નવી કાર માટે વીસ વર્ષ જૂની પાર્કિંગની જગ્યા પચાવવા નીકળેલા યુવાનના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા, તૂટેલા ડબ્બામાંથી પિતાનો ફોટો મળતાં જ...

રવિવારની સવાર હતી અને શાંતિનિકેતન એપાર્ટમેન્ટના વિશાળ પાર્કિંગ એરિયામાં ભારે ઘમાસાણ, હોબાળો અને દેકારો મચી ગયો હતો.

પ્રશાંત પોતાના હાથમાં નવી ચમચમાતી સફેદ લક્ઝરી કારની ચાવી પકડીને સોસાયટીના સેક્રેટરી મહેશભાઈ સામે લાલચોળ આંખે ઊભો હતો.

તેની પત્ની ગીતા પણ બાજુમાં ઊભી રહીને સોસાયટીના વહીવટ અને કહેવાતા અન્યાય સામે પોતાનો આક્રોશભર્યો અવાજ ઉઠાવી રહી હતી.

તેમની બરાબર સામે સોસાયટીના જૂના બ્લોક નંબર સાત પાસે આવેલી પાર્કિંગ સ્પોટ નંબર સાત ખુલ્લી પડી હતી.

એ પાર્કિંગ સ્પોટ આખા એપાર્ટમેન્ટમાં સૌથી શ્રેષ્ઠ, પહોળી, સ્વચ્છ અને સુવિધાજનક જગ્યાએ આવેલી હતી.

તે ઘટાદાર લીમડાના જૂના વૃક્ષની શીતળ છાયા નીચે અને સોસાયટીના મુખ્ય પ્રવેશદ્વારની તદ્દન નજીક આવેલી હતી.

જ્યાં કાર પાર્ક કરવાથી ધોમધખતા તડકામાં પણ ગાડી સાવ ઠંડી રહેતી હતી અને બહાર નીકળવું સાવ સરળ રહેતું હતું.

પરંતુ છેલ્લા વીસ વર્ષથી એ સાત નંબરની જગ્યા સાવ ખાલી, ધૂળિયા અને સૂમસામ પડી હતી.

તે જગ્યાની ચારેય તરફ જાડા લોખંડના તાર અને લોખંડની મોટી સાંકળ બાંધેલી હતી અને વચ્ચે તુલસીનો એક મોટો પવિત્ર ક્યારો મૂકેલો હતો.

કોઈ પણ રહીશને ત્યાં પોતાની સાયકલ કે સામાન્ય સ્કૂટર પણ પાર્ક કરવાની સખત મનાઈ હતી.

પ્રશાંતે ગયા અઠવાડિયે જ પંદર લાખ રૂપિયાની નવી કાર ખરીદી હતી અને તેને કાળઝાળ તડકામાં બહાર ધૂળિયા રસ્તા પર ગાડી મૂકવી પડતી હતી.

પ્રશાંતે ગુસ્સામાં આવીને સાંકળ તરફ આંગળી ચીંધી, 'મહેશભાઈ, આ સોસાયટી કોઈના બાપની જાગીર નથી!'

'જ્યારે આખી સોસાયટીમાં પાર્કિંગની આટલી મોટી અછત છે, ત્યારે આ પ્રાઇમ જગ્યા વીસ વર્ષથી કેમ ધૂળ ખાઈ રહી છે?'

'આજે હું આ સાંકળ તોડીને મારી નવી ગાડી અહીં જ પાર્ક કરીશ, જેને જે કરવું હોય એ કરી લે!' પ્રશાંતે ખુલ્લો પડકાર ફેંક્યો.

'જો કોઈ મને રોકશે તો હું સોસાયટી સામે સીધો પોલીસ કેસ કરીશ!' પ્રશાંતે ધમકી આપી.

'જ્યારે સોસાયટીના અન્ય સભ્યો પોતાની ગાડીઓ શેડ નીચે પાર્ક કરતા હતા, ત્યારે મારા જેવા સાચા ફ્લેટ માલિકને રસ્તા પર ધક્કા ખાવા પડે એ કેવો ન્યાય?' પ્રશાંતે પોતાનો ગુસ્સો ઠાલવ્યો.

'મેં આ ફ્લેટ માટે પચાસ લાખ રૂપિયા ચૂકવ્યા છે, કંઈ કોઈની દયા પર અહીં રહેવા નથી આવ્યો!'

ગીતાએ પણ સેક્રેટરી મહેશભાઈ સામે લાલ આંખ કરી, 'જો આજે આ જગ્યા અમને નહીં મળે તો અમે સોસાયટીનું માસિક મેઇન્ટેનન્સ ભરવાનું કાયમ માટે બંધ કરી દઈશું!'

