લગ્ન થયાના થોડા દિવસ પછી નવી વહુ નો સોનાનો કિંમતી ચેન ખોવાઈ ગયો, સાસુએ એક દિવસ વહુ ને બોલાવીને એવું કહ્યું કે વહુના આંખમાંથી...

બપોરના બે વાગ્યે સત્યનારાયણ ભગવાનની પૂજા અને મોટો જમણવાર સંપન્ન થયા પછી જ્યારે દૂરના મહેમાનો એક પછી એક વિદાય લઈ રહ્યા હતા ત્યારે નવી પરણેલી વહુ નેહા બાથરૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ કરીને પોતાના બંને હાથ મોં પર દબાવીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી રહી હતી.

તેણે પોતાના ગળામાં વારંવાર ધ્રૂજતી આંગળીઓ ફેરવી પણ ત્યાં મંગળસૂત્ર સિવાય માત્ર ખાલીપો અને એકાંત હતું.

લગ્નમાં તેના ગરીબ નિવૃત્ત પિતાએ પોતાની આખી જિંદગીની પરસેવાની કમાણી હોમીને ખાસ સોની પાસે બનાવડાવેલો ત્રણ તોલાનો કિંમતી સોનાનો ચેઈન અને વચ્ચે જડેલું લાલ માણેકનું પેન્ડન્ટ તેના ગળામાંથી સાવ ગાયબ થઈ ગયું હતું.

નેહાના લગ્નને હજુ માંડ વીસ દિવસ થયા હતા અને આ મોટા પ્રતિષ્ઠિત સંયુક્ત પરિવારમાં તે સાવ અજાણી, શરમાળ અને ભોળી હતી.

ઘરમાં નવી વહુના ગૃહપ્રવેશ પછી સત્યનારાયણ ભગવાનની મોટી કથા અને સગાં-વહાલાં માટે ભવ્ય પ્રીતિભોજન રાખવામાં આવ્યું હતું જેમાં સોથી વધુ મહેમાનો હાજર હતા.

આખો દિવસ નેહા સુંદર રેશમી સાડી પહેરીને બધા વડીલોના ચરણ સ્પર્શ કરી રહી હતી અને દરેક સગાં-સંબંધી તેના ગળામાં ચમકતા તે સુંદર ચેઈનના મુક્ત કંઠે વખાણ કરી રહ્યા હતા.

પૂજા પૂરી થયા પછી જ્યારે નેહા પોતાના રૂમમાં હાથ-મોં ધોવા અને ભારે ઘરેણાં ઉતારવા ગઈ ત્યારે અચાનક તેનું ધ્યાન ગળા પર ગયું અને તેના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ.

તેણે આખા બેડરૂમમાં, પલંગ નીચે, ડ્રેસિંગ ટેબલ પાછળ અને કબાટના તમામ ખાનાઓમાં પાગલની જેમ ચેઈન શોધવા માટે હાથ માર્યા પણ ક્યાંય કોઈ પત્તો નહોતો.

બહાર મોટા હોલમાં ઊભેલી તેની મોટી જેઠાણી શીતલ પહેલેથી જ થોડા અહંકારી, તીખા અને શંકાશીલ સ્વભાવની સ્ત્રી હતી.

શીતલ વાતવાતમાં ઓસરીમાં બેઠેલી બીજી કાકીઓ અને માસીઓ સામે ટોણા મારી રહી હતી કે આજકાલની નવી પેઢીની ભણેલી-ગણેલી છોકરીઓને સોના-ચાંદી કે ધન-દોલતની કોઈ કિંમત નથી હોતી અને બેદરકારીથી ઘરેણાં ગમે ત્યાં ફંગોળી દે છે.

શીતલે તો આખા મહોલ્લાની સામે ત્યાં સુધી શંકાની સોય ઘુમાવી દીધી હતી કે વાસણ માંજવા આવેલી ગરીબ કામવાળી બાઈએ કદાચ ચેઈન ચોરી લીધો હશે અને હવે તાત્કાલિક પોલીસ બોલાવીને તપાસ કરાવવી પડશે.

આ કઠોર વાતો સાંભળીને નેહાનું નાજુક હૃદય ભય, શરમ અને અપરાધભાવથી થરથર કાંપવા લાગ્યું હતું.

