ઓફિસના કામમાં અંધ બનેલા બિઝનેસમેન દીકરાએ માતાની ડાયરીમાં ગુસ્સામાં સહી કરી દીધી, મૃત્યુ પછી સામે આવેલું રહસ્ય જોઈને...

મહાનગરના સૌથી મોંઘા અને આલીશાન ગણાતા ગ્રીનવૂડ સોસાયટી વિસ્તારમાં પાંચ માળનો એક આધુનિક બંગલો આવેલો હતો. આ બંગલાનું નામ હતું 'માતૃકૃપા'. બંગલાની બહાર મોંઘીદાટ વિદેશી ગાડીઓ પાર્ક થયેલી રહેતી અને અંદર આધુનિક નોકર-ચાકરોની આખી ફોજ ચોવીસ કલાક હાજર રહેતી હતી. આ વૈભવી સામ્રાજ્યના માલિક હતા દેવેન શાહ. દેવેનભાઈ શહેરના ખૂબ જ પ્રખ્યાત, સફળ અને અબજોપતિ સોફ્ટવેર બિઝનેસમેન હતા. તેમની કંપનીના સોફ્ટવેર વિદેશોમાં વેચાતા હતા અને દિવસ-રાત માત્ર પૈસા, મિટિંગો, ક્લાયન્ટ્સ અને પ્રોજેક્ટ્સના ચક્કરોમાં જ તેમની જિંદગી વીતતી હતી. દેવેન માટે સમય એટલે માત્ર પૈસા કમાવવાનું સાધન હતું. તેના માટે દુનિયામાં બિઝનેસના ગ્રોથ સિવાય કશું જ મહત્વનું નહોતું. સવારે વહેલા સાત વાગ્યે લેપટોપ અને ફાઈલો સાથે ઓફિસ જવું અને મોડી રાત્રે બાર વાગ્યે થાકેલા લોથ થઈને પાછા ફરવું, આ જ તેમનો રોજનો નિયમ બની ચૂક્યો હતો.

પરંતુ આ ભવ્ય બંગલાના ત્રીજા માળે એક એવો રૂમ હતો, જ્યાં આખા ઘરનો વૈભવ જાણે શાંત થઈ જતો હતો. એ રૂમમાં દેવેનના વૃદ્ધ માતા જશોદાબા રહેતા હતા. જશોદાબાને છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી લકવો (પેરાલિસિસ) થઈ ગયો હતો, જેના કારણે તેમનું અડધું શરીર સાવ નકામું થઈ ગયું હતું. તેઓ વ્હીલચેર અથવા ખાટલામાંથી પોતાની જાતે ઉભા પણ થઈ શકતા નહોતા. તેમના પતિનું વર્ષો પહેલાં અવસાન થયું હતું, ત્યારે દેવેન ખૂબ નાનો હતો. જશોદાબાએ સીવણકામ કરીને, લોકોના ઘરોમાં નાણાં બચાવીને અને પોતાની ભૂખ મારીને દેવેનને ભણાવ્યો હતો અને આટલો મોટો બિઝનેસમેન બનાવ્યો હતો. આજે દીકરો અબજોપતિ થઈ ગયો હતો, ઘરમાં બધી જ સગવડો હતી, જશોદાબાની સેવા માટે બે પર્સનલ નર્સ અને નોકરો પણ રાખેલા હતા, પણ જે નહોતું તે હતું દીકરાનો પ્રેમ અને તેનો થોડો સમય.

જશોદાબા આખો દિવસ રૂમની મોટી કાચની બારીમાંથી બહાર રસ્તા પર જોતા રહેતા અને દીકરાના આવવાની રાહ જોતા. દેવેન પાસે પોતાની ઓફિસના સ્ટાફ માટે, વિદેશી ક્લાયન્ટ્સ માટે કલાકો સુધી વાત કરવાનો સમય હતો, પણ સગી માતા પાસે બેસીને બે મિનિટ તેની તબિયત પૂછવાનો સમય નહોતો. ક્યારેક સવારે ઓફિસ જતી વખતે તે માત્ર રૂમની બહાર ઉભા ઉભા જ કહી દેતો કે 'મમ્મી, દવા બરાબર લઈ લેજે, નર્સ તારું ધ્યાન રાખશે.' બસ, આટલા બે શબ્દો સાંભળીને જ માતાનો આખો દિવસ પસાર થતો. જશોદાબાને પૈસા કે મોંઘા ઘરેણાંની કોઈ ભૂખ નહોતી, તેઓ બસ એટલું જ ઈચ્છતા હતા કે તેમનો દીકરો રાત્રે ઘરે આવીને પાંચ મિનિટ તેમની બાજુમાં બેસે, તેમના માથા પર હાથ ફેરવે અને નાનપણની જેમ થોડી વાતો કરે. પરંતુ દેવેન માટે આ બધું નકામો ટાઈમપાસ હતો.

