માના જૂના કબાટમાંથી મળેલી બે રેકોર્ડિંગ પેને બે બહેનોના ઝઘડાનો કેવો અંત આણ્યો...

કબાટના ત્રીજા ખાનામાં રાખેલી જૂની સાડીઓ સંકેલતી વખતે કિરણના હાથમાં લાલ વેલ્વેટની એક નાની દાબડી આવી ગઈ.

દાબડી ખોલતાં જ અંદરથી બે નાની ડિજિટલ વોઇસ રેકોર્ડર પેન નીકળી, જેના પર સફેદ સ્ટીકર ચોંટાડેલાં હતાં.

એક સ્ટીકર પર ધ્રૂજતા હાથે લખ્યું હતું 'મોટી દીકરી કિરણ માટે' અને બીજા સ્ટીકર પર લખ્યું હતું 'નાની દીકરી મીરા માટે'.

કિરણે ઓસરીમાં બેસીને જૂના વાસણો સાફ કરી રહેલી પોતાની નાની બહેન મીરાને જોરથી સાદ પાડ્યો.

"મીરા, અહીં આવ તો જરા, જો બા આપણા બંને માટે શું મૂકીને ગયાં છે," કિરણનો અવાજ થોડો ગૂંગળાયેલો હતો.

મીરા હાથ લૂછતી દોડી આવી અને બહેનના હાથમાં રહેલાં બંને રેકોર્ડર જોઈને સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.

તેમની વિધવા માતા જાનકીબેનને ગુજરી ગયાને હજુ માંડ દસ દિવસ થયા હતા.

જાનકીબેન છેલ્લા છ મહિનાથી કેન્સરની છેલ્લી સ્ટેજની પીડા ભોગવી રહ્યાં હતાં.

તેમના ગયા પછી આ મોટું પિતૃક ઘર સાવ સૂનકાર બની ગયું હતું, જ્યાં માત્ર તેમની ખાલી લાકડી અને ચશ્મા બચ્યાં હતાં.

બંને બહેનો પરણીને અલગ અલગ શહેરોમાં સ્થાયી થઈ ગઈ હતી, પણ માની માંદગી વખતે બંનેએ વારાફરતી આવીને સેવા કરી હતી.

"બાએ કંઈક બોલીને રેકોર્ડ કર્યું છે?" મીરાએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું અને તેનું ગળું ભરાઈ આવ્યું.

"હા, બા છેલ્લા દિવસોમાં જ્યારે એકલાં રહેતાં ત્યારે આમાં કંઈક બોલતાં હતાં એવું મને લાગતું હતું," કિરણે રેકોર્ડર હાથમાં ફેરવતાં કહ્યું.

બંને બહેનોના મનમાં પહેલો વિચાર એ આવ્યો કે કદાચ બાએ ઘર, સોનાના દાગીના કે બેંકની થાપણો વિશે કોઈ છેલ્લી વસિયત કરી હશે.

કારણ કે છેલ્લા બે વર્ષથી બંને પરિવારો વચ્ચે આ ઘરના વેચાણ અને સોનાના ભાગલાને લઈને અંદરખાને ઘણી અણબનાવ ચાલતી હતી.

કિરણના પતિ નવીન માનતા હતા કે મોટી દીકરી તરીકે કિરણને વધારે હિસ્સો મળવો જોઈએ કારણ કે તેણે બાની સર્જરી વખતે દોડધામ વધારે કરી હતી.

જ્યારે મીરાના પતિ રાકેશની દલીલ એવી હતી કે બાની દવાની આખી લોન તેમણે ચૂકવી હતી, એટલે ઘર તેમના નામે થવું જોઈએ.

આ બધી ખેંચતાણ વચ્ચે બંને બહેનો વચ્ચેનો બાળપણનો નિખાલસ પ્રેમ ધીમે ધીમે ઔપચારિકતામાં ફેરવાઈ ગયો હતો.

"ચાલ, પહેલાં તારું રેકોર્ડર સાંભળીએ," મીરાએ કિરણના હાથ તરફ ઈશારો કર્યો.

"ના, આપણે બંને પોતપોતાનું અલગ સાંભળીએ, બાએ બંને પર અલગ નામ લખ્યાં છે તો કદાચ કોઈ અંગત વાત હશે," કિરણે સૂચન કર્યું.

