લગ્નના ચાર વર્ષ પછી સાસુએ વહુ સામે ડૉક્ટરની ચિઠ્ઠી મૂકી ત્યારે દીકરાએ લીધેલો ચોંકાવનારો નિર્ણય...

ડાઇનિંગ ટેબલ પર ગરમ શીરો પીરસતાં જ કાકીજીએ ચમચી થાળીમાં મૂકીને પૂરા અવાજે પૂછી લીધું, "નેહા વહુ, લગ્નને ચાર વર્ષ પૂરાં થઈ ગયાં. હવે આ ઘરમાં કોઈ પારણું બંધાશે કે આમને આમ જ દિવસો કાઢવાના છે?"

રસોડાના દરવાજે ઊભેલી નેહાના હાથમાં પકડેલી વાટકી સહેજ ધ્રૂજી ગઈ. આ પહેલી વાર નહોતું. છેલ્લા એક વર્ષથી દરેક તહેવાર, દરેક પારિવારિક પ્રસંગ અને રવિવારની સાંજ આ જ એક સવાલ પર આવીને અટકી જતી હતી. આજુબાજુ બેઠેલા કુટુંબના ચાર સગાંઓનાં કાન સરવા થઈ ગયા અને બધાની નજર નેહાના ચહેરા પર ચોંટી ગઈ.

"કાકીજી, અમે બંને હજુ થોડો સમય..." નેહા વાક્ય પૂરું કરે તે પહેલાં જ સાસુ સુમિત્રાબેને નિસાસો નાખ્યો.

"શું સમય નેહા? તારી સાથે પરણેલી તારી નણંદના ઘરે બે વર્ષનો દીકરો રમે છે. પડોશમાં પણ બધા મને જ પૂછે છે કે વહુમાં કોઈ ખામી છે કે પછી દીકરામાં? અમારે સમાજમાં મોઢું બતાવવું કે નહીં?" સુમિત્રાબેનનો અવાજ આખો ઓરડો ભરી ગયો.

નેહાએ સોફા પર બેઠેલા રોહન તરફ જોયું. રોહને માત્ર નજર નીચી કરી લીધી. તેની આ લાચારી નેહાને સૌથી વધુ ડંખતી હતી. રોહન અને નેહાએ સાથે મળીને, સમજી વિચારીને નક્કી કર્યું હતું કે જ્યાં સુધી બંને પોતાની કારકિર્દી અને આર્થિક સ્થિતિમાં સંપૂર્ણ સ્થિર ન થાય ત્યાં સુધી બાળકનું આયોજન કરવું નથી. રોહને પોતાની નવી શરૂ કરેલી કંપનીમાં દિવસ-રાત એક કર્યા હતા અને નેહા સ્કૂલની નોકરી સાથે પોતાનો પીએચડીનો અભ્યાસ પૂરો કરી રહી હતી. બંનેની સંમતિ હતી, પણ જ્યારે પણ પરિવાર સામે વાત આવતી ત્યારે રોહન મૌન ધારણ કરી લેતો અને તમામ દોષનો ટોપલો નેહાના માથે આવીને પડતો.

તે રાત્રે બેડરૂમનો દરવાજો બંધ થતાં જ નેહાનો સંયમ તૂટી ગયો.

"રોહન, ક્યાં સુધી હું એકલી આ બધા ટોણા સાંભળતી રહીશ? આજે કાકીજી સામે તું કેમ કંઈ ન બોલ્યો? નિર્ણય આપણો બંનેનો હતો, તો પછી સવાલ માત્ર મારા પર જ કેમ ઉઠાવવામાં આવે છે?"

રોહને ચશ્મા ઉતારીને ટેબલ પર મૂક્યા અને થાકેલા અવાજે કહ્યું, "નેહા, તું મમ્મીનો સ્વભાવ જાણે છે. જો હું વચ્ચે પડીશ તો ઘરમાં મોટો ઝઘડો થશે. મમ્મીને લાગશે કે તું મારા કાન ભરે છે. થોડા દિવસ શાંતિ રાખ, સમય જતાં બધું આપમેળે ઠરી જશે."

"કશું આપમેળે શાંત નથી થતું રોહન. તારું આ મૌન ઘરમાં બધાને એવું માનવા મજબૂર કરે છે કે ભૂલ મારી છે, અથવા તો હું જ બાળક નથી ઈચ્છતી," નેહાએ ભીની આંખે કહ્યું.

બીજા દિવસે સવારે વાત વધુ વણસી. સુમિત્રાબેને ચાના ટેબલ પર જ એક કવર નેહા સામે મૂક્યું.

"આ શું છે મમ્મીજી?" નેહાએ પૂછ્યું.

