મહોલ્લાના દરેક ગરીબનો ફોન મફતમાં બનાવતા યુવાને અમીર શેઠનો ફોન હાથમાં લેતાં જ...

સાંજના પાંચ વાગતાં જ મહોલ્લાના નાકે આવેલા એક જૂના મકાનની ઓસરીમાં ચહલપહલ વધી જતી હતી. ઓગણીસ વર્ષનો કરણ પોતાની લાકડાની નાની પાટલી પર બેસીને સ્ક્રુડ્રાઈવર અને ચીપિયા વડે મોબાઈલ ફોનના નાના પાર્ટ્સ ખોલી રહ્યો હતો. તેના ચહેરા પર હંમેશાં એક નિર્દોષ, મીઠું અને નમ્ર સ્મિત છવાયેલું રહેતું હતું.

આખા વિસ્તારમાં કરણ દરેક ઘરના સભ્ય જેવો માનીતો અને લાડકવાયો દીકરો બની ચૂક્યો હતો. કમ્પ્યુટર એન્જિનિયરિંગના બીજા વર્ષમાં ભણતો કરણ નાનપણથી જ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ સાધનો રિપેર કરવામાં ભારે કુશળ હતો. તે માત્ર સાધન જોઈને કહી દેતો કે તેમાં શું ખામી છે અને તેને કઈ રીતે ઠીક કરી શકાય.

તેની સૌથી મોટી ખાસિયત એ હતી કે તે આખા મહોલ્લાના કોઈપણ ગરીબ કે મધ્યમવર્ગીય પરિવારના મોબાઈલ મફતમાં રિપેર કરી આપતો હતો. કોઈ વૃદ્ધ દાદાનો ફોન અવાજ ન પકડતો હોય કે કોઈ વિધવા માજીનો ફોન ચાર્જ ન થતો હોય, કરણ ક્ષણવારમાં બધું સમારી આપતો હતો. જ્યારે પણ કોઈ તેને મહેનતાણું આપવા પૈસા લંબાવતું, ત્યારે તે બંને હાથ જોડીને હસી પડતો હતો.

કરણ હંમેશાં કહેતો કે તમે બધા મારા વડીલો છો અને તમારા આશીર્વાદ જ મારી સૌથી મોટી ફી છે. તેની વિધવા માતા શારદા પણ ઓસરીના ઉંબરે બેસીને દીકરાના આ સંસ્કારો જોઈને ગર્વથી છલકાઈ જતી હતી. શારદા સિલાઈકામ કરીને ઘરનું ગુજરાન ચલાવતી હતી અને તેણે કરણને ખૂબ જ ખુમારી સાથે ઉછેર્યો હતો.

આખો મહોલ્લો કરણના વખાણ કરતાં થાકતો નહોતો અને દરેક ઘરમાં તેની ચાહના હતી. પણ એક સાંજે એવી અણધારી ઘટના બની જેણે આખા મહોલ્લામાં ભારે સન્નાટો ફેલાવી દીધો. મહોલ્લાના સૌથી ધનિક અને કડક મિજાજના ગણાતા હસમુખ પોતાના હાથમાં મોંઘો મોબાઈલ લઈને કરણની ઓસરીમાં આવ્યા.

હસમુખ વિસ્તારના છેવાડે આવેલા મોટા બે માળના બંગલામાં રહેતા હતા અને તેમનો સ્વભાવ ખૂબ જ તોછડો અને ગર્વિષ્ઠ માનવામાં આવતો હતો. તેઓ ક્યારેય કોઈ સાધારણ પાડોશી સાથે હસીને વાત નહોતા કરતા. તે દિવસે તેમના ચહેરા પર ભારે ઉચાટ અને ગભરાટ દેખાતો હતો.

હસમુખે ઓસરીમાં આવીને કરણ સામે પોતાનો ચમકતો સ્માર્ટફોન મૂક્યો. હસમુખે રૂઆબદાર અવાજમાં કહ્યું કે કરણ, આ ફોન અચાનક બંધ થઈ ગયો છે અને ચાલુ જ નથી થતો. મારે આ ફોનમાંથી કેટલાક ખૂબ જ જરૂરી કાગળો અને હિસાબો તાત્કાલિક મેળવવાના છે.

