માળિયાના જૂના પટારામાંથી મળેલી કઈ ડાયરીએ ભાઈના દિલમાંથી ત્રીસ વર્ષની નફરત ભૂંસી નાખી?

ભાવનગરના જૂના કાળવા ચોક પાસે આવેલા પૈતૃક મકાનના માળિયામાં પાર્થ સામાનની સાફસફાઈ કરી રહ્યો હતો. માતા યશોદાના અવસાનને મહિનો વીતી ગયો હતો અને જૂના મકાનનું સમારકામ શરૂ કરવાનું હતું. માળિયાના એક અંધારા ખૂણામાં વર્ષો જૂની ધૂળ ખાઈ રહેલી લોખંડની એક પેટી પડેલી હતી.

પાર્થે એ જૂની પેટી નીચે ઉતારી અને તેના પર જામેલી વર્ષો જૂની ધૂળ ખંખેરી. પેટીનું પિત્તળનું નાનું તાળું કટાઈ ગયું હતું અને સહેજ જોર કરતાં જ ખૂલી ગયું. અંદર પિતા કિશોરના જૂના ચશ્મા, થોડા સરકારી કાગળો અને લાલ કપડામાં લપેટેલી એક નાની નોટબુક મળી આવી.

પાર્થે ઉત્સુકતાથી એ લાલ કપડું ખોલ્યું તો અંદરથી જાડા પૂંઠાવાળી એક જૂની ડાયરી નીકળી. ડાયરીના પહેલા પાના પર સુંદર મરોડદાર અક્ષરોમાં લખેલું હતું કે પૂજાની અંગત ડાયરી, વર્ષ ૧૯૯૪. પોતાની મોટી બહેન પૂજાનું નામ વાંચતાં જ પાર્થના ચહેરા પર કડવાશ અને તિરસ્કારની કાળી છાયા છવાઈ ગઈ.

પાર્થ અને પૂજા વચ્ચે છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી કોઈ સંબંધ નહોતો રહ્યો. ત્રીસ વર્ષ પહેલાં બનેલી એક ઘટનાએ બંને ભાઈ-બહેનને કાયમ માટે અજાણ્યા બનાવી દીધા હતા. પાર્થના મનમાં બહેન પ્રત્યે એટલી હદે નફરત ભરાયેલી હતી કે તેણે ક્યારેય રક્ષાબંધને પૂજા પાસે રાખડી પણ નહોતી બંધાવી.

તે સમયે પાર્થ માત્ર વીસ વર્ષનો એક હોંશિયાર અને તેજસ્વી યુવાન હતો. તેણે સરકારી મેડિકલ કોલેજની પ્રવેશ પરીક્ષા ખૂબ ઊંચા માર્ક્સ સાથે પાસ કરી લીધી હતી. તેનું એકમાત્ર સ્વપ્ન એક સારો ડોક્ટર બનીને ગરીબોની સેવા કરવાનું અને પરિવારનું નામ રોશન કરવાનું હતું.

પરંતુ બરાબર એ જ દિવસોમાં પિતા કિશોરનો નાનો લાકડાનો વેપાર સાવ ભાંગી પડ્યો હતો. પિતા ગંભીર બીમારીમાં સપડાયા હતા અને ઘર ચલાવવાના પણ ફાંફા પડી રહ્યા હતા. એવા કપરા સમયે મોટી બહેન પૂજાએ અચાનક પોતાના ભવ્ય લગ્નની જીદ પકડી લીધી હતી.

પૂજાએ એક અત્યંત ધનાઢ્ય અને વગદાર પરિવારના યુવાન સાથે લગ્ન કરવાની હઠ કરી હતી. તેણે પિતા સમક્ષ માંગણી મૂકી હતી કે તેને લગ્નમાં દસ તોલા સોનાના ઘરેણાં અને ભવ્ય કરિયાવર આપવો જ પડશે. પિતા કિશોરે હાથ જોડીને આજીજી કરી હતી પણ પૂજા પોતાની જીદ પર અડગ રહી હતી.

દીકરીની જીદ અને સામાજિક આબરૂ ખાતર પિતાએ પોતાની તમામ બચત વાપરી નાખી હતી. એટલું જ નહીં, પિતાએ પાર્થના મેડિકલ અભ્યાસ માટે એકઠી કરેલી ફીની રકમ પણ પૂજાના દાગીના ખરીદવામાં ખર્ચી નાખી હતી. પરિણામે પાર્થનું ડોક્ટર બનવાનું સપનું કાયમ માટે રોળાઈ ગયું હતું.

