લોકો જેને મુર્ખ સમજીને મજાક ઉડાવતા હતા, ત્રીસ વર્ષ પછી એ જ ગામના કલેક્ટર અને ડોક્ટરે સભા વચ્ચે એવું કર્યું કે...

રામજીભાઈ ગામના પાદરે નાની એવી છાપરી બનાવીને જોડા સાંસવાનું કામ કરતા. સવારથી સાંજ સુધી પોતાના નાના આસન પર બેસીને હાથમાં આરી અને સોય લઈને ચામડું સીવ્યા કરે. ચાલીસ વર્ષથી એમનો આ જ ક્રમ હતો. ઉંમર વધી ગઈ હતી, આંખોએ થોડા ઝાંખાપો વળવા લાગ્યો હતો, છતાં હાથની પકડ મજબૂત હતી.

ગામના લોકો રામજીભાઈને જોતા ત્યારે એમ જ કહેતા કે માણસ ખૂબ ભલો છે, પણ વેપારમાં એને સમજાણ પડતી નથી. કારણ કે દરરોજ સાંજે પાંચ વાગ્યા પછી જ્યારે ગામની પ્રાથમિક શાળા છૂટે, ત્યારે નાના બાળકો એમની છાપરી આગળ લાઈન લગાવીને ઊભા રહી જતા.

કોઈ બાળકનું ચંપલ તૂટી ગયું હોય, તો કોઈના બૂટની દોરી નીકળી ગઈ હોય. રામજીભાઈ હસીને દરેક બાળક પાસેથી એના જોડા લઈ લેતા. કોઈના જોડા સાંધવાના હોય, તો કોઈની સોલ ચોંટાડવાની હોય. રામજીભાઈ ખૂબ મન લગાવીને કામ કરતા.

કામ પૂરું થાય એટલે બાળક પોતાના નાના ખિસ્સામાંથી બે-પાંચ રૂપિયા કાઢવા જતું. પણ રામજીભાઈ એનો હાથ પકડી લેતા.

"ચાલ, હવે ઘરે જા. ભણવામાં ધ્યાન આપજે." રામજીભાઈ હસીને કહી દેતા.

ગામના બીજા વેપારીઓ આ જોઈને રામજીભાઈની મજાક ઉડાવતા. બાજુમાં ચાની કીટલી ચલાવતા કાનજીભાઈ ઘણી વાર કહેતા, "રામજીબાપા, આખો દિવસ મહેનત કરો છો અને સાંજે મફતમાં કામ કરી આપો છો. આમ કરશો તો ઘર કેમ ચાલશે? તમારો છોકરો શહેરમાં જઈને બેસી ગયો છે, તમને રૂપિયોય મોકલતો નથી."

રામજીભાઈ ક્યારેય કોઈને જવાબ ન આપતા. એ બસ હળવું હસીને પોતાના કામમાં પરોવાઈ જતા.

રામજીભાઈની પત્ની સવિતાબેન પણ ક્યારેક ઘરમાં કચકચ કરતાં. "તમે આખો દિવસ આ બાળકો પાછળ સમય બગાડો છો. આપણી પાસે પોતાના ઘરનું શાકભાજી લાવવાના પૈસા નથી હોતા. થોડા રૂપિયા તો લેતા જાવ."

રામજીભાઈ સવિતાબેનની સામે જોઈને શાંતિથી કહેતા, "સવિતા, તું નથી સમજતી. આ ગામના ગરીબ માબાપ પોતાના બાળકોને માંડ શાળાએ મોકલે છે. જો બાળકનું ચંપલ તૂટી જાય અને નવું લાવવાના પૈસા ન હોય, તો બાપ બાળકને ભણવાનું છોડાવીને કામ પર લગાડી દેશે. હું ચંપલ નથી સાંસતો, હું એમના ભણવાનો રસ્તો ચાલુ રાખું છું."