હસમુખે આગળ કહ્યું કે તું આ ફોન હમણાં ને હમણાં જ ચાલુ કરી આપ. હું તને કોઈ સામાન્ય કારીગરની જેમ નહીં પણ તું માંગીશ તેટલા રૂપિયા રોકડા આપીશ. તેમણે પોતાના ખિસ્સામાંથી પાંચસો રૂપિયાની કડકડતી નોટો કાઢીને પાટલી પર મૂકી દીધી.

ઓસરીમાં ઊભેલા બીજા પાડોશીઓ આ દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા હતા. બધાને લાગ્યું કે કરણ હંમેશની જેમ શાંતિથી ફોન હાથમાં લેશે અને રિપેર કરી આપશે. પરંતુ કરણે જે કર્યું તે જોઈને ત્યાં હાજર તમામ લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

કરણે પાટલી પર પડેલા ફોન તરફ જોયું અને તેની આંખોમાં અચાનક એક ભયાનક કડવાશ અને તીખો ક્રોધ છલકાઈ આવ્યો. તેના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને ચહેરો સાવ ખેંચાઈ ગયો. તેણે પોતાના હાથ પાછળ ખેંચી લીધા.

કરણે અત્યંત ઠંડા પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું કે હું તમારો આ ફોન ક્યારેય અડીશ પણ નહીં. તમે તમારા પૈસા અને તમારો આ મોંઘો ફોન લઈને અહીંથી ચાલ્યા જાઓ. કરણના આ શબ્દો સાંભળીને ઓસરીમાં જાણે સોપો પડી ગયો.

હસમુખનો ચહેરો અપમાન અને આશ્ચર્યથી લાલચોળ થઈ ગયો. હસમુખે મોટેથી બરાડો પાડીને કહ્યું કે તારી આટલી મોટી હિંમત કે તું મારી સામે મોં લડાવે છે. આખા ગામના ભિખારીઓના ફોન તું મફતમાં રિપેર કરે છે અને હું તને રોકડા પૈસા આપું છું છતાં તું ના પાડે છે.

હસમુખે વધુ ગુસ્સામાં કહ્યું કે પૈસાનું અભિમાન તારામાં આવી ગયું છે કે શું. કરણે પોતાની પાટલી પરથી ઊભા થઈને હસમુખની આંખોમાં સીધી નજર નાખી. કરણે કહ્યું કે હા, હું આખા મહોલ્લાના દરેક વ્યક્તિનો ફોન મફતમાં બનાવીશ પણ તમારા ફોનને ક્યારેય હાથ નહીં લગાડું.

હસમુખે આજુબાજુ ઊભેલા પાડોશી દિનેશ અને રમેશ સામે જોઈને કરિયાદ કરી. હસમુખે કહ્યું કે જુઓ આ છોકરાની ઉદ્ધતાઈ, આટલો નાનો છોકરો મારી આટલી મોટી ઉંમરનું અપમાન કરે છે. આ છોકરાને મહોલ્લાના લોકોએ ચડાવી માર્યો છે એટલે આટલો બધો ફુલાઈ ગયો છે.

દિનેશે આગળ આવીને કરણના ખભા પર હાથ મૂકીને નમ્રતાથી સમજાવવા લાગ્યો. દિનેશે કહ્યું કે કરણ બેટા, વડીલ માણસ છે અને મુશ્કેલીમાં આવ્યા છે તો ફોન સરખો કરી આપને. તું તો ક્યારેય કોઈને દુઃખી નથી કરતો, તો પછી આજે કેમ આવો હઠાગ્રહ પકડીને બેઠો છે.

રમેશે પણ કહ્યું કે દીકરા, કોઈની સાથે વેરભાવ ન રખાય અને પૈસા ન લેવા હોય તો ભલે પણ કામ તો કરી આપ. પણ કરણે બંને હાથ જોડીને નીચું જોઈ લીધું. કરણે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે કાકા, તમે મને જીવ માંગશો તો આપી દઈશ પણ આ માણસનું કામ હું ક્યારેય નહીં કરું.