પાર્થે મેડિકલમાં એડમિશન ગુમાવવું પડ્યું અને એક નાની ખાનગી પેઢીમાં ક્લાર્કની નોકરી સ્વીકારવી પડી હતી. તેણે આખી જિંદગી પસીનો વહાવીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું પડ્યું હતું. તે દિવસથી પાર્થે માની લીધું હતું કે પૂજા સાવ સ્વાર્થી, લાલચી અને પથ્થર દિલની છોકરી હતી જેને ભાઈના ભવિષ્યની કોઈ પરવા નહોતી.

લગ્ન પછી પૂજા બીજા શહેરમાં રહેવા ચાલી ગઈ હતી. પાર્થે તેની સાથે ક્યારેય વાત ન કરી અને માતા યશોદાના મૃત્યુ વખતે પણ પૂજા આવી ત્યારે પાર્થે તેને ઘરમાંથી તગેડી મૂકી હતી. પાર્થના મનમાં એ જ જૂનો આક્રોશ ધૂંધવાતો હતો.

પાર્થે ગુસ્સામાં એ ડાયરી ફાડીને કચરામાં ફેંકી દેવા હાથ ઉપાડ્યો. પણ અચાનક ડાયરીમાંથી એક પીળો પડી ગયેલો કાગળ સરકીને નીચે જમીન પર પડ્યો. પાર્થે નીચે નમીને એ કાગળ જોયો તો તેના ધબકારા થંભી ગયા.

એ કાગળ બીજું કંઈ નહીં પણ વર્ષ ૧૯૯૪ની પાર્થની મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષાનું પરિણામ પત્રક હતું. એ કાગળની ઘડીઓ વચ્ચે ગુલાબની સુકાઈ ગયેલી સુગંધીદાર પાંખડીઓ સાચવીને મૂકેલી હતી. પરિણામ પત્રકની પાછળ લાલ શાહીથી લખેલું હતું કે મારો વહાલો ભાઈ પાર્થ, આખી દુનિયાનો સૌથી મહાન ડોક્ટર બનશે.

આ જોઈને પાર્થના હૃદયમાં એક અજાણ્યો ધ્રાસકો પડ્યો. જો પૂજા આટલી સ્વાર્થી હતી તો તેણે આ પરિણામ પત્રક આટલા પ્રેમથી કેમ સાચવી રાખ્યું હતું. એક અદમ્ય ઉત્સુકતા સાથે પાર્થે ડાયરીનું પહેલું પાનું ખોલ્યું અને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

ડાયરીની તારીખ હતી ૧૫ એપ્રિલ ૧૯૯૪. પૂજાએ લખ્યું હતું કે આજે રાત્રે મેં પિતાજીને ઓસરીના અંધારામાં બેસીને રડતા જોયા. પિતાજીના હાથમાં ઝેરની એક નાની શીશી હતી અને તેઓ પોતાના જીવનનો અંત લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા.

પૂજાએ આગળ લખ્યું હતું કે મેં દોડીને પિતાજીના હાથમાંથી ઝેર આંચકી લીધું હતું. પિતાજીએ રડતાં રડતાં મને ગળે લગાવીને કહ્યું હતું કે બેટા, વેપારમાં મોટું દેવું થઈ ગયું છે. શહેરના એક ક્રૂર વ્યાજખોર દેવાંગ પાસેથી લીધેલા વીસ લાખ રૂપિયા પાછા આપવાનો કોઈ રસ્તો રહ્યો નથી.

ડાયરીમાં આગળ દર્દનાક હકીકત લખેલી હતી કે દેવાંગ પિતાજીને રોજ ધમકી આપતો હતો કે જો પૈસા નહીં મળે તો તે આપણું ઘર જપ્ત કરી લેશે. દેવાંગે આખા પરિવારને રસ્તા પર લાવી દેવાની અને પિતાજીની સામાજિક આબરૂ ધૂળમાં મેળવી દેવાની ચેતવણી આપી હતી. પિતાજી સાવ લાચાર બની ગયા હતા.

ડાયરીના બીજા પાના પર ૧૮ એપ્રિલની નોંધ હતી. પૂજાએ લખ્યું હતું કે આજે વ્યાજખોર દેવાંગ આપણા ઘરે આવ્યો હતો. તેણે પિતાજી સામે એક ભયાનક શરત મૂકી હતી જે સાંભળીને પિતાજીના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ હતી.