બરાબર એ જ વખતે બ્લોક નંબર એકમાંથી એંસી વર્ષના વૃદ્ધ રણછોડભાઈ લાકડીના ટેકે ધ્રૂજતા ધ્રૂજતા બહાર આવ્યા.

રણછોડભાઈ સોસાયટીના સૌથી જૂના સભ્ય હતા અને તેમની પાસે કોઈ ગાડી કે મોટરસાયકલ પણ નહોતી.

તેઓ એકલા જ રહેતા હતા અને સાદગીથી પોતાનું જીવન વિતાવતા હતા.

તેમણે આગળ વધીને પ્રશાંતની નવી કારની આગળ પોતાની લાકડી આડી ધરી દીધી.

'પ્રશાંત! જ્યાં સુધી મારા શરીરમાં શ્વાસ છે, ત્યાં સુધી આ સાત નંબરની જગ્યા પર કોઈ ગાડી પાર્ક નહીં થાય!' રણછોડભાઈનો અવાજ ધ્રૂજતો હતો પણ તેમના શબ્દોમાં અડગ મક્કમતા હતી.

પ્રશાંતનો પિત્તો ગયો, તેણે રણછોડભાઈ સામે અત્યંત અપમાનજનક અને કડવા શબ્દો વાપર્યા.

'ડોસા, તમારું મગજ સઠીક ગયું છે! તમારી પાસે એક ખખડધજ સાયકલ પણ નથી અને તમે જમીનદાર બનીને બેઠા છો?'

'તમે આખી જિંદગી કંજૂસાઈ કરી અને હવે બીજાના સુખમાં કાંકરીચાળો કરી રહ્યા છો!'

'તમારો આ જગ્યા સાથે શું સંબંધ છે? આ સોસાયટીની કોમન જમીન છે અને મેં પૂરા પૈસા ભરીને ફ્લેટ લીધો છે!' પ્રશાંતે જોરથી બૂમ પાડી.

રણછોડભાઈના હાથમાંથી લાકડી ધ્રૂજવા લાગી અને તેમની આંખોમાં અપમાનના આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

તેમણે કહ્યું, 'પ્રશાંત, તું હજુ નાનો છે, તને આ જગ્યાની કિંમત ખબર નથી.'

'કેટલીક જગ્યાઓ ઈંટો અને સિમેન્ટ કરતાં પણ વધારે પવિત્ર હોય છે.'

પરંતુ પ્રશાંતે એક પણ વાત સાંભળ્યા વગર આગળ વધીને પેલા તુલસીના ક્યારાને લાત મારીને હટાવવા પ્રયત્ન કર્યો.

રણછોડભાઈ તેને રોકવા વચ્ચે પડ્યા અને બંને વચ્ચે ભારે ધક્કામુક્કી થઈ ગઈ.

ધક્કામુક્કીમાં રણછોડભાઈના હાથમાં રહેલો એક જૂનો, કાટવાળો પિત્તળનો ડબ્બો નીચે સિમેન્ટની લાદી પર પટકાયો.

ડબ્બો ખૂલી ગયો અને અંદરથી જૂના દસ્તાવેજો, હોસ્પિટલની પીળી રસીદો અને કાચની ફ્રેમવાળો એક બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ ફોટો બહાર નીકળીને પ્રશાંતના પગ પાસે પડ્યો.

પ્રશાંતે અકળાઈને એ ફોટો ઉપાડ્યો અને ફેંકી દેવા હાથ લંબાવ્યો.

પરંતુ અચાનક તેની નજર એ ફોટા પર સ્થિર થઈ ગઈ અને તેના હોશ ઊડી ગયા.

એ ફોટો ૧૯૯૫ની સાલનો હતો, જ્યારે આ શાંતિનિકેતન સોસાયટી નવી નવી બની હતી.

તે ફોટામાં આજ સાત નંબરની પાર્કિંગ સ્પોટ પર એક જૂની લીલા રંગની મારુતિ કાર ઊભેલી દેખાતી હતી.

અને એ કારના બોનેટ પાસે બે મિત્રો હસતા મોંએ ખભે હાથ રાખીને ઊભા હતા.

એક હતા યુવાન રણછોડભાઈ, અને બીજા કોઈ નહીં પણ પ્રશાંતના પોતાના સ્વર્ગસ્થ પિતા અરવિંદભાઈ હતા!

પ્રશાંતના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેના પગ નીચેથી જાણે જમીન સરકી ગઈ.