હસમુખ ક્રોધથી ધૂંવાંપૂંવાં થઈને પોતાના પૈસા અને ફોન ઉપાડીને બબડતા બબડતા નીકળી ગયા. જતાં જતાં તેમણે ચેતવણી આપી કે આ અપમાનનો બદલો હું જરૂર લઈશ. મહોલ્લાના લોકોને કરણનું આવું વર્તન સાવ અગમ્ય અને વિચિત્ર લાગ્યું.

સાંજે આખી સોસાયટીમાં આ જ વાતની ચર્ચા ચાલતી હતી. લોકો અંદરોઅંદર વાતો કરતા હતા કે આટલો નમ્ર અને સંસ્કારી છોકરો અચાનક હસમુખ સામે આટલો ક્રૂર કેમ બની ગયો. કોઈ કહેતું હતું કે હસમુખે કરણ સાથે ભૂતકાળમાં કોઈ પૈસાની બાબતમાં અણબનાવ કર્યો હશે.

ઘરમાં રસોઈ બનાવતી માતા શારદા પણ બહાર આવી. શારદાએ કરણની પાસે બેસીને ધીમા અવાજે પૂછ્યું કે દીકરા, તેં આજે હસમુખભાઈનું આવું અપમાન કેમ કર્યું. આપણે ગરીબ છીએ પણ આપણા પૂર્વજોએ ક્યારેય કોઈનો અનાદર કરવાનું શીખવ્યું નથી.

કરણે માતા સામે જોયું અને તેની આંખોમાંથી આંસુઓનો બંધ તૂટી પડ્યો. કરણે માતાના બંને હાથ પકડીને પોતાના માથા પર મૂકી દીધા. કરણે ડૂસકું ભરતાં કહ્યું કે મા, તું ભૂલી ગઈ હોઈશ પણ હું એ કાળી રાત જિંદગીભર ક્યારેય નથી ભૂલી શકવાનો.

શારદા ચમકી ગઈ અને તેના હૃદયમાં એક મોટો ધ્રાસકો પડ્યો. દસ વર્ષ જૂની એ દર્દનાક યાદ અચાનક તાજી થઈ ગઈ. કરણ ત્યારે માત્ર નવ વર્ષનો નાનો બાળક હતો અને ચોથા ધોરણમાં ભણતો હતો.

તે સમયે તેમના ઘરમાં ગરીબીનું ભયંકર તાંડવ ચાલતું હતું અને કરણના પિતા જયેશ લારી ચલાવીને શાકભાજી વેચતા હતા. ચોમાસાની એક મુશળધાર વરસાદવાળી મધરાતે જયેશને અચાનક છાતીમાં અસહ્ય દુખાવો ઉપડ્યો હતો. જયેશ દર્દથી બેવડ વળી ગયા હતા અને તેમનો શ્વાસ રૂંધાતો હતો.

તે સમયે આખા મહોલ્લામાં કોઈ સામાન્ય પરિવાર પાસે મોબાઈલ ફોન નહોતો. માત્ર ખૂણાના બંગલામાં રહેતા હસમુખ પાસે જ લેન્ડલાઈન ફોન, મોંઘો મોબાઈલ અને ઘર આંગણે ગાડી હતાં. જયેશની હાલત જોઈને નવ વર્ષનો કરણ અને શારદા ધોધમાર વરસાદમાં ઉઘાડા પગે દોડતાં હસમુખના બંગલે પહોંચ્યાં હતાં.

શારદાએ રડતાં રડતાં હસમુખના દરવાજે હાથ પછાડ્યા હતા અને આજીજી કરી હતી. કરણે ભીંજાતા શરીરે બૂમો પાડી હતી કે કાકા દરવાજો ખોલો, મારા પિતાજી મરી જશે, એકવાર હોસ્પિટલની એમ્બ્યુલન્સ બોલાવવા ફોન કરી આપો. પણ હસમુખે પોતાના બંગલાની બાલ્કનીમાંથી માત્ર મોં બહાર કાઢ્યું હતું.