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી જશોદાબાએ એક નવી જ જીદ પકડી હતી. તેઓ રોજ રાત્રે પોતાના ઓશીકા નીચેથી એક નાની, કાળા કલરની ડાયરી કાઢતા અને નર્સ પાસે દેવેનને બોલાવડાવતા. દેવેન જ્યારે મોડી રાત્રે થાકેલો અને ઓફિસના ટેન્શનમાં પોતાના રૂમમાં જતો હોય, ત્યારે નર્સ તેને કહેતી કે 'સાહેબ, બાપુજી તમને બોલાવે છે, પેલી ડાયરીમાં સહી કરાવવી છે.' આ સાંભળીને દેવેનનો પિત્તો જતો રહેતો. તે ગુસ્સામાં પગ પછાડતો માતાના રૂમમાં જતો અને બોલતો કે 'મમ્મી, આ તારો રોજનો નવો નાટક શું છે? આખો દિવસ ઓફિસમાં હજારો ફાઈલોમાં સહીઓ કરીને હું થાકી ગયો છું, હવે રાત્રે તારી આ નકામી ડાયરીમાં સહી કરવાનો મારી પાસે સમય નથી. તારે નોકરોનો હિસાબ કરવો હોય તો મેનેજરને આપી દે ડાયરી.'

જશોદાબા કંઈ જ બોલતા નહીં, તેમની આંખો ભીની થઈ જતી અને તેઓ ધ્રુજતા હાથે પેન દેવેન તરફ લંબાવતા. દેવેન ઝાટકા સાથે પેન ખેંચી લેતો અને ડાયરીના પાના પર જોયા વગર જ, અંધારામાં કે ગુસ્સામાં ફટાફટ પોતાની સહી (સિગ્નેચર) કરી દેતો અને ડાયરી ખાટલા પર ફેંકીને પોતાના રૂમમાં ચાલ્યો જતો. આ સિલસિલો રોજ રાત્રે ચાલતો રહ્યો. દેવેને ક્યારેય એ ડાયરી ખોલીને જોવાની તસ્દી ન લીધી કે અંદર શું લખ્યું છે, ન તો તેણે ક્યારેય માતાને પ્રેમથી પૂછ્યું કે તું આ સહી કેમ કરાવે છે. તેને બસ એમ જ લાગતું હતું કે ઘરના કરિયાણાના કે નોકરોના પગારના પૈસા ઉપાડવા માટે માતા તેની સહી કરાવતી હશે. પૈસાની તો કોઈ ખોટ નહોતી, એટલે દેવેને ક્યારેય એ આંકડાઓ પર ધ્યાન આપ્યું જ નહીં.

એક દિવસ રાત્રે બારેક વાગ્યે દેવેન ઘરે આવ્યો ત્યારે બંગલામાં અજીબ શાંતિ હતી. તે જેવો ઉપર જવા નીકળ્યો કે નર્સે રડતા રડતા આવીને કહ્યું કે 'સાહેબ, બાપુજી હવે આ દુનિયામાં નથી રહ્યા. અડધા કલાક પહેલા જ હાર્ટ એટેક આવવાથી તેમનું અવસાન થઈ ગયું છે.' આ સાંભળતા જ દેવેનના હાથમાંથી ઓફિસની બેગ નીચે પડી ગઈ. તે દોડતો માતાના રૂમમાં ગયો, પણ ત્યાં જશોદાબાનો પાર્થિવ દેહ શાંતિથી સૂતેલો હતો. તેમના ચહેરા પર એક અજીબ સંતોષ હતો. દેવેન થોડીવાર માટે સ્તબ્ધ થઈ ગયો, તેની આંખમાંથી પણ આંસુ નીકળ્યા, પણ બિઝનેસના મગજવાળા દેવેને થોડી જ વારમાં પોતાને સંભાળી લીધો અને સગા-સંબંધીઓને ફોન કરવા લાગ્યો. બીજા દિવસે સવારે ધામધૂમથી જશોદાબાની અંતિમવિધિ પૂરી કરવામાં આવી. મોટા મોટા બિઝનેસમેનો અને નેતાઓ દેવેનને આશ્વાસન આપવા આવ્યા હતા.