તેને ફાળ પડી હતી કે જો તેના સસરા અને સાસુને ખબર પડશે કે લગ્નનો આટલો મોટો ખાનદાની દાગીનો તેણે વીસ જ દિવસમાં ખોઈ નાખ્યો છે, તો આખા ખાનદાનમાં તેની અને તેના પિયરના સંસ્કારોની આબરૂ ધૂળધાણી થઈ જશે.

તે બાથરૂમમાં બેસીને ફરસ પર માથું મૂકીને રડતી રડતી ઈશ્વર પાસે મોતની ભીખ માંગી રહી હતી.

બરાબર તે જ ઘડીએ બાથરૂમના લાકડાના દરવાજા પર બહારથી બે સાવ ધીમા અને પ્રેમાળ ટકોરા પડ્યા.

"વહુ બેટા નેહા, જરા દરવાજો ખોલ તો દીકરી, હું તારી બા છું."

ઘરના મોભી અને સાસુ કોકિલાબાનો અત્યંત શાંત, ગંભીર અને ધીમો અવાજ સાંભળીને નેહાના શ્વાસ અટકી ગયા.

તેણે ધ્રૂજતા હાથે પોતાની આંખો લૂછી, સાડલો સરખો કર્યો અને ડરથી ફફડતાં ફફડતાં દરવાજાની સાંકળ ખોલી.

સામે સાઠ વર્ષના કોકિલાબા સફેદ સુતરાઉ સાડીમાં ઊભાં હતાં અને તેમના ચહેરા પર કોઈ ક્રોધ નહોતો પણ એક અગાધ કરુણા છલકાતી હતી.

કોકિલાબાએ નેહાનો ધ્રૂજતો હાથ પકડી લીધો અને ઘરનું કોઈ સભ્ય જુએ નહીં તે રીતે તેને ધીમા પગલે પોતાના અંગત પૂજાઘરમાં લઈ ગયાં.

પૂજાઘરમાં પ્રવેશીને કોકિલાબાએ અંદરથી દરવાજો બંધ કરી દીધો જેથી કોઈ અંદર ન આવી શકે.

તેમણે પોતાના જૂના પિત્તળના કબાટનું ગુપ્ત લોકર ખોલ્યું અને અંદરથી એક જૂની લાલ મખમલની પેટી બહાર કાઢી.

કોકિલાબાએ તે પેટી ખોલીને અંદરથી બરાબર નેહાના ખોવાયેલા ચેઈન જેવો જ વજનદાર, નક્કર અને કલાત્મક સોનાનો ચેઈન બહાર કાઢ્યો.

તેમણે નેહાને કંઈ પણ બોલવાનો કે વિચારવાનો મોકો આપ્યા વગર તે સોનાનો ચેઈન નેહાના ગળામાં પહેરાવી દીધો અને તેની પાછળની કડી વ્યવસ્થિત દબાવી દીધી.

નેહા સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ અને આશ્ચર્યથી પોતાની સાસુના ચહેરા સામે તાકી રહી.

"બા, આ શું કરો છો તમે? આ ચેઈન તો તમારો પોતાનો છે, આ હું કેવી રીતે પહેરી શકું?" નેહાનો અવાજ ડૂસકાંઓ વચ્ચે કાંપતો હતો.

કોકિલાબાએ નેહાના બંને ગાલ પર વહાલથી હાથ મૂક્યો અને પોતાની સાડીના છેડાથી તેના વહેતા આંસુ લૂછ્યાં.

"વહુ, તું જ્યારે બાથરૂમમાં છુપાઈને રડતી હતી ત્યારે મેં તારી બધી લાચારી જોઈ લીધી હતી."

"તારો સોનાનો ચેઈન ખોવાઈ ગયો છે એ વાતની મને પહેલેથી જ ખબર પડી ચૂકી છે."

"પણ મારી વાત કાન ખોલીને સાંભળી લે, તું અત્યારે આ ચેઈન પહેરીને હસતાં મુખે બહાર જા અને મહેમાનોને હાથ જોડીને વિદાય આપ."

"આ ઘરમાં કોઈની પણ સામે તારા મુખમાંથી એક નાનકડો શબ્દ પણ ન નીકળવો જોઈએ કે તારો કોઈ દાગીનો ખોવાયો હતો."

"જો કોઈ પૂછે તો સાહજિકતાથી કહેજે કે આ તારો જ ચેઈન છે અને તું પહેરીને જ ફરી રહી છે."

નેહાની આંખોમાંથી આશ્ચર્ય, ભક્તિ અને અખૂટ કૃતજ્ઞતાના આંસુ વહી નીકળ્યાં.

