નવી કારના પાર્કિંગ માટે ચાલીસ વર્ષ જૂનું ઝાડ કાપવા નીકળેલા ધનવાન પુત્રના હોશ ઊડી ગયા, પિતાનો જૂનો પત્ર વાંચતાં જ...

રવિવારની વહેલી સવારે આઠ વાગ્યા હતા અને સોસાયટીના કોમન પ્લોટમાં ભારે હોબાળો અને દેકારો મચી ગયો હતો.

સવારનો સોનેરી તડકો સોસાયટીના મકાનો પર પથરાઈ રહ્યો હતો અને પક્ષીઓ કલરવ કરી રહ્યાં હતાં.

સોસાયટીના પ્રમુખ મનોજભાઈ પોતાના ઘરની આગળની પરસાળમાં બેસીને સોસાયટીના જૂના દસ્તાવેજોની ફાઈલ તપાસી રહ્યા હતા.

તેમની બાજુમાં બેઠેલાં તેમનાં ધર્મપત્ની રેખાબેન રસોડામાંથી કાંસાના કપમાં ગરમ આદુવાળી ચા અને નાસ્તો લઈને આવ્યાં હતાં.

પરંતુ બહાર ચોકમાં ચાલી રહેલા જોરદાર ઝઘડા અને રાડાટોળના કારણે વાતાવરણ સાવ તંગ અને ઉગ્ર બની ગયું હતું.

સોસાયટીના સૌથી ધનવાન, અહંકારી અને નવા બિલ્ડર નરેશભાઈ પોતાના હાથમાં કાગળો લઈને જોરજોરથી બૂમો પાડી રહ્યા હતા.

તેમણે હાલમાં જ પચાસ લાખની નવી ચમચમાતી કાળી એસયુવી કાર ખરીદી હતી.

સોસાયટીના મુખ્ય દરવાજા પાસે ચાલીસ વર્ષ જૂનો એક અત્યંત વિશાળ, ઘટાદાર લીમડાનું ઝાડ ઊભું હતું.

એ લીમડાની જાડી ડાળીઓ, લીલાછમ પાંદડાં અને જમીન પર ફેલાયેલાં મજબૂત મૂળિયાંના કારણે નરેશભાઈની નવી કાર પાર્ક કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી.

નરેશભાઈએ આખી સોસાયટી ભેગી કરીને અત્યંત ઘમંડથી તાડૂકીને કહ્યું, 'મનોજભાઈ, આ સડેલા જૂના ઝાડને અત્યારે ને અત્યારે કાપી નાખો!'

'આ ઝાડના કારણે અહીં બે મોટી ગાડીઓનું પ્રાઇમ કવર્ડ પાર્કિંગ રોકાઈ રહ્યું છે!'

'ઝાડ પરથી રોજ સવારે સૂકાં પાંદડાં, જીવડાં અને પક્ષીઓની ચરક મારી નવી મોંઘી કાર પર પડે છે અને ડાળીઓથી કારના રંગ પર સ્ક્રેચ પડી જાય છે!'

'જો આજે આ ઝાડ નહીં કપાય, તો હું સોસાયટીનું માસિક મેઇન્ટેનન્સ આપવાનું બંધ કરી દઈશ અને મ્યુનિસિપાલિટીમાં દબાણની ફરિયાદ કરીશ!' નરેશભાઈએ ખુલ્લી ધમકી આપી.

મનોજભાઈએ શાંતિથી અને હાથ જોડીને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, 'નરેશભાઈ, આ લીમડો આપણી સોસાયટીની સ્થાપના સમયનો છે, આ ઝાડ આપણને મીઠી છાંયડો અને પવિત્ર પ્રાણવાયુ આપે છે.'

'આપણે ગાડી થોડી આગળ-પાછળ પાર્ક કરી શકીએ છીએ, પણ આવું ચાલીસ વર્ષ જૂનું લીલુંછમ ઘટાદાર વૃક્ષ કાપવું એ પાપ સમાન છે.'

'આ લીમડા પર સેંકડો નિર્દોષ પક્ષીઓના માળા છે, એ અબોલ જીવો બેઘર થઈ જશે.'

સોસાયટીના વડીલ કાંતિભાઈએ પણ નરેશભાઈ સામે હાથ જોડીને કહ્યું હતું, 'નરેશ બેટા, આ ઝાડ તો આપણી સોસાયટીનું ઘરેણું છે.'

'જ્યારે અમે બધા અહીં નવા આવ્યા હતા ત્યારે આ લીમડાની છાંયડે બેસીને જ અમે આપણી સોસાયટીના સુખ-દુઃખ વહેંચતા હતા.'

'તું માત્ર તારી એક ગાડીના પાર્કિંગ માટે આપણા બધાની વર્ષો જૂની યાદોને કાપી નાખવા માંગે છે?'