માતાના ગયાના ત્રણ દિવસ પછી, દેવેન જશોદાબાના રૂમની સફાઈ કરાવી રહ્યો હતો કારણ કે તે રૂમને હવે હોમ-ઓફિસમાં બદલવા માંગતો હતો. નોકરો સામાન પેક કરી રહ્યા હતા ત્યારે બેડના ઓશીકા નીચેથી પેલી કાળા કલરની જૂની ડાયરી મળી. નોકરે એ ડાયરી દેવેનના હાથમાં આપી. ડાયરી જોતા જ દેવેનને રોજ રાતનો એ દ્રશ્ય યાદ આવી ગયો જ્યારે તે માતા પર ગુસ્સે થતો હતો. તેણે વિચાર્યું કે લાવ, આજે જોઉં તો ખરો કે મમ્મી આમાં ઘરના કયા હિસાબ રાખતી હતી. દેવેને ધબકતા હૃદયે ડાયરીનું પહેલું પાનું ખોલ્યું. પહેલા જ પાના પર જશોદાબાના ધ્રુજતા અક્ષરે ગુજરાતીમાં એક પત્ર લખેલો હતો, જે ખાસ દેવેન માટે હતો.

પત્રમાં લખ્યું હતું: 'મારા વહાલા દીકરા દેવેન, તું જ્યારે આ ડાયરી વાંચતો હોઈશ ત્યારે હું કદાચ ભગવાનના ઘરે પહોંચી ગઈ હોઈશ. મને ખબર છે કે તું બહુ મોટો માણસ બની ગયો છે, તારી પાસે કરોડો રૂપિયા છે અને તારી એક મિનિટની કિંમત પણ લાખોમાં છે. એટલે જ તારી સગી માતા પાસે બેસવાનો તારી પાસે સમય નહોતો. બેટા, તને કદાચ યાદ નહીં હોય, પણ તું જ્યારે નાનો હતો અને હું સીવણકામ કરતી હતી, ત્યારે તું સ્કૂલેથી આવીને રોજ મારી પાસે બેસતો. તું કહેતો કે "માં, હું મોટો થઈને બહુ બધા પૈસા કમાઈશ અને તને રાણીની જેમ રાખીશ." તેં મને રાણીની જેમ રાખી પણ ખરી, મોટો બંગલો આપ્યો, નોકરો આપ્યા, પણ તારો એ પ્રેમ ક્યાંક ખોવાઈ ગયો જે મને જીવતી રાખતો હતો. હું રોજ રાત્રે તારી રાહ જોતી, તારો ચહેરો જોવા માટે મારી આંખો તરસતી, પણ તું હંમેશા ગુસ્સામાં જ આવતો.'

દેવેનની આંખોમાંથી અચાનક આંસુની ધાર વહેવા લાગી. તેણે ધ્રુજતા હાથે બીજું પાનું ફેરવ્યું. બીજા પાના પરથી વસિયતનામું (Will) શરૂ થતું હતું, જેમાં જશોદાબાએ પોતાની અને તેમના પતિના નામે રહેલી શહેરની તમામ જૂની મિલકતો, જમીનો અને બેંક બેલેન્સ જેની કિંમત અબજો રૂપિયામાં થતી હતી, તે બધી જ સંપત્તિ દેવેનના નામે કરવાના બદલે શહેરના 'માતૃછાયા અનાથાશ્રમ' અને વૃદ્ધાશ્રમના નામે ટ્રાન્સફર કરી દીધી હતી! અને સૌથી મોટી વાત એ હતી કે, એ વસિયતનામાના દરેક પાનાની નીચે દેવેનની પોતાની સહીઓ વકીલની હાજરીમાં કાયદેસર રીતે થયેલી હતી! દેવેન આ જોઈને આઘાતથી સોફા પર બેસી ગયો. આ એ જ સહીઓ હતી જે તે રોજ રાત્રે ગુસ્સામાં, જોયા વગર ડાયરીમાં કરી દેતો હતો.

