કરોડોના બંગલામાં ઘરડી માને લાદી પર પોતાં કરતી જોઈને વિદેશથી આવેલા દીકરાએ પત્ની પર હાથ ઉપાડ્યો પણ...

સોફા પર બેઠેલી પત્ની હાથમાં જ્યુસનો ગ્લાસ લઈને ટીવી જોઈ રહી હતી, અને બાજુના સંગેમરમરના ચમકતા ભોંયતળિયા પર સિત્તેર વર્ષની મા ઘૂંટણિયે બેસીને ભીનું પોતું ઘસી રહી હતી.

વિદેશથી કોઈને પણ જાણ કર્યા વિના અચાનક સરપ્રાઈઝ આપવા પહોંચેલા રોહિતના હાથમાંથી ટ્રોલી બેગની મૂઠ આપોઆપ છૂટી ગઈ. ટ્રોલી નીચે પટકાવાનો અવાજ થતાં જ ડ્રોઈંગ રૂમમાં સોપો પડી ગયો.

લાદી પરથી માએ ધીમેથી મોઢું ઊંચું કર્યું. હાથમાં પકડેલા મેલા કપડાને લીધે માની આંગળીઓ કરચલીવાળી અને કાળી પડી ગયેલી દેખાતી હતી. રોહિતને સામે ઊભેલો જોઈને માની આંખો પહોળી થઈ ગઈ, પણ એ ચહેરા પર દીકરાને અચાનક જોવાની ખુશી કરતાં વધુ એક અજાણ્યો ભય છવાઈ ગયો હતો.

સોફા પર બેઠેલી પત્ની પૂજા પણ સફાળી ઊભી થઈ ગઈ. એણે તરત જ હાથમાંથી ગ્લાસ ટેબલ પર મૂક્યો અને બનાવટી સ્મિત ચહેરા પર લાવીને આગળ વધી, "અરે રોહિત! તમે અચાનક? મને ફોન તો કરવો હતો!"

રોહિતે પૂજા સામે જોયું પણ નહીં. એના કાનમાં લોહી ધસી આવ્યું હતું. એ સીધો મા તરફ દોડ્યો. એણે માના હાથમાંથી એ ભીનું પોતું ઝૂંટવીને બાજુ પર ફેંકી દીધું અને માના બંને હાથ પકડીને ઊભા કર્યા.

"આ શું છે મા?" રોહિતનો અવાજ ગુસ્સા અને દર્દથી ફાટી રહ્યો હતો, "આ ત્રણ કરોડનો બંગલો મેં તારા માટે બનાવ્યો છે. દર મહિને હું વિદેશથી દોઢ લાખ રૂપિયા ઘરખર્ચ માટે મોકલું છું. બે નોકરો રાખવાના પૈસા મોકલું છું. અને તું... તું આ ઉંમરે આ લાદી પર બેસીને પોતાં કરે છે?"

માએ નીચી નજર કરી લીધી. એના હોઠ ધ્રૂજતા હતા, પણ શબ્દો બહાર નહોતા નીકળતા.

રોહિત પૂજા તરફ ફર્યો. એની આંખો લાલચોળ હતી. "પૂજા! આ ઘરમાં શું ચાલી રહ્યું છે? મારી મા આ ઘરમાં નોકરાણી છે? તું આરામથી સોફા પર બેઠી છે અને આ ઘરડી સ્ત્રી પાસે તું પોતાં કરાવે છે? આ સંસ્કાર છે તારા?"

પૂજાનો ચહેરો અપમાનથી ખેંચાઈ ગયો. "રોહિત, એક મિનિટ! તમે કંઈ પણ જાણ્યા વગર સીધા મારા પર તૂટી પડો છો? પહેલાં વાત તો સમજો..."

"શું સમજું? મારી પોતાની આંખો સામે જે દેખાઈ રહ્યું છે એ જૂઠું છે?" રોહિતે હાથ લાંબો કરીને કહ્યું, "હું દિવસ-રાત કાળી મજૂરી કરીને ડોલર કમાઉં છું જેથી મારી માને કોઈ તકલીફ ન પડે. પિતાજી ગયા પછી આ માએ મને પેટ વાળીને ભણાવ્યો છે. અને અહીં આ મહેલમાં એની આ હાલત છે?"

"રોહિત બેટા, શાંત થા," માએ ધ્રૂજતા હાથે રોહિતનો ખભો પકડ્યો, "પૂજાનો કોઈ વાંક નથી. હું મારી જાતે જ..."

"બસ કર મા!" રોહિતે રડમસ અવાજે કહ્યું, "હવે તારે કોઈનો પક્ષ લેવાની જરૂર નથી. હું આ ઘરમાં એક મિનિટ પણ શાંતિથી નહીં બેસું જ્યાં સુધી મને આ વાતનો જવાબ ન મળે."

