કરોડોના સોનાના દાગીના દાન કરી સંતાનોને તૂટેલી છત્રી આપતી માતા પર દીકરો તાડૂક્યો, છત્રી ખુલતાં જ...

રવિવારની સોનેરી સવારે ઘરના વિશાળ દિવાનખંડમાં આખો પરિવાર એકઠો થયો હતો.

મોટો દીકરો પરેશ પોતાની નવી ખરીદેલી ગાડીની ચાવી સોફા પર મૂકીને માતાના બોલાવવાની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.

તેની નાની બહેન મીના પણ પોતાના સાસરીમાંથી ખાસ આજના દિવસે પિયર આવી પહોંચી હતી.

તેમની છાસઠ વર્ષની વિધવા માતા શાંતિબા ઓસરીમાં મૂકેલી જૂની સાગની આરામખુરશી પર એકદમ શાંત અને ગંભીર વદને બેઠાં હતાં.

શાંતિબા પાસે તેમના પૂર્વજો વખતનું પચાસ તોલા શુદ્ધ સોનાના દાગીના, કિંમતી કુંદનના હાર, ચાંદીના પૂજાના વાસણો અને રેશમી પટોળાંની મોટી સંપત્તિ હતી.

છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી પરેશ અને મીના અંદરોઅંદર આ મિલકત અને સોનાના ભાગલા પાડવા માટે છૂપી સ્પર્ધા કરી રહ્યા હતા.

પરેશ મનોમન ગણતરી કરી રહ્યો હતો કે સોનાના દાગીના વેચીને તે પોતાના નવા લક્ઝરી ફ્લેટનું મોટું ડાઉનપેમેન્ટ ભરી દેશે.

જ્યારે મીના વિચારતી હતી કે કુંદનનો મોટો હાર અને સોનાના પાટલા તે આવતા મહિને સાસરીના મોટા લગ્નમાં પહેરીને પોતાની નણંદો સામે રોફ જમાવશે.

બંને ભાઈ-બહેનને ફક્ત સોનાની ચમકમાં જ રસ હતો, તેમને તેમની વૃદ્ધ માતાના સુખ-દુઃખની કોઈ પરવા નહોતી.

દિવાનખંડમાં સ્ટીલના મોટા કબાટના બંને કમાડ સાવ ખુલ્લાં હતાં અને અંદરનું લોકર સાવ ખાલીખમ દેખાઈ રહ્યું હતું.

શાંતિબાએ બંને સંતાનોને સામે બેસાડીને અત્યંત શાંત અને ધીમા અવાજે કહ્યું.

'પરેશ અને મીના, મેં ગઈકાલે જ મારા તમામ સોનાના દાગીના, ચાંદીના વાસણો અને પટોળાં શહેરના અનાથ આશ્રમ અને ગરીબ કન્યાઓના લગ્ન કરાવતા ટ્રસ્ટને દાનમાં આપી દીધાં છે.'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ પરેશ અને મીનાના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ અને બંનેના ચહેરા ક્રોધથી લાલચોળ થઈ ગયા.

'બા! તમે આ શું બોલી રહ્યાં છો? તમારું મગજ ઠેકાણે છે કે નહીં?' પરેશે સોફા પરથી કૂદીને ટેબલ પર હાથ પછાડતાં પૂછ્યું.

'અમારા બાપ-દાદાની પચાસ લાખની સંપત્તિ તમે રસ્તાના ભિખારીઓને લૂંટાવી દીધી?'

'અમારો એ સોના પર કોઈ હક્ક નહોતો? તમે અમારા મોં પર આવો સણસણતો તમાચો કેમ માર્યો?'

મીના પણ રડમસ અવાજે તાડૂકી ઊઠી, 'બા, તમે સાસરીમાં મારી આબરૂના ધજાગરા ઉડાવી દીધા!'

'મારી સાસુ રોજ પૂછતી હતી કે તારી મા તને સોનાનો કયો હાર આપવાની છે, હવે હું એમને શું મોં બતાવીશ?'

'તમે સાવ સ્વાર્થી અને નિર્દય મા નીકળ્યાં, પોતાના સગા સંતાનોને રઝળતાં મૂકીને પુણ્ય કમાવા નીકળ્યાં છો!'