તેણે આશ્ચર્યથી ફોટો નજીક લાવીને જોયું, તો કારના કાચ પર લાલ કલરથી મોટો ક્રોસ દોરેલો હતો અને નીચે લખેલું હતું: 'ઇમરજન્સી લાઈફલાઈન.'

પ્રશાંત ધ્રૂજતા અવાજે બોલ્યો, 'આ... આ મારા પિતાજીનો ફોટો તમારી પાસે ક્યાંથી આવ્યો? અને આ કાર કોની હતી?'

ઓરડા અને આખા પાર્કિંગમાં અચાનક સોપો પડી ગયો.

રણછોડભાઈ લાકડીનો ટેકો લઈને નીચે જમીન પર બેસી પડ્યા અને તેમની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહી નીકળ્યા.

'પ્રશાંત બેટા, તું જેને માત્ર એક પાર્કિંગની જમીન સમજે છે ને, એ તો તારું જીવન બચાવનાર પવિત્ર મંદિર છે!' રણછોડભાઈનો અવાજ ડૂસકાંમાં ફેરવાઈ ગયો.

સેક્રેટરી મહેશભાઈ અને આખી સોસાયટીના રહીશો સ્તબ્ધ થઈને રણછોડભાઈની આસપાસ વીંટળાઈ ગયા.

રણછોડભાઈએ રડતાં રડતાં ત્રીસ વર્ષ જૂનો ભૂતકાળ ખોલ્યો:

'પ્રશાંત, તારો જન્મ ૧૯૯૫માં થયો હતો ત્યારે તને ફેફસાં અને શ્વાસનળીની અત્યંત ગંભીર અને જીવલેણ બીમારી હતી.'

'તારા શ્વાસ અચાનક મધરાતે ગમે ત્યારે રુંધાઈ જતા હતા અને તારું આખું શરીર નીલું પડી જતું હતું.'

'તે જમાનામાં શહેરમાં કોઈ એમ્બ્યુલન્સની સુવિધા નહોતી અને આપણી સોસાયટી સાવ છેવાડે જંગલ જેવા વિસ્તારમાં હતી.'

'હોસ્પિટલ અહીંથી વીસ કિલોમીટર દૂર હતી અને તારા પિતા અરવિંદભાઈ સાવ સામાન્ય ક્લાર્ક હતા, તેમની પાસે સાયકલ સિવાય કશું નહોતું.'

'એક રાત્રે તારા શ્વાસ સાવ થંભી ગયા અને તારા પિતા તને ખોળામાં લઈને રસ્તા પર રડતા રડતા દોડતા હતા.'

'તે રાત્રે મેં મારા પોતાના તમામ ખેતરો અને મારી પત્નીના લગ્નના દાગીના વેચીને તાત્કાલિક આ જૂની મારુતિ કાર ખરીદી હતી.'

'મેં અને તારા પિતાએ સોસાયટીના પ્રમુખના પગ પકડીને આ સાત નંબરની જગ્યા ખાસ રાખી હતી, કારણ કે અહીંથી ગેટ સૌથી નજીક હતો.'

'મેં એ કારમાં હંમેશા પેટ્રોલની ટાંકી ફૂલ રાખી હતી અને ગાડીની ચાવી કાયમ ડેશબોર્ડ પર જ રાખતો હતો.'

'તારા બાળપણના પહેલા પાંચ વર્ષમાં તને અગિયાર વખત મધરાતે ગંભીર એટેક આવ્યા હતા.'

'અને દર વખતે તારા પિતા તને આ જ સાત નંબર પર ઊભેલી ગાડીમાં નાખીને પંદર મિનિટમાં હોસ્પિટલ પહોંચાડતા હતા અને તારો જીવ બચતો હતો!'

'આ સાત નંબરની જગ્યાએ તારા પ્રાણ અગિયાર વખત બચાવ્યા છે બેટા!'

રણછોડભાઈએ પોતાના ધ્રૂજતા હાથે આંસુ લૂછ્યા અને આગળ બોલ્યા:

'જ્યારે તું સાજો થઈ ગયો અને મોટો થયો, ત્યારે તારા પિતાનું અચાનક હાર્ટ એટેકથી અવસાન થયું.'

'મરતાં પહેલાં તારા પિતાએ મારો હાથ પોતાના હાથમાં લઈને કહ્યું હતું કે રણછોડ, મારા પ્રશાંતને ક્યારેય ખબર ન પડવા દેતો કે એનું જીવન તારી ગાડી અને આ જગ્યાના કારણે બચ્યું છે.'