દેવાંગે કહ્યું હતું કે જો પૂજા તેના માનસિક રીતે અસ્થિર અને બીમાર ભાઈ સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર થાય, તો તે આખું વીસ લાખનું દેવું માફ કરી દેશે. દેવાંગે વચન આપ્યું હતું કે તે મકાનના ગિરવે મૂકેલા તમામ અસલ દસ્તાવેજો પાછા આપી દેશે. પિતાજીએ આ ઘૃણાસ્પદ પ્રસ્તાવ સાંભળીને તરત જ ના પાડી દીધી હતી.

પિતાજીએ કહ્યું હતું કે હું મારી વહાલી દીકરીની જિંદગી નર્કમાં નહીં હોમી દઉં. પણ મેં જોયું કે જો દેવું નહીં ભરાય તો પાર્થનો અભ્યાસ તો દૂર, અમારું આખું કુટુંબ ભૂખમરા અને બદનામીથી મરી જશે. મારો નાનો ભાઈ પાર્થ ત્યારે રાત-દિવસ દીવા સામે બેસીને પરીક્ષાની તૈયારી કરતો હતો.

પૂજાએ પોતાની ડાયરીમાં લખ્યું હતું કે મારો નાનો ભાઈ પાર્થ કેટલો નિર્દોષ અને સપનાઓથી ભરેલો છે. જો પોલીસ ઘરમાં આવશે અને પિતાજી જેલમાં જશે તો પાર્થની જિંદગી હંમેશાં માટે બરબાદ થઈ જશે. હું મારા ભાઈના ભવિષ્યને બચાવવા માટે મારું સર્વસ્વ કુરબાન કરવા તૈયાર છું.

ડાયરીનું આગલું પાનું વાંચતાં પાર્થના હાથ જોરજોરથી ધ્રૂજવા લાગ્યા. આંખોમાંથી દડદડ આંસુ વહીને ડાયરીના પાના પર ટપકવા લાગ્યા. પૂજાએ લખ્યું હતું કે મેં પિતાજી અને પાર્થ સમક્ષ સ્વાર્થી હોવાનો એક મોટો ઢોંગ રચ્યો.

મેં ઘરમાં બધા સામે એવી જીદ પકડી કે મારે દેવાંગના ઘરમાં જ લગ્ન કરવા છે કારણ કે તેઓ અમીર છે. મેં સોનાના દાગીનાની ખોટી માંગણી કરી જેથી કોઈને શંકા ન જાય કે આ લગ્ન એક સોદો હતો. વાસ્તવમાં મેં દેવાંગ પાસેથી કોઈ ઘરેણું નહોતું લીધું પણ પિતાજીના દેવાના تمام કાગળો ફાડી નખાવ્યા હતા.

પૂજાએ આગળ લખ્યું હતું કે લગ્નની આગલી રાત્રે જ્યારે પાર્થ મારી સામે ગુસ્સાથી તાકી રહ્યો હતો, ત્યારે મારું કાળજું ચિરાઈ જતું હતું. પાર્થ માનતો હતો કે મેં તેની મેડિકલ ફીના પૈસા પડાવી લીધા છે. પણ સાચું સત્ય એ હતું કે પિતાજી પાસે ફીના કોઈ પૈસા બચ્યા જ નહોતા, એ બધું દેવામાં જતું રહ્યું હતું.

પૂજાએ ડાયરીમાં લખ્યું હતું કે મારો ભાઈ મને નફરત કરે છે અને કદાચ આખી જિંદગી કરતો રહેશે. પણ જો મારી કુરબાનીથી મારા પિતાની આબરૂ બચી જતી હોય અને પરિવારને છત મળી રહેતી હોય, તો હું આ નફરતનું ઝેર હસતાં મોંએ પીવા તૈયાર છું. ઈશ્વર મારા ભાઈ પાર્થનું સદાય રક્ષણ કરે.

ડાયરીના છેલ્લા પાના પર પૂજાના લગ્ન પછીના જીવનની કરુણ વાતો ટૂંકમાં લખેલી હતી. તેણે આખી જિંદગી એક બીમાર પતિની સેવા કરવામાં અને સાસરિયાઓના કડવા વેણ સહન કરવામાં વિતાવી દીધી હતી. તેણે ક્યારેય પિયરમાં કોઈ પાસે એક રૂપિયો પણ નહોતો માંગ્યો.

પૂજાએ છેલ્લે લખ્યું હતું કે દર રક્ષાબંધને હું એક રાખડી ખરીદીને કબાટમાં મૂકી દઉં છું. પાર્થ ભલે મને ન બોલાવે પણ તે જ્યાં પણ રહે, હંમેશાં સુખી રહે. મારી પાસે હવે માત્ર આ ડાયરી અને મારા ભાઈના બાળપણની યાદો જ જીવવાનો સહારો છે.