બંને બહેનો દીવાનખંડના અલગ અલગ ખૂણામાં જઈને બેસી ગઈ.

કિરણે પોતાના નામવાળા રેકોર્ડરનું બટન દબાવ્યું અને હેડફોન કાનમાં ભરાવ્યા.

રેકોર્ડરમાંથી થોડી સેકન્ડ સુધી માત્ર શ્વાસ લેવાનો અને ખાંસીનો ધીમો અવાજ આવ્યો.

પછી જાનકીબેનનો થાકેલો પણ અત્યંત પ્રેમાળ અવાજ ગૂંજી ઊઠ્યો.

"કિરણ મારી દીકરી, તું જ્યારે આ સાંભળતી હોઈશ ત્યારે હું કદાચ તારી સામે નહીં હોઉં."

"મને ખબર છે કે તું અત્યારે આ રેકોર્ડરમાં મારા દાગીના કે ઘરના ભાગલાની વાત શોધતી હોઈશ."

"પણ બેટા, માટીના આ મકાનની કિંમત તો કોઈ પણ વેપારી નક્કી કરી લેશે, મારે તને એ વાત કહેવી છે જેની કિંમત માત્ર તું સમજી શકે."

કિરણની આંખો પહોળી થઈ ગઈ, તે એકદમ સીધી બેસી ગઈ.

"તને યાદ છે કિરણ, જ્યારે તું બાર વર્ષની હતી અને તારા બાપુજી અચાનક આપણને છોડીને જતા રહ્યા?"

"તે દિવસે તેં તારી ઢીંગલીઓ કબાટમાં મૂકી દીધી હતી અને રસોડામાં આવીને રોટલી વણવા બેસી ગઈ હતી."

"તેં ક્યારેય મારી પાસે નવી સાયકલ કે નવા કપડાં નહોતા માંગ્યા, કારણ કે તું જાણતી હતી કે તારી મા પાસે પૈસા નથી."

જાનકીબેનનો અવાજ રેકોર્ડિંગમાં સહેજ ધ્રૂજવા લાગ્યો હતો.

"તેં તારું બાળપણ મારી લાચારી સાચવવામાં હોમી દીધું કિરણ."

"જ્યારે તારા લગ્ન થયા ત્યારે હું તને સાસરે વળાવતી વખતે રડી નહોતી શકી, કારણ કે મને લાગતું હતું કે મેં તારી સાથે મોટો અન્યાય કર્યો છે."

"મેં તને ક્યારેય દીકરી તરીકે રમવા જ ન દીધી, મેં તને નાની ઉંમરે ઘરની વડીલ બનાવી દીધી હતી."

કિરણના ગાલ પરથી એક મોટું આંસુ સરકીને તેના ખોળામાં પડ્યું.

તેને યાદ આવી ગયું કે કેવી રીતે તે નાની ઉંમરે પોતાની બહેનપણીઓ સાથે રમવા જવાને બદલે મીરાના સ્કૂલના યુનિફોર્મ ધોતી હતી.

"બેટા, મારા મનમાં આખી જિંદગી એક પસ્તાવો રહ્યો કે હું તારી મા બનીને તને લાડ ન લડાવી શકી."

"તું હંમેશાં મારા માટે ઢાલ બનીને ઊભી રહી, પણ મેં ક્યારેય તને ગળે લગાવીને પૂછ્યું નહીં કે કિરણ તું થાકી નથી ગઈ ને?"

"આજે હું મારી મિલકત કે પૈસાની કોઈ વાત નથી કરતી, પણ મારે તારી પાસેથી એક માફી માંગવી છે."

"મને માફ કરી દેજે બેટા, કે હું તને તારું બાળપણ પાછું ન આપી શકી."

"અને હા, મીરા પર ક્યારેય ગુસ્સો ન કરતી, એણે તારામાં હંમેશાં મા જોઈ છે, બહેન નહીં."

રેકોર્ડિંગ અહીં પૂરું થઈ ગયું અને એક લાંબી ક્લિક સાથે અવાજ બંધ થઈ ગયો.

કિરણ હેડફોન કાનમાં ભરાવીને જ સ્તબ્ધ બનીને બેસી રહી, તેની આંખોમાંથી આંસુઓની ધાર વહેતી હતી.