રોહિતે ગુસ્સામાં આવીને સામાન સાઈડમાં મૂક્યો અને અંદરના રૂમ તરફ ગયો. એણે જોયું તો રસોડામાં કામવાળી બાઈ ઊભી હતી, જે ક્યારની ડરીને આ બધું જોઈ રહી હતી. રોહિતે એને બોલાવી, "તમે અહીં શું કામ કરો છો? જો સફાઈ માટે તમને પૈસા મળતા હોય તો મારી મા શા માટે પોતાં કરતી હતી?"

કામવાળી બાઈએ નીચું જોઈને હાથ જોડ્યા, "સાહેબ, બા મને પોતું અડવા પણ નથી દેતા. હું તો ફક્ત વાસણ અને કપડાં કરું છું. બા કહે છે કે આ કામ એ પોતે જ કરશે."

રોહિત સ્તબ્ધ થઈ ગયો. એણે પાછળ ફરીને મા સામે જોયું. "મા, તું આ શું બોલાવે છે? તું કામવાળીને કામ કરવા નથી દેતી? શા માટે તારે આવું કરવું પડે છે? શું તું મારી ઈજ્જત કાઢવા માંગે છે કે તારો દીકરો તને સાચવતો નથી?"

પૂજા આગળ આવી. એની આંખોમાં આંસુ હતા, પણ અવાજમાં સચ્ચાઈનું વજન હતું. "રોહિત, તમે ત્રણ વર્ષથી દર છ મહિને ફક્ત વીડિયો કોલ પર વાત કરીને સંતોષ માની લો છો. તમે પૈસા મોકલી આપ્યા એટલે તમારી જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ? તમે ક્યારેય એ જાણવાની કોશિશ કરી કે તમારી ગેરહાજરીમાં આ ઘરમાં શું વીતે છે?"

"હું વિદેશમાં મોજમજા કરવા નથી ગયો, તમારા બંનેના ભવિષ્ય માટે ગયો છું!" રોહિતે બચાવ કર્યો.

"ભવિષ્ય પૈસાથી બને છે રોહિત, પણ વર્તમાન માણસથી જીવાય છે," પૂજાએ ધીમા પણ દ્રઢ અવાજે કહ્યું, "આવો મારી સાથે, હું તમને બતાવું કે તમારી મા શા માટે આ લાદી પર પોતાં કરે છે."

પૂજા રોહિતનો હાથ પકડીને માના બેડરૂમ તરફ લઈ ગઈ. રોહિત ભારે પગલે પાછળ ચાલ્યો. મા પણ ધીમા પગલે પાછળ આવી રહી હતી.

બેડરૂમમાં જઈને પૂજાએ કબાટ ખોલ્યો. કબાટના એક ખાનામાં જૂની દવાઓની અસંખ્ય ખાલી શીશીઓ અને ફાઈલો પડી હતી. પૂજાએ એક મેડિકલ ફાઈલ કાઢીને રોહિતના હાથમાં આપી.

"આ શું છે?" રોહિતે પૂછ્યું.

"આ તમારા ગયા પછીના બીજા વર્ષનો રિપોર્ટ છે," પૂજાએ કહ્યું, "માને અલ્ઝાઈમર એટલે કે ભૂલવાની બીમારીની શરૂઆત થઈ હતી. ડૉક્ટરે કહ્યું હતું કે જો એમનું મન કોઈ કામમાં વ્યસ્ત નહીં રહે, જો એ આખો દિવસ એકલા બેસી રહેશે, તો એમની યાદશક્તિ ખૂબ ઝડપથી જતી રહેશે અને ડિપ્રેશન આવી જશે. તમે જ્યારે પણ ફોન કરતા ત્યારે મા મને કસમ આપતી કે રોહિતને કંઈ ન કહેતી, એ ત્યાં એકલો ટેન્શનમાં આવી જશે."

રોહિતના હાથમાંથી ફાઈલ સરકી ગઈ.

પૂજા આગળ બોલી, "આટલું મોટું ઘર, સન્નાટો અને આખો દિવસ ખાલીપો. મા આખો દિવસ બારી બહાર જોઈને બેસી રહેતી હતી. ધીમે ધીમે એમણે જમવાનું ઓછું કરી દીધું હતું. એમને લાગતું હતું કે આ ઘરમાં હવે એમની કોઈ જરૂર જ નથી રહી. દીકરો વિદેશ જતો રહ્યો, ઘરમાં બધું જ કામ નોકરો કરે છે, એટલે એ પોતે આ ઘરમાં એક વધારાનો સામાન બની ગયા છે."

રોહિત ચૂપચાપ સાંભળી રહ્યો હતો. એના ગળામાં ડૂમો ભરાઈ ગયો હતો.

"એક દિવસ મા અચાનક પડી ગયા," પૂજાની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા, "ડૉક્ટરે મને સ્પષ્ટ કહ્યું કે દવાઓ કરતાં વધારે એમને એ અહેસાસની જરૂર છે કે એ હજુ પણ આ ઘરનો મુખ્ય હિસ્સો છે. જો તમે એમને સંપૂર્ણ આરામ આપી દેશો તો એ પથારીવશ થઈ જશે. માએ મને સામેથી કહ્યું કે, વહુ, મને આ ઘરમાં કંઈક કામ કરવા દે. મને આ ઘર મારું લાગવું જોઈએ. જ્યાં સુધી હું મારા હાથે આ ઘરની સંભાળ નહીં લઉં ત્યાં સુધી મને જીવવાનો સંતોષ નહીં મળે."