આ વાંચીને પાર્થના પગ નીચેથી ધરતી સરકી ગઈ. તેનું આખું અસ્તિત્વ પસ્તાવા અને અપરાધભાવની ભયાનક આગમાં બળવા લાગ્યું. જે બહેનને તે ત્રીસ વર્ષથી સ્વાર્થી અને લાલચી માનતો રહ્યો હતો, તેણે પોતાના પરિવારની રક્ષા માટે પોતાની આખી જિંદગી નર્કમાં હોમી દીધી હતી.

પાર્થ માળિયાની ફર્શ પર ઘૂંટણિયે બેસી પડ્યો અને ડાયરીને પોતાની છાતી સરસી ચાંપીને પોક મૂકીને રડી પડ્યો. તેના રડવાનો અવાજ આખા ખાલી મકાનમાં ગૂંજી ઊઠ્યો. પાર્થે આકાશ તરફ જોઈને કહ્યું કે હે ઈશ્વર, મેં આ કેવો મોટો અન્યાય કર્યો.

પાર્થને યાદ આવ્યું કે જ્યારે માતા યશોદા ગુજરી ગયા ત્યારે પૂજા સફેદ સાડી પહેરીને રડતી રડતી આંગણે આવી હતી. ત્યારે પાર્થે બધા સગા-સંબંધીઓ સામે પૂજાનું ઘોર અપમાન કર્યું હતું અને તેને દરવાજેથી હાંકી કાઢી હતી. પૂજાએ એક પણ શબ્દ બોલ્યા વગર નીચી નજરે આંસુ લૂછીને વિદાય લીધી હતી.

પાર્થ એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર ઊભો થયો. તેણે પોતાના આંસુ લૂછ્યા અને ખિસ્સામાંથી ગાડીની ચાવી કાઢી. તેણે પોતાની પત્નીને કહ્યું કે હું પૂજા દીદીને લેવા જાઉં છું અને તેને લીધા વગર પાછો નહીં આવું.

ભાવનગરથી રાજકોટ તરફ પાર્થ ગાડી દોડાવી રહ્યો હતો. રસ્તામાં તેની નજર સામે પૂજાના બાળપણનો નિર્દોષ ચહેરો તરવરી રહ્યો હતો. તે યાદ કરી રહ્યો હતો કે કેવી રીતે નાનપણમાં પૂજા પોતાના ભાગનો નાસ્તો પણ પાર્થને ખવડાવી દેતી હતી.

સાંજના સમયે પાર્થ રાજકોટના એક જૂના અને સાંકડા વિસ્તારમાં પહોંચ્યો. ત્યાં એક જૂના મકાનના એકાંત ઓરડામાં પૂજા એકલી રહેતી હતી. તેના પતિનું થોડા વર્ષો પહેલાં અવસાન થઈ ગયું હતું અને તે સિલાઈ કામ કરીને માંડ પોતાનું ગુજરાન ચલાવતી હતી.

પાર્થે ધ્રૂજતા હાથે દરવાજો ખખડાવતાં જ સામે પૂજા ઊભી દેખાઈ. તેના વાળ સાવ સફેદ થઈ ગયા હતા, ચહેરા પર કરચલીઓ પડી ગઈ હતી અને આંખોમાં અસીમ ઉદાસી છવાયેલી હતી. તેના હાથમાં સોય-દોરો પકડેલો હતો.

પૂજાએ અચાનક પોતાના નાના ભાઈ પાર્થને સામે જોયો. પૂજા ગભરાઈ ગઈ અને તેણે વિચાર્યું કે કદાચ પાર્થ ફરી તેને કોઈ કડવા વેણ કહેવા આવ્યો હશે. પૂજાએ ધીમા અવાજે કહ્યું કે પાર્થ, તું અહીં કેમ આવ્યો, ઘરમાં કોઈ તકલીફ થઈ છે.

પાર્થ કશું બોલી ન શક્યો. તે સીધો પૂજાના ચરણોમાં પડી ગયો અને તેના પગ પકડીને નાના બાળકની જેમ ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યો. પાર્થે કહ્યું કે દીદી, મને માફ કરી દો, હું તમારો ગુનેગાર છું.

પૂજા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. તેણે પાર્થને બંને હાથે ઊભો કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ પાર્થ ઊભો ન થયો. પાર્થે પોતાના ખિસ્સામાંથી પેલી જૂની ડાયરી કાઢીને પૂજાના હાથમાં મૂકી દીધી.