તેણે સામે જોયું તો બીજા ખૂણામાં બેઠેલી મીરા પણ પોતાના બંને હાથથી મોં ઢાંકીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી રહી હતી.

મીરાના હાથમાંથી તેનું રેકોર્ડર નીચે ગાદલા પર પડી ગયું હતું.

કિરણ ધીમા પગલે ઊભી થઈ અને નાની બહેન પાસે ગઈ.

"મીરા, શું થયું? બાએ તારા રેકોર્ડરમાં શું કહ્યું છે?" કિરણે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.

મીરાએ આંસુ ભરેલી આંખો ઊંચી કરી અને કિરણ સામે જોયું.

તેના ચહેરા પર એક ઊંડો અપરાધભાવ અને વેદના સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.

"દીદી... બાએ... બાએ મારા માટે પણ કોઈ વસિયત નથી રાખી," મીરા માંડ બોલી શકી.

"તો પછી બાએ શું કહ્યું?" કિરણે મીરાના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

મીરાએ ગાદલા પર પડેલું રેકોર્ડર ઉપાડીને સ્પીકર મોડ પર ચાલુ કર્યું જેથી કિરણ પણ સાંભળી શકે.

જાનકીબેનનો અવાજ ફરીથી એ ઓરડામાં ગૂંજી ઊઠ્યો.

"મીરા મારી લાડલી, તું હંમેશાં ફરિયાદ કરતી હતી ને કે બા તને ઓછો પ્રેમ કરે છે અને કિરણને વધારે માને છે?"

"આજે હું તને એ સત્ય કહેવા માંગુ છું જે મેં વર્ષો સુધી મારા કાળજામાં દાબી રાખ્યું હતું."

"તારા બાપુજી ગયા પછી જ્યારે આપણા ઘરમાં અનાજનો દાણો નહોતો, ત્યારે કિરણ પોતાના ભાગની રોટલી તારા થાળીમાં સરકાવી દેતી હતી."

"તું રાત્રે ભૂખી ન સૂવે એટલે એ રાંધણિયામાં પાણી પીને સૂઈ જતી."

"મેં તને ક્યારેય એ વાતની જાણ ન થવા દીધી, કારણ કે હું ઈચ્છતી હતી કે તું કોઈ પણ ચિંતા વગર હસતી-રમતી મોટી થાય."

મીરાનું રુદન વધારે તેજ બન્યું અને તેણે કિરણનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં ભીંસી લીધો.

રેકોર્ડરમાં જાનકીબેનની વાત આગળ ચાલી.

"મીરા, તું જ્યારે મોટી થઈ ત્યારે તારા મનમાં એક અસલામતી પેસી ગઈ હતી કે કિરણ દીદી બધું સંભાળે છે એટલે એ જ ઘરની માલિક છે."

"તેં ઘણીવાર આ ઘરના હિસ્સા માટે ઝઘડા કર્યા, પોતાના હક માટે કડવા શબ્દો કહ્યા."

"પણ બેટા, જે દિવસે તું આ સાંભળતી હોઈશ તે દિવસે યાદ રાખજે કે કિરણે ક્યારેય આ ઘર કે સોનાને પોતાનું નથી માન્યું."

"એણે તો માત્ર મારી સંભાળ રાખવા માટે પોતાનું સુખ જતું કર્યું હતું."

"જો તું આજે આ ઘરનો એક એક પથ્થર પણ વેચી નાખીશ ને, તોય તારી બહેને તારા માટે કરેલા ત્યાગની એક ટકા કિંમત પણ નહીં ચૂકવી શકે."

"હું તને કોઈ મિલકત આપીને નથી જતી મીરા, પણ હું તને એક ભલામણ કરીને જાઉં છું."

"કિરણ પાસે હવે મા નથી, તું એની નાની બહેન બનીને નહીં, પણ મારી જગ્યા લઈને એનું ધ્યાન રાખજે."

"એણે આખી જિંદગી બધા માટે આપ્યું જ છે, ક્યારેય કોઈની પાસેથી કંઈ માંગ્યું નથી."

"મારી દીકરીને ક્યારેય એકલી ન પડવા દેતી."

રેકોર્ડરનો અવાજ શાંત થઈ ગયો.