'અને તેમણે વચન લીધું હતું કે આ જગ્યા ક્યારેય કોઈ સ્વાર્થી માણસના વૈભવ માટે વપરાવી ન જોઈએ.'

'મેં તારા પિતાની એ પવિત્ર મિત્રતા અને તારા જીવનદાનની સ્મૃતિમાં અહીં તુલસીનો ક્યારો રોપ્યો હતો.'

'હું આ જગ્યાને રોજ સવારે પૂજતો હતો કારણ કે આ જગ્યામાં મારા વહાલા મિત્ર અરવિંદના શ્વાસ અને તારા જીવનની રક્ષા સમાયેલી હતી!'

આ શબ્દો સાંભળતાં જ પ્રશાંતના હાથમાંથી કારની ચાવી નીચે પથ્થર પર પડી ગઈ.

તેના કાનમાં જાણે પ્રચંડ વજ્રપાત થયો હોય તેવો અસહ્ય સન્નાટો છવાઈ ગયો.

તેનું આખું અસ્તિત્વ શરમ, ગ્લાનિ અને પશ્ચાતાપના અગ્નિમાં બળવા લાગ્યું.

જે વૃદ્ધને તે કંજૂસ, સ્વાર્થી અને પાગલ કહીને હમણાં સુધી અપમાનિત કરી રહ્યો હતો, એ વૃદ્ધે તો પોતાના ખેતરો અને દાગીના વેચીને તેનું બાળપણ બચાવ્યું હતું.

અને જે જગ્યા માટે તે પોતાની નવી કારનો અહંકાર બતાવી રહ્યો હતો, એ જગ્યા તો તેની પોતાની જિંદગીનું રક્ષણ કરનાર પવિત્ર વેદી હતી.

પ્રશાંતની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુનો મહાસાગર વહી નીકળ્યો.

તે એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વગર સીધો દોડીને રણછોડભાઈના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો.

તેણે પોતાના બંને હાથ રણછોડભાઈના પગ પર મૂકી દીધા અને માથું તેમના પગ પર પછાડીને પોકેપોકે રડવા લાગ્યો.

'કાકા... મારા બીજા પિતા! મને માફ કરી દો!' પ્રશાંતનો અવાજ ડૂસકાંમાં રૂંધાઈ ગયો હતો.

'હું કેટલો અધમ, કેટલો અંધ, કેટલો અહંકારી અને કેટલો કૃતઘ્ન દીકરો હતો કે જેણે પોતાના જીવદાતા સામે આટલું ઝેર ઓક્યું!'

'તમે તમારું સર્વસ્વ વેચીને મને નવજીવન આપ્યું, અને હું રૂપિયાના નશામાં તમારા પર હાથ ઉપાડવા તૈયાર થઈ ગયો!' પ્રશાંત પોતાના વાળ ખેંચવા લાગ્યો.

ગીતા પણ રડતી રડતી આગળ આવી અને તેણે રણછોડભાઈના ચરણ સ્પર્શ કર્યા.

રણછોડભાઈની આંખોમાંથી પણ હર્ષ અને વાત્સલ્યના આંસુ છલકાઈ ગયા.

તેમણે તરત જ પ્રશાંતને બંને હાથે ઊભો કર્યો અને પોતાની છાતી સરસો ચાંપી લીધો.

'ના પ્રશાંત, રડ નહીં બેટા... તું તો મારા અરવિંદનો દીકરો છે, તું મને મારા પોતાના સંતાન કરતાં પણ વધારે વહાલો છે,' રણછોડભાઈએ પ્રશાંતના આંસુ લૂછતાં કહ્યું.

સેક્રેટરી મહેશભાઈ અને આખી સોસાયટીના રહીશોની આંખો પણ ભીની થઈ ગઈ.

મહેશભાઈએ જાહેરાત કરી, 'આજથી આ સાત નંબરની જગ્યા ક્યારેય કોઈની અંગત ગાડી માટે નહીં વપરાય.'

'આ જગ્યા પર આખી સોસાયટીના દર્દીઓ માટે એક કાયમી ફ્રી ઇમરજન્સી એમ્બ્યુલન્સ ઊભી રહેશે, જે સ્વર્ગસ્થ અરવિંદભાઈ અને રણછોડભાઈની અમર મિત્રતાનું પ્રતીક બનશે!'

પ્રશાંતે પોતાની નવી કાર પાછળ સામાન્ય પાર્કિંગમાં પાર્ક કરી દીધી.

અને એ સોસાયટીમાં મિત્રતા, ત્યાગ અને કૃતજ્ઞતાનો એક પવિત્ર સ્તંભ સદાય માટે અમર થઈ ગયો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.