"શહેરના જાણીતા ગાયનેકોલોજિસ્ટનું સરનામું અને એપોઇન્ટમેન્ટ છે. આજે બપોરે હું તારી સાથે આવું છું. રિપોર્ટ કરાવી લઈએ એટલે ખબર પડે કે તકલીફ ક્યાં છે. જો કોઈ દવા કે બાધા-આખડી કરવાની હોય તો મોડું ન થાય," સુમિત્રાબેને સહજતાથી કહ્યું, જાણે નેહા કોઈ દર્દી હોય.

નેહાની અંદર વર્ષોથી જમા થયેલો આક્રોશ ધૂંધવાવા લાગ્યો. "મમ્મીજી, મને કોઈ શારીરિક તકલીફ નથી. અને જો ડૉક્ટર પાસે જવાની વાત હોય તો માત્ર હું કેમ? રોહનને કેમ નહીં?"

"વહુ, મોઢું સંભાળીને બોલ," સુમિત્રાબેનનો પારો ચડી ગયો. "મારા દીકરામાં કોઈ ખામી નથી. વાંક તારો જ છે. તારી નોકરી અને ભણતરના ચક્કરમાં તું આ ઘરનો વંશ આગળ વધારવા નથી માંગતી. સ્ત્રીનું અસલી ઘરેણું મા બનવું છે, આ કાગળિયાં ડિગ્રીઓ નહીં."

ઘરમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. સસરા વિનોદભાઈ પણ ત્યાં જ બેઠા હતા, પણ તેમણે અખબાર પાછળ મોઢું છુપાવી લીધું. નેહાએ ઊંડો શ્વાસ લીધો. તેણે કવર ટેબલ પર પાછું મૂક્યું અને શાંત પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું, "હું આજે ડૉક્ટર પાસે નહીં જાઉં."

તે દિવસે નેહા સ્કૂલે ગઈ પણ તેનું મન ક્યાંય ન લાગ્યું. સાંજ પડતાં સુધીમાં તેણે પોતાના મનમાં એક સ્પષ્ટ નિર્ણય લઈ લીધો હતો. જો સંબંધોમાં સન્માન ન હોય અને ભાગીદારીમાં સાથ ન હોય, તો ચૂપ રહેવું એ ગુનો બની જાય છે.

સાંજે જ્યારે રોહન ઘરે આવ્યો ત્યારે વાતાવરણ ભારેખમ હતું. સુમિત્રાબેન પોતાના રૂમમાં રિસાઈને બેઠા હતા. રોહન સીધો નેહા પાસે આવ્યો, "નેહા, તેં સવારે મમ્મી સાથે આ રીતે વાત કેમ કરી? તું ડૉક્ટર પાસે જઈ આવી હોત તો શું ખોટું થઈ જવાનું હતું? ખાલી મમ્મીની તસલ્લી માટે..."

"બસ કર રોહન," નેહાએ તેનો હાથ પકડીને તેને રોક્યો. "મારી તસલ્લીનું શું? મારી ઈજ્જતનું શું? તું ક્યારેય તારી મમ્મીને જઈને કેમ નથી કહેતો કે આ નિર્ણય તારો પણ છે? તેં મને વચન આપ્યું હતું કે તું તારા પરિવારને આપણી યોજના વિશે પ્રેમથી સમજાવીશ. પણ તેં હંમેશાં સરળ રસ્તો પસંદ કર્યો, મને ઢાલ બનાવીને આગળ કરી દીધી."

રોહન સ્તબ્ધ થઈ ગયો. નેહાની આંખોમાં ગુસ્સો નહોતો, એક ઊંડી પીડા હતી જે કદાચ તે અત્યાર સુધી જોઈ શક્યો નહોતો.

નેહાએ કબાટમાંથી એક ફાઈલ કાઢીને રોહનના હાથમાં મૂકી. "આ જોઈ લે. આ મારા તમામ મેડિકલ રિપોર્ટ્સ છે જે મેં છ મહિના પહેલાં નિયમિત ચેકઅપ વખતે કરાવ્યા હતા. હું શારીરિક રીતે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છું. સવાલ શરીરનો નથી રોહન, સવાલ આપણા સંબંધમાં તારા સાથનો છે. જો તું આજે પણ પરિવાર સામે આપણી સંમતિ સ્વીકારવાની હિંમત ન કરી શકતો હોય, તો કાલે બાળક આવશે ત્યારે એની જવાબદારીમાં પણ તું મને એકલી જ છોડી દઈશ."

નેહા બેગ પેક કરવા લાગી.

"તું આ શું કરે છે નેહા?" રોહનનો અવાજ ગભરાટથી ફાટી ગયો.

"હું મારા પિયર જાઉં છું. કોઈ રિસાઈને નહીં, પણ વિચારવા માટે. જ્યાં સુધી આ ઘરમાં મારી મરજી, મારું શરીર અને આપણો સંયુક્ત નિર્ણય સ્વીકારવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી હું અહીં કેવળ એક દોષિત બનીને નહીં રહી શકું."

