંથી એક તેલવાળા કપડામાં વીંટાળેલી જૂની છીણી અને નાની હથોડી બહાર કાઢી.

તેમણે એ ઓજારો ચિરાગના હાથમાં મૂક્યા, જેમના હાથા પર મનસુખભાઈના હાથના અંગૂઠાના ઘસારાના નિશાન સ્પષ્ટ દેખાતા હતા.

'આ એ જ ઓજારો છે બેટા, જેનાથી તારા દાદાજીએ પોતાની કલાને છેલ્લીવાર જીવંત કરીને આ ટેબલ તારા માટે બનાવ્યું હતું.'

ચિરાગની આંખોમાં ઝળઝળિયાં આવી ગયાં, 'તો પછી તેમણે આ વાત આખી જિંદગી મારાથી કેમ છુપાવી રાખી બાપુજી? કેમ ક્યારેય મને વહાલ ન કર્યો?'

અરવિંદભાઈએ દીકરાના ચહેરા સામે સ્નેહથી જોયું, 'કારણ કે તારા દાદાજી જાણતા હતા કે જો તને ખબર પડશે કે આ ટેબલ એમણે આટલી પીડા વેઠીને બનાવ્યું છે, તો તારા પર ઉપકારનો મોટો બોજ આવી જશે.'

'તેઓ ઈચ્છતા હતા કે તું કોઈ માનસિક દબાણ વિના સાવ સ્વતંત્ર રીતે ભણે અને પોતાના દમ પર આગળ વધે.'

'તેમણે જાણીજોઈને તારી સામે કઠોર બનવાનો ઢોંગ કર્યો જેથી તું લાડપ્યારમાં બગડી ન જાય અને જિંદગીના કઠિન સંઘર્ષો સામે મક્કમતાથી લડતા શીખે.'

'જ્યારે તું આ ટેબલ પર બેસીને પહેલીવાર સ્કૂલનું હોમવર્ક કરતો હતો, ત્યારે તારા દાદાજી ઓસરીના થાંભલા પાછળ છુપાઈને ગર્વથી આંસુ લૂછતા હતા.'

'જ્યારે તું બોર્ડની પરીક્ષામાં પ્રથમ નંબરે પાસ થયો, ત્યારે તેમણે આખી રાત આ ટેબલ પાસે બેસીને પ્રભુનો આભાર માન્યો હતો.'

'અને આજે તું મોટો એન્જિનિયર બનીને આટલા પ્રતિષ્ઠિત હોદ્દા પર પહોંચ્યો, એમાં તારા દાદાજીના આ અદ્રશ્ય આશીર્વાદ, તપસ્યા અને પરસેવો જ કામ કરી ગયા છે બેટા.'

પિતાના આ પવિત્ર, નિઃસ્વાર્થ અને હૃદયદ્રાવક શબ્દોએ ચિરાગના કાળજાને સોંસરવું વીંધી નાખ્યું.

પોતે જે દાદાજીને આખી જિંદગી પથ્થર દિલ, કઠોર અને પક્ષપાતી માનતો હતો, તે દાદાજીએ તો પોતાના જીવનની છેલ્લી કલા અને આયુષ્યનો સાર પોતાના ભવિષ્ય માટે હોમી દીધા હતા.

ચિરાગનું માથું પશ્ચાતાપ, ઘોર શરમ અને અપાર અપરાધભાવથી સાવ ઝૂકી ગયું.

તેણે જોયું કે ટેબલના તળિયે કોતરેલા પોતાના નામ પર પિતાના અશ્રુબિંદુ ટપકી રહ્યા હતા.

ચિરાગથી હવે સહન ન થયું. તે ધ્રૂસકે ને ધ્રૂસકે રડતો રડતો એ ઊંધા પડેલા ટેબલ પર માથું મૂકીને ફસડાઈ પડ્યો.

'મને માફ કરી દો દાદાજી! હું તમારા આટલા અગાધ, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમને ક્યારેય ઓળખી જ ન શક્યો.' ચિરાગનો અવાજ ડૂસકાંમાં રુંધાઈ ગયો.

'મેં તમારા આ પવિત્ર આશીર્વાદ અને તપસ્યાને સામાન્ય ભંગારમાં વેચવાની ગંદી ભૂલ કરી, હું સાચે જ બહુ અધમ પૌત્ર છું.'

સોનલ પણ પોતાના આંસુ રોકી શકી નહીં અને તેણે ચિરાગના ખભા પર હાથ મૂકીને તેને સાંત્વના આપી.

ચિરાગે એ પવિત્ર ઓજારોને પોતાની આંખોએ અડાડ્યા અને પોતાના માથા પર મૂકીને નમન કર્યું.

સોનલે રસોડામાંથી ગંગાજળ લાવીને ટેબલ પર છાંટ્યું અને અગરબત્તી પ્રગટાવીને પૂજા કરી.

ચિરાગ ઊભો થયો અને પોતાના પિતા અરવિંદભાઈના ચરણોમાં પડી ગયો.

'બાપુજી, આ ટેબલ હવે આ ઘરમાંથી ક્યારેય બહાર નહીં જાય.'

'આ ટેબલ માત્ર લાકડું નથી, આ તો અમારા આખા કુળનું પવિત્ર મંદિર અને દાદાજીના સાક્ષાત આશીર્વાદ છે.'

'હું મારા સંતાનોને પણ આ જ ટેબલ પર બેસાડીને ભણાવીશ અને દાદાજીના અમર ત્યાગની ગાથા ગર્વથી સંભળાવીશ.'

અરવિંદભાઈએ દીકરાને ઊભો કરીને છાતી સરસો જોરથી ચાંપી લીધો.

તે દિવસે અભ્યાસખંડમાંથી જૂની ગેરસમજ, કડવાશ અને સ્વાર્થ હંમેશ માટે દૂર થઈ ગયા અને સાચા પ્રેમનો નવો પવિત્ર ઉજાસ ફેલાઈ ગયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.