પણ નરેશભાઈએ કાંતિભાઈનું અપમાન કરતાં કહ્યું હતું, 'કાંતિદાદા, જમાનો બદલાઈ ગયો છે, હવે લાગણીઓથી દુનિયા નથી ચાલતી, ગાડીઓની કિંમત લાખો રૂપિયામાં હોય છે!'

પણ નરેશભાઈ કોઈનું સાંભળવા તૈયાર નહોતા, તેમણે બહુમતી સભ્યોને પોતાના પૈસા અને વગના જોરે ડરાવીને ફોસલાવી લીધા હતા.

સોસાયટીની કમિટીએ ભારે હૈયે અને અનિચ્છાએ નિર્ણય લીધો કે આવતીકાલે સવારે આઠ વાગ્યે કઠિયારા બોલાવીને આ ઝાડ કાપી નાખવામાં આવશે.

મનોજભાઈનું હૃદય આ ક્રૂર નિર્ણયથી કકળી ઊઠ્યું, તેમને આખી રાત ઊંઘ ન આવી.

તે સાંજે મનોજભાઈ સોસાયટીની સ્થાપના વખતના જૂના કાગળો અને મ્યુનિસિપલ પરવાનગીના પત્રો શોધવા માટે જૂની લોખંડની પેટી ખોલીને બેઠા હતા.

રેખાબેને તેમને ધીરજ આપતાં કહ્યું કે પ્રભુ પર ભરોસો રાખો, કોઈ રસ્તો જરૂર નીકળશે.

મનોજભાઈએ પેટીમાંથી સોસાયટીના રજિસ્ટ્રેશનની જૂની ફાઈલ બહાર કાઢી, ત્યારે ફાઈલના તળિયેથી એક જૂની, પીળી પડી ગયેલી ડાયરી અને એક લાલ સીલબંધ પરબિડીયું નીચે સરકી પડ્યું.

એ પરબિડીયા પર સોસાયટીના સ્વર્ગસ્થ સ્થાપક અને પરમ આદરણીય વડીલ મોહનલાલકાકાના હસ્તાક્ષર હતા.

મોહનલાલકાકા આ સોસાયટીના પ્રથમ સેક્રેટરી હતા અને તેમણે ચાલીસ વર્ષ પહેલાં પોતાના હાથે આ સોસાયટીનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું.

મનોજભાઈએ ધ્રૂજતા હાથે એ પરબિડીયું ખોલ્યું અને અંદર રહેલો પત્ર દીવાના અજવાળે વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

જેમ જેમ મનોજભાઈ પત્ર વાંચતા ગયા, તેમ તેમ તેમની આંખો પહોળી થતી ગઈ અને તેમના આખા શરીરમાં એક અજીબ કંપારી દોડી ગઈ.

તે પત્રમાં ચાલીસ વર્ષ જૂનું એક એવું અદ્ભુત, પવિત્ર અને હૃદયદ્રાવક સત્ય છુપાયેલું હતું જે આખી સોસાયટીના ઇતિહાસને હચમચાવી નાખે તેવું હતું!

બીજા દિવસે સવારે બરાબર આઠ વાગ્યા અને સૂર્યનો આકરો તડકો ચડવા લાગ્યો.

નરેશભાઈ પોતાના ચહેરા પર વિજયનું ઘમંડી હાસ્ય લઈને કોમન પ્લોટમાં હાજર થઈ ગયા હતા.

તેમની સાથે બે કઠિયારાઓ હાથમાં મોટી ધારદાર કુહાડીઓ અને લાકડાં કાપવાની ઇલેક્ટ્રિક કરવત લઈને ઝાડ કાપવા માટે તૈયાર ઊભા હતા.

નરેશભાઈએ કઠિયારાને આદેશ આપ્યો, 'શરૂ કરો! આ ઝાડને જડમૂળથી કાપીને રસ્તો સાફ કરી નાખો!'

કઠિયારાએ જેવી કુહાડી હવામાં ઉગામી, તેવા જ મનોજભાઈ દોડીને ઝાડના થડ સાથે પોતાના બંને હાથે વળગી ગયા.

'ઊભા રહો! કોઈ આ ઝાડ પર કુહાડી નહીં ચલાવે!' મનોજભાઈએ જોરથી બૂમ પાડી.

નરેશભાઈ ક્રોધથી લાલચોળ થઈ ગયા, 'મનોજભાઈ, તમારું આ નાટક બંધ કરો! કમિટીએ ઝાડ કાપવાની કાયદેસર મંજૂરી આપી દીધી છે!'

મનોજભાઈએ પોતાના ખિસ્સામાંથી પેલો ચાલીસ વર્ષ જૂનો પીળો પત્ર બહાર કાઢ્યો અને નરેશભાઈના હાથમાં પકડાવી દીધો.