મા ધીમેથી આગળ આવી અને રોહિતના હાથ પર પોતાનો થરથરતો હાથ મૂક્યો.

"બેટા," માનો અવાજ ભીનો હતો, "જ્યારે તારા પિતાજી ગુજરી ગયા ત્યારે આપણી પાસે આટલો મોટો મહેલ નહોતો. બે ઓરડાનું નાનું ઘર હતું. હું આખો દિવસ ઘંટી દળતી, પોતાં કરતી અને તારા માટે રોટલી બનાવતી. એ મહેનત જ મને જીવાડતી હતી. આ મોટા ઘરમાં આવીને મને લાગ્યું કે મારો દીકરો તો મોટો સાહેબ બની ગયો, પણ હું નકામી થઈ ગઈ. જ્યારે હું આ લાદી પર પોતાં કરું છું ને બેટા, ત્યારે મને લાગે છે કે આ મારું ઘર છે, હું હજુ પણ મારા પરિવાર માટે કંઈક કરી શકું છું. મને કોઈ લાચારી નથી લાગતી, મને ગર્વ થાય છે."

રોહિત માના ચહેરા સામે જોઈ રહ્યો. એ ચહેરા પર કોઈ ગુલામી નહોતી, પણ પોતાના અસ્તિત્વને બચાવી રાખવાની એક માની મથામણ હતી.

"અને રોહિત," પૂજાએ શાંતિથી કહ્યું, "હું સોફા પર બેસીને જ્યુસ પીતી હતી એ સાચું છે, પણ એ જ્યુસ મા માટે જ બનાવ્યો હતો. મા હમણાં પોતું પૂરું કરે એટલે હું એમને એ આપવાની જ હતી. હું મા સાથે આ ઘરમાં એક દીકરી બનીને રહું છું. હું એમને રોકી શકતી હતી, પણ એમનો જીવવાનો અધિકાર હું છીનવી નહોતી શકતી. ડૉક્ટરે પણ કહ્યું હતું કે એમને જે કામથી સંતોષ મળે એ કરવા દેજો."

રોહિતની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહી નીકળી. જે પત્ની પર એણે હમણાં જ ચારિત્ર્યહીન આક્ષેપો કર્યા હતા, એ પત્ની એની ગેરહાજરીમાં એની માની માનસિક સ્થિતિને સાચવતી હતી. અને પોતે? પોતે માત્ર દર મહિને પૈસા ટ્રાન્સફર કરીને માની ફરજ પૂરી થઈ ગઈ હોવાનો ઘમંડ પાળીને બેઠો હતો.

રોહિત ઘૂંટણિયે બેસી ગયો. એણે માના એ જ કરચલીવાળા, ભીના પગ પકડી લીધા.

"મને માફ કરી દે મા... મને માફ કરી દે પૂજા," રોહિત ધ્રૂજતા અવાજે બોલ્યો, "હું સમજી જ ન શક્યો કે રૂપિયાથી સગવડ ખરીદી શકાય છે, પણ અપનાપન નહીં. હું માનતો હતો કે મોટો મહેલ આપી દઈશ એટલે મા સુખી થઈ જશે. પણ માને મહેલની નહીં, મારા સમયની અને એના પોતાના ઘરપણાની જરૂર હતી."

માએ રોહિતના માથા પર હાથ મૂક્યો અને એને ઊભો કરીને છાતી સરસો ચાંપી દીધો.

રોહિતે એ જ ક્ષણે પોતાનો ફોન કાઢ્યો. એણે પોતાની કંપનીના બોસનો નંબર લગાવ્યો.

"હેલો સર, હું મારું વિદેશનું અસાઇનમેન્ટ આગળ નથી વધારવા માંગતો. હું કાયમ માટે ભારત પાછો આવી રહ્યો છું. અહીં જ નાની નોકરી કરી લઈશ, પણ હવે મારે મારા પરિવાર સાથે રહેવું છે."

ફોન કટ કરીને રોહિતે નીચે પડેલું પેલું પોતું હાથમાં લીધું.

એણે મા સામે જોઈને હસીને કહ્યું, "મા, કાલથી આ ઘરમાં અડધું પોતું તું કરીશ અને અડધું હું કરીશ. તારું ઘરપણું પણ નહીં છીનવાય, અને તારા દીકરાને તારી સેવાનો મોકો પણ મળશે."

ડ્રોઈંગ રૂમમાં છવાયેલો સન્નાટો એક ક્ષણમાં ઓગળી ગયો. કરોડોના એ મહેલમાં પહેલી વાર પૈસાની નહીં, પણ લાગણીઓની સાચી સુગંધ ફેલાઈ ગઈ હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.