શાંતિબાએ સંતાનોના આ ઝેરીલા આક્ષેપો શાંતિથી સાંભળી લીધા અને તેમની આંખોમાં કોઈ ક્રોધ નહોતો.

'સોનું તો પથ્થર છે બેટા, એ માણસના લોહીને ઝેરી બનાવી દે છે,' શાંતિબાએ ઊંડો નિસાસો નાખતાં કહ્યું.

'તમે બંને જ્યારથી મોટા થયા છો, ત્યારથી ઘરમાં માત્ર પૈસા અને દાગીનાની જ ચર્ચા કરો છો, ક્યારેય એકબીજાનો પ્રેમ કે સંસ્કાર નથી જોયા.'

'મેં તમને જે આપ્યું છે એ આખી દુનિયાના તમામ સોના કરતાં પણ વધારે કિંમતી છે.'

તેમણે ટીપોઈ તરફ ઈશારો કર્યો જ્યાં માત્ર બે સાવ સામાન્ય અને જૂની વસ્તુઓ પડેલી હતી.

એક જૂની, વાદળી રંગની કપડાની થીગડાં મારેલી છત્રી જેનો લાકડાનો હાથીયો ઘસાઈ ગયો હતો.

અને બીજો એક નાનો, ખાંચા પડેલો જૂનો કાંસાનો ટિફિનનો ડબ્બો.

'પરેશ, તારા માટે આ છત્રી છે અને મીના, તારા માટે આ કાંસાનો ડબ્બો છે,' શાંતિબાએ ગંભીર અવાજે કહ્યું.

'આ જ તમારી સાચી સંપત્તિ છે, આને સાચવીને રાખજો.'

આ સાંભળીને પરેશનો સંયમ સાવ તૂટી ગયો અને તેણે ક્રોધમાં પેલી વાદળી છત્રી ઉપાડીને સામેની દીવાલ પર જોરથી પછાડી.

'અમને આ ભંગાર કચરો આપીને તમે અમારી મજાક ઉડાવો છો બા?' પરેશ બરાડ્યો.

જેવી છત્રી દીવાલ સાથે અથડાઈ કે તેનો લાકડાનો જૂનો હાથીયો તૂટીને બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગયો.

હાથિયાની અંદરની પોલાણમાંથી એક જૂનો, પીળો પડી ગયેલો કાગળનો વીંટો સરકીને નીચે લાદી પર પડ્યો.

સાથે જ પેલો કાંસાનો ડબ્બો પણ મીનાના હાથમાંથી છૂટીને જમીન પર પડતાં તેનું ઢાંકણું ખુલી ગયું.

ડબ્બાના તળિયેથી એક નાની જૂની ડાયરી અને સ્વર્ગસ્થ પિતા વિનોદરાયનો હાથથી લખેલો એક પત્ર બહાર આવ્યો.

પરેશ અને મીના બંને સ્તબ્ધ થઈ ગયા અને પરેશે ધ્રૂજતા હાથે પેલો કાગળ ઉપાડીને ખોલ્યો.

તે પત્ર તેમના સ્વર્ગસ્થ પિતા વિનોદરાયે પોતાના અંતિમ દિવસોમાં લખેલો હતો.

'મારા વહાલા દીકરા પરેશ અને દીકરી મીના...' પિતાએ પત્રમાં લખ્યું હતું.

'જ્યારે તમે આ પત્ર વાંચશો ત્યારે કદાચ તમારી માતાએ તમામ સોનું દાન કરી દીધું હશે.'

'તમને જાણીને આંચકો લાગશે કે આ પચાસ તોલા સોનું અમારા પૂર્વજોનું નહોતું, પણ અમે પાછળથી ખરીદેલું હતું.'

'પાંત્રીસ વર્ષ પહેલાં જ્યારે પરેશ માત્ર બે વર્ષનો હતો, ત્યારે અમારી પાસે ખાવાના પણ પૈસા નહોતા.'

'ચોમાસાની કાળઝાળ રાતોમાં જ્યારે આખું ગામ ઘરમાં સૂતું હતું, ત્યારે હું આ જ વાદળી છત્રી લઈને દસ કિલોમીટર પગપાળા નોકરી શોધવા નીકળતો હતો.'

'એક દિવસ ભયાનક વાવાઝોડામાં પરેશને ન્યુમોનિયા થઈ ગયો હતો, મેં આખી રાત આ છત્રી પરેશના માથા પર પકડી રાખી હતી જેથી તેના પર વરસાદનું એક ટીપું પણ ન પડે.'