નેહા દ્રઢ પગલે હોલમાં આવી. સુમિત્રાબેન અને વિનોદભાઈ પણ બહાર આવ્યા. નેહાના હાથમાં બેગ જોઈને સુમિત્રાબેને કટાક્ષ કર્યો, "જોયું? પોતાની ભૂલ પકડાઈ એટલે પિયર ભાગવાની તૈયારી."

નેહા કંઈ બોલે તે પહેલાં જ પાછળથી રોહનનો અવાજ ગુંજ્યો, "બસ કરો મમ્મી."

બધા ચોંકી ગયા. રોહન આગળ આવ્યો અને નેહાનો હાથ પકડી લીધો. તેનો ચહેરો લાલ થઈ ગયો હતો, પણ આંખોમાં પહેલી વાર સંકોચ નહોતો.

"રોહન, તું વહુની તરફેણ કરે છે?" સુમિત્રાબેન બોલ્યા.

"હા મમ્મી, કારણ કે ભૂલ મારી છે, નેહાની નહીં," રોહને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું. "નેહાએ ક્યારેય બાળક માટે ના નથી પાડી. અમે બંનેએ સાથે મળીને નક્કી કર્યું છે કે હજુ બે વર્ષ અમારે બાળક નથી જોઈતું. મારી કંપની પર દસ લાખનું દેવું છે, દિવસમાં અઢાર કલાક હું કામ કરું છું. નેહા પોતાની મહેનતથી ઘર ચલાવવામાં મદદ કરે છે અને ભણે છે. આવા સંજોગોમાં જો અમે બાળક લાવીએ, તો એની સાથે અન્યાય થશે. આ નિર્ણય મારો પણ એટલો જ છે જેટલો નેહાનો છે."

સુમિત્રાબેન અવાચક થઈ ગયા. વિનોદભાઈએ અખબાર બાજુ પર મૂકી દીધું.

રોહને આગળ કહ્યું, "મમ્મી, તમે દર વખતે નેહાને ટોણા મારતા રહ્યા અને હું કાયરની જેમ ચૂપ રહ્યો કારણ કે મને લાગતું હતું કે ઘરમાં ઝઘડો ન થાય. પણ મારી એ ચૂપકીદીએ નેહાના આત્મસમ્માનને રોજ તોડ્યું છે. જો સમાજને કોઈ સવાલ પૂછવો હોય તો મને પૂછે, નેહાને નહીં. અને જો ડૉક્ટર પાસે જવાની વાત હોય, તો આપણે બંને જઈશું, માત્ર નેહા કેમ?"

ઓરડામાં સોપો પડી ગયો. સુમિત્રાબેન સોફા પર બેસી પડ્યા. પોતાના દીકરાના મોઢેથી સંઘર્ષ અને દેવાની વાત સાંભળીને તેમનો ગુસ્સો ધીમે ધીમે ચિંતામાં ફેરવાઈ ગયો. તેમણે ક્યારેય વિચાર્યું જ નહોતું કે બહારથી શાંત દેખાતો તેમનો દીકરો આટલા મોટા દબાણ હેઠળ જીવી રહ્યો હતો.

વિનોદભાઈ ધીમા પગલે રોહન પાસે આવ્યા અને તેના ખભા પર હાથ મૂક્યો, "બેટા, તેં આ વાત અમને પહેલાં કેમ ન કહી? અમે તો માત્ર ખુશી ઈચ્છતા હતા, પણ તમારા સંઘર્ષને સમજી ન શક્યા." પછી તેમણે સુમિત્રાબેન તરફ જોઈને કહ્યું, "સુમિત્રા, હવે આ ઘરમાં બાળકના નામે કોઈ વાત નહીં થાય. આ બંને સમજદાર છે અને પોતાનો નિર્ણય જાતે લઈ શકે છે."

સુમિત્રાબેને નીચી નજરે નેહા સામે જોયું. તેમની આંખોમાં પસ્તાવો સ્પષ્ટ દેખાતો હતો, ભલે મોઢેથી શબ્દો ન નીકળ્યા.

રોહને નેહાના હાથમાંથી બેગ લઈ લીધી અને ટેબલ પર મૂકી દીધી. તેણે નેહાની આંખોમાં જોઈને ધીમેથી કહ્યું, "મારે તને સાથ આપવામાં ઘણું મોડું કર્યું, પણ હવે તારે ક્યાંય જવાની જરૂર નથી. આ ઘર જેટલું મારું છે, એટલું જ તારું પણ છે."

નેહાએ રોહનના ચહેરા પર જોયું. આ એ જ રોહન હતો જેને તેણે પસંદ કર્યો હતો, જે આજે પોતાની જાતને સાબિત કરી ચૂક્યો હતો. ઘરમાં હજુ પણ ઘણા પ્રશ્નો બાકી હતા, પણ નેહાના મન પરથી એક અદ્રશ્ય બોજ સદાય માટે હટી ગયો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો. 🙏✨