તેણે ગદગદ થઈને પૂછ્યું, "પણ બા, હું તો હજુ વીસ દિવસ પહેલાં જ આ ઘરમાં આવેલી એક અજાણી છોકરી છું, તમે મારા પર આટલો મોટો વિશ્વાસ કેમ કર્યો? તમે મને ખીજાયા કેમ નહીં?"

કોકિલાબાએ અત્યંત મીઠું સ્મિત આપીને કહ્યું, "દીકરી, આ વાતનો જવાબ હું તને યોગ્ય સમય આવશે ત્યારે આખા ઘરની સામે આપીશ, અત્યારે તું શાંતિથી બહાર જા."

નેહા તે ચેઈન પહેરીને બહાર આવી અને કાર્યક્રમ કોઈ પણ વિઘ્ન વગર આનંદપૂર્વક પૂરો થઈ ગયો.

પરંતુ નેહાના મનમાં આખી રાત અજંપો રહ્યો કે સાસુએ આટલો મોટો ત્યાગ કરીને પોતાની આબરૂ કેમ બચાવી હશે?

આ વાતને પૂરા બે દિવસ વીતી ગયા.

ત્રીજા દિવસે સવારે જેઠાણી શીતલ હોલમાં પડેલા ભારે સાગના લાકડાના મોટા સોફાની પાછળ સાવરણીથી સાફસફાઈ કરી રહી હતી.

અચાનક સોફાના બે જાડા ગાદલા વચ્ચેની સાંકડી તિરાડમાંથી એક ચમકતી પીળી ધાતુ તેના હાથમાં અડાઈ.

શીતલે આંગળીઓ નાખીને બહાર ખેંચ્યું તો તે નેહાનો અસલ ખોવાયેલો ત્રણ તોલાનો સોનાનો ચેઈન હતો.

પૂજા વખતે સોફા પર બેસતી વખતે કડી ઢીલી હોવાના કારણે તે સરકીને ગાદલાની અંદર ભરાઈ ગયો હતો.

શીતલના ચહેરા પર એક વિજયી અને કુટિલ હાસ્ય આવી ગયું.

તેને થયું કે આજે નેહાની બેદરકારી સાબિત કરવાનો અને સાસુ સામે તેને કાયમ માટે નીચી પાડવાનો સોનેરી અવસર મળી ગયો છે.

શીતલ તે અસલ ચેઈન હાથમાં પકડીને હોલની વચ્ચે દોડી આવી અને મોટેમોટેથી સાદ પાડવા લાગી.

"બા, જરા બહાર આવો, જુઓ આ તમારી નવી વહુના કરતૂતો અને જૂઠાણાં!"

"આ અસલ સોનાનો ચેઈન સોફાના ખૂણામાંથી મળ્યો છે જે એણે બેદરકારીથી ખોઈ નાખ્યો હતો."

"અને એ તો આપણને બધાને છેતરીને બીજો ચેઈન પહેરીને વટ મારી રહી છે."

"આવી બેદરકાર વહુ આપણા આટલા મોટા સંયુક્ત પરિવારની મિલકત અને આબરૂ કેવી રીતે સાચવશે?"

ઘરના તમામ સભ્યો, સસરા, પતિ મેહુલ અને જેઠ પણ હોલમાં એકઠા થઈ ગયા અને વાતાવરણમાં ભારે તણાવ છવાઈ ગયો.

નેહાનું માથું શરમ, ડર અને અપરાધભાવથી સાવ નીચું ઝૂકી ગયું અને તેની આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેવા લાગી.

પરંતુ બરાબર તે જ પળે કોકિલાબા પોતાના ઓરડામાંથી અત્યંત શાંત, ધીરગંભીર અને ગૌરવશાળી પગલે બહાર આવ્યા.

તેમણે શીતલના હાથમાંથી તે અસલ ચેઈન હળવેથી પોતાના હાથમાં લીધો અને પછી આખા પરિવાર સામે જોઈને બોલ્યાં.

"શીતલ, તું જેને નેહાની બેદરકારી અને જૂઠાણું કહે છે, તે હકીકતમાં મારી આ વહુની સાવ નિર્દોષ ભૂલ હતી."

"પૂજાના દિવસે જ મને ખબર પડી ગઈ હતી કે નેહાનો ચેઈન ખોવાઈ ગયો છે અને એ બાથરૂમમાં એકલી અસહાય બનીને રડી રહી હતી."