'નરેશભાઈ, આ ઝાડ કાપતાં પહેલાં તમારા સગા બાપ-દાદા અને તમારી જન્મદાત્રી માતાનો આ પત્ર એકવાર શાંતિથી વાંચી લો!' મનોજભાઈનો અવાજ ગંભીર અને ધ્રૂજતો હતો.

નરેશભાઈએ અણગમા સાથે પત્ર ખોલ્યો અને મોટેથી વાંચવા લાગ્યા.

પત્રમાં મોહનલાલકાકાએ ચાલીસ વર્ષ પહેલાંની એ ભયાનક ઘટના લખી હતી:

'મારા વહાલા ભાવિ સોસાયટીના રહીશો, જ્યારે આ સોસાયટીનું નિર્માણ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે અહીં સાવ વેરાન, ઉજ્જડ અને બંજર જમીન હતી.'

'એ સમયે નજીકની એક રાસાયણિક ફેક્ટરીમાં ભયાનક બ્લાસ્ટ થતાં ઝેરી ગેસ લીક થયો હતો અને આખા વિસ્તારમાં કાળો ધુમાડો અને ગૂંગળામણ ફેલાઈ ગઈ હતી.'

'એ જ કાળઝાળ બપોરે સોસાયટીમાં રહેતી એક સગર્ભા યુવાન માતા હંસાબેનને અચાનક શ્વાસ લેવામાં અસહ્ય તકલીફ થવા લાગી.'

'તેમના પેટમાં સાત મહિનાનો ગર્ભ હતો અને ઝેરી હવાના કારણે તેમનો દમ ઘૂંટાવા લાગ્યો હતો, તેમનો જીવ જવાની અણી પર હતો.'

'એ જમાનામાં કોઈ વાહન નહોતું, કોઈ દવાખાનું નજીક નહોતું અને હોસ્પિટલ પહોંચી શકાય તેમ નહોતું.'

'ત્યારે મારા સ્વર્ગસ્થ આઠ વર્ષના માસૂમ દીકરા આનંદે, જે પોતે જન્મથી અસ્થમાની બીમારીથી પીડાતો હતો, તેણે પોતાના હાથે આ નાનકડો લીમડાનો છોડ રોપ્યો હતો.'

'અમે તાત્કાલિક એ ગર્ભવતી માતાને દોડીને આ લીમડાના છોડ પાસે બેસાડી, તેના ઔષધીય તાજા પાંદડાં વાટીને તેનો રસ પીવડાવ્યો અને લીમડાની શીતળ છાંયડામાં રાખી.'

'એ પવિત્ર લીમડાના શુદ્ધ ઓક્સિજન, શીતળ હવા અને ઔષધિના કારણે એ માતાનો અને તેના ગર્ભમાં રહેલા બાળકના પ્રાણ બચી ગયા!'

'એ ગર્ભમાંથી જન્મેલું બાળક બીજું કોઈ નહીં, પણ આપણી સોસાયટીનું પ્રથમ સંતાન નરેશ હતું!'

'અને મારો દીકરો આનંદ એ ઘટનાના બે જ મહિના પછી પ્રભુના ધામમાં ચાલ્યો ગયો.'

'મેં આ લીમડો મારા મરેલા દીકરા આનંદ અને બચી ગયેલા બાળક નરેશના જીવનરક્ષક સ્મૃતિચિહ્ન તરીકે આખી જિંદગી પોતાના લોહીથી ઉછેર્યો હતો.'

'ભવિષ્યમાં જો કોઈ આ લીમડાને કાપવા માંગે, તો યાદ રાખજો કે આ ઝાડ નરેશના જીવનનો રક્ષક સાક્ષાત દેવદૂત છે!'

આ શબ્દો વાંચતાં જ નરેશભાઈના હાથમાંથી પત્ર છૂટીને નીચે લીલા ઘાસ પર પડી ગયો.

તેમના કાનમાં જાણે પ્રલયનો ધડાકો થયો હોય તેવો અસહ્ય સન્નાટો છવાઈ ગયો.

નરેશભાઈના બંને પગ ધ્રૂજવા લાગ્યા અને તેમનું આખું અહંકારી શરીર સ્તબ્ધ થઈને પથ્થર બની ગયું.

જે ઝાડને તેઓ માત્ર કારના પાર્કિંગ માટે સડેલું લાકડું સમજીને કાપવા નીકળ્યા હતા, એ ઝાડ તો તેમના પોતાના અને તેમની સગી માતાના પ્રાણ બચાવનાર સાક્ષાત ઈશ્વરીય વરદાન હતું!

નરેશભાઈની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુનો મહાસાગર વહી નીકળ્યો.