'હું પોતે આખી રાત પલળીને ન્યુમોનિયામાં સપડાયો હતો અને પંદર દિવસ સુધી હોસ્પિટલમાં જીવન-મરણ વચ્ચે ઝોલાં ખાતો હતો.'

'અને મીના, જ્યારે તારો જન્મ થયો ત્યારે ઘરમાં એટલી ગરીબી હતી કે તારી માતા પાસે દૂધ પીવડાવવાની પણ શક્તિ નહોતી.'

'તારી મા આ કાંસાના નાના ડબ્બામાં બે રોટલીના ટુકડા બાંધીને આખો દિવસ લોકોના ઘરોમાં વાસણ ઘસવા જતી હતી.'

'તે પોતે આખો દિવસ ભૂખી રહીને એ બે રોટલી તને સાંજે ખવડાવતી હતી જેથી તું કુપોષણથી મરી ન જાય.'

'તમારી માતાએ ચાર વર્ષ સુધી એક જ ફાટેલી સુતરાઉ સાડીને દસ જગ્યાએ થીગડાં મારીને પહેરી હતી.' પિતાએ આગળ લખ્યું હતું.

'દિવાળીના તહેવારે આખું ગામ નવા કપડાં પહેરીને ફરતું હતું, ત્યારે તમારી મા રસોડાના અંધારા ખૂણામાં બેસીને જૂના કપડાં સાંધતી હતી જેથી તમારા માટે નવા ગણવેશ ખરીદી શકાય.'

'સમાજના કઠોર લોકો અમારી ગરીબીની મજાક ઉડાવતા હતા, પણ તમારી માએ ક્યારેય કોઈની સામે આંસુ ન પાડ્યા કે હાથ ન ફેલાવ્યો.'

'આ છત્રી અને આ ડબ્બો એ માત્ર વસ્તુઓ નથી, પણ તમારી માના ઉપવાસ, ભૂખ અને અમારા કાળજાના ટુકડાઓની જીવંત સ્મૃતિ છે.'

'અમે આખી જિંદગી લોહીનું પાણી કરીને સંપત્તિ ભેગી કરી, પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી મેં જોયું કે સોનાની ચમકે મારા સંતાનોની આંખો આંધળી કરી દીધી છે.'

'તમે બંને એકબીજા સાથે પૈસા અને દાગીના માટે લડવા લાગ્યા હતા અને માનવતા સાવ ભૂલી ગયા હતા.'

'એટલે મેં જ તમારી માતાને વચન આપ્યું હતું કે આ સોનું સંતાનોને ક્યારેય ન આપતાં, કારણ કે સોનું તમારા સંબંધોને મારી નાખશે.'

'તમને આ છત્રી અને ડબ્બો આપ્યા છે જેથી તમને યાદ આવે કે તમે કોઈ સોનાના પારણામાં નથી મોટા થયા, પણ તમારા મા-બાપના આંસુ અને ભૂખના પાયા પર ઊભા છો...'

આ શબ્દો વાંચતાં જ પરેશ અને મીનાના હાથમાંથી કાગળ છૂટી ગયો અને બંનેના કાળજા ચિરાઈ ગયા.

તેમના કાનમાં પોતાના એ કડવા અને નિર્દય શબ્દો હથોડાની જેમ વાગવા લાગ્યા: 'તમે સ્વાર્થી છો... ભંગાર કચરો આપ્યો... અમારા મોં પર તમાચો માર્યો...'

જે માતા-પિતાએ પોતાના પ્રાણ રેડીને તેમને આ દુનિયામાં જીવતા રાખ્યા હતા, એ માતાને તેઓ સોનાના ટુકડા માટે નિર્દય કહી રહ્યા હતા!

પરેશ દોડ્યો અને તેણે લાદી પર પડેલી પેલી તૂટેલી વાદળી છત્રીને બંને હાથે ઉપાડીને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

પરેશને અચાનક બાળપણનો એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે ધોધમાર વરસાદમાં તે પિતાની આંગળી પકડીને આ જ છત્રી નીચે ચાલતો હતો.

તેને યાદ આવ્યું કે પિતા પોતે આખા પલળી જતા હતા, પણ છત્રીનો આખો ઢાળ તેના પોતાના નાનકડા માથા પર રાખતા હતા.