હસમુખે અત્યંત પથ્થર દિલ બનીને નીચે ઊભેલી લાચાર સ્ત્રી અને બાળક પર ફિટકાર વરસાવ્યો હતો. હસમુખે બરાડો પાડીને કહ્યું હતું કે મધરાતે મારી ઊંઘ બગાડવા આવી પહોંચ્યા છો, મારો ફોન તમારા જેવા ગરીબોની સેકન્ડ કરવા માટે નથી. હસમુખે દરવાજો ખોલવાની ચોખ્ખી ના પાડી દીધી હતી અને તેમને તગેડી મૂક્યા હતા.

તે રાત્રે હોસ્પિટલ પહોંચવામાં મોડું થઈ ગયું અને કરણના પિતાએ રસ્તામાં જ દમ તોડી દીધો હતો. ડોક્ટરે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે જો માત્ર વીસ મિનિટ પહેલાં એક ફોન કરીને દર્દીને હોસ્પિટલ લવાયા હોત તો તેમનો જીવ બચી ગયો હોત. પિતાના નિર્જીવ દેહ સામે બેસીને નવ વર્ષના કરણે ઈશ્વરની સાક્ષીએ એક ભીષ્મ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.

કરણે નક્કી કર્યું હતું કે તે મોટો થઈને દરેક ગરીબના ફોન મફતમાં સાચવશે જેથી કોઈનો બાપ સમયસર ફોન ન મળવાથી ન મરે. પણ જે માણસે ફોન ન કરીને તેના પિતાનો જીવ છીનવી લીધો હતો, તેના ફોનને તે ક્યારેય હાથ નહીં લગાડે. આ કાળજું કંપાવી દેનારી કહાણી સાંભળીને શારદા પણ ચોધાર આંસુએ રડવા લાગી.

બીજા દિવસે સવારે હસમુખએ આખી સોસાયટીના આગેવાનોની એક પંચાયત બોલાવી. હસમુખએ આગેવાનો સામે રાવ કરી કે આ છોકરો મારી સાથે દુશ્મનાવટ રાખે છે અને સમાજમાં મારું નામ ખરાબ કરે છે. જો કરણ મારો ફોન રિપેર નહીં કરે અને માફી નહીં માંગે તો હું આ સોસાયટી છોડી દઈશ અથવા તેની સામે કડક પગલાં ભરીશ.

દિનેશ, રમેશ અને સોસાયટીના પ્રમુખ સહિત પચાસ લોકો કરણના આંગણે પહોંચ્યા. પ્રમુખે કરણને બોલાવીને કહ્યું કે કરણ, આટલી નાની વાતમાં સોસાયટીનું વાતાવરણ કેમ બગાડે છે. તેં હસમુખભાઈનો ફોન કેમ રિપેર ન કર્યો તેનું ચોખ્ખું કારણ અમને જણાવવું પડશે.

આખો મહોલ્લો ઉત્સુકતા અને આશ્ચર્ય સાથે કરણના જવાબની રાહ જોઈ રહ્યો હતો. કરણ શાંતિથી ઊભો થયો અને તેની આંખોમાં અંગારા જેવી ચમક હતી. કરણે પંચાયતના તમામ સભ્યો સામે દસ વર્ષ જૂની એ વરસાદી કાળી રાતનું એક-એક સત્ય ખોલીને મૂકી દીધું.

કરણે ધ્રૂજતા અવાજે કહ્યું કે જે દિવસે મારા પિતા ખાટલામાં દર્દથી તરફડતા હતા, તે દિવસે આ જ હસમુખભાઈના ઉંબરે અમે બે હાથ જોડીને રડ્યા હતા. અમે માત્ર એટલી જ ભીખ માંગી હતી કે એક ફોન કરીને સરકારી દવાખાનાની ગાડી બોલાવી આપો. પણ આ માણસે અમારો હાથ પકડીને ધક્કો મારી દીધો હતો અને કહ્યું હતું કે મારો ફોન તમારા જેવા ભિખારીઓ માટે નથી.