તેઓ એક પણ ક્ષણનો વિચાર કર્યા વગર સીધા દોડીને પેલા વિશાળ લીમડાના થડને બંને હાથે ભેટી પડ્યા.

તેમણે પોતાનું માથું ઝાડના ખરબચડા થડ પર મૂકી દીધું અને નાના બાળકની જેમ ચોધાર આંસુએ રડવા લાગ્યા.

'મને માફ કરી દો... હે વૃક્ષદેવ, મને માફ કરી દો!' નરેશભાઈનો અવાજ ડૂસકાંમાં સાવ રૂંધાઈ ગયો હતો.

'હું કેટલો મોટો કૃતઘ્ની, કેટલો અહંકારી અને કેટલો સ્વાર્થી માણસ હતો કે જેણે પોતાના જ જીવનદાતા ઝાડ પર કુહાડી ચલાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો!'

'જે ઝાડના પવિત્ર ઓક્સિજને મને અને મારી માતાને નવું જીવન આપ્યું, એ જ ઝાડને હું માત્ર ગાડીના પાર્કિંગ માટે કાપી રહ્યો હતો!'

આખી સોસાયટીના રહીશો, સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોની આંખોમાંથી પણ હર્ષ અને પશ્ચાતાપના આંસુ છલકાઈ આવ્યા.

નરેશભાઈના પત્ની સરિતાબેન પણ પોતાના ઘરની બાલ્કનીમાંથી નીચે દોડી આવ્યા હતા.

તેમણે નરેશભાઈનો હાથ પકડીને કહ્યું, 'નરેશ, ઈશ્વરે આપણને સંપત્તિ આપી છે તો આપણે આટલા બધા અહંકારી કેમ બની ગયા?'

'જે ઝાડના પાંદડાંએ તમારા શ્વાસ બચાવ્યા, એ જ ઝાડને કાપવાની જીદ કરીને તમે કેટલું મોટું પાપ વહોરી રહ્યા હતા?'

નરેશભાઈએ સરિતાબેન સામે જોયું અને તેમની આંખોમાંથી પશ્ચાતાપના આંસુ વધુ વેગથી વહી નીકળ્યા.

નરેશભાઈએ તરત જ કઠિયારાઓને પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા આપીને આદરપૂર્વક વિદાય કર્યા.

તેમણે આખી સોસાયટી સામે હાથ જોડીને સંકલ્પ કર્યો કે તેઓ પોતાની ગાડી સોસાયટીની બહાર દૂર પાર્ક કરશે, પણ આ પવિત્ર લીમડાની એક ડાળીને પણ ક્યારેય અડવા નહીં દે.

નરેશભાઈએ મનોજભાઈના બંને હાથ પકડીને કહ્યું, 'મનોજભાઈ, જો આજે તમે મને આ પત્ર ન બતાવ્યો હોત, તો હું મારી પોતાની જિંદગીની સૌથી મોટી ભૂલ કરી બેઠો હોત.'

'હું મારી ગાડીની ચાવી બાજુ પર મૂકીને કાલથી સોસાયટીની સફાઈ અને વૃક્ષારોપણની સેવામાં જોડાઈશ.'

તેમણે પોતાના ખર્ચે એ લીમડાની આસપાસ એક સુંદર પાકો ઓટલો બનાવવાની જાહેરાત કરી જેથી સોસાયટીના વડીલો ત્યાં બેસીને સત્સંગ કરી શકે.

રેખાબેને પણ આગળ આવીને લીમડાના થડને પ્રણામ કર્યા અને કહ્યું, 'આ વૃક્ષ નથી, પણ સાક્ષાત જીવનદાન આપનાર કલ્પવૃક્ષ છે.'

'આપણી નવી પેઢીને પ્રકૃતિનું રક્ષણ કરતાં શીખવવું એ આપણી સૌથી મોટી ફરજ છે.'

મનોજભાઈએ તમામ સભ્યોને સંબોધીને કહ્યું કે આપણે દર વર્ષે ચોમાસામાં આ લીમડાની આસપાસ નવા પાંચ વૃક્ષો વાવીશું જેથી આપણી સોસાયટી સદાય હરિયાળી રહે.

સવારનો સોનેરી સૂર્યકિરણ એ ઘટાદાર લીમડાના લીલાછમ પાંદડાંમાંથી ગળાઈને પવિત્ર ધરતી પર પથરાયો.

અને એ સોસાયટીમાં પ્રકૃતિ, કૃતજ્ઞતા અને માનવતાના અખંડ સંસ્કારનો વિજયધ્વજ સદાય માટે લહેરાઈ ઊઠ્યો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો. તેમજ કમેન્ટમાં 1 થી 10 ની વચ્ચે રેટિંગ પણ આપજો.