ડાયરી જોતાં જ પૂજાના હાથમાંથી સોય નીચે પડી ગઈ અને તેનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો. પૂજા સમજી ગઈ કે ત્રીસ વર્ષથી છુપાયેલું પવિત્ર સત્ય આજે તેના ભાઈ સામે પ્રગટ થઈ ગયું હતું. પૂજાની આંખોમાંથી પણ અશ્રુધારા વહેવા લાગી.

પાર્થે ગળગળા અવાજે કહ્યું કે દીદી, તમે અમારા માટે તમારી આખી જિંદગી કુરબાન કરી દીધી અને હું અંધ બનીને તમને ત્રીસ વર્ષ સુધી નફરત કરતો રહ્યો. તમે મને એકવાર તો સત્ય કહ્યું હોત, મને આટલા મોટા પાપનો ભાગીદાર કેમ બનાવ્યો.

પૂજાએ પાર્થનું માથું ઊંચું કર્યું અને તેને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો. બંને ભાઈ-બહેન એકબીજાને વળગીને વર્ષો જૂનું દર્દ વહાવી રહ્યા હતા. ઓરડામાં પ્રેમ અને પસ્તાવાનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું.

પૂજાએ રડતાં રડતાં કહ્યું કે બેટા પાર્થ, જો હું તે વખતે સત્ય કહી દેત તો તું ક્યારેય એ લગ્ન ન થવા દેત. તું પિતાજીનું દેવું ચૂકવવા પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકી દેત. હું મારા ભાઈનું ભવિષ્ય બચાવવા માંગતી હતી, તારી માફીની મને ક્યારેય અપેક્ષા નહોતી.

પાર્થે પૂજાના ધ્રૂજતા હાથ પોતાના હાથમાં લીધા. તેણે જોયું કે પૂજાના કબાટના ગોખલામાં ત્રીસ રાખડીઓ લાલ દોરામાં પરોવેલી સચવાયેલી પડી હતી. પાર્થે એ રાખડીઓ ઉપાડી અને પોતાનો જમણો હાથ આગળ ધર્યો.

પાર્થે કહ્યું કે દીદી, આ ત્રીસ વર્ષનું દેવું હું ક્યારેય નહીં ચૂકવી શકું પણ આજે મારે તમારા હાથે રાખડી બંધાવવી છે. પૂજાએ ધ્રૂજતા હાથે પાર્થના કાંડા પર રાખડી બાંધી અને કુમકુમ તિલક કર્યું. પાર્થના હાથ પર તેના પવિત્ર પ્રેમની મહોર લાગી ગઈ.

પાર્થે કહ્યું કે હવે તમે આ અંધારા ઓરડામાં એક ક્ષણ પણ નહીં રહો. તમારું સાચું સ્થાન તમારા પિયરમાં તમારા ભાઈના ઘરમાં છે. પાર્થ પૂજાનો સામાન પેક કરીને તેને પોતાની સાથે ભાવનગર લઈ આવ્યો.

ભાવનગર પહોંચીને પાર્થે આખા પરિવાર અને સગા-સંબંધીઓ સામે પૂજાના ત્યાગની આખી સત્ય કહાણી ગર્વભેર કહી સંભળાવી. બધા લોકોની આંખો ભીની થઈ ગઈ અને પૂજા પ્રત્યે સૌનું માન આકાશે આંબી ગયું. પૂજાને ઘરમાં મોભાદાર સ્થાન મળ્યું.

પાર્થે પોતાના ઘરમાં પૂજા માટે સૌથી સુંદર ઓરડો તૈયાર કરાવ્યો. ત્રીસ વર્ષનો અન્યાય અને ગેરસમજ એક જ ક્ષણમાં અસીમ પ્રેમ અને આદરમાં બદલાઈ ગયા. સાચો સંબંધ એ જ છે જે ગમે તેટલા તોફાનો વચ્ચે પણ આખરે સત્યના કિનારે પહોંચીને અમર બની જાય છે.

પૂજાના ચહેરા પર વર્ષો પછી સાચો અને સંતોષભર્યો હાસ્યનો ઉજાસ પથરાયો. પાર્થ રોજ સવારે ઊઠીને પહેલાં પોતાની મોટી બહેનના ચરણસ્પર્શ કરતો હતો. ઘરમાં હવે તિરસ્કારનું અંધારું નહીં પણ ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સ્નેહનો અખંડ દીવડો ઝળહળતો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.