"તે દિવસે મેં જાણીજોઈને મારો પોતાનો ચેઈન એના ગળામાં પહેરાવી દીધો હતો અને એને ચૂપ રહેવાનો આદેશ આપ્યો હતો."

આ સાંભળતાં જ હોલમાં ઉપસ્થિત તમામ સભ્યો સાવ સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

શીતલે અકળાઈને પૂછ્યું, "પણ બા, તમે આવું શા માટે કર્યું? એણે ભૂલ કરી હતી તો એને ઠપકો મળવો જોઈતો હતો."

કોકિલાબાએ શીતલની સામે અને પછી આખા પરિવાર સામે અત્યંત વાત્સલ્યભરી અને વેધક નજરે જોયું.

"શીતલ, નેહા આ ઘરમાં માત્ર વીસ દિવસ પહેલાં જ પોતાનું પિયર, પોતાના જન્મદાતા મા-બાપ અને પોતાની આખી દુનિયા છોડીને આપણા ભરોસે આવી છે."

"એ હજુ આ ઘરના વાતાવરણને, આપણા સ્વભાવને અને નવા સંબંધોને સમજવાની કોશિશ કરી રહી છે."

"જો તે દિવસે આખા કુટુંબ, પાડોશીઓ અને મહેમાનોની ભરી સભામાં નેહા પર સોનું ખોવાનો આરોપ મુકાયો હોત, તો એ ભોળી દીકરીનું કોમળ હૃદય આખી જિંદગી માટે ભાંગીને ભૂકો થઈ જાત."

"એના મનમાં આ સાસરી પ્રત્યે કાયમ માટે એક ભય અને કડવાશ બેસી જાત કે આ ઘરમાં માણસની લાગણીઓ કરતાં સોનાના ટુકડાની કિંમત વધારે છે."

"સોનું તો બજારમાંથી પૈસા ફેંકીને ગમે ત્યારે ફરીથી ખરીદી શકાય છે શીતલ, પણ પારકી દીકરીના અંતરમાંથી એક વાર વિશ્વાસ, સુરક્ષા અને આદર તૂટી જાય તો એને દુનિયાની કોઈ દોલત પાછી નથી લાવી શકતી."

"હું આ ઘરની મોટી વડીલ છું, મારી ફરજ માત્ર ઘરની તિજોરી કે દાગીના સાચવવાની નથી પણ ઘરમાં આવેલી નવી લક્ષ્મીના આત્મસન્માનનું રક્ષણ કરવાની છે."

આ શબ્દો સાંભળતાં જ આખા ઘરમાં એક પવિત્ર સન્નાટો છવાઈ ગયો.

જેઠાણી શીતલનું માથું શરમથી સાવ ઝૂકી ગયું અને તેને પોતાની સંકુચિત વિચારસરણી પર ભારે પસ્તાવો થયો.

નેહાથી હવે એક ક્ષણ પણ દૂર ન રહેવાયું.

તે દોડીને કોકિલાબાના ચરણોમાં સાષ્ટાંગ ઢળી પડી અને સાસુના બંને પગ પકડીને પોક મૂકીને રડી પડી.

"બા, તમે મને વહુ નહીં પણ સાક્ષાત સગી દીકરી કરતાં પણ વધારે પ્રેમ, સુરક્ષા અને આબરૂ આપી છે."

"હું આખી જિંદગી તમારા આ ઉપકાર અને તમારા સંસ્કારોનું ઋણ ક્યારેય નહીં ચૂકવી શકું."

કોકિલાબાએ નેહાને ઊભી કરી અને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

તેમણે બંને ચેઈન નેહાના હાથમાં મૂકી દીધા અને આશીર્વાદ આપ્યા.

શીતલે પણ આગળ આવીને નેહાનો હાથ પકડી લીધો અને ભીની આંખે પોતાની ભૂલની માફી માંગી.

તે દિવસે તે ઘરમાં સોનાના દાગીના કરતાં પણ વધુ મૂલ્યવાન એવો પરસ્પરના વિશ્વાસ, આદર અને સ્નેહનો અખંડ સંબંધ કાયમ માટે બંધાઈ ગયો.

જે ઘરમાં સાસુ વહુની ઢાલ બનીને તેના આત્મસન્માનની રક્ષા કરે છે, તે પરિવાર પર સાક્ષાત જગદંબાના આશીર્વાદ હંમેશાં વરસતા રહેતા હોય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.