દીવાનખંડમાં માત્ર બંને બહેનોના ડૂસકાંનો અવાજ સંભળાતો હતો.

જે ઘરમાં સવાર સુધી વકીલને બોલાવીને મિલકતના કાગળો બનાવવાની ચર્ચા થતી હતી, ત્યાં હવે માત્ર માના શબ્દોનો પડઘો પડતો હતો.

બંનેમાંથી એકેય રેકોર્ડિંગમાં બેંક એકાઉન્ટ નંબર, જમીનનો સર્વે નંબર કે સોનાના દાગીનાનો ઉલ્લેખ પણ નહોતો.

બાએ બંને દીકરીઓને એ દર્પણ બતાવી દીધું હતું જેમાં તેમના સંબંધોની ખરી સુંદરતા અને તેમની સ્વાર્થી ભૂલો દેખાતી હતી.

મીરા અચાનક ઊભી થઈ અને કિરણના પગ પકડીને નીચે બેસી પડી.

"મને માફ કરી દે દીદી, હું કેટલી આંધળી બની ગઈ હતી," મીરા રડતાં રડતાં બોલી.

"હું રાકેશની વાતોમાં આવીને તારી સામે હિસાબ માંગતી હતી, જેણે મારી આખી જિંદગી સાચવી એની સાથે હું મિલકતના ભાગલા પાડવા બેઠી હતી."

કિરણે તરત જ મીરાને બાવડામાંથી પકડીને ઊભી કરી અને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી લીધી.

"ના મીરા, તું નાની છે, તારી કોઈ ભૂલ નથી," કિરણે મીરાના માથા પર હાથ ફેરવ્યો.

"ભૂલ મારી હતી કે મેં તારી સાથે ક્યારેય દિલ ખોલીને વાત ન કરી, મેં તારા મનની કડવાશને દૂર કરવાનો પ્રયત્ન જ ન કર્યો."

બંને બહેનો એકબીજાને વળગીને એટલું રડી જાણે વર્ષોથી થીજી ગયેલો બરફ એક પળમાં પીગળી ગયો હોય.

બહારથી દરવાજો ખુલવાનો અવાજ આવ્યો અને કિરણના પતિ નવીન અંદર આવ્યા.

તેમના હાથમાં વકીલે તૈયાર કરેલી મિલકતની ફાઈલ હતી.

"કિરણ, વકીલે કાગળો તૈયાર કરી દીધા છે, આપણે સહી કરીને મામલો આજે જ પતાવી દઈએ," નવીને ઉત્સાહથી કહ્યું.

બરાબર એ જ વખતે પાછળથી મીરાના પતિ રાકેશ પણ બાઈક મૂકીને અંદર આવ્યા.

"હા, અમે પણ આવી ગયા છીએ, જે પણ હિસ્સો થતો હોય એ ચોખ્ખો થઈ જાય એટલે પછી કોઈ માથાકૂટ નહીં," રાકેશે ઉમેર્યું.

બંને જમાઈઓ સોફા પાસે આવ્યા અને બંને બહેનોના લાલચોળ ચહેરા અને ભીની આંખો જોઈને અટકી ગયા.

ટેબલ પર પેલી લાલ વેલ્વેટની દાબડી અને બે રેકોર્ડર પેન પડેલી હતી.

"શું થયું? કેમ બંને રડો છો? કોઈ ખરાબ સમાચાર છે?" નવીને ચિંતાથી પૂછ્યું.

કિરણે પોતાના આંસુ લૂછ્યા અને ટેબલ પર પડેલી વકીલની ફાઈલ ઉપાડી લીધી.

તેણે એક ક્ષણનો પણ વિચાર કર્યા વગર એ ફાઈલના બે ટુકડા કરી નાખ્યા.

નવીન સ્તબ્ધ થઈ ગયો, "કિરણ, આ શું કરે છે? આ કાગળો બનાવવામાં કેટલો ખર્ચ થયો છે તને ખબર છે?"

"આ કાગળોની કોઈ કિંમત નથી નવીન," કિરણે શાંત પણ મક્કમ અવાજે કહ્યું.

"આ ઘર બાનું હતું અને બાનું જ રહેશે, આમાંથી કોઈ ભાગલા નહીં પડે."