સવિતાબેન આ સાંભળીને ચૂપ થઈ જતાં. પણ ગામ લોકો રામજીભાઈની આ વાત સમજી શકતા નહીં. બધા એમને મુર્ખ ગણતા.

વર્ષો વીતતા ગયા. રામજીભાઈ હવે અસી વર્ષના થયા હતા. હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા હતા. આંખોએ હવે બહુ ઓછું દેખાતું હતું. છાપરી પર બેસવાનું એમણે લગભગ બંધ કરી દીધું હતું. ઘરમાં બેસીને જ દિવસો વિતાવતા.

એક દિવસ સવારે ગામના સરપંચ રામજીભાઈના ઘરે આવ્યા. એમણે રામજીભાઈને કહ્યું, "બાપા, આજે ગામની પ્રાથમિક શાળાના મેદાનમાં એક નાનો કાર્યક્રમ રાખ્યો છે. તમારે આવવાનું છે."

રામજીભાઈએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "સરપંચસાહેબ, મારે ત્યાં આવીને શું કરવું છે? હું તો હવે નકામો થઈ ગયો છું."

સરપંચે રામજીભાઈનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું, "તમારે કાંઈ નથી કરવાનું, બસ શાંતિથી બેસવાનું છે."

સવિતાબેને રામજીભાઈને સારા કપડાં પહેરાવ્યા અને સરપંચ સાથે શાળાએ મોકલ્યા. શાળાના મેદાનમાં પહોંચીને રામજીભાઈ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. ત્યાં મોટો મંડપ બંધાયો હતો. ગામના દરેક ઘરના લોકો ત્યાં હાજર હતા.

સૌથી આગળની હરોળમાં સુટ-બુટ પહેરેલા કેટલાક મોભાદાર માણસો બેઠા હતા. કોઈના હાથમાં મોંઘી ઘડિયાળ હતી તો કોઈના ચહેરા પર ગંભીરતા હતી. રામજીભાઈને મંચ પર બેસાડવામાં આવ્યા.

કાર્યક્રમ શરૂ થયો. મંચ પરથી એક મોટી કારમાંથી ઉતરેલા સાહેબે માઈક હાથમાં લીધું. એમણે રામજીભાઈ તરફ જોયું.

"આજે હું જે કાંઈ પણ છું, એ આ રામજીબાપાના લીધે છું." સાહેબનો અવાજ થોડો ધ્રૂજી રહ્યો હતો.

આખી સભામાં શાંતિ છવાઈ ગઈ. રામજીભાઈ પણ આંખો ઝીણી કરીને એ સાહેબને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા.

એ સાહેબે આગળ કહ્યું, "ત્રીસ વર્ષ પહેલાં હું આ જ શાળામાં ભણતો હતો. મારા પિતાજી ખેતમજૂર હતા. મારી પાસે શાળાએ આવવા માટે એક જ જોડી ચંપલ હતા. ચોમાસામાં એ ચંપલ તૂટી ગયા. મારા બાપે મને કહી દીધું કે હવે નવા ચંપલ લાવવાના પૈસા નથી, કાલથી શાળાએ જવાનું બંધ કર અને મારી સાથે મજૂરીએ ચાલ."

સાહેબે પોતાની આંખમાંથી આંસુ લૂછ્યા અને આગળ બોલ્યા, "હું રડતો રડતો રામજીબાપાની છાપરી પાસે ઊભો હતો. બાપાએ મને રડતો જોઈને બોલાવ્યો. એમણે મારા તૂટેલા ચંપલ જોયા. એમણે કોઈ જ સવાલ પૂછ્યા વગર એ ચંપલ સરસ રીતે સીવી આપ્યા. અને કહ્યું કે બેટા, જ્યા સુધી હું જીવતો છું ત્યાં સુધી તારા ચંપલના લીધે તારું ભણતર નહીં અટકે."

સભામાં બેઠેલા બધા લોકો શાંતિથી સાંભળી રહ્યા હતા.