કરણે રડતાં રડતાં આગળ કહ્યું કે એ એક ફોનના અભાવે મારા પિતા રસ્તામાં જ પ્રાણ છોડી ગયા. તે દિવસથી મેં નક્કી કર્યું હતું કે હું આખી જિંદગી દરેક દુઃખી માણસનો ફોન મફતમાં બનાવીશ જેથી કોઈ બાળક અનાથ ન બને. પણ જે ફોને મારા પિતાનો જીવ લીધો હોય, એ ફોનને હું જીવતેજીવ ક્યારેય સ્પર્શ પણ નહીં કરું.

આ સત્ય સાંભળતાં જ આખી પંચાયતના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. ઓસરીમાં ઊભેલા દિનેશ, રમેશ અને તમામ વડીલોના મોં ખુલ્લાં રહી ગયાં. બધાની નજર ક્રોધ અને નફરત સાથે હસમુખ તરફ વળી ગઈ.

જે લોકો હસમુખની તરફેણમાં બોલવા આવ્યા હતા, તેઓ શરમથી માથું નીચું કરી ગયા. દિનેશે કડક અવાજે કહ્યું કે હસમુખભાઈ, તમે આટલા ક્રૂર અને નિર્દય હશો તેની અમને કલ્પના પણ નહોતી. કરણ જે કરી રહ્યો છે તે સાવ સાચું છે, તમારા ફોનને તો કોઈ પણ પ્રામાણિક માણસ અડે પણ નહીં.

બરાબર એ જ ક્ષણે એક અણધારી અને આંચકાજનક ઘટના બની. હસમુખના હાથમાંથી લાકડી નીચે પડી ગઈ અને તેમના પગ લથડવા લાગ્યા. તેમનો આખો અહંકાર ક્ષણવારમાં માટીમાં મળી ગયો અને તેઓ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી લાગ્યા.

હસમુખ આગળ વધ્યા અને આખી પંચાયતની હાજરીમાં કરણના બંને પગ પકડીને જમીન પર બેસી ગયા. હસમુખે પોક મૂકીને કહ્યું કે કરણ બેટા, મને માફ કરી દે, હું તારા પિતાનો ગુનેગાર છું. મેં પૈસાના નશામાં અંધ બનીને સાક્ષાત રાક્ષસ જેવું કામ કર્યું હતું.

હસમુખે રડતાં રડતાં પોતાના ખિસ્સામાંથી પેલો બંધ પડેલો મોબાઈલ બહાર કાઢ્યો. તેમણે ધ્રૂજતા હાથે ફોનનું કવર ખોલ્યું અને અંદરથી એક કાગળની ઘડી વાળીને મૂકેલી જૂની ચિઠ્ઠી બહાર કાઢી. હસમુખે એ ચિઠ્ઠી પંચાયતના પ્રમુખના હાથમાં મૂકી.

હસમુખે તૂટેલા અવાજે ખુલાસો કર્યો કે તે કાળી રાત પછી હું ક્યારેય શાંતિથી ઊંઘી શક્યો નથી. જ્યારે મને ખબર પડી કે જયેશભાઈ માત્ર મોડું થવાથી ગુજરી ગયા, ત્યારે મારી આત્મા રોજ મને ધિક્કારતી હતી. હું પાછલા દસ વર્ષથી પસ્તાવાની ભયાનક આગમાં બળી રહ્યો છું.

હસમુખે આગળ જણાવ્યું કે કરણ, તું જ્યારે એન્જિનિયરિંગમાં દાખલ થયો ત્યારે તારી કોલેજની મોટી ફી ભરવા માટે કોઈ ગુપ્ત ટ્રસ્ટે તને દર વર્ષે પચાસ હજાર રૂપિયા આપ્યા હતા. એ કોઈ બહારનું ટ્રસ્ટ નહોતું પણ મારા પાપનું પ્રાયશ્ચિત હતું જે હું દર વર્ષે છાનીમાની તારા ખાતામાં જમા કરાવતો હતો. હું તારા સંઘર્ષને જોઈને મારી જાતને માફ કરવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો.

હસમુખે કહ્યું કે આ ફોન એટલા માટે અગત્યનો છે કારણ કે આ ફોનમાં તારી આવતીકાલની છેલ્લી ટર્મની ફી ભરવાનો ગુપ્ત પાસવર્ડ અને બેંકની વિગતો સચવાયેલી છે. જો આ ફોન ચાલુ નહીં થાય તો આવતીકાલે તારું એડમિશન રદ થઈ જશે. હું તારી પાસે મારો મોજશોખ પૂરો કરવા નહોતો આવ્યો પણ તારા ભવિષ્યની ફી બચાવવા માટે લાચાર બનીને આવ્યો હતો.