રાકેશે આગળ આવીને મીરા સામે જોયું, "મીરા, તું કંઈ બોલતી કેમ નથી? આપણે નક્કી કર્યું હતું ને કે આપણો હિસ્સો આપણે લઈ લઈશું?"

મીરાએ રાકેશ સામે જોયું અને તેનો અવાજ અત્યંત ગંભીર હતો.

"રાકેશ, આપણે જે હિસ્સો માંગતા હતા એ માત્ર ઈંટો અને ચૂનાનો હતો."

"બા આપણને એના કરતાં ઘણું મોટું આપીને ગયાં છે, જે આપણી પેઢીઓ પણ ભેગી મળીને નહીં કમાઈ શકે."

મીરાએ ટેબલ પરથી બંને રેકોર્ડર ઉપાડ્યા અને એક નવીનના હાથમાં અને બીજું રાકેશના હાથમાં મૂક્યું.

"તમે બંને પહેલાં આ શાંતિથી સાંભળી લો, પછી નક્કી કરજો કે આ ઘરમાંથી કોને શું જોઈએ છે," મીરાએ કહ્યું.

નવીન અને રાકેશ બંને અસમંજસમાં પડી ગયા.

તેમણે વારાફરતી બંને ઓડિયો રેકોર્ડિંગ સાંભળ્યાં.

જેમ જેમ જાનકીબેનનો અવાજ તેમના કાનમાં પડતો ગયો, તેમ તેમ બંને પુરુષોના ચહેરા પરનો ઉત્સાહ અને પૈસાનો લોભ ઓગળતો ગયો.

ઓરડામાં એવી શાંતિ છવાઈ ગઈ કે દીવાલ પર ચાલતી ઘડિયાળનો ટિકટિક અવાજ પણ સ્પષ્ટ સંભળાતો હતો.

નવીને ધીમેથી હેડફોન ઉતાર્યા અને તેનું માથું શરમથી ઝૂકી ગયું.

તેને યાદ આવ્યું કે કેવી રીતે તે કિરણ પર દબાણ કરતો હતો કે તું મોટી છે એટલે હક જતો ન કરતી.

જ્યારે રાકેશ પણ પોતાના હાથમાં રહેલા રેકોર્ડર સામે જોઈ રહ્યો હતો, તેના મોંમાંથી એક પણ શબ્દ નીકળી શકતો નહોતો.

તેણે પોતાની પત્ની મીરા સામે જોયું, જે આજે પહેલીવાર કોઈ પણ લોભ કે સ્વાર્થ વગર પોતાની બહેનની પડખે ઊભી હતી.

"મને માફ કરી દો," નવીને પહેલ કરી અને તેણે તૂટેલા કાગળો કચરાપેટીમાં નાખી દીધા.

"આ ઘર કોઈ નહીં વેચે, વેકેશનમાં આપણાં બાળકો અહીં સાથે આવશે અને રમશે, જેમ કિરણ અને મીરા રમતાં હતાં."

રાકેશે પણ હકારમાં માથું ધુણાવ્યું, "હા, આ ઘર બાની સ્મૃતિ છે, એને વેચીને પૈસા વહેંચવાનો વિચાર જ આપણી સૌથી મોટી ભૂલ હતી."

બપોરનો તડકો હવે આંગણામાંથી સમેટાઈ રહ્યો હતો અને ઓસરીમાં ઠંડો પવન વાવા લાગ્યો હતો.

કિરણ અને મીરા બંને રસોડામાં ગઈ અને તેમણે સાથે મળીને ચા મૂકી.

જે રસોડામાં છેલ્લા બે વર્ષથી બંને એકબીજા સાથે નજર મેળવ્યા વગર કામ કરતી હતી, ત્યાં આજે વર્ષો જૂનું હાસ્ય અને વાતો પાછી ફરી હતી.

જાનકીબેન ભલે આ દુનિયામાં નહોતાં, પણ તેમણે છોડેલા એ બે અવાજોએ તૂટતા પરિવારને કાયમ માટે જોડી દીધો હતો.

તેમણે કોઈ સંપત્તિ નહોતી આપી, પણ તેમણે તેમના સંતાનોને પ્રેમનો એ વારસો આપ્યો હતો જે ક્યારેય ઓછો ન થઈ શકે.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.