ડાયરીના છેલ્લા પાના પર માતાએ ફરીથી બે લાઈન લખી હતી: 'બેટા દેવેન, મેં મારી આખી જિંદગીની કમાણી અનાથાશ્રમને દાન કરી દીધી છે. મેં આ એટલા માટે કર્યું કારણ કે તું મિલકતના અને પૈસાના મોહમાં એટલો આંધળો થઈ ગયો હતો કે તને સંબંધોની કોઈ કિંમત જ નહોતી રહી. તને લાગતું હતું કે પૈસાથી બધું જ ખરીદી શકાય છે. આ સહીઓ તેં જોયા વગર કરી, કારણ કે તારા માટે મારી આ ડાયરી કચરા સમાન હતી. જો તેં એક મિનિટ પણ કાઢીને આ ડાયરી વાંચી હોત, અથવા મારી સાથે પ્રેમથી વાત કરી હોત, તો તને ખબર પડી હોત કે તારી માતા શું કરી રહી છે. પણ તારી પાસે સમય નહોતો. હું આ મિલકત તને આપીને વધુ પથ્થર દિલ બનાવવા નહોતી માંગતી. હું ઈચ્છતી હતી કે તું મિલકતના આ ખોટા મોહમાંથી મુક્ત થાય અને સંબંધોની સાચી કિંમત સમજે. પૈસા તો તું કમાઈ લઈશ બેટા, પણ વિખરાયેલા સંબંધો અને વીતી ગયેલો સમય ક્યારેય પાછો નહીં આવે.'

માતાના આ શબ્દો વાંચીને દેવેનનું હૃદય ફાટી ગયું. તેને સમજાયું કે તે જે સંપત્તિ, જે બિઝનેસ અને જે પૈસા પાછળ પાગલ થઈને રાત-દિવસ દોડતો હતો, તે બધું જ કેટલું તુચ્છ હતું. જે માતાએ તેને આ દુનિયામાં લાવ્યો, તેને આટલો મોટો કર્યો, તેના માટે જ તેની પાસે સમય નહોતો. તે અબજોપતિ હોવા છતાં પણ આજે દુનિયાનો સૌથી ગરીબ માણસ બની ગયો હતો. તેણે જે ડાયરીને ક્યારેય ભાવ નહોતો આપ્યો, તે ડાયરી આજે તેની જિંદગીનો સૌથી મોટો પાઠ બની ચૂકી હતી. દેવેન એ ડાયરીને પોતાના કાળજા સરસી ચાંપીને રૂમમાં એક બાળકની જેમ જોરજોરથી રડવા લાગ્યો, પણ હવે ઘણું મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. જશોદાબા કાયમ માટે વિદાય લઈ ચૂક્યા હતા.

આ ઘટના પછી દેવેનની જિંદગી આખી બદલાઈ ગઈ. તેણે ઓફિસની દોડધામ ઓછી કરી નાખી. તે દર રવિવારે પેલી ડાયરી લઈને 'માતૃછાયા અનાથાશ્રમ' અને વૃદ્ધાશ્રમમાં જતો, ત્યાં અનાથ બાળકો અને એકલા અટૂલા વૃદ્ધો સાથે આખો દિવસ વિતાવતો, તેમના સુખ-દુઃખ પૂછતો અને પોતાના હાથે તેમને જમાડતો. દેવેન હવે સમજી ચૂક્યો હતો કે દુનિયાની સૌથી મોટી અને સાચી સંપત્તિ બેંક બેલેન્સ કે વૈભવી બંગલા નથી, પણ પોતાના માણસોનો પ્રેમ, તેમનો સાથ અને સંબંધો સાચવવાનો સમય છે. તેને હવે પૈસાની કમાણી કરતાં કોઈના ચહેરા પર સ્મિત લાવવામાં વધુ આનંદ મળતો હતો.

જો આ સ્ટોરી તમને પસંદ પડી હોય તો દરેક લોકો જોડે શેર કરજો.