આ સાંભળતાં જ કરણ અને તેની માતા શારદાના હોશ ઊડી ગયા. આખી સોસાયટીના લોકો પણ આ રહસ્ય જાણીને ભાવવિભોર થઈ ગયા. જે માણસને બધા માત્ર ઘમંડી માનતા હતા, તે અંદરથી દસ વર્ષથી પસ્તાવાના અગ્નિકુંડમાં હોમાઈ રહ્યો હતો.

શારદા ધીમા પગલે આગળ આવી અને તેણે હસમુખના માથા પર હાથ મૂક્યો. શારદાએ ભરેલા અવાજે કહ્યું કે હસમુખભાઈ, ભૂલ દરેક માણસથી થાય છે પણ જે માણસ દસ વર્ષ સુધી પોતાના પાપનું પ્રાયશ્ચિત કરે તે સાચો માણસ બની જાય છે. મારા પતિ તો પાછા નહીં આવે પણ જો અમે તમારા પ્રત્યે નફરત રાખીશું તો અમારા દિલમાં પણ ઝેર ભરાઈ જશે.

શારદાએ કરણ સામે જોયું અને કહ્યું કે દીકરા, બદલો લેવાથી ક્યારેય કોઈ મોટું નથી થતું, સાચી મોટાઈ તો માફી આપવામાં છે. તારા પિતાના સંસ્કાર કોઈને ધિક્કારવાના નહોતા પણ દરેકના આંસુ લૂછવાના હતા. હવે તારો આ ક્રોધ છોડી દે અને કાકાને ઊભા કર.

માતાના પવિત્ર શબ્દો સાંભળીને કરણની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. કરણે નીચે નમીને હસમુખને બંને હાથે ઊભા કર્યા અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધા. કરણે કહ્યું કે કાકા, મને માફ કરી દો, હું તમારા દિલનું દર્દ સમજી ન શક્યો.

કરણે હસમુખના હાથમાંથી એ જૂનો બંધ ફોન આદરપૂર્વક પોતાના હાથમાં લીધો. કરણ પોતાની પાટલી પર બેઠો અને માત્ર દસ મિનિટમાં ફોનનું બેટરી કનેક્શન અને ચિપ સરખી કરીને ફોન ચાલુ કરી આપ્યો. સ્ક્રીન પર તુરંત પ્રકાશ પથરાઈ ગયો.

હસમુખે કરણના માથા પર બંને હાથ મૂકીને અસીમ આશીર્વાદ આપ્યા. તેમણે સોસાયટીના તમામ સભ્યોની હાજરીમાં જાહેરાત કરી કે આજથી કરણની આગળની તમામ ઉચ્ચ ડિગ્રીનો ખર્ચ તેઓ પોતાના દીકરાની જેમ ઉઠાવશે. આખો મહોલ્લો તાળીઓના ગડગડાટથી ગૂંજી ઊઠ્યો.

તે દિવસ પછી મહોલ્લામાંથી કડવાશ અને નફરતની દીવાલ કાયમ માટે તૂટી ગઈ. હસમુખનો જૂનો બંગલો હવે ગરીબ બાળકો માટે ભણવાનું કેન્દ્ર બની ગયો હતો. કરણની નાની ઓસરી પ્રેમ, કરુણા અને ક્ષમાનું સાચું પવિત્ર મંદિર બની ગઈ હતી.

સાચો બદલો કોઈને નીચો દેખાડવામાં નથી પણ પોતાના ક્ષમાભાવથી સામેવાળાના હૃદયને બદલી નાખવામાં છે. પ્રેમ અને માફી હંમેશાં નફરત કરતાં હજાર ગણી વધુ શક્તિશાળી સાબિત થાય છે. કરણની એક માફીએ દસ વર્ષ જૂના વેરને પારિવારિક સ્નેહમાં પલટી નાખ્યું.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.