મીનાને પણ યાદ આવી ગયું કે શાળાની રીસેસમાં જ્યારે અન્ય બાળકો પાસે મોંઘા પ્લાસ્ટિકના બોક્સ હતા, ત્યારે માતાએ પ્રેમથી સાફ કરેલા આ કાંસાના ડબ્બામાંથી રોટલી-ગોળનો અમૃત જેવો સ્વાદ મળતો હતો.

મીના પણ પેલો કાંસાનો જૂનો ડબ્બો પોતાના ખોળામાં મૂકીને ચોધાર આંસુએ પોક મૂકીને રડવા લાગી.

બંને ભાઈ-બહેન દોડીને શાંતિબાના ચરણોમાં ઢળી પડ્યા.

પરેશે પોતાનું માથું માતાના પગ પર મૂકી દીધું અને ડૂસકાં ભરતાં આક્રંદ કરવા લાગ્યો.

'બા... અમને માફ કરી દો! અમે કેટલા નીચ, સ્વાર્થી અને અંધ સંતાન નીકળ્યા!' પરેશની ચીસ ઓસરીમાં ગૂંજી ઊઠી.

'અમે સોનાની ચમકમાં સાચા હીરા જેવા અમારા મા-બાપના ત્યાગને ભૂલી ગયા!'

'આ છત્રી અને આ ડબ્બો અમારા માટે આખી દુનિયાના અબજો રૂપિયા કરતાં પણ લાખ ગણા પવિત્ર છે બા!'

પરેશે પોતાના ખિસ્સામાંથી લાલ નાડાછડી કાઢીને પેલી છત્રીના તૂટેલા લાકડાના હાથિયાને બહુ કાળજીપૂર્વક બાંધી દીધો.

'બા, આ છત્રી હવે અમારા ઘરના પૂજાના મંદિરમાં વિરાજશે, જેથી રોજ સવારે અમે પિતાજીના આ પવિત્ર ત્યાગના દર્શન કરી શકીએ.' પરેશે ભીની આંખે કહ્યું.

મીનાએ પણ પોતાના પર્સમાંથી લાલ રેશમી રૂમાલ કાઢીને પેલા કાંસાના નાના ડબ્બાને તેમાં લપેટી લીધો.

'હું મારા સંતાનોને આ ડબ્બો બતાવીને કહીશ કે તેમની નાનીમાએ ભૂખ્યા રહીને આપણને આ સંસ્કારો આપ્યા છે,' મીનાએ ડૂસકું ભરતાં કહ્યું.

શાંતિબાએ બંને સંતાનોના માથા પર હાથ મૂકીને અખંડ સૌભાગ્ય અને સદ્બુદ્ધિના આશીર્વાદ આપ્યા.

મીનાએ પણ માતાના ખોળામાં માથું મૂકીને રડતાં રડતાં કહ્યું, 'બા, મને હવે કોઈ સોનું નથી જોઈતું, મને બસ તમારો આશીર્વાદ અને માફી આપી દો.'

શાંતિબાની આંખોમાંથી પણ વાત્સલ્ય અને સ્નેહની અવિરત અશ્રુધારા વહી નીકળી.

તેમણે બંને સંતાનોને ઊભા કરીને પોતાની છાતીએ જોરથી વળગાડી લીધાં.

'મારા વહાલા બાળકો, એક મા પોતાના સંતાનોથી ક્યારેય નારાજ નથી થતી,' માતાએ બંનેના આંસુ લૂછતાં ગળગળા અવાજે કહ્યું.

'તમે સંપત્તિના મોહમાંથી મુક્ત થઈને સાચા માણસ બન્યા, એ જ મારા જીવનની સૌથી મોટી કમાણી છે.'

પરેશ અને મીનાએ એકબીજાનો હાથ પકડીને વચન આપ્યું કે તેઓ ક્યારેય મિલકત કે પૈસાની બાબતમાં અંદરોઅંદર મતભેદ નહીં રાખે.

તે દિવસે એ ઘરમાંથી સોનાનો લોભ અને કડવાશ કાયમ માટે ઓગળી ગયાં હતાં અને સંસ્કાર તેમજ માતૃપ્રેમની પરમ જ્યોત પ્રગટી ચૂકી હતી.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.