"જો એ દિવસે બાપાએ મારા ચંપલ મફતમાં ન સાંધી આપ્યા હોત, તો હું આજે આ જિલ્લાનો કલેક્ટર ન બન્યો હોત." કલેક્ટર સાહેબનો અવાજ ગદ્ગદ થઈ ગયો.

ત્યારબાદ બાજુમાં બેઠેલા એક ડોક્ટર ઊભા થયા. એમણે કહ્યું, "મારે પણ એ જ વાર્તા છે. મારા બૂટ તૂટી જતા ત્યારે રામજીબાપા એને એવી રીતે ચોંટાડી દેતા કે નવો બૂટ પણ નિષ્ફળ જાય. જો એમણે એ વખતે પૈસા માગ્યા હોત, તો મારા ઘરમાં એટલા પૈસા નહોતા કે હું રોજ શાળાએ જઈ શકું."

એ પછી એક પછી એક એમ ગામના પંદરથી વીસ મોટા અફસરો, એન્જિનિયરો, પોલીસ અધિકારીઓ અને શિક્ષકો ઊભા થયા. બધાની વાર્તા એક જ હતી.

જે બાળકો એક સમયે ગરીબીના કારણે શાળા છોડવાની અણી પર હતા, એ બધાને રામજીભાઈની છાપરીએ સાચવી લીધા હતા. રામજીભાઈએ ક્યારેય કોઈ પાસેથી પૈસા નહોતા લીધા, પણ એમણે આખા ગામના ભવિષ્યને સીવી લીધું હતું.

રામજીભાઈ આંખોમાં આંસુ સાથે આ બધું જોઈ રહ્યા હતા. જે ગામ લોકો એમની મજાક ઉડાવતા હતા, એ આજે શરમથી માથું નમાવીને બેઠા હતા.

બધા ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓએ મળીને રામજીભાઈ માટે ગામમાં એક સુંદર ઘર અને એમની આજીવન દવાની જવાબદારી પોતાના માથે લીધી. પણ રામજીભાઈ માટે એ ઘર કે પૈસા મહત્ત્વના નહોતા. એમની આંખમાંથી વહેતા આંસુ એ વાતની સાક્ષી પૂરતા હતા કે એમનું આખું જીવન સાર્થક થઈ ગયું હતું.

માણસ પોતાના જીવનમાં કેટલું કમાય છે એ મહત્ત્વનું નથી, પણ એ કેટલા લોકોના જીવનમાં ઉપયોગી થાય છે એ મહત્ત્વનું છે. ઘણી વાર આપણને લાગે છે કે આપણે જે નાનું કામ કરી રહ્યા છીએ તેની કોઈ કિંમત નથી. પણ ઈશ્વરના ચોપડામાં દરેક સારા કામનો હિસાબ લખાતો હોય છે.

આપણે વારંવાર વિચારીએ છીએ કે મોટું દાન કરીએ તો જ પુણ્ય મળે. પણ સાચું પુણ્ય એ છે જે સ્વાર્થ વગર, કોઈ પણ આશા વગર નાનામાં નાની મદદ તરીકે કરવામાં આવે. રામજીભાઈએ ક્યારેય બદલાની આશા નહોતી રાખી. એમણે બસ પોતાની ફરજ સમજીને જરૂરિયાતમંદ બાળકોને મદદ કરી હતી.

જે વાવેતર આપણે પ્રેમ અને કરુણાથી કરીએ છીએ, તેનો પાક એક દિવસ ચોક્કસ લણવા મળે છે. જીવનમાં સંપત્તિ કરતા સંબંધો અને આશીર્વાદ વધુ કિંમતી હોય છે. જો આપણે કોઈ એક વ્યક્તિના જીવનમાં પણ સકારાત્મક બદલાવ લાવી શકીએ, તો આપણું જીવન સફળ